Abşeron Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(012)-2078/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xırdalan şəhəri İş № e-2(012)-2078/2023 02.05.2023 ABŞERON RAYON MƏHKƏMƏSİ Abşeron rayon Məhkəməsi Səfiyeva Cəmilə İbrahim qızının sədrliyi, Əliyev Fərid Ələmşah oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun Cavabdeh qarşı “kredit borcunun qaytarılması” tələbinə dair mülki işə 02 may 2023-cü il tarixdə, Xırdalan şəhərində, məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondu Cavabdeh qarşı kredit borcunun qaytarılması tələbinə dair iddia ilə məhkəməyə müraciət edərək, 5438.60 (beş min dörd yüz otuz səkkiz manat altmış qəpik) manat əsas, 4869.45 (dörd min səkkiz yüz altmış doqquz manat qırx beş qəpik) manat faiz, 12677.57 (on iki min altı yüz yetmiş yeddi manat əlli yedi qəpik) manat cərimə, kredit müqaviləsi bitəndən sonra Konstitusiya Məhkəməsinin xx.xx.2014-cü il tarixli Plenum qərarına əsasən hesablanmış 805.60 (səkkiz yüz beş manat altmış qəpik) manat faiz borcu, cəmi 23791.22 (iyimi üç min yeddi yüz doxsan bir manat iyirmi iki qəpik) manat və iş üzrə ödənilmiş 161.38 (yüz altmış bir manat otuz səkkiz qəpik) manat dövlət rüsumunun Cavabdeh tutularaq, ləğv prosesində olan "xxxx" ASC-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Mərkəz filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2015-cİ il tarixli ********* nömrəli kredit müqaviləsinə əsasən cavabdehə Dövriyyə vəsaitinin artırılması üçün 24 (iyirmi dörd) ay müddətinə illik 32 % dərəcəsi ilə 5100 (beş min yüz) ABŞ dolları məbləğində kredit verilmişdir. Həmin müqaviləyə əsasən kredit Borcalana “Dövriyyə vəsaitini artırmaq” məqsədi ilə verilsə də, vergi uçotuna alınmış vergi ödəyiciləri barədə məlumat əldə etmək üçün Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi Yanında Dövlət Vergi Xidmətinin İnternet Vergi İdarəsində fiziki şəxslər üzrə ada görə “Cavabdeh” vergi ödəyicisi kimi axtarılmış, lakin buna baxmayaraq həmin ada uyğun VÖEN müəyyən edilməmişdir. Kredit Müqaviləsi üzrə bağlanmış xx.xx.2017-ci il tarixli 01 saylı Əlavə Sazişə əsasən kredit restrukturizasiya olunmuşdur. Borcalanın Kreditor qarşısındakı kredit öhdəliyinin qalığı konvertasiya edilməklə (1 USD=1.42 AZN) 11307.84 (on bir min üç yüz yeddi manat, 84 qəpik) AZN hesablanmışdır. Kreditin müddəti xx.xx.2020-ci il tarixinədək uzadılmışdır. Kredit müqaviləsinə əsasən Cavabdeh müəyyən edilmiş müddətdə kredit məbləğini və ona hesablanacaq faizləri ödəmək barədə öhdəlik götürsə də, o, bu öhdəliyi yerinə yetirməmişdir. xx.xx.2023-cü il tarixə Cavabdeh kredit üzrə cəmi borcu 23791.22 (iyirmi üç min yeddi yüz doxsan bir manat, 22 qəpik) AZN təşkil edir. Bundan 5438.60 (beş min dörd yüz otuz səkkiz manat, 60 qəpik) AZN əsas, 4869.45 (dörd min səkkiz yüz altmış doqquz manat, 45 qəpik) AZN faiz, 12677.57 (on iki min altı yüz yetmişyeddi manat, 57 qəpik) AZN cərimə, kredit müqaviləsi bitəndən sonra AR Konstitusiya Məhkəməsinin xx.xx.2014cü il tarixli Plenum qərarına əsasən hesablanmış 805.60 (səkkiz yüz beş manat, 60 qəpik) AZN faiz borcu təşkil edir. Kredit müqaviləsinin şərtlərinin kobud şəkildə pozulması ilə əlaqədar Bank tərəfindən cavabdehə borcun ödənilməsi barədə dəfələrlə şifahi müraciətlər olunmasına və **********771 saylı xx.xx.2022-ci il tarixli bildiriş məktubunun göndərilməsinə baxmayaraq, cavabdeh Banka heç bir cavab verməmiş və kredit borcunun Banka qaytarılmasını təmin etməmişdir. Bank, tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin şərtlərinə əsasən üzərinə düşən öhdəlikləri tam yerinə yetirsə də, cavabdeh həmin müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirməmişdir. Borcun