İsmayıllı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(037)-577/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ İsmayıllı rayonu İş № e-2(037)-577/2025 07.07.2025 İSMAYILLI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Hüseynov İlqar Vidayət oğlunun sədrliyi, Qasımov Xalid Məhərrəm oğlunun katibliyi ilə İddiaçı Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair mülki işə 07 iyul 2025-ci il tarixdə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə m ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək Cavabdeh 22900 manat məbləğində pul və 159 manat ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla, ümumilikdə 23059 manat məbləğinin tutularaq ona ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, o Cavabdeh tərəfindən aldadılmışdır. 2022-ci ildə özünə ev almaq istəmişdir. Belə ki, tək qadındır və himayəsində qızı vardır. Lakin, elə alınmışdır ki, ev almağa pulu çatmamışdır. Əvəzində gözəllik salonu açmalı olmuşdur. Cavabdehdə bundan məlumatlı olmuşdur. Belə ki, həmin ərəfələrdə o “Laçın” Ticarət Mərkəzində işləmişdir. Cavabdeh gözəllik salonuna həm müştəri kimi, həmdə yaxın biri kimi gəlmişdir. Cavabdeh onda pulun olduğunu bildiyindən ondan borc pul istəmişdir. Pul istəyəndə təcili surətdə işlədiyi piştaxtaya gedərək malın pulunun çatmadığını, yaxın müddətdə qaytaracağını bildirmişdir. O, da cavabdehlə razılaşmışdır. Düşünmüşdür ki, cavabdeh aldığı pulu öz işlərinə xərcləyəcəkdir. O, da cavabdehə inanaraq sonuncuya 15000 manat borc pul vermişdir. Hətta pulu cavabdehə verərkən, hissə-hissə qaytara biləcəyini bildirmişdir. Lakin, bir ay oldu xəbər çıxmayınca narahat olmağa başlamışdır. Dəfələrlə zəng etsə də, cavabdeh zənglərinə cavab verməmişdir. Zənginə cavab verəndə də işlərinin yaxşı getmədiyini, qaytaracağına inandırmağa çalışmışdır. O da məcburən inanmağa çalışmışdır. 2023-cü ilin avqust ayının 19-da cavabdeh ona yenidən zəng edərək təcili pul lazım olduğunu bildirmişdir. Yenə həmişəki kimi vədlər verərək 30000 manat məbləğində malı (qızılı) “lom” qiymətindən baha satdıqdan sonra köhnə borcuda qaytaracağına onu inandırmağa çalışmışdır. Onu təkrarən ümidləndirməyə çalışmışdır. O da bunun müqabilində cavabdehə inanaraq istədiyi pulu sonuncuya vermişdir. Lakin, əvvəlkindən fərqli olaraq bu dəfə pulu verərkən videoya çəkməli olmuşdur. Məqsəd əlində sübutun olması olmuşdur. Bu minvalla, bir neçə dəfə olmaq şərti ilə cavabdehə ümumilikdə 32000 manat pul vermişdir. Dəfələrlə pulun qaytarılması ilə bağlı xəbərdarlıq etsədə, hər səfərində müxtəlif bəhanələrlə pulun qaytarılmasından boyun qaçırmışdır. Əvəzində cavabdehin özünə hər zəng etdiyində onu təhqiramiz ifadələrlə təhqir etmişdir.Cavabdeh etibarından sui-istifadə edərək onu aldatmışdır. Qeyd edir ki, bildirdiyi məsələ ilə bağlı əlində əyani sübut olaraq “whatsapp” üzərindən səs yazıları və yazışmalar mövcuddur. Daha sonra, cavabdeh müxtəlif vaxtlarda hissə-hissə olmaqla borc olaraq aldığı ümumilikdə 32000 manat pulun 9100 manatını ona qaytarmışdır. Hazırda cavabdehin ona ümumilikdə 22900 manat borcu qalmışdır. Cavabdeh borc olaraq aldığı 22900 manat pulu ona qaytarmadığından məcbur qalaraq məhkəməyə müraciət etmişdir. Məhkəməyə müraciət etmək üçün 159 manat dövlət rüsumu ödəmişdir. Ona görə də cavabdehdən 22900 manat pul və 159 manat ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla, ümumilikdə 23059 manat məbləğinin tutularaq ona ödənilməsini tələb edir və iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş edir. İddiaçı məhkəmə iclasına gəlməmiş, onu etibarnamə üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi və vəkili Vəkil təmsil etmişdir. İddiaçının nümayəndəsi və vəkili Vəkil məhkəmə iclasında iddia ərizəsi ilə eyni məzmunda izahat verərək iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclasına gəlməmiş, əvvəlki məhkəmə iclasında məhkəməyə dəftərxana vasitəsilə teleqram göndərərək məhkəmə iclasında üzürlü səbəbdən iştirak edə bilmədiyini,İddiaçı iddia tələbində qeyd etdiyi borc məbləğini qəbul etdiyini bildirmişdir. Ona görə də məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən cavabdehin iştirakı olmadan mülki işə baxılmasını mümkün hesab edir. Məhkəmə iddiaçının nümayəndəsi və vəkilinin izahatını dinləyib, işdə olan sübutları işin bütün faktiki hallarının tam,hərtərəfli və obyektiv araşdırılmasına əsaslanmaqla qiymətləndirərək, belə hesab edir ki, iddia tələbi cavabdeh tərəfindən qəbul edildiyindən təmin olunmalıdır. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş, xx.xx.2025-ci il tarixli, № AZ1008/********** nömrəli teleqramdan görünür ki, ünvan 1 ünvanında yaşayan Cavabdeh xx.xx.2025-ci il tarixdə məhkəməyə dəftərxana vasitəsilə teleqram göndərərək teleqramda e-2(037)-577/2025 nömrəli iş üzrə məhkəmə iclasında üzürlü səbəbdən iştirak edə bilmədiyini, İddiaçı iddia tələbində qeyd etdiyi borc məbləğini qəbul etdiyini qeyd etmişdir. xx.xx.2025-ci il tarixli, **********52 nömrəli mədaxil qəbzindən görünür ki, İddiaçı tərəfindən xx.xx.2025-ci il tarixdə məhkəməyə müraciət etmək üçün **********52 nömrəli mədaxil qəbzi ilə 159 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Araşdırma zamanı müəyyən edildi ki, cavabdeh iddiaçıdan sonradan qaytarmaq şərti ilə hissə-hissə olmaqla ümumilikdə 32000 manat məbləğində borc pul almış, sonradan aldığı borcun 9100 manatını qaytarsa da, qalan 22900 manatını sonuncuya qaytarmamışdır. Cavabdeh məhkəməyə dəftərxana vasitəsilə teleqram göndərərək teleqramda İddiaçı iddia tələbində qeyd etdiyi borc məbləğini qəbul etdiyini qeyd etmişdir. Cavabdeh iddiaçıdan borc olaraq aldığı ümumilikdə 32000 manat məbləğində borcun ödənilməmiş qalan 22900 manatını sonuncuya qaytarmamışdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 26-cı maddəsinə əsasən hər kəsin qanunla qadağan olunmayan üsul və vasitələrlə öz hüquqlarını və azadlıqlarını müdafiə etmək hüquqları vardır. Dövlət hər kəsin hüquqlarını və azadlıqlarının müdafiəsinə təminat verir. Məhkəmə işin faktiki hallarına məcmu halında qiymət verərək hesab edir ki, iddiaçının cavabdehə verdiyi məbləğ tərəflər arasında olan razılaşmaya əsasən borc kimi verilmişdir. Ona görə də tərəflər arasında olan mübahisəli hüquq münasibətlərinə Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin borc müqaviləsinə dair müddəaları tətbiq edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə bir tərəf (borcverən) pul vəsaitinə və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər tərəfə (borcalana) verməyi öhdəsinə götürür, borcalan isə aldıqlarını müvafiq olaraq eyni məbləğdə pul vəsaiti və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. 739.2-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsi predmetinin məbləği üç min manatdan çoxdursa və ya məbləğindən asılı olmayaraq, müqavilənin iştirakçılarından biri hüquqi şəxsdirsə, borc müqaviləsi yazılı formada bağlanılmalıdır. 