Kürdəmir Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(041)-203/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Kürdəmir rayon İş № e-2(041)-203/2024 14.02.2024 KÜRDƏMİR RAYON MƏHKƏMƏSİ Azərbaycan Respublikası Kürdəmir rayon məhkəməsi Hakim Bayramov Müseyib Seyfəddin oğlunun sədirliyi, Cəbiyev Yaşar İlham oğlunun katibliyi ilə İddiaçı "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı subroqasiya tələbinin təmin edilməsi tələbinə dair mülki işə Kürdəmir rayonu, Heydər Əliyev prospekti. 22 ünvanda məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək göstərmişdir ki, Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixdə idarə etdiyi “VAZ 21074” markalı, ** BE *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil sığorta olunaraq, avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətlərin icbari sığortası növü üzrə sığorta təminatı almışdır. Cavabdeh xx.xx.2020-ci tarixdə «VAZ» 21074 markalı, ** BE *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili idarə edərkən Kürdəmir rayonu, Qarasu kəndi ərazisində yol-qəqliyyat hadisəsi törədmiş, VAZ 21063 markalı, ** BG *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə zərər vurmuş, X1 yüngül zərər vurmuşdur. Qeyd olunan zərərin aradan qaldırılması üçün "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən cəmi 1.930 manat məbləğində sığorta ödənişi həyata keçirilmişdir. Cavabdeh barəsində AR İXM-nin 335.1-ci maddəsi ilə inzibati tədbirlər görülməsi üçün qərarın surətinin Kürdəmir RPŞ DYPB-yə göndərilməsi barədə qərar qəbul edilmişdir. Kürdəmir RPŞ DYPB-nin qərarında Cavabdeh AR İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 335.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək barəsində inzibati tənbeh tədbiri görülməsi qərara alınmışdır. Kürdəmir RPŞ DYPB-nin "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə təqdim etdiyi arayışa əsasən Cavabdeh yol-nəqliyyat hadisəsində təqsirli bilinmiş və nəticədə cavabdehin zərərin aradan qaldırılmasına dair mülki məsuliyyəti yaranmışdır. Qeyd olunan yol nəqliyyat hadisəsi nəticəsində "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinədəymiş 1.930 manat sğorta ödənişi məbləği qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada cavabdehdən alınaraq iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Haqqında bəhs edilən yol nəqliyyat hadisəsində zərərçəkən Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21-ci maddəsinə əsasən vurulmuş zərərin tam ödənilməsini tələb edə bilər. Cavabdeh ünvanına xx.xx.2023-cü il tarixli, AS-23/411 saylı geriyə tələb məktubu göndərilsədə müvafiq sığorta ödənişi məbləği bu günədək cəmiyyətə ödənilməmişdir. Ona görə də VAZ 21063 markalı, ** BG *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə dəymiş zərərə görə 1.930 manat sığorta ödənişi məbləği və bu iddia ərizəsinin verilməsi ilə bağlı 39,30 manat dövlət rüsumu, cəmi 1969,30 manat Cavabdeh tutularaq "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə iddiaçı "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə və Cavabdeh lazımi qaydada məlumat verilmiş, "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin etibarnamə üzrə nümayəndəsi X6 məhkəməyə ərizə ilə müraciət edərək mülki işə onların iştirakı olmadan baxılmasını və qətnamə çıxarılmasını xahiş etmiş, Cavabdeh isə heç bir məlumat vermədən təkrar məhkəməyə gəlməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən işə onun iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəmə gəlməməyin səbəblərini üzürsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Bu halda qətnamə çəkişmə şəraitində qəbul edilmiş kimi qiymətləndirilərək cavabdehə apellyasiya qaydasında şikayət etmək hüququ verilir. İş materiallarına əlavə olunmuş nəqliyyat vasitələrinin yol nəqliyyat hadisəsi nəticəsində zədələnməsi ilə bağlı dəymiş zərərin qiymətləndirilməsi barədə xx.xx.2020-ci il tarixli hesabatdan görünür ki, VAZ 21063 markalı, ** BG *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə baxış keçirilmiş və dəymiş zərərin 1180 manat həcmində olması müəyyən edilmişdir. İş materiallarına əlavə olunmuş və "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Zədələrin Tənzimlənməsi departamentinin direktoru T.Fərzullayev tərəfindən təsdiq edilmiş xx.xx.2020-ci il tarixli, 20-03592/06/AA-2631/20 nömrəli sığorta aktından görünür ki, "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən VAZ 21063 markalı, ** BG *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil idarə edən X3 750 manat məbləğində, X4 1180 manat məbləğində sığorta məbləği ödənilmişdir. İş materiallarını əlavə olunmuş "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən Cavabdeh göndərilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli, AS-22/455 nömrəli pretenziyadan (Geriyə tələb) məktubdan görünür ki, "xxxx" Sığorta Şirkəti ASC tərəfindən həyata keçirilən 1930 manat sığorta ödənişi məbləğini, 500 manat işlə\rin görülməsi xərcinin cəmi 2430 manat pul vəsaitini 10 gün ərzində "xxxx" Sığorta Şirkəti ASC-nə ödəməsini tələb etsədə S.T.Kərimov sığorta məbləğin ödəməmişdir. Məhkəmə işdə olan rəsmi sənədləri tədqiq edərək hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməlidir. Belə ki, məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla müəyyən edilmişdir ki, Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixdə idarə etdiyi “VAZ 21074” markalı, ** BE *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil sığorta olunaraq, avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətlərin icbari sığortası növü üzrə sığorta təminatı almışdır. Cavabdeh xx.xx.2020-ci tarixdə «VAZ» 21074 markalı, ** BE *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili idarə edərkən Kürdəmir rayonu, Qarasu kəndi ərazisində yol-qəqliyyat hadisəsi törədmiş, VAZ 21063 markalı, ** BG *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə zərər vurmuş, X1 yüngül zərər vurmuşdur. Qeyd olunan zərərin aradan qaldırılması üçün "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən cəmi 1.930 manat məbləğində sığorta ödənişi həyata keçirilmişdir. Cavabdeh barəsində AR İXM-nin 335.1-ci maddəsi ilə inzibati tədbirlər görülməsi üçün qərarın surətinin Kürdəmir RPŞ DYPB-yə göndərilməsi barədə qərar qəbul edilmişdir. Kürdəmir RPŞ DYPB-nin qərarında Cavabdeh AR İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 335.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək barəsində inzibati tənbeh tədbiri görülməsi qərara alınmışdır. Kürdəmir RPŞ DYPB-nin "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə təqdim etdiyi arayışa əsasən Cavabdeh yol-nəqliyyat hadisəsində təqsirli bilinmiş və nəticədə cavabdehin zərərin aradan qaldırılmasına dair mülki məssuliyyəti yaranmışdır. Qeyd olunan yol nəqliyyat hadisəsi nəticəsində "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə dəymiş 1.930 manat sğorta ödənişini "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödəməsini tələb etsə də cavabdeh həmin məbləği "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödəməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 936.2-ci maddəsinə əsasən faydalanan şəxsin zərərvuran şəxsə qarşı zərərin əvəzini ödəmək tələbi (iddiası) ilə bağlı hüquq əmlak sığortası üzrəsığorta ödənişini vermiş sığortaçıya subroqasiya qaydasında onun verdiyi sığorta ödənişi məbləğində keçir. Həmin Məcəllənin 936.5-ci maddəsinə əsasən sığortaçı subroqasiya hüququndan zərərvuran şəxsin özünə və (və ya) müvafiq sığorta hadisəsi ilə bağlı risklər üzrə həmin şəxsin məsuliyyətini sığortalamış sığortaçıya, həmçinin qanunvericiliyə əsasən, dəyən zərərə görə sığortalı və ya faydalanan şəxs qarşısında maddi məsuliyyət daşıya bilən digər şəxsə qarşı istifadə edə bilər. İş materiallarında göründüyü kimi Cavabdeh tərəfindən törədilmiş mülki hüquq pozuntusu nəticəsində vurulmuş zərərin əvəzi 1180 manat məbləğində sığorta ödənişi "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin tərəfindən zərərçəkənə ödənildiyindən "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən həmin məbləğdə pulu Cavabdeh tələb edə bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin Həmin Məcəllənin 1096.1-ci maddəsində göstərilir ki, mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa zidd (mülki qanunvericiliyin normalarını pozan) əməldir (hərəkət və ya hərəkətsizlikdir). Həmin Məcəllənin 1096.2-ci maddəsinə əsasən delikt törətmiş şəxs mülki hüquq məsuliyyəti daşıyır. Həmin Məcəllənin 1097.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq pozuntusu (delikd) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir. Qanunla zərərin əvəzini ödəmək zərər vurmayan şəxsin öhdəsinə qoyula bilər. Həmin Məcəllənin 1108.1-ci maddəsinin tələbinə görə ətrafdakılar üçün yüksək təhlükə ilə bağlıfəaliyyəti (nəqliyyat vasitələrindən, mexanizmlərdən, yüksək gərginlikli elektrik enerjisindən, atom enerjisindən, partlayıcı maddələrdən, güclü təsir edən zəhərlərdən və i.a. istifadə edilməsi; tikinti fəaliyyətinin və onunla bağlı digər fəaliyyətin həyata keçirilməsi və s.) nəticəsində mülki hüquq pozuntusu törətmişfiziki və hüquqi şəxslər yüksək təhlükə mənbəyinin vurduğu zərərin əvəzini ödəməyə borcludurlar, bu şərtlə ki, qarşısıalınmaz qüvvənin təsiri və ya zərərçəkənin qəsdi nəticəsində əmələ gəldiyini sübuta yetirməsinlər. Zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi yüksək təhlükə mənbəyinə mülkiyyət hüququ ilə və ya digər qanuni əsasla (icarə hüququ ilə, nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququna dair etibarnamə üzrə və i.a.) sahiblik edən fiziki və ya hüquqi şəxsin öhdəsinə qoyulur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnı tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə əsasən sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 4.1-ci maddəsinə görə, bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qanunla qorunan hüquq və azadlıqlarını, eləcə də maraqlarını qorumaq və təmin etmək məqsədilə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququna malikdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsi ilə hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir. İnsan Hüquqlarının və X5 haqqında Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsinə görə, hər kəs onun mülki hüquq və vəzifələri müəyyən edilərkən məhkəmə vasitəsi ilə ağlabatan müddətdə işinin ədalətli və açıq araşdırılması hüququna malikdir. Beləliklə, məhkəmə sübutlara Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 88-ci maddəsinə əsasən sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verərək belə qənaətə gəlir ki, iddia tələbi təmin edilməklə Cavabdeh VAZ 21063 markalı, ** BG *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə dəymiş zərərə görə 1930 manat sığorta ödənişi məbləği və 39,30 manat dövlət rüsumu, cəmi 1969.30 manat pul alınaraq "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə görə məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Həmin Məcəllənin 233.1-ci maddəsində göstərilir ki, məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, qəbul edildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Yuxarıda göstərilənləri və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 222, 227, 233-cü və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi təmin edilsin. Cavabdeh 1930 manat sığorta ödənişi məbləği və 39,30 manat dövlət rüsumu, cəmi 1969.30 (bir min doqquz yüz altmış doqquz manat otuz qəpik) manat pul alınaraq "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətinə Kürdəmir rayon məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Müseyib Bayramov