Bərdə Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(021)-1977/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bərdə rayonu İş № e-2(021)-1977/2022 24.06.2022 BƏRDƏ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hаkim Əbilov Qamət Mehman оğlunun sədrliyi, X2 оğlunun iclas kаtibliyi ilə, İddiаçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı “borcun ödənilməsi” tələbinə dаir mülki işə yazılı icraat qaydasında bаxаrаq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiаçı "xxxx" MMC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 1272,9 manat əsas, 190,9 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 1463,8 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 438,5 manat əsas borc, 65,7 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 504,2 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 258 manat əsas, 38,7 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 296,7 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli, ********** saylı müddətli (nisyə) alqısatqı müqaviləsi üzrə 166 manat əsas, 24,9 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 190,9 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 51,7 manat əsas, 7,7 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 59,4 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 179 manat əsas, 26,8 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 205,8 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 187 manat əsas, 28 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 215 manat, ümumilikdə 2935,8 manat borcun və dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 49,40 manat tutularaq "xxxx" MMC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh bir ədəd “Samsung” markalı televizora görə 18 ay müddətinə hər ay 75 manat olmaqla, cəmi 1347,9 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqısatqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh bir ədəd “Samsung” markalı mobil telefonu 12 ay müddətinə hər ay 75 manat olmaqla, cəmi 888,5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh bir ədəd “Samsung” markalı mobil telefonu 12 ay müddətinə hər ay 53 manat olmaqla, cəmi 629 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli, ********** saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə Cavabdeh bir ədəd “Xiaomi Redmi” markalı mobil telefonu görə 24 ay müddətinə hər ay 24 manat olmaqla, cəmi 576 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh bir ədəd “edifier” markalı səs ucaldıcıya görə 18 ay müddətinə hər ay 11 manat olmaqla, cəmi 194,7 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh bir ədəd “Xiaomi Redmi” markalı televizora görə 12 ay müddətinə hər ay 20 manat olmaqla, cəmi 239 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh bir ədəd “Samsung” markalı mobil telefonu 12 ay müddətinə hər ay 24 manat olmaqla, cəmi 283 manat, ümumilikdə yeddi müqavilə üzrə 4158,1 manat ödənilməsi şərti ilə satılmışdır. Lakin Cavabdeh öhdəliklərini yerinə yetirməyərək xx.xx.2022-ci il tarixində xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müqavilə üzrə 75 manat, xx.xx.2021-ci il tarixində xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müqavilə üzrə 75 manat, xx.xx.2022-ci il tarixində xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müqavilə üzrə 53 manat, xx.xx.2021-ci il tarixində xx.xx.2020-ci il tarixli, ********** saylı müqavilə üzrə 27 manat, xx.xx.2021-ci il tarixində xx.xx.2020-ci il tarixli, ********* saylı müqavilə üzrə 11 manat xx.xx.2022-ci il tarixində xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müqavilə üzrə 20 manat, xx.xx.2021-ci il tarixində xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müqavilə üzrə 24 manat ödəmiş, yeddi müqavilə üzrə qalıq qalmış 2553,1 manat borcu qaytarmayaraq, alqı-satqı müqavilələrinin tələblərini kobud surətdə pozmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən, mülki işlər üzrə iddianın qiyməti iki min manatdan, iqtisadi mübahisələrə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Cavabdeh iddia ərizəsinin, müqavilənin və onun prosessual hüquq və vəzifələrinin izahı haqqında bildirişin surəti göndərilmiş, həmçinin, ona bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını məhkəməyə göndərə biləcəyi bildirilmiş və MPM-in 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, ərizənin məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılacağı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılacağı barədə məlumatlandırılmışlar. Lakin Cavabdeh iddia tələbinə etirazının olub-olmaması ilə bağlı məhkəməyə heç bir məlumat verməmişdir. Məhkəmə iddia tələbinin dəlillərini iş üzrə toplanmış sübutlarla əlaqəli şəkildə araşdırıb, tədqiq edərək yoxlayıb və iddia tələbinə müfəssəl hüquqi qiymət verib belə qənaətə gəlir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Belə ki, mülki işə əlаvə edilmiş Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi Kommersiya hüquqi şəxslərin Dövlət Reyestrindən Çıxarışdan görünür ki, İddiaçı MMC xx.xx.2019-cu il tarixdə Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət kimi qeydiyyatdan keçmişdir. Belə ki, mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqısatqı müqaviləsindən görünür ki, "xxxx" ilə Cavabdeh arasında müqavilə bağlanmışdır. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, "xxxx" ilə Cavabdeh arasında müqavilə bağlanmışdır. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, "xxxx" ilə Cavabdeh arasında müqavilə bağlanmışdır. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2020-ci il tarixli, ********** saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, "xxxx" ilə Cavabdeh arasında müqavilə bağlanmışdır. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2020-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, "xxxx" ilə Cavabdeh arasında müqavilə bağlanmışdır. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, "xxxx" ilə Cavabdeh arasında müqavilə bağlanmışdır. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, "xxxx" ilə Cavabdeh arasında müqavilə bağlanmışdır. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə 1 nömrəli Əlavədən görünür ki, Cavabdeh bir ədəd “Samsung” markalı televizoru "xxxx" MMC-dən təhvil götürmüşdür. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə 1 nömrəli Əlavədən görünür ki, Cavabdeh bir ədəd “Samsung markalı mobil telefonu "xxxx" MMC-dən təhvil götürmüşdür. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2020-ci il tarixli, ********** saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə 1 nömrəli Əlavədən görünür ki, Cavabdeh “Xiaomi Redmi” markalı mobil telefonu "xxxx" MMC-dən təhvil götürmüşdür. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2020-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə 1 nömrəli Əlavədən görünür ki, Cavabdeh bir ədəd “edifier” markalı səs ucaldıcını "xxxx" MMC-dən təhvil götürmüşdür. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə 1 nömrəli Əlavədən görünür ki, Cavabdeh bir ədəd “Xiaomi Redmi” markalı mobil telefonu "xxxx" MMC-dən təhvil götürmüşdür. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə 1 nömrəli Əlavədən görünür ki, Cavabdeh bir ədəd “Samsung” markalı mobil telefonu "xxxx" MMC-dən təhvil götürmüşdür. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə 1 nömrəli Əlavədən görünür ki, Cavabdeh bir ədəd “Samsung” markalı mobil telefonu "xxxx" MMC-dən təhvil götürmüşdür. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli ödəniş cədvəlindən görünür ki, dəyəri 1348 manat olan bir ədəd “Samsung” markalı televizora görə aylıq ödəniş 75 manat təşkil etmişdir. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli ödəniş cədvəlindən görünür ki, dəyəri 888,5 manat olan bir ədəd “Samsung A715” markalı mobil telefona görə aylıq ödəniş 54 manat təşkil etmişdir. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli ödəniş cədvəlindən görünür ki, dəyəri 629 manat olan bir ədəd “Samsung A315” markalı mobil telefona görə aylıq ödəniş 53 manat təşkil etmişdir. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2020-ci il tarixli ödəniş cədvəlindən görünür ki, dəyəri 576 manat olan bir ədəd “X3 8” markalı mobil telefona görə aylıq ödəniş 24 manat təşkil etmişdir. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2020-ci il tarixli ödəniş cədvəlindən görünür ki, dəyəri 194,8 manat olan bir ədəd bir ədəd “edifier” markalı səs ucaldıcıya görə aylıq ödəniş 11 manat təşkil etmişdir. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli ödəniş cədvəlindən görünür ki, dəyəri 239 manat olan bir ədəd “Xiaomi Redmi 9A” markalı mobil telefona görə aylıq ödəniş 20 manat təşkil etmişdir. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli ödəniş cədvəlindən görünür ki, dəyəri 283 manat olan bir ədəd “Samsung A107” markalı mobil telefona görə aylıq ödəniş 24 manat təşkil etmişdir. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışlarından görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 1272,9 manat əsas, 190,9 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 1463,8 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 438,5 manat əsas borc, 65,7 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 504,2 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 258 manat əsas, 38,7 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 296,7 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli, ********** saylı müddətli (nisyə) alqısatqı müqaviləsi üzrə 166 manat əsas, 24,9 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 190,9 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 51,7 manat əsas, 7,7 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 59,4 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 179 manat əsas, 26,8 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 205,8 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 