Abşeron Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(012)-761/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xırdalan şəhəri İş № e-2(012)-761/2024 26.01.2024 ABŞERON RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Abbasova Məlahət Aslan qızının sədrliyi, Əliyeva Afaq Əkbər qızının katibliyi, Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı dəymiş zərərin əvəzinin və debitor borcun ödənilməsi tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı dəymiş zərərin əvəzinin və debitor borcun ödənilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh tərəfindən İddiaçı İB-yə vurulmuş 3244,80 manat məbləğində zərərin, debitor borc (sayğac vasitəsi ilə istifadə) üzrə 1121,75 manat pulun və 63,67 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzinin, ümumilikdə 4430,22 manat pulun cavabdehdən məcburi qaydada tutularaq İddiaçı İB-nin hesabına ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı ilə abonent Cavabdeh arasında xx.xx.2020-ci il tarixində 14/0174 nömrəli Qaz paylayıcısı ilə məişət qaz qurğusu istifadəçisi arasında qazın alqı-satqısı Müqaviləsi imzalanmış və tərəflər arasında imzalanmış həmin müqavilə əsasında İddiaçı İB abonentə fərdi yaşayış evini təbii qazla təchiz etmişdir. Qeyd olunan ünvana İddiaçı İB-nın Bakı Regional Qazın Satışı Departamenti tərəfindən **********01620 nömrəli abonent kodu verilmiş, fərdi yaşayış evini təbii qazla təchiz edən qaz xəttinin üzərində isə G-4T markalı qaz sayğacı quraşdırılmışdır. Cavabdeh yuxarıda bəhs edilən müqavilənin 2.3.2-ci yarımbəndinin (Müqavilənin və “X1”nın tələblərinə əməl etmək) və “X1”nın 6.5-ci bəndinin (qazpaylayıcı şəbəkəyə qanunsuz qoşulma) tələblərini pozaraq, qaz sayğacından kənar qanunsuz olaraq qaz xəttinə qoşulmaqla təbii qazı talamışdır.(cavabdehin təqsirli hərəkətləri nəticəsindən irəli gələn hallar və faktlar Birliyinin əməkdaşları tərəfindən foto şəkilişlərlə lentə alınmışdır.) Belə ki, İddiaçı İB-nin əməkdaşları tərəfindən Birliyin balans və istismarında olan küçə qaz xətlərinə, habelə cavabdehin fərdi yaşayış evinə çəkilmiş təbii qaz xətti üzərində quraşdırılmış qaz sayğacına müxtəlif tarixlərdə baxış keçirilərkən cavabdeh tərəfindən qaz xəttinə özbaşına qoşulmaqla onun təbii qazdan qanunsuz olaraq istifadə etməsi, yəni ki qeyri-qanuni şəkildə təbii qazı talaması faktları aşkar olunmuş, aşkar olunmuş faktlar yerindəcə aktlaşdırılmaqla rəsmiləşdirilmişdir. Həmçinin qeyd olunan həmin faktlarla bağlı Birliyin əməkdaşları tərəfindən təbii X1nın pozulması haqqında müvafiq aktlar tərtib edilmişdir. İddiaçı İB-nin əməkdaşları tərəfindən istehlakçının qaz sayğacının dövlət yoclanılmasından keçirdikdə məqsədli şəkildə sayğaca müdaxilə etməsi, yəni Paylayıcının İstehlakçıya verdiyi qazın sayğacla müəyyənləşdirilən hesabının düzgün aparılmamasına nail olmaq məqsədilə qərəzli şəkildə qaz sayğacına müdaxilə etməsi faktı aşkar olunmuş faktlar yerindəcə aktlaşdırılmaqla rəsmiləşdirilmişdir. Cavabdehin yuxarıda qeyd olunan təqsirli hərəkətləri nəticəsində Birliyin səlahiyyətli əməkdaşları tərəfindən tərtib olunmuş xx.xx.2013-cü il tarixli 053024 saylı akt əsasında 187,20 manat; xx.xx.2018ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 559,20 manat; xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 878,40 manat; xx.xx.2018-ci il tarixli0165107 saylı akt əsasında 64,80 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əasında 1555,20 manat məbləğində cəmi 3244,80 manat məbləğində İddiaçı İB-yə maddi zərərin dəyimiş olduğu müəyyən olunmuşdur Cavabdehin ödənilməmiş 2020-ci ilin mart-dekabr ayları üzrə 144,90 manat sərfiyyat borcu, 2021-ci ilin yanvar-dekabr ayları üzrə 446,40 manat sərfiyyat borcu və limitdən əlavə 27,05 manat sərfiyyat borcu, 2022-ci ilin yanvar-noyabr ayları üzrə 359,60 manat sərfiyyat borcu və limitdən əlavə 4 manat sərfiyyat borcu, 2023-cü ilin may-sentyabr ayları üzrə 63,96 manat sərfiyyat borcu, cəmi 1045,91 manat sərfiyyat borcu qalmışdır. Həmçinin sayğac dəyişikliyindən sonra isə abonentin 2016-cı ilin noyabr ayı üzrə 32,70 manat sərfiyyat borcu və 2017-c ilin may ayı üzrə 100,40 manat, cəmi 133,10 manat məbləğində dəyəri ödənilməmiş sərfiyyat borcu aşkar edilmişdir (1045,91+133,10=1179,01). 2020-ci ilin mat ayından 2023-cü ilin sentyabr ayına qədər cavabdeh 57,26 manat məbləğində ödəniş etmişdir. Yuxarda qeyd olunlardan əlavə, cavabdehin sayğac üzrə faktiki istifadə edilmiş və dəyəri ödənilməmiş 1121,75 manat borcu (debitor borc) da qalmışdır. Beləliklə, cavabdehin İddiaçı İB-yə ödənilməli borc məbləği hazırda abonentin saldosu üzrə ümumi 4366,55 manat təşkil etməkdədir. Müqavilə öhdəliklərinin istehlakçı tərəfindən kobud şəkildə pozulması, habelə təqsirli hərəkətləri nəticəsində İddiaçı İB-yə vurulmuş maddi zərərlə bağlı cavabdeh tərəfindən heç bir ödəniş həyata keçirilmədiyi üçün məhkəməyə müraciət etmək zərurəti yaranmışdır. İştirak etdiyi məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi X2 iddianı müdafiə edərək onun təmin edilməsini xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclaslarının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, məhkəməyə gəlməməsinin səbəbini və ya mümkünsüzlüyünü bildirmədən və bu səbəblərin üzrlü olması barədə sübutlar təqdim etmədən məhkəməyə gəlməmişdir. Mülki Prosessual Məcəllənin 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə mülki işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iddiaçının nümayəndəsini dinləyib, iddia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşdıraraq, işdə olan sənədləri tədqiq etməklə sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia qismən təmin edilməlidir. İşdə olan İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixində 14/0174 saylı «Qaz paylayıcısı ilə məişət qaz qurğusu istifadəçisi arasında qazın alqı-satqısı barədə» müqavilənin 2.3.2, 2.3.3 və 2.3.4-cü bəndlərində göstərilmişdir ki, bu Müqavilənin və “X1”nın, qaz qurğularına dair lahiyə və istismar sənədlərinin tələblərinə əməl etmək, təqsirli hərəkətləri (hərəkətsizliyi), habelə bu Müqavilə üzrə müəyyən edilmiş vəzifələrinin icra edilməməsi nəticəsində “paylayıcı”ya dəymiş zərərin əvəzini ödəmək “istehlakçı”nın vəzifəsidir. İşdə olan İddiaçı İB-nin Bakı RQSQ-nin nümayəndələri tərəfindən tərtib edilmiş təbii X1nın pozulması haqqında aktlardan görünür ki, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı və xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı aktlarla ünvan 2 ünvanında (abonent kodu: **********01620) yaşayan istehlakçı Cavabdeh sayğacdan kənar xətlə təbii qazdan qeyri-qanuni istifadə etməsi müəyyən edilmiş, aktlar Cavabdeh tərəfindən imzalanmamışdır. İşdə olan xx.xx.2023-cü il tarixli ******* saylı aktdan görünür ki, ünvan 2 ünvanında (abonent kodu: **********01620) yaşayan istehlakçı Cavabdeh sayğacında nasazlıq və onun istismara yarasız olması müəyyən edilmiş, akt Cavabdeh tərəfindən imzalanmamışdır. İşdə olan xx.xx.2018, xx.xx.2018 və xx.xx.2018-ci il tarixli tələbnamələrdən görünür ki, ünvan 2 ünvanında (abonent kodu: **********01620) yaşayan istehlakçı Cavabdeh müvafiq olaraq 2796, 4392 və 324 kub metr təbii qazı dəyəri ödənilmədən istehlak etmişdir. İşdə olan “istehlakçı” Cavabdeh adına olan **********01620 saylı abonent kodu üzrə tərtib edilmiş abonentin saldosundan görünür ki, abonent Cavabdeh ümumilikdə 4621,19 manat borcu vardır. Sərfiyyata görə 2020-ci il üçün 144,90 manat, 2021-ci il üçün 446,40 manat, yeni tarifə keçid 27,05 manat, ödəniş 10 manat, 2022-ci il üçün 359,60 manat, yeni tarifə keçid 4 manat, ödəniş 15 manat, 2023-cü il üçün (oktyabradək) 63,96 manat, ödəniş 5 manat təşkil edir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 12 may 2011-ci il tarixli, 80 saylı qərarı ilə təsdiq edilən “X1”nın 6.5-ci bəndinə əsasən, qaz paylayıcısı qanunsuz xətti dərhal qazpaylayıcı şəbəkədən ayırmaqla qazın verilişini dayandırmalı və dəymiş zərərin ödənilməsini qanunvericiliyə uyğun olaraq həmin şəxsdən tələb etməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 21.1-ci maddəsində göstərilmişdir ki, zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın. Həmin Məcəllənin 21.2-ci maddəsində göstərilmişdir ki, zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinin tələblərinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. İşdən görünür ki, iddiaçı xx.xx.2013-cü il tarixli 053024 saylı akt əsasında abonentdən 187,20 manat borc tələb etsə də, həmin akt iş materiallarında mövcud deyildir. İddiaçı tərəfə təklif olunsa da, onun nümayəndəsi tərəfindən xx.xx.2013-cü il tarixli 053024 saylı akt məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Akt təqdim edilmədiyindən məhkəmə aktın məzmununa əsaslanaraq abonentə tətbiq edilmiş borcun ondan tam və ya qismən tutulması, ya da ümumiyyətlə tutulmaması nəticəsinə gələ bilmir. Buna görə də məhkəmə hesab edir ki¸ iddia bu hissədə əsassızdır və təmin olunmamalıdır. İş materiallarından görünür ki, iddiaçının əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş digər üç aktla (2018-ci il) abonentin qaz xəttinə qeyri-qanuni qoşulması faktı və beləliklə, təbii qazdan dəyəri ödənilməməklə istifadə etməsi müəyyən edilmişdir. Bununla belə, həmin aktlar əsasında itirilmiş təbii qazın bərpa olunması mexanizmi məqbul deyildir. Belə ki, iddiaçının tərtib etdiyi müxtəlif tarixli tələbnamələrdə abonentin gün ərzində 18 saat qaz işlədicisindən istifadə etməsi müəyyən edilir. Məhkəmə bu halı qəbul etmir və hesab edir ki, abonentin gün ərzində qaz qurğularından orta hesabla yay-yaz fəslində 4-6, qış-payız fəslində isə 10-8 saat istifadə etməsi qəbul olunarsa, Cavabdeh Birliyə xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt üzrə 96 manat (3,2 x 10 x 30 = 960 kub.metr), xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt üzrə 63 manat (3,5 x 6 x 30 = 630 kub.metr), xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt üzrə 48,6 manat (2,7 x 6 x 30= 486 kub.metr) manat ziyan vurması məlum olur. Beləliklə, iş materiallarından sayğacdan kənar qoşulma nəticəsində abonentin 3 akt üzrə ümumilikdə 207,6 manat zərər vurması müəyyən olunur. Lakin xx.xx.2023-cü il tarixli ******* saylı aktdan görünür ki, bu akt sayğacın nasazlığı barədədir. Məhkəmə hesab edir ki, məişət qaz sayğacının yararlılığına abonent məsuliyyət daşımadığından həmin akta əsasən hesablanmış cərimənin Cavabdeh tələb edilməsi qanunsuzdur. Məhkəmə iş üzrə toplanmış və tədqiq edilmiş sübutlara qiymət verərək hesab edir ki, Cavabdeh yaşadığı (abonent kodu: **********01620) ünvan 3 ünvanında sayğacdan kənar qaz xəttinin aşkar olunması ilə əlaqədar “X1”nın pozulması faktı müəyyən edildiyindən və həmin fakt üzrə İddiaçı tərəfindən itirilmiş təbii qazın dəyərinə görə borc hesablandığından, lakin buna baxmayaraq iddiaçı tərəfindən hərəkətsizlik edilərək borc məbləğinin artmasına şərait yaradıldığından iddia qismən əsaslı hesab edilməli, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı və xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında hesablanmış cəmi 207,6 manat pul Cavabdeh tutulub iddiaçıya ödənilməlidir. Bundan başqa, abonentin saldosu üzrə məlumatlardan görünür ki, Cavabdeh Birliyə ödənilməmiş 1121,75 manat sərfiyyat borcu (debitor borcu) qalmışdır. Bu borc istehlak edilmiş təbii qazın dəyəri olduğundan həmin vəsait də Cavabdeh tutulub iddiaçıya ödənilməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 107-ci maddəsində göstərilir ki, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edildiyindən dövlət rüsumu üçün ödənilmiş vəsaitin 30 manat hissəsi cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Qeyd olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh (abonent kodu: **********01620) təbii qazdan istifadəyə görə hesablanmış ziyandan 207,6 manat, debitor borca görə 1121,75 manat olmaqla, cəmi 1329,35 manat və dövlət rüsumu üçün ödənilmiş 30 manat pul tutularaq İddiaçı hesabına ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən qətnamənin rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Abşeron Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Məlahət Abbasova