Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(011)-539/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(011)-539/2023 17.02.2023 BAKI ŞƏHƏRİ XƏTAİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əliyev Şəhriyar İbrahim oğlunun sədrliyi, Nuriyev Xaliq Firqət oğlunun katibliyi ilə İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı “kredit borcunun qaytarılması” tələbi üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı ASC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh İddiaçı ASC-nin xeyrinə xx.xx.2021-ci il tarixli, GTGK3500608A110 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 4247.55 AZN əsas; 944.66 AZN faiz; cəmi 5192.21 AZN məbləğində borcun, xx.xx.2020-ci il tarixli, BRED3318488A120 saylı kredit kartına dair müqaviləyə əsasən 500 AZN əsas; 61.34 AZN faiz; cəmi 561.34 AZN borcun və ödənilmiş 77.54 AZN dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli, GTGK3500608A110 saylı kredit müqaviləsinə əsasən ona kredit verilmişdir, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli, BRED3318488A120 saylı kredit kartına dair müqaviləyə əsasən ona kredit verilmişdir, kredit müqaviləsinə əsasən cavabdeh müəyyən olunmuş müddətdə kredit və ona hesablanacaq faizləri ödəmək barədə öhdəlik götürsə də, bu öhdəliyi lazımi qaydada yerinə yetirməmiş və banka olan borcunu tam qaytarmamışdır, Bank tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin şərtlərinə əsasən üzərinə düşən öhdəlikləri tam yerinə yetirsə də, cavabdeh həmin müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirməmişdir, iddiaçının tələbinin əsaslandırdığı sənədlər tərəflər arasında bağlanmış kredit müqaviləsi, kredit borcuna dair maliyyə arayışı və kassa məxaric qəbzidir, nəticədə cavabdehin xx.xx.2022ci il tarixə İddiaçı ASC-nə xx.xx.2021-ci il tarixli, GTGK3500608A110 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 4247.55 AZN əsas; 944.66 AZN faiz;cəmi 5192.21 AZN borcu, xx.xx.2020-ci il tarixli, BRED3318488A120 saylı kredit kartına dair müqaviləyə əsasən 500 AZN əsas; 61.34 AZN faiz; cəmi 561.34 AZN borcu yaranmışdır, Bank tərəfindən dəfələrlə şifahi xəbərdarlıq olunmasına və rəsmi bildirişin göndərilməsinə baxmayaraq (pretenziya qaydasında həll olunma) borcun qaytarılması təmin edilməmişdir. xx.xx.2023-cü il tarixdə İddiaçı ASC məhkəməyə elektron qaydada ərizə ilə müraciət edərək, işə iddiaçı tərəfin iştirakı olmadan baxılmasını, iddianın təmin olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazimi qaydada məlumatlandırılmasına baxmayaraq, o, məhkəmə iclasında iştirak etməmişdir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən, işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, Cavabdeh ərizə ilə Banka müraciət edərək, ona gündəlik təlabat məqsədilə İddiaçı ASC tərəfindən 5500 manat məbləğində 36 ay müddətinə kredit verilməsini xahiş etmişdir. İş materiallarında olan İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli GTGK3500608A110 saylı kredit müqaviləsindən görünür ki, Bank gündəlik tələbat məqsədilə kredit alana, illik 27 faiz dərəcəsi ilə 36 ay müddətinə 5500 manat məbləğində kredit verməyi, kredit alan isə krediti və ona hesablanmış faizləri göstərilən müddətdə və qaydada banka qaytarmağı öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan xx.xx.2021-ci il tarixli GTGK3500608A110 saylı kredit müqaviləsi üzrə “Ödəniş qrafiki”ndən görünür ki, kredit alan Cavabdeh verilən kredit məbləği 5500 AZN, faiz dərəcəsi 27%, müddəti 36 aydır. İş materiallarında olan xx.xx.2021-ci il tarixli kassa məxaric orderindən görünür ki, Cavabdeh 5500 manat krediti Bankdan təhvil almışdır. İş materiallarında olan İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli BRED3318488A120 saylı kredit kartına dair müqavilədən görünür ki, müqaviləyə görə Bank müştəriyə “Birkart” ödəniş kartı verir, həmin kartla bağlı bərpaolunan kredit xətti ayırır və xəttin istifadəsilə bağlı müvafiq hesablar açır, müştəri isə həmin kredit xəttindən istifadə edir və yaranmış borclarını müqavilə ilə müəyyən edilmiş qaydada geri ödəyir. Müqavilənin 4.3-cü bəndinə əsasən, kredit xəttindən son istifadə tarixi xx.xx.2023-cü il tarixidir, müqavilənin 4.5.1-ci maddəsinə əsasən qeyri-taksit əməliyyatları üzrə illik faiz dərəcəsi 25%, taksit əməliyyatları üzrə 0 %-dir. İş materiallarında olan xx.xx.2020-ci il tarixli Balansdankənar məxaric orderindən görünür ki, Cavabdeh bir ədəd kartı bankdan təhvil almışdır. İş materiallarından görünür ki, xx.xx.2022-ci ildə İddiaçı ASC tərəfindən Cavabdeh “Bildiriş” göndərilməklə ondan kredit müqavilələri üzrə borcunu 5 təqvim günü ərzində ödəməsi tələb edilmişdir. İş materiallarında olan xx.xx.2022-ci il tarixli “Maliyyə arayış”ından görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixə xx.xx.2021-ci il tarixli