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir,məsələn,pul ödəməli,əmlak verməli,iş görməli,xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir,kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 425.1-ci maddəsinə əsasən öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.2-ci maddəsinə əsasən, qətnamə mübahisəli hüquq münasibətinin yarandığı zaman qüvvədə olan maddi hüquq normalarına və işin baxılması zamanı qüvvədə olan prosessual hüquq normalarına uyğun çıxarılmalıdır. Beləliklə, məhkəmə tərəfindən müəyyən olunur ki, iddiaçı cavabdehə sonradan qaytarmaq şərti ilə hissə-hissə olmaqla ümumilikdə 32000 manat məbləğində borc pul almış, sonradan aldığı borcun 9100 manatını qaytarmış və ödənilməmiş 22900 manat məbləğində borcu qalmışdır. Cavabdehin iddiaçıya ödənilməmiş ümumilikdə 22900 manat məbləğində borcu qalması məhkəməyə dəftərxana vasitəsi ilə göndərilmiş teleqramda cavabdeh tərəfindən təsdiq edilmişdir. Cavabdeh iddiaçıya ödənilməmiş qalan ümumilikdə 22900 manat məbləğində borcunu sonuncuya qaytarmamışdır. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh üzərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirmədiyi bütün hallar üçün o cümlədən, iddiaçı ilə aralarında olan öhdəliklərin yerinə yetirilməməsinə görə məsuliyyət daşıyır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllənin 443.2-ci maddəsinə əsasən zərər bu Məcəllənin 21-ci maddəsində nəzərdə tutulan qaydalara uyğun müəyyənləşdirilir. Həmin Məcəllənin 443.3-cü maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllədə və ya müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, zərər müəyyənləşdirilərkən öhdəliyin icra edilməli olduğu yerdə kreditorun tələbini borclunun könüllü ödədiyi gün mövcud olmuş qiymətlər,tələb könüllü ödənilmədikdə isə məhkəmənin qərar çıxardığı gün mövcud olmuş qiymətlər nəzərə alınır. Cavabdehin sonradan qaytarmaq şərti ilə iddiaçıdan hissə-hissə olmaqla aldığı borca görə ödənilməmiş qalan ümumilikdə 22900 manat məbləğində borcu olması cavabdeh tərəfindən təsdiq edildiyindən iddia tələbinin cavabdehdən 22900 manat məbləğində pul tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə görə sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə işin məhkəmədə baxılmağa hazırlanması yekunlaşana qədər təqdim edilir. Həmin Məcəllənin 80-cı maddəsinə əsasən məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Həmin Məcəllənin 81-ci maddəsinə görə isə, qanuna və ya digər normativ hüquqi aktlara əsasən müəyyən sübutetmə vasitələri ilə təsdiq edilməli olan işin halları başqa sübutlarla təsdiq oluna bilməz. Həmin Məcəllənin 217.4 maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Həmin Məcəllənin 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə qərara gəlir ki, iddia tələbi təmin edildiyindən iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 159 manat dövlət rüsumu məbləği də cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 214,216-220, 227.2, 227.3-cü maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi təmin edilsin. Cavabdeh 22900 manat pul və 159 manat dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 23059 manat məbləği tutularaq İddiaçı ödənilsin. Məhkəmə qətnaməsi rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində qətnamədən elektron qaydada İsmayıllı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şəki Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən İlqar Hüseynov