Biləsuvar Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(022)-1190/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Biləsuvar rayonu İş № e-2(022)-1190/2024 26.09.2024 BİLƏSUVAR RAYON MƏHKƏMƏSİ Biləsuvar Rayon Məhkəməsinin sədri Əliyev Rəfayil Əfraddin oğlunun sədrliyi, məsləhətçi (iclas katibi) X1 oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı qapalı səhmdar cəmiyyəti bank olmayan kredit təşkilatının Cavabdeh2 və Cavabdeh1 qarşı 20 dekabr 2019-cu il tarixli, 47 saylı güzəştli borc müqaviləsi üzrə ödənilməmiş əsas borcun əvəzi qismində 2.141 manat 60 qəpik, hesablanmış və ödənilməmiş faiz borcu qismində 60 manat 62 qəpik, cəmi 2.202 manat 22 qəpik və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi qismində 42 manat 02 qəpik məbləğində pul vəsaitinin cavabdehlərdən müştərək qaydada iddiaçının xeyrinə tutulması barədə iddia ərizəsinə dair mülki işə yazılı icraat qaydasında baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: 22 avqust 2024-cü il tarixdə İddiaçı qapalı səhmdar cəmiyyəti bank olmayan kredit təşkilatı Cavabdeh2 və Cavabdeh1 qarşı 20 dekabr 2019-cu il tarixli, 47 saylı güzəştli borc müqaviləsi üzrə ödənilməmiş əsas borcun əvəzi qismində 2.141 manat 60 qəpik, hesablanmış və ödənilməmiş faiz borcu qismində 60 manat 62 qəpik, cəmi 2.202 manat 22 qəpik və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi qismində 42 manat 02 qəpik məbləğində pul vəsaitinin cavabdehlərdən müştərək qaydada iddiaçının xeyrinə tutulması barədə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraati qaydasında iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Tərəflərin ünvanına göndərilmiş 22 avqust 2024-cü il tarixli bildirişlə, iddiaçının tələbinə dair əsaslandırılmış etirazları olduğu halda 10 iş gün müddətində öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etmək hüquqlarının mövcudluğu cavabdehə izah edilmiş, lakin iddia tələbinə cavabdeh tərəfindən verilmiş etiraz məhkəməyə daxil olmamış və ərizənin əsaslandığı tələbetmə hüququ mübahisələndirilməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-5.2-ci maddəsinə görə cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Həmin Məcəllənin 285-5.3-cü maddəsinə görə ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Məhkəmə iddia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşdıraraq, işdə olan sənədləri tədqiq edərək və sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər iş üzrə yekun qərarın çıxarılması üçün kifayət edir və iş üzrə əlavə araşdırmanın, o cümlədən tərəfləri çağıraraq izahatlarının alınması, yaxud şahidlərdən ifadələrin və ya ekspertlərdən rəyin alınması zərurəti yoxdur, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan 20 dekabr 2019-cu il tarixli, 47 saylı güzəştli borc müqaviləsinin və ona əlavə edilmiş ödəniş cədvəlinin surətlərindən görünür ki, Cavabdeh2 ilə İddiaçı qapalı səhmdar cəmiyyəti bank olmayan kredit təşkilatı arasında bağlanmış həmin müqaviləyə əsasən Cavabdeh2 3.018 manat 61 qəpik məbləğində əsas borcu güzəşt olunmaqla, cavabdehin həmin borcu ödəməsi üçün, 1 il güzəşt müddəti müəyyən edilməklə, 5 il müddətə, illik 1% dərəcəsi ilə faiz borcları ödəməsi şərti ilə 5 il müddətinə iddiaçıya ödəməsi, borclu borcun ödənilməsini gecikdirdiyi halda, borc qalığına illik 0,1% dərəcəsi ilə faiz hesablanması nəzərdə tutulmuşdur. Cavabdeh2 həmin ödəniş cədvəlinə əsasən birinci il hər ay yalnız faiz borcu qismində 2 manat 52 qəpik, qalan 4 il müddətində isə hər ay həm əsas borcunu hissə-hissə şəklində, həm də faiz borcu qismində 64 manat 18 qəpik, cəmi 3.110 manat 83 qəpik məbləğində pul vəsaitini İddiaçı qapalı səhmdar cəmiyyəti bank olmayan kredit təşkilatına ödəməlidir. İşdə olan 20 dekabr 2019-cu il tarixli, 47 saylı zaminlik müqaviləsinin surətindən görünür ki, Cavabdeh1 20 dekabr 2019-cu il tarixli, 47 saylı güzəştli borc müqaviləsi və həmin müqavilə əsasında bağlanacaq kredit razılaşması üzrə Cavabdeh2 öhdəliklərinin tam icrası üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürmüşdür. İş materiallarında olan kredit və faiz borcunun ödənilməsi barədə məlumatın susrətindən görünür ki, Cavabdeh2 İddiaçı qapalı səhmdar cəmiyyəti bank olmayan kredit təşkilatına ödənilməmiş əsas borc qismində 2.141 manat 60 qəpik, 16 iyul 2024-cü il tarixə hesablanmış və ödənilməmiş faiz borcu qismində 60 manat 62 qəpik, cəmi 2.202 manat 22 qəpik təşkil edir. Beləliklə, işdə olan sübutlarla Cavabdeh2 və Cavabdeh1 İddiaçı qapalı səhmdar cəmiyyəti bank olmayan kredit təşkilatı ilə bağlanmış 20 dekabr 2019-cu il tarixli, 47 saylı güzəştli borc müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədiyi və nəticədə cavabdehlərin həmin müqavilə üzrə iddiaçıya ödənilməmiş əsas borc qismində 2.141 manat 60 qəpik, 16 iyul 2024-cü il tarixə hesablanmış və ödənilməmiş faiz borcu qismində 60 manat 62 qəpik, cəmi 2.202 manat 22 qəpik məbləğində borcunun olduğu təsdiq olunur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21.1-ci maddəsinə əsasən hüququ pozulmuş şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkətləri etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739.1 və 739.2-ci maddələrinə əsasən borc müqaviləsinə görə bir tərəf (borcverən) pul vəsaitinə və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər tərəfə (borcalana) verməyi öhdəsinə götürür, borcalan isə aldıqlarını müvafiq olaraq eyni məbləğdə pul vəsaiti və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsi predmetinin məbləği üç min manatdan çoxdursa və ya məbləğindən asılı olmayaraq, müqavilənin iştirakçılarından biri hüquqi şəxsdirsə, borc müqaviləsi yazılı formada bağlanılmalıdır. Həmin Məcəllənin 740.1-ci maddəsinə görəq anunda və ya müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, borcverən borcalandan müqavilədə nəzərdə tutulmuş qaydada və məbləğdə faiz almaq hüququna malikdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 427.3-cü maddəsinə əsasən əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə uyğun olaraq borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir və həmin Məcəllənin 448.2ci maddəsinə əsasən borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu üçün məsuliyyət daşıyır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 442-ci maddəsinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunun ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə görə icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsinə görə öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 445.7-ci maddəsinə görə borclu pul məbləğinin ödənilməsini gecikdirdikdə, əgər kreditor digər əsaslardan çıxış edərək daha böyük məbləğ tələb edə bilmirsə, gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz ödəməyə borcludur. Faizdən faiz ödənilməsi yolverilməzdir. Bundan başqa, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 472.1 və 472.2-ci maddələrinə görə borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər həmin Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin, borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır. Beləliklə, işdə olan sübutlarla Cavabdeh2 və Cavabdeh1 İddiaçı qapalı səhmdar cəmiyyəti bank olmayan kredit təşkilatına 20 dekabr 2019-cu il tarixli, 47 saylı güzəştli borc müqaviləsi üzrə ödənilməmiş əsas borc qismində 2.141 manat 60 qəpik, 16 iyul 2024-cü il tarixə hesablanmış və ödənilməmiş faiz borcu qismində 60 manat 62 qəpik, cəmi 2.202 manat 22 qəpik məbləğində borcunun yarandığı təsdiq olunur. Buna görə də məhkəmə hesab edir ki, cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 20 dekabr 2019-cu il tarixli, 47 saylı güzəştli borc müqaviləsi üzrə ödənilməmiş əsas borcun əvəzi qismində 2.141 manat 60 qəpik, 16 iyul 2024-cü il tarixə hesablanmış və ödənilməmiş faiz borcu qismində 60 manat 62 qəpik məbləğində pul vəsaiti iddiaçının xeyrinə müştərək qaydada tutulmalıdır. Bundan başqa, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 107-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119-cu maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Buna görə də məhkəmə hesab edir ki, iddia tam təmin edildiyinə görə ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi qismində 42 manat 02 qəpik məbləğində pul vəsaiti cavabdehlərdən müştərək qaydada iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 10-1, 216- 220, 227, 284-5, 284-6, 358-360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddiaçı qapalı səhmdar cəmiyyəti bank olmayan kredit təşkilatının iddiası təmin edilsin. Cavabdeh2 və Cavabdeh1 İddiaçı qapalı səhmdar cəmiyyəti bank olmayan kredit təşkilatının xeyrinə 20 dekabr 2019-cu il tarixli, 47 saylı güzəştli borc müqaviləsi üzrə ödənilməmiş əsas borcun əvəzi qismində 2.141 (iki min bir yüz qırx bir) manat 60 (altmış) qəpik, 16 iyul 2024-cü il tarixə hesablanmış və ödənilməmiş faiz borcu qismində 60 (altmış) manat 62 (altmış iki) qəpik, habelə ödənilmiş dövlət rüsmunun əvəzi qismində 42 (qırx iki) manat 02 (iki) qəpik, cəmi 2.244 (iki min iki yüz qırx dörd) manat 24 (iyirmi dörd) qəpik məbləğində pul vəsaiti müştərək qaydada tutulsun. Qətnamə təqdim olunan (alınan) gündən 1 (bir) ay müddətində, ondan Biləsuvar rayon Məhkəməsi vasitəsilə və “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetində yerləşdirməklə, Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən apellyasiya qaydasında şikayət verilmədikdə qətnamə həmin müddət başa çatdığı vaxtdan sonrakı gün qanuni qüvvəyə minir. Biləsuvar Rayon Məhkəməsinin sədri R.Ə.Əliyev