Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(011)-6581/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(011)-6581/2025 16.09.2025 BAKI ŞƏHƏRİ XƏTAİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin hakimi Abdullayeva Aynur Aydın qızı - İddiaçı MMC-nin Cavabdeh qarşı “pul tələbi barədə” iddiasına sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq müəyyənetdi: İddiaçı MMC Cavabdeh qarşı “pul tələbi barədə” kiçik iddialara dair ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2025-ci il tarixinə yaranmış xx.xx.2024-cü il tarixli № ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 297,9 manat əsas, 44,6 manat cərimə, cəmi 342,5 manat borc, xx.xx.2024-cü il tarixli № ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 302,9 manat əsas, 45,4 manat cərimə, cəmi 348,3 manat borc, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 600,8 manat əsas, 90 manat cərimə, 690,8 manat cəmi borcun və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh tutularaq "xxxx" MMC-nə ödənilməsi barədə qətnamənin qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2024cü il tarixli № ********* saylı müqavilə bağlanmışdır. Müqavilə məbləği: 449,90 manat; müqavilənin aylıq ödənişi 19,00 manat; müddəti: 24 ay təşkil edir. Müqavilə üzrə cavabdeh tərəfindən əldə edilən məhsullar “BOSCH” markalı ət çəkən və “Babyliss” markalı hava fenidir. Son ödəniş məbləği və tarixi xx.xx.2025-ci il tarixdə 1,00 manat təşkil edir. Cavabdeh müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinin şərtlərini pozması nəticəsində "xxxx" MMC qarşısında yaranmış borc öhdəliyi gecikdirilmiş günlərə görə 297,90 manat borc məbləği, 446,00 manat hesablanmış cərimədir. Nisyə alqı-satqı müqaviləsinin 1 saylı əlavəsinin şərtlərinə uyğun olaraq, gecikdirilən borc məbləğinin 1 (bir) % dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) gündəlik dəbbə hesablanır və Alıcı tərəfindən Satıcıya ödənilir. Cərimə məbləğinə tətbiq edilmiş güzəşt 90%-dir. Cavabdeh tərəfindən ödənilməli cərimə 44,60 manatdır. Tutulmalı olan cəmi məbləğ 342,50 manatdır. xx.xx.2024-cü il tarixli № ********* saylı müqavilə üzrə müqavilənin məbləği 454,90 manat təşkil edir. Müqavilənin aylıq ödənişi 19,00 manat, müddəti 24 ay təşkil edir. Müqavilə üzrə cavabdeh tərəfindən əldə edilən məhsullar: “Bosch” markalı ət çəkən və “Tefal” markalı elektriklı çaydandır. Son ödəniş məbləği 28,00 manat təşkil edir, tarixi: xx.xx.2025-ci il, müddəti: 24 ay təşkil edir. Alqı-satqı müqaviləsinin şərtlərini pozması nəticəsində İddiaçı MMC qarşısında yaranmış borc öhdəliyi əsas borc məbləği üzrə 302,90 manat, gecikdirilmiş günlərə görə hesablanan cərimə məbləği üzrə 454,00 manat təşkil edir. Nisyə alqı-satqı müqaviləsinin 1 saylı əlavəsinin şərtlərinə uyğun olaraq gecikdirilən borc məbləğinin 1 (bir) % dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) gündəlik dəbbə hesablanır və Alıcı tərəfindən Satıcıya ödənilir. Cərimə məbləğinə tətbiq edilmiş güzəşt 90% təşkil edir. Cavabdeh tərəfindən ödənilməli cərimə 45,40 manat, tutulmalı olan cəmi məbləğ 348,30 manat təşkil edir. Cavabdeh məlum olan ünvanı üzrə lazımi qaydada xəbərdar edilməklə, iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlərin surətləri ona göndərilmiş və İddiaçı MMC-nin tələbinə dair etirazının və digər sübutlarının olduğu halda 10 iş günü ərzində məhkəməyə təqdim etməsi təklif edilmişdir, lakin cavabdeh iddiaya dair etirazını məhkəməyə bildirməmişdir. İş materiallarını nəzərdən keçirərək məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2024-cü il tarixində müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi bağlanılmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən Satıcı 1 saylı Əlavədə göstərilmiş məhsulu, Alıcıya müəyyən nisyə satır, Alıcının isə müqavilədə nəzərədə tutulmuş şərtlərlə və qaydada əmlakı qəbul edib, Satıcıya pul ödəyir. xx.xx.2024-cü il tarixli, ********* saylı müqaviləyə 1 saylı əlavəyə uyğun olaraq “Hairdryer Babyliss” markalı saçqurudan fen kredit yolu ilə satılmışdır. Əlavənin 3-cü bəndinə görə gecikdirilən aylıq borc məbləğinə cərimə kimi gündəlik 1% dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) dəbbə hesablanır və alıcı tərəfindən satıcıya ödənilir. Həmin sənədlərdə qeyd edilmiş məhsulların təhvil-təslim aktından görünür ki, qeyd edilmiş məhsullar Cavabdeh tərəfindən təhvil alınmışdır. xx.xx.2024-cü il tarixli ödəniş cədvəlinə əsasən “Hairdryer Babyliss” markalı saçqurudan fen üçün Cavabdeh tərəfindən 08 mart 2026-cı il tarixinədək aylıq 19 manat, 08 aprel 2026-cı il tarixində 12,98 manat məbləği ödənilməlidir. İş materiallarına əlavə olunmuş xx.xx.2025-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən Cavabdeh 297,9 manat əsas, 446,00 manat cərimə, ümumilikdə 743,90 manat borcu var. İş materiallarından görünür ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2024-cü il tarixində müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi bağlanılmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən Satıcı 1 saylı Əlavədə göstərilmiş məhsulu, Alıcıya nisyə satır, Alıcının isə müqavilədə nəzərədə tutulmuş şərtlərlə və qaydada əmlakı qəbul edib, Satıcıya pul ödəyir. xx.xx.2024-cü il tarixli, ********* saylı müqaviləyə 1 saylı əlavəyə uyğun olaraq “X1” markalı elektrik çaydan kredit yolu ilə satılmışdır. Əlavənin 3-cü bəndinə görə gecikdirilən aylıq borc məbləğinə cərimə kimi gündəlik 1% dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) dəbbə hesablanır və alıcı tərəfindən satıcıya ödənilir. Həmin sənədlərdə qeyd edilmiş məhsulların təhvil-təslim aktından görünür ki, qeyd edilmiş məhsullar Cavabdeh tərəfindən təhvil alınmışdır. xx.xx.2024-cü il tarixli ödəniş cədvəlinə əsasən “X1” markalı elektrik çaydan üçün Cavabdeh tərəfindən 08 mart 2026-cı il tarixinədək aylıq 19 manat, 08 aprel 2026-cı il tarixində 17,98 manat məbləği ödənilməlidir. İş materiallarına əlavə olunmuş xx.xx.2025-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən Cavabdeh 302,9 manat əsas, 454,00 manat cərimə, ümumilikdə 756,90 manat borcu var. İş materiallarından görünür ki, İddiaçı MMC tərəfindən Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli, ********* saylı və xx.xx.2024-cü il tarixli, ********* saylı müqavilələrə əsasən borcun ödənilməsi barədə xəbərdarlıq ünvanlanmışdır. Sadalanan xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh tərəflər arasında bağlanmış müqavilələr əsasında iddiaçıdan mal(lar) almaq hüququna malik olduğu kimi, eyni zamanda həmin mal(lar)ın qiymətini ödəməli olmasına dair vəzifələrin daşıyıcısı olmuşdur. Cavabdeh isə göstərilən müqavilələr əsasında mal almasına dair hüququndan istifadə etmiş, lakin həmin mal(lar)ın dəyərini ödəməli olmasına dair vəzifəsini yerinə yetirməmişdir. Buna görə də iddiaçı göstərilən müqavilələrin şərtlərinin icrasını tələb etməkdə haqlıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MM-nin 600.1-ci maddəsinə əsasən, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Qeyd edilən Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Göstərilən Məcəllənin müddəalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı ödənilməmiş məbləğlərin qaytarılmasını tələb etməkdə haqlıdır. Buna görə də iddianın əsas borcun qaytarılmasına dair hissəsi əsaslıdır. Məhkəmə həmçinin iddianın cərimə pulunun ödənilməsi barəsində hissəsini də araşdıraraq hesab edir ki, iddianın həmin hissəsi qismən əsaslıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MM-nin 462.1-ci maddəsinə əsasən, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Azərbaycan Respublikası MM-nin 467-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənəsübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. İşin hallarını nəzərə alaraq, məhkəmə iddia tələbində göstərilən xx.xx.2024-cü il tarixli, ********* saylı müqaviləyə görə cərimənin 44,6 deyil, 15 manat, xx.xx.2024-cü il tarixli, ********* saylı müqaviləyə görə cərimənin 45,4 deyil, 16 manat məbləğində müəyyən edilməsini məqsədəmüvafiq sayır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 222.2-ci maddəsinə əsasən, pul vəsaitlərinin tutulması haqqında iddianı təmin edərkən hakim əsas borcu, ziyan və dəbbə pulunu (cərimə, penya) ayrı-ayrılıqda müəyyən etməklə, alınmalı olan ümumi məbləği qətnamədə göstərir. Məhkəmə həmçinin iddianın 30 manat məbləğində dövlət rüsumunun cavabdehdən alınmasına dair hissəsini də araşdıraraq hesab edir ki, iddianın bu hissəsi əsaslıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qətetdi: İddia tələbləri qismən təmin edilsin. xx.xx.2024-cü il tarixli, ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 297,9 (iki yüz doxsan yeddi manat doqquz qəpik) manat əsas borc, 15 (on beş) manat cərimə olmaqla, 312,9 (üç yüz on iki manat doxsan qəpik) manat borc məbləği, xx.xx.2024-cü il tarixli, ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 302,9 (üç yüz iki manat doxsan qəpik) manat əsas borc, 16 (on altı) manat cərimə olmaqla, 318,9 (üç yüz on səkkiz manat doxsan qəpik) manat borc məbləği, qeyd olunmuş iki müqavilə üzrə cəmi 631,8 (altı yüz otuz bir manat səksən qəpik) manat borc məbləği və 30 (otuz) manat dövlət rüsumu Cavabdeh tutularaq İddiaçı MMC-nə ödənilsin. İddia tələbləri qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 01 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsi ilə) Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Aynur Abdullayeva