GTGK3500608A110 saylı kredit müqaviləsi üzrə 4247,55 manat əsas, 944,66 manat faiz, cəmi 5192,21 manat məbləğində borcu, xx.xx.2020-ci il tarixli BRED3318488A120 saylı kredit kartına dair müqaviləyə əsasən 500 manat əsas, 61,34 manat faiz, cəmi 561,34 manat borcu vardır. İş materiallarında olan xx.xx.2022-ci il tarixli, ********* saylı qəbzdən görünür ki, iddiaçı tərəfindən 87,41 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Məhkəmə tərəfindən iş materialları əsasında müəyyən olunmuşdur ki, tərəflər arasında xx.xx.2021-ci il tarixli GTGK3500608A110 saylı kredit müqaviləsi bağlanmış, müqaviləyə əsasən, iddiaçı həmin müqavilə əsasında cavabdehə illik 27 % dərəcəsi ilə 36 ay müddətinə 5500 manat məbləğində kredit verməyi öhdəsinə götürmüşdür, həmçinin tərəflər arasında xx.xx.2020-ci il tarixli BRED3318488A120 saylı kredit kartına dair müqavilə bağlanmış, müqaviləyə görə Bank müştəriyə “Birkart” ödəniş kartı vermiş, həmin kartla bağlı bərpaolunan kredit xətti ayırmış və xəttin istifadəsilə bağlı müvafiq hesablar açmış, müştəri isə həmin kredit xəttindən istifadə edərək yaranmış borclarını müqavilə ilə müəyyən edilmiş qaydada geri ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür, iddiaçı qeyd edilən müqavilələr üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmiş, lakin cavabdeh, müqavilə öhdəlikləri üzrə ödənişləri həyata keçirməməklə, iddiaçıya xx.xx.2021-ci il tarixli GTGK3500608A110 saylı kredit müqaviləsi üzrə 4247,55 manat əsas, 944,66 manat faiz, xx.xx.2020-ci il tarixli BRED3318488A120 saylı kredit kartına dair müqaviləyə əsasən 500 manat əsas, 61,34 manat faiz olmaqla, cəmi 5753,55 manat borcu yaranmışdır, iddiaçı tərəfindən cavabdehə borcunun olması və onun ödənilməsi barədə bildiriş göndərilmişdir. Bununla belə, cavabdehin kredit müqavilələri üzrə öhdəliklərini istisna edən hallar məhkəmə tərəfindən müəyyən olunmadı. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh kredit müqaviləsi üzrə öz riski ilə müqavilələri bağladığından həmin müqavilələr üzrə öhdəliklərə görə də məsuliyyət daşıyır. Məhkəmə hesab edir ki, iddia buna müvafiq subyektiv hüquqa malik olan şəxs tərəfindən və iddiaya cavab verməli olan şəxsə qarşı qaldırıldığından, həmçinin iddiaçının özünün bildirdiyi hallar və mübahisə üzrə tətbiq edilməli olan maddi hüquq normaları iddianın əsaslı olması nəticəsinə gəlməyə əsas verdiyindən iddia tələbi təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 739.2-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunun ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Borclunun üzərinə öhdəliyi pozmağa görə məsuliyyət qoyulmadıqda bu qayda qüvvədə olmur. Həmin Məcəllənin 445-ci maddəsinə əsasən icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Əgər borclu icra müddəti çatdıqdan sonra kreditorun xatırlatmasına baxmayaraq öhdəliyi icra etməzsə, o icranı xatırlatma üzrə gecikdirmiş sayılır. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməli, xx.xx.2021-ci il tarixli GTGK3500608A110 saylı kredit müqaviləsi üzrə 4247,55 manat əsas, 944,66 manat faiz, xx.xx.2020-ci il tarixli BRED3318488A120 saylı kredit kartına dair müqaviləyə əsasən 500 manat əsas, 61,34 manat faiz olmaqla, cəmi 5753,55 manat məbləğində pul vəsaiti cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. Dövlət rüsumuna münasibətdə isə məhkəmə hesab edir ki, məhkəmə xərcləri iddianın təmin edilmiş hissələrinə müvafiq olaraq tərəflərə aid edilməli olduğundan, hazırkı iş üzrə iddia tələbi təmin edildiyindən, cavabdehin dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilməsi halları məmkəmə tərəfindən müəyyən olunmadığından, dövlət rüsumu cavabdehə aid edilməli və dövlət rüsumuna görə ödənilmiş 77,54 manat cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 107-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Həmin Məcəllənin 124.1-ci maddəsinə əsasən, işə baxılması ilə əlaqədar məhkəmənin çəkdiyi xərclər və iddiaçının ödəməkdən azad edildiyi dövlət rüsumu, iddia tələblərinin təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq dövlət mədaxilinə cavabdehdən alınır. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1, 284-5, 284-6 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia tələbi təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli GTGK3500608A110 saylı kredit müqaviləsi üzrə 4247,55 manat əsas, 944,66 manat faiz, xx.xx.2020-ci il tarixli BRED3318488A120 saylı kredit kartına dair müqaviləyə əsasən 500 manat əsas, 61,34 manat faiz olmaqla, cəmi 5753 (beş min yeddi yüz əlli üç) manat 55 (əlli beş) qəpik və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi qismində 77 (yetmiş yeddi) manat 54 (əlli dörd) qəpik məbləğdə pul alınaraq İddiaçı ASC-yə ödənilsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Şəhriyar Əliyev