Ağdaş Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(014)-622/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Ağdaş rayonu İş № e-2(014)-622/2022 14.04.2022 AĞDAŞ RAYON MƏHKƏMƏSİ Ağdaş Rayon Məhkəməsinin hakimi Sultanov Cavid Rizvan oğlu İddiaçı MMC-nin Cavabdeh qarşı borcun tələbinə dair kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinə dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı ”İrşad Electronics” MMC Cavabdeh qarşı borcun tələbinə dair sadələşdirilmiş icraat qaydasında kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Tələb onunla əsaslandırılmışdır ki, ”İrşad Electronics” MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 29.06.2021-ci il tarixli ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, sonuncu, aldığı “XİAOMİ POCO” markalı mobil telefona və “XİAOMİ” markalı qolsa atına görə 12 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 64 manat olmaqla cəmi 758 manat, 23.07.2021-ci il tarixli ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, sonuncu, aldığı “SAMSUNG A025” markalı notbuka görə 12 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 30 manat olmaqla cəmi 349,8 manat, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 1107,8 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Lakin cavabdeh müqavilələrin şərtlərini pozaraq, sonuncu dəfə 29.06.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə heç bir ödəniş etməmiş, 23.07.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə heç bir ödəniş etməmiş və iki müqavilə üzrə qalıq qalmış 1107,8 manat borcu qaytarmamışdır. Dəfələrlə xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq, borclu borcu ödəməkdən boyun qaçırır. Nisyə alqı-satqı müqaviləsinin №1 saylı əlavəsinin şərtlərinə uyğun olaraq, gecikdirilən aylıq borc məbləğinə cərimə kimi gündəlik 1(bir) % dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) dəbbə hesablanır və alıcı tərəfindən satıcıya ödənilir. Cərimə faizləri əşyanın dəyərini qaytarılmalı olduğu gündən onun faktiki qaytarıldığı günə qədər olan müddət üçün ödənilir. Cavabdehin gecikdirdiyi günlərin faktiki cərimə borcu 1661 manat təşkil edir. Cavabdehin müqavilə üzrə hər bir günə görə hesablanmış cərimə məbləğinin miqdarı hər iki müqavilə üzrə 1661 manat təşkil ediyi halda, humanizm prinsipinə əsaslanaraq həmin cərimə məbləğinin 90%-i güzəşt edilmişdir və cavabdeh tərəfindən cərimə məbləğinin 10%-i, yəni 166,1 manat İddiaçı MMC-yə ödənilməlidir. Beləliklə, cavabdeh 24.01.2022-ci il tarixədək ”İrşad Electronics” MMC-yə olan borcu 29.06.2021-ci il tarixli ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, 758 manat əsas, 113,7 manat cərimə, cəmi 871,7 manat, 23.07.2021-ci il tarixli ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, 349,8 manat əsas 52,4 manat cərimə, cəmi 402,2 manat, ümumilikdə borcu ikimüqavilə üzrə 1273,9 manat təşkil etmişdir. Göstərilənlərə əsasən, 29.06.2021-ci il tarixli ********* saylı müqavilə üzrə 24.01.2022-ci il tarixinə yaranmış 758 manat əsas, 113,7 manat cərimə, cəmi 871,7 manat, 23.07.2021-ci il tarixli ********* saylı müqaviləyə əsasən, 349,8 manat əsas 52,4 manat cərimə, cəmi 402,2 manat, ümumilikdə 1273,9 manat borcun və 32,74 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh tutularaq İddiaçı MMC-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılması xahiş olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. Həmin Məcəllənin 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Həmin Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Məhkəmə İddiaçı MMC-nin Cavabdeh qarşı borcun tələbinə dair kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinə dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmiş və buna görə də, Mülki-Prossesual Qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq “bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri məhkəməyə göndərmək” hüququnun izah olunması barədə bildiriş müvafiq qaydada cavabdehə göndərilmişdir. Məhkəmə kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşdırıb, işdə olan sənədləri tədqiq etməklə sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia təmin edilməlidir. Belə ki, işin materiallarında olan İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 29.06.2021-ci il tarixli, ********* saylı saylı müqaviləyə və həmin müqaviləyə № 1 saylı əlavəyə əsasən İddiaçı MMC Cavabdeh 12 ay müddətinə hər ay 64 manat ödənilməsi şərti ilə 758 manat qiyməti olan “XİAOMİ POCO” markalı telefon vermişdir. İşin materiallarında olan İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 23.07.2021-ci il tarixli ********* saylı müqaviləyə və həmin müqaviləyə № 1 saylı əlavəyə əsasən İddiaçı MMC Cavabdeh 12 ay müddətinə hər ay 30 manat ödənilməsi şərti ilə 349,80 manat qiyməti olan “SAMSUNG A025” markalı notbuk vermişdir. İşin materiallarında olan 29.06.2021-ci il tarixli, ********* saylı ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh 29.07.2021-ci il tarixdən başlayaraq 29.05.2022-ci il tarixədək hər ay 64 manat, 29.06.2022-ci il tarixdə 54 manat ödəniş etməli idi. İşin materiallarında olan 23.07.2021-ci il tarixli ********* saylı ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh 23.08.2021-ci il tarixdən başlayaraq 23.06.2022-ci il tarixədək hər ay 30 manat, 23.07.2022-ci il tarixdə 19,80 manat ödəniş etməli idi. İşin materiallarında olan İddiaçı MMC tərəfindən verilmiş 24.01.