gecikdirilməsini təsdiq edən maliyyə arayışından göründüyü kimi cavabdeh tərəfindən ödəniş cədvəlinin pozulması Bank lisenziyasının ləğvindən əvvəl, yəni Bankın fəaliyyət göstərdiyi dövrə təsadüf edir. Halbuki, cavabdeh ona verilmiş borc məbləğini ödəniş cədvəlinə uyğun olaraq vaxtında qaytarsaydı, Bank öz fəaliyyətində həmin pul vəsaitindən istifadə edərək mənfəət götürə bilərdi. İddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, iş həcminin çoxluğu ilə əlaqədar olaraq məhkəmə iclasının onun iştirakı olmadan keçirilməsini və iddianın tam təmin edilməsi barədə yekun məhkəmə aktının qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclaslarının yeri və vaxtı barədə bildiriş almasına baxmayaraq, məhkəməyə gəlməməsinin səbəbini və ya mümkünsüzlüyünü bildirmədən və bu səbəblərin üzürlü olması barədə sübutlar təqdim etmədən, məhkəməyə gəlməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə, mülki işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə cavabdehin izahatını dinləyib, işdə olan hüquqi sənədləri tədqiq edərək toplanmış sübutların məcmusuna hüquqi qiymət verib, belə nəticəyə gəlir ki, aşağıda qeyd edilənlərə əsasən iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Belə ki, mülki işin materiallarında olan "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin “Mərkəz” filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2015-ci il tarixli ********* nömrəli kredit müqaviləsindən müəyyən edilir ki, cavabdehə 24 ay müddətinə illik 32% dərəcəsi ilə 5100 (beş min yüz) ABŞ dolları məbləğində kredit verilmişdir. Mülki işin materiallarında olan xx.xx.2015-ci il tarixli, ********* saylı Kredit Müqaviləsi üzrə Əlavə Sazişindən və ona əlavə olunmuş ödəniş cədvəlindən müəyyən edilir ki, borcalan Cavabdehnun kreditor qarşısındakı kredit öhdəliyinin qalığı 2167,54 (iki min yüz altmış yeddi dollar, 54 sent) ABŞ dolları hesablanmış, kreditin müddəti bu Əlavə Saziş imzalandığı tarixdən 29 ay müddətinədək, yəni xx.xx.2018-ci il tarixinə kimi uzadılmış və kredit üzrə borcalan tərəfindən bu Əlavə Saziş imzalandığı tarixdən etibarən illik 10% dərəcəsi ilə ödənilməli olduğu qeyd edilmişdir. Mülki işin materiallarında olan xx.xx.2016-cı il tarixli, 02 saylı Kredit Müqaviləsi üzrə Əlavə Sazişindən və ona əlavə olunmuş ödəniş cədvəlindən müəyyən edilir ki, borcalan Cavabdehnun kreditor qarşısındakı kredit öhdəliyinin qalığı konvertasiya edilməklə (1 USD = 1.42 AZN) 11307.84 (on bir min üç yüz yeddi manat səksən dörd qəpik) manat təşkil edir, (1 restrukturizasiya edilmiş kreditin müddəti xx.xx.2020-ci il tarixinə kimi uzadılmış, kredit üzrə borcalan tərəfindən bu Əlavə Saziş imzalandığı tarixdən etibarən illik 40 (qırx) % dərəcəsi ilə ödənilməli olduğu qeyd edilmişdir. Mülki işin materiallarında olan xx.xx.2023-cü il tarixli arayışdan müəyyən edilir ki, Cavabdehnun 30 yanvar 2023-cü il tarixinə Ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-yə olan borcu 5438.60 (beş min dörd yüz otuz səkkiz manat altmış qəpik) manat əsas, 4869.45 (dörd min səkkiz yüz altmış doqquz manat qırx beş qəpik) manat faiz, 12677.57 (on iki min altı yüz yetmiş yeddi manat əlli yedi qəpik) manat cərimə, kredit müqaviləsi bitəndən sonra Konstitusiya Məhkəməsinin xx.xx.2014-cü il tarixli Plenum qərarına əsasən hesablanmış 805.60 (səkkiz yüz beş manat altmış qəpik) manat faiz borcu, cəmi 23791.22 (iyimi üç min yeddi yüz doxsan bir manat iyirmi iki qəpik) manat təşkil edir. Mülki işin materiallarında olan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati-İqtisadi Kollegiyasının 27 dekabr 2017-ci il tarixli 2-1(103)-3194/17 №-li qətnaməsinin surətindən görünür ki, İddiaçı ASC müflis elan edilmiş və iflas