Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(011)-4261/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(011)-4261/2025 05.06.2025 BAKI ŞƏHƏRİ XƏTAİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin hakimi Abbasova Əminə Rauf qızı, iddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı borcun qaytarılması barədə kiçik iddiaya dair işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçının tələb və dəlilləri: İddiaçı "xxxx" MMC Cavabdeh qarşı xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əsasən Zəmanət + 3 il xidməti, AUX kondisioner üçün 154,90 manat ödənilməmiş hissə, 15,49 manat cərimə, ümumilikdə, 170,39 manat borc və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq "xxxx" MMC-yə ödənməsi tələbinə dair kiçik iddiaya ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, Zəmanət + 3 il xidməti, AUX kondisioner almış və nəticədə 170.39 (yüz yetmiş manat, 39 qəpik) manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə alqı-satqı qiyməti 1630.26 (min altı yüz otuz manat, 26 qəpik) manat (yəni 18 ay x 90.57 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan Zəmanət + 3 il xidməti, AUX kondisioner üçün ümumilikdə, 170.39 (yüz yetmiş manat, 39 qəpik) manat olmaqla ondan 154.90 (yüz əlli dörd manat 90 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 15.49 (on beş manat, 49 qəpik) manat cərimə pulu borcu yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 1475.36 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Cavabdehlə aralarında bağlanılmış ilə xx.xx.2023-ci il tarixli Müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan Əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, cavabdeh əldə etdiyi məhsulu tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. Cavabdehlə aralarında olan telefon danışığı, həmçinin göndərdikləri xx.xx.2025-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubunda mübahisənin Məhkəmədən kənar həll olunması, onun üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qaydada bildirsəkdə, qarşı tərəf müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Cavabdehin etirazının dəlilləri Cavabdeh məhkəməyə etiraz ərizəsi ilə müraciət edərək bildirmişdir ki, o iş üzrə iddiaçı olan "xxxx" MMC-nin ona qarşı “Müqavilədən əmələ gələn öhdəliklər üzrə mübahisələrə Alqı-satqı müqaviləsi üzrə mübahisəyə dair” iddiasını əsassız və qanunsuz hesab edir. "xxxx" MMC-nin ərizəyə əlavə edilmiş xx.xx.2025/2 tarixli xəbərdarlıq məktubu onun ünvanına göndərilməyib və onun həmin məktub almağını təsdiqedici sənəd ərizəyə əlavə edilməyib. xx.xx.2023-cü il tarixli xx.xx.2023-cü il tarixli Nisiyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Aux ASW-H18A4/QCR1 Kondisonerinin quraşdırılması ödənişsiz həyata keçirəcəyi qeyd olunmuşdur. Lakin onun ünvanında xəttin mövcud olduğu halda xəttin məsafəsinin 10 (on) metrdən artıq olduğundan hər metrinə görə 20 (iyirmi) manat pul tələb edilmişdir. O isə dəfələrlə şifahi məlumat versə də heç bir tədbir görülməşdir. Həmçinin o dəfələrlə onlayn ödəniş etmək istəsə də əsas məbləğdən əlavə olaraq heç bir əsas olmadan əsas məbləğdən artıq cərimə məbləği görsənmiş və bu səbəbdəndə ödənişi həyata keçirməmişdir. Dəfələrlə cərimə məbləğinin silinməsini bildirsə də heç bir silinmə olmamışdır. Bununla əlaqədar olaraq o məcbur qalaraq digər ustalarla əlaqə saxlayaraq əlavə xərc ödəyərək kondisoneri özü quraşdırılmasını həyata keçirmişdir. Bununla da "xxxx" MMC ərizəyə heç bir quraşdırma aktı əlavə etməyib. Bundan başqa dəfələrlə artıq ödənişlər etmişdir bunların heç biri məbləğdən çıxılmayıb. Bele olduğu halda əlavə maliyə ekspertizası keçirilməldir. Göründüyü kimi, iddiaçının iddia tələbləri tamamilə əsassız və qanunsuzdur. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq və AR MPM-nin 284.4 cü maddəsini rəhbər tutaraq "xxxx" MMC tərəfindən verilmiş ərizənin rədd edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş edirəm. İşin halları "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əsasən Zəmanət + 3 il xidməti, AUX kondisioner əldə etmiş, bunun müqabilində 18 ay müddətində hər ay 90,57 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Mallar alıcıya qüsursuz şəkildə təhvil verilmişdir. Lakin, cavabdeh müqavilə üzrə öhdəlikləri vaxtlı vaxtında icra etmədiyinə görə xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 154,90 manat ödənilməmiş hissə, 15,49 manat cərimə, ümumilikdə 170,39 manat borc yaranmışdır. İddiaçı məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün 30 manat məbləğində dövlət rüsumu ödəmişdir. İddia tələbinin hüquqi əsasını təşkil edən normativ-hüquqi aktlar: Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi Maddə 600. Nisyə satılmış əşyanın ödənilməsi 600.1. Alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Maddə 385. Öhdəlik anlayışı 385.1. Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Maddə 442. Öhdəliyin icra edilməməsi anlayışı Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Maddə 462. Dəbbə pulu anlayışı 462.1. Dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllləsi Maddə 77. Sübütetmə vəzifəsi 77.1 Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Maddə 119. Məhkəmə xərclərinin tərəflər arasında bölüşdürülməsi 119.1. Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmənin mövqeyi Məhkəmə mülki iş materiallarını nəzərdən keçirərək belə qənaətə gəlir ki, iddia əsaslıdır və təmin edilməlidir. Belə ki, cavabdeh müqavilə əsasında iddiaçıdan nisyə mal(lar) almaq hüququna malik olduğu kimi, eyni zamanda həmin mal(lar)ın qiymətini ödəməli olmasına dair vəzifələrin daşıyıcısı olmuşdur. Cavabdeh isə nisyə mal almasına dair hüququndan istifadə etmiş, lakin həmin mal(lar)ın dəyərini ödəmək vəzifəsini yerinə yetirməmişdir. Odur ki, iddiaçı müqavilələrin şərtlərinin icrasını tələb etməkdə haqlıdır. Digər tərəfdən məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh iddia tələbinə etiraz ilə müraciət edərək dəfələrlə artıq ödəniş etdiyini, lakin bu ödənişlərin heç biri əsas borcdan çıxılmamasını iddia etsə də bununla bağlı yetərli sübut təqdim etməmişdir. Belə olan halda məhkəmə cavabdehin istinad etdiyi bu halları nəzərə almır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən məhkəmə belə bir qənaətə gəlir ki, iddia təmin edilərək, tərəflər arasında bağlanılmış alqı-satqı müqavilələri üzrə ödənilməmiş borc cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Məhkəmə eyni zamanda iddianın cərimənin ödənilməsi barəsində hissəsini araşdıraraq hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən tələb edilən cərimə məbləği əsas borc məbləğinə mütənasibdir və iddia qeyd edilən edilən hissədə təmin edilməlidir. Məhkəmə iddianın 30 manat dövlət rüsumunun cavabdehdən alınmasına dair hissəsini araşdıraraq hesab edir ki, iddianın bu hissəsi də əsaslıdır. Belə ki, istinad edilən qanunvericilik aktı normasına əsasən məhkəmə hesab edir ki, məhkəmə xərcləri iddianın təmin edilmiş hissələrinə müvafiq olaraq, tərəflərə aid edilməli olduğundan, məhkəmə xərcinə daxil olan dövlət rüsumu cavabdehə aid edilməli və iddiaçı tərəfindən ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdehdən alınaraq, iddiaçıya ödənilməlidir. Məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia əsaslıdır və iddia təmin edilməlidir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia təmin edilsin. "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanılmış xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə əsas borca görə 154,90 (yüz əlli dörd manat doxsan qəpik) manat, cərimə borcuna görə 15,49 (on beş manat qırx doqquz qəpik) manat, ümumilikdə 170,39 (yüz yetmiş manat otuz doqquz qəpik) manat, ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 30 (otuz) manat məbləğində pul vəsaiti Cavabdeh alınaraq, "xxxx" MMC-yə ödənilsin. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən: Əminə Abbasova