187 manat əsas, 28 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 215 manat, ümumilikdə 2935,8 manat kredit borcu yaranmışdır. Mülki işə əlаvə edilmiş xəbərdarlıqdan görünür ki, "xxxx" MMC tərəfindən Cavabdeh borcunun ödənilməsi üçün xəbərdarlıq olunmuşdur. Mülki işə əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Vətəndaşının X1 AA №0681393 saylı vəsiqənin surətindən görünür ki, Cavabdeh xx.xx.1987-ci il tarixdə anadan olmuşdur. Mülki işə əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası DİN-nin BPQMİ-nin MAPS Şöbəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli arayışdan görünür ki, Cavabdeh xx.xx.1987-ci il tarixdə Rusiya Federasiyasının Tula vilayətində anadan olmuşdur. Bərdə şəhəri Nizami küçəsi ev 116, mənzil 41-də qeydiyyatdadır. Mülki işə əlаvə edilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli mədaxil qəbzindən görünür ki, "xxxx" MMC tərəfindən məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün 49,40 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Beləliklə, məhkəmə tərəfindən müəyyən olunmuşdur ki, iddiaçı ilə cavabdeh arasında xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh bir ədəd “Samsung” markalı televizora görə 18 ay müddətinə hər ay 75 manat olmaqla, cəmi 1347,9 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqısatqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh bir ədəd “Samsung” markalı mobil telefonu 12 ay müddətinə hər ay 75 manat olmaqla, cəmi 888,5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh bir ədəd “Samsung” markalı mobil telefonu 12 ay müddətinə hər ay 53 manat olmaqla, cəmi 629 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli, ********** saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə Cavabdeh bir ədəd “Xiaomi Redmi” markalı mobil telefonu görə 24 ay müddətinə hər ay 24 manat olmaqla, cəmi 576 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh bir ədəd “edifier” markalı səs ucaldıcıya görə 18 ay müddətinə hər ay 11 manat olmaqla, cəmi 194,7 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh bir ədəd “Xiaomi Redmi” markalı televizora görə 12 ay müddətinə hər ay 20 manat olmaqla, cəmi 239 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh bir ədəd “Samsung” markalı mobil telefonu 12 ay müddətinə hər ay 24 manat olmaqla, cəmi 283 manat, ümumilikdə yeddi müqavilə üzrə 4158,1 manat ödənilməsi şərti ilə satılmışdır. Lakin cаvаbdeh bоrcunu ödəmədiyi üçün iddiаçının məhkəmə müdаfiəsindən istifаdə hüququ yаrаnmışdır. Məhkəmə qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, hər hansı iddia tələbi üzrə hüquqi dəyərləndirmə prosesi ilk addım kimi iddiaçının tələbinə uyğun gələn iddia tələbinin qanuni əsasının tapılmasından və məhkəməyə bildirdiyi faktiki halların həmin iddia tələbinin qanuni əsasının dispozisiya şərtlərinə uyğun olmasının yoxlanılmasından ibarətdir. Buna görə, əgər irəli sürülmüş iddia tələbinin qanuni əsası tapılmırsa və ya faktiki hallar tapılan iddia tələbinin qanuni əsasının şərtləri, yəni dispozisiya əlamətləri ilə uzlaşmırsa hüquqi dəyərləndirmə məhkəmə üçün artıq başa çatmalıdır. Əlavə olaraq irəli sürülən dəlillərin araşdırılmasına ehtiyac qalmır, çünki işin həlli üçün bunun əhəmiyyəti yoxdur. Mülki Məcəllənin 567-ci maddəsinə əsasən, alğı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Mülki Məcəllənin 386.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Hər kəs müqavilə bağlamaqda müstəqildir və müqavilə azadlığı mülki qanunvericiliyin əsas prinsiplərindən biridir (Mülki Məcəllənin 6-cı maddəsi). Həmin prinsip mülki hüquq subyektlərinə müstəqil olaraq, heç kəsin iradəsindən asılı olmadan öz mülahizə və istəklərinə görə mənafelərini nəzərə almaqla müqavilə bağlamaq imkanı verir. Mülki Məcəllənin 390.1-ci maddəsinin məzmununa görə, fiziki və hüquqi şəxslər müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrinin, həmçinin müqavilənin qanuna zidd olmayan istənilən şərtinin müəyyən edilməsində sərbəstdirlər. Həmin Məcəllənin 405.1-ci maddəsinə əsasən, tərəflər müqavilənin bütün şərtləri barəsində tələb olunan formada razılığa gəldikdə müqavilə bağlanmış sayılır. Həmin Məcəllənin 739.1-ci maddəsinə əsasən, iştirakçılardan biri (borc verən) pula mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 739.2-ci maddəsinə əsasən, borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Müstəqil peşə fəaliyyəti şəklində pul borc verməklə məşğul olan şəxslər əlavə olaraq peşəkarlıq qaydasında kreditlər verilməsi haqqında müddəaları gözləməlidirlər. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və s. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Məhkəmə göstərilənlərlə əlaqədar qeyd etməyi vacib hesab edir ki, tərəflər hüquq və öhdəliklərini mülki qanunvericiliyə müvafiq olaraq müqavilə ilə razılaşdırdıqları halda məhkəmə yaranmış mübahisəni həmin müqavilə şərtləri çərçivəsində həll etməli, tərəflərin müqavilə üzrə öhdəliklərini icra edib-etməmələrini hərtərəfli araşdırmalı, eləcə də hansı tərəfin öhdəliyin icra edilməməsi üçün məsuliyyət daşımalı olduğunu müəyyən etməlidir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyanın 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinə müvafiq olaraq, məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir. Mülki Məcəllənin 425.1-ci maddəsinə əsasən, öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icrа edilməməsi dedikdə оnun pоzulmаsı və yа lаzımıncа icrа edilməməsi (vаxtındа icrа edilməməsi, mаllаrdа, işlərdə və xidmətdə qüsurlаrlа və yа öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pоzmаqlа icrа edilməsi) bаşа düşülür. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyini icrа etməyən bоrclu kreditоrа dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə bоrcludur. Həmin Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə əsasən, İcranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Həmin Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Məhkəmə qeyd edir ki, mülki qanunvericiliyin normaları baxımından Cavabdeh hərəkətləri öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi kimi qiymətləndirilməlidir. Belə ki, cavabdeh kredit müqaviləsi ilə üzərinə götürdüyü öhdəliyi vaxtında icra etməmiş, iddiaçıya olan borcunu müqavilə ilə nəzərdə tutulan vaxtda və qaydada ödəməyərək, bununla da müqavilənin şərtlərini pozmuşdur. Buna görə də o, onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliyin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdeh olduğundan, öz öhdəliyinin hər bir təqsirli pozuntusuna görə məsuliyyət daşımalıdır. Bundan başqa məhkəmə hesab edir ki, dəbbə pulunun tutulması hissəsində dəbbə pulunun məbləği azaldılmalıdır. Mülki Məcəllənin 465.2-ci maddəsinə əsasən, əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Mülki Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə görə, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə görə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Qanunun mənasına görə dəbbə pulu müqavilə ilə müəyyənləşdirilən və öhdəliyin icrasının təmin edilməsi üsulu kimi öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyinə görə borclunun kreditora cərimə və ya penya formasında ödəməli olduğu pul məbləğidir. Dəbbə pulunun hüquqi təyinatı əsas öhdəliyin müqavilənin şərtlərinə və qanunvericiliyin tələblərinə müvafiq olaraq lazımınca, vaxtında, tam həcmdə ödənilməsini təmin etməkdir. Dəbbə pulu mülki qanunvericiliyin prinsipləri olan mülki hüquq subyektlərinin bərabərliyi və müqavilə azadlığına uyğun, yəni tərəflər arasında sərbəst şəklində bağlanmış müqavilə ilə müəyyənləşdirilir. Bununla yanaşı Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsi tərəflər arasında müəyyənləşdirilmiş dəbbə pulunun məhkəmə tərəfindən azaldılmasını nəzərdə tutmuşdur. Həmin normada istənilən dəbbə pulun deyil, yalnız tənasübsüz surətdə yüksək olan dəbbə pulun azaldılması göstərilmişdir. Qeyd olunan maddənin dispozitiv şərtlərinə görə məhkəmə işin hallarını və tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun əmlak və bütün əsaslı mənafelərini nəzərə almalıdır. Məhkəmə işin hallarını, yəni cavabdeh tərəfindən götürülən kredit məbləğini, kreditin verilmə tarixini və müqavilənin bitmə tarixini müqayisə edərək, kreditə görə hesablanan faizləri nəzərə alır və iddiaçı "xxxx" MMC-nin iddiasının xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 190,9 manat cərimənin tutulması hissəsinə münasibətdə məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, cərimə təyin edilərkən tənasüblük qorunmamış, kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınmaqla, yüksək hesablanmış cərimə pulu azaldılmalı və cavabdehdən cərimə pulu olaraq 9 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 65,7 manat cərimənin tutulması hissəsinə münasibətdə məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, cərimə təyin edilərkən tənasüblük qorunmamış, kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınmaqla, yüksək hesablanmış cərimə pulu azaldılmalı və cavabdehdən cərimə pulu olaraq 3 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 38,7 manat cərimənin tutulması hissəsinə münasibətdə məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, cərimə təyin edilərkən tənasüblük qorunmamış, kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınmaqla, yüksək hesablanmış cərimə pulu azaldılmalı və cavabdehdən cərimə pulu olaraq 2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli, ********** saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 24,9 manat cərimənin tutulması hissəsinə münasibətdə məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, cərimə təyin edilərkən tənasüblük qorunmamış, kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınmaqla, yüksək hesablanmış cərimə pulu azaldılmalı və cavabdehdən cərimə pulu olaraq 1 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 7,7 manat cərimənin tutulması hissəsinə münasibətdə məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, cərimə təyin edilərkən tənasüblük qorunmamış, kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınmaqla, yüksək hesablanmış cərimə pulu azaldılmalı və cavabdehdən cərimə pulu olaraq 2 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 26,8 manat cərimənin tutulması hissəsinə münasibətdə məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, cərimə təyin edilərkən tənasüblük qorunmamış, kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınmaqla, yüksək hesablanmış cərimə pulu azaldılmalı və cavabdehdən cərimə pulu olaraq 1 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 28 manat cərimənin tutulması hissəsinə münasibətdə məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, cərimə təyin edilərkən tənasüblük qorunmamış, kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınmaqla, yüksək hesablanmış cərimə pulu azaldılmalı və cavabdehdən cərimə pulu olaraq 1 məbləğində pulun tutulması ədalətlidir. Məhkəmə toplanmış və tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 1272,9 manat əsas, 9 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 1281,9 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqısatqı müqaviləsi üzrə 438,5 manat əsas borc, 3 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 441,5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 258 manat əsas, 2 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 260 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli, ********** saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 166 manat əsas, 1 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 167 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqısatqı müqaviləsi üzrə 51,7 manat əsas, 2 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 53,7 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 179 manat əsas, 1 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 180 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 187 manat əsas, 1 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 188 manat, ümumilikdə 2572,1 manat borcun və dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 49,40 manat tutularaq "xxxx" MMC-nin xeyrinə tutulmalı, iddia qalan hissədə rədd edilməlidir. MPM-in 284-6.1-ci maddəsinə əsasən işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Həmin Məcəllənin 222.2-ci maddəsinə əsasən, pul vəsaitlərinin tutulması haqqında iddianı təmin edərkən hakim əsas borcu, ziyan və dəbbə pulunu (cərimə, penya) ayrıayrılıqda müəyyən etməklə, alınmalı olan ümumi məbləği qətnamədə göstərir. Həmin Məcəllənin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsində əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 88-ci mаddəsinə əsasən, məhkəmə sübutlаrа obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tаm bаxdıqdаn sonrа həmin sübutlаrа tətbiq edilməli hüquq normаlаrınа müvаfiq olаrаq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qаbаqcаdаn müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. MPM-in 119.1-ci maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Odur ki, iddia qismən tam təmin edildiyindən iddia verilməsi üçün ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdehə aid edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və MPM-in 214, 216-220, 233, 284-1-284-6, 357 və 360-cı mаddələrini rəhbər tutаrаq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 1272,9 manat əsas, 9 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 1281,9 manat, xx.xx.2021ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 438,5 manat əsas borc, 3 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 441,5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 258 manat əsas, 2 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 260 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli, ********** saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 166 manat əsas, 1 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 167 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 51,7 manat əsas, 2 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 53,7 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 179 manat əsas, 1 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 180 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 187 manat əsas, 1 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 188 manat, ümumilikdə 2572,1 manat borcun və dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 49,40 manat tutulаrаq iddiaçı "xxxx" MMC-nin xeyrinə ödənilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qаydаdа verildiyi gündən 1(bir) ay müddətində Bərdə Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnаmədən şikаyət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən bir аy keçdikdən sоnrа qаnuni qüvvəyə minir. Hakim: Qamət Əbilov