prseduru başlanılmış, Əmanətlərin Sığortalanması Fondu İddiaçı ASC-nin ləğvedicisi təyin edilmişdir. Mülki işin materiallarında olan İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən borcalan Cavabdeh ünvanlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli bildirişdən görünür ki, bank borcluya borcun 3 gün ərzində ödənilməsini təmin etməsini bildirmiş, əks təqdirdə Bank öz mülki hüquqlarının müdafiəsi məqsədi ilə məhkəmə müraciət etmək məcburiyyətində qalacağını bildirmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi başa düşülür. Həmin Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Həmin Məcəllənin 445.7-ci maddəsinə əsasən borclu pul məbləğinin ödənilməsini gecikdirdikdə, əgər kreditor digər əsaslardan çıxış edərək daha böyük məbləğ tələb edə bilmirsə, gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz ödəməyə borcludur. Faizdən faiz ödənilməsi yolverilməzdir. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə görə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Həmin Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Həmin Məcəllənin 465.2-ci maddəsinə əsasən əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 739-cu maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Müstəqil peşə fəaliyyəti şəklində pul borc verməklə məşğul olan şəxslər əlavə olaraq peşəkarlıq qaydasında kreditlər verilməsi haqqında müddəaları gözləməlidirlər. Həmin Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, kredit müqaviləsi üzrə hesablanmış 12677.57 manat cərimənin məbləği azaldılmalı və 126 manat müəyyən edilməlidir. Məhkəmə iş üzrə toplanmış sübutlara qiymət verərək hesab edir ki İddiaçı ASC-nin Cavabdeh arasında kredit müqaviləsinin bağlanmasına baxmayaraq, cavabdeh kredit müqaviləsi ilə üzərinə düşən öhdəliyi vaxtında yerinə yetirmədiyindən və bununla da onun əmlak vəziyyətinin əhəmiyyətli dərəcədə pisləşməsi müəyyən edildiyindən, Cavabdeh 5438.60 (beş min dörd yüz otuz səkkiz manat altmış qəpik) manat əsas, 4869.45 (dörd min səkkiz yüz altmış doqquz manat qırx beş qəpik) manat faiz, 126 (yüz iyirmi altı) manat cərimə, kredit müqaviləsi bitəndən sonra Konstitusiya Məhkəməsinin xx.xx.2014-cü il tarixli Plenum qərarına əsasən hesablanmış 805.60 (səkkiz yüz beş manat altmış qəpik) manat faiz borcu, cəmi 11239.65 (on bir min iki yüz otuz doqquz manat altmış beş qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti tutulmalı, bununla da iddia qismən təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 107-ci maddəsində göstərilir ki, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə, həmçinin hesab edir ki, iddia qismən təmin edildiyindən iddia ərizəsinin verilməsinə görə ödənilmiş 161.38 manatın 60 manat məbləğindəki hissəsi Cavabdeh alınaraq iddiaçı Ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-yə ödənilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 358-360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. İddiaçı Ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin xeyrinə cavabdeh X1 5438.60 (beş min dörd yüz otuz səkkiz manat altmış qəpik) manat əsas, 4869.45 (dörd min səkkiz yüz altmış doqquz manat qırx beş qəpik) manat faiz, 126 (yüz iyirmi altı) manat cərimə, kredit müqaviləsi bitəndən sonra Konstitusiya Məhkəməsinin xx.xx.2014-cü il tarixli Plenum qərarına əsasən hesablanmış 805.60 (səkkiz yüz beş manat altmış qəpik) manat faiz borcu, cəmi 11239.65 (on bir min iki yüz otuz doqquz manat altmış beş qəpik) manat və ödənilmiş dövlət rüsumu üçün 60 manat məbləğində pul vəsaiti tutulsun. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Abşeron rayon məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Cəmilə Səfiyeva