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 29.06.2021-ci il tarixli, ********* saylı müqaviləyə əsasən Cavabdeh 24.01.2022-ci il tarixə ümumi borcu 1895 (min səkkiz yüz doxsan beş) manat təşkil edir. İşin materiallarında olan İddiaçı MMC tərəfindən verilmiş 24.01.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 23.07.2021-ci il tarixli ********* saylı müqaviləyə əsasən Cavabdeh 24.01.2022-ci il tarixə ümumi borcu 873,40 (səkkiz yüz üç manat, qırx qəpik) manat təşkil edir. İşin materiallarında olan İddiaçı MMC tərəfindən Cavabdeh ünvanlanmış xəbərdarlıqdan görünür ki, Cavabdeh müqavilələrə əsasən borcun ödənilməsi ilə bağlı xəbərdar olunmuşdur. İşin materiallarında olan mədaxil qəbzindən görünür ki, İddiaçı MMC Ağdaş Rayon Məhkəməsinə iddia ilə müraciət etmək üçün 32,74 (otuz iki manat, yetmiş dörd qəpik) manat dövlət rüsumu ödəmişdir. Beləliklə, məhkəmə iclasında müəyyən olundu ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 29.06.2021-ci il tarixli, ********* saylı saylı müqaviləyə və həmin müqaviləyə № 1 saylı əlavəyə əsasən İddiaçı MMC Cavabdeh 12 ay müddətinə hər ay 64 manat ödənilməsi şərti ilə 758 manat qiyməti olan “XİAOMİ POCO” markalı telefon vermiş, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 23.07.2021-ci il tarixli ********* saylı müqaviləyə və həmin müqaviləyə № 1 saylı əlavəyə əsasən İddiaçı MMC Cavabdeh 12 ay müddətinə hər ay 30 manat ödənilməsi şərti ilə 349,80 manat qiyməti olan “SAMSUNG A025” markalı notbuk vermiş, Cavabdeh 29.06.2021-ci il tarixli və 23.07.2021-ci il tarixli müqavilələr üzrə üzərinə düşən öhdəliyini tam icra etməmiş və nəticədə onun İddiaçı MMC-yə ümumilikdə 2768,40 (iki min yeddi yüz altmış səkkiz manat, qırx qəpik) manat məbləğində borcu yaranmış, müştəriyə güzəşt olunmuş cərimə borclarında silinmiş və ümumilikdə 1273,90 (min iki yüz yetmiş üç manat, doxsan qəpik) manat borcu qalmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Həmin Məcəllənin 601.2-ci maddəsində göstərilmişdir ki, hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə həmin Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir. Belə ki, Mülki Məcəllənin 600.2-ci maddəsinə əsasən əşyaların nisyə satışı satış günü qüvvədə olmuş qiymətlər üzrə həyata keçirilir. Nisyə satılmış əşyaların qiymətinin sonradan dəyişməsi, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, yenidən hesablaşmaya səbəb olmur. Həmin Məcəllənin 600.5-ci maddəsinə əsasən alıcı verilmiş əşyanı müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə və bu Məcəllədə və ya alqısatqı müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmadıqda gecikdirilmiş məbləğdən malın müqaviləyə görə ödənilməli olduğu gündən ödənildiyi günədək bu Məcəllənin 449-cu maddəsinə uyğun faizlər ödənilməlidir. Müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər. Eyni Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə həmin Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alqısatqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Beləliklə, məhkəmə toplanmış sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməli, Cavabdeh 29.06.2021-ci il tarixli, ********* saylı müqavilə üzrə 758 (yeddi yüz əlli səkkiz) manat əsas, 113,7 (yüz on üç manat, yetmiş qəpik) manat cərimə, cəmi 871,7 (səkkiz yüz yetmiş bir manat, yetmiş qəpik) manat, 23.07.2021-ci il tarixli ********* müqavilə üzrə 349,8 (üç yüz qırx doqquz manat, səksən qəpik) manat əsas, 52,4 (əlli iki manat, qırx qəpik) manat cərimə, cəmi 402,2 (dörd yüz iki manat, iyirmi qəpik) manat məbləğində borc olmaqla, ümumilikdə 1273,9 manat borc və 32,74 (otuz iki manat, yetmiş dörd qəpik) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumu tutularaq İddiaçı MMC-yə verilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 76.1 və 76.2-ci maddəsinə əsasən tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyətli olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən həmin Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir. Eyni Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-in 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Qeyd olunan Məcəllənin 217.3-cü maddəsinə əsasən qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi təmin edilsin. Cavabdeh 29.06.2021-ci il tarixli, ********* saylı müqavilə üzrə 758 (yeddi yüz əlli səkkiz) manat əsas, 113,7 (yüz on üç manat, yetmiş qəpik) manat cərimə, cəmi 871,7 (səkkiz yüz yetmiş bir manat, yetmiş qəpik) manat, 23.07.2021-ci il tarixli ********* müqavilə üzrə 349,8 (üç yüz qırx doqquz manat, səksən qəpik) manat əsas, 52,4 (əlli iki manat, qırx qəpik) manat cərimə, cəmi 402,2 (dörd yüz iki manat, iyirmi qəpik) manat məbləğində borc olmaqla, ümumilikdə 1273,90 (min iki yüz yetmiş üç manat, doxsan qəpik) manat borc və 32,74 (otuz iki manat, yetmiş dörd qəpik) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumu tutularaq İddiaçı MMC-yə verilsin. Qətnamədən tərəflərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Ağdaş Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Cavid Sultanov