Goranboy Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(045)-1078/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Goranboy rayonu İş № e-2(045)-1078/2025 24.07.2025 GORANBOY RAYON MƏHKƏMƏSİ X1 Samir оğlunun sədrliyi, Civəzadə Aygün Səlahəddin qızının katibliyi, Cavabdeh2 iştirakı ilə, İddiaçı MMM QBKT cavabdehlər Cavabdeh2, Cavabdeh4, Cavabdeh3 və Cavabdeh1 qarşı “borc" tələbinə dair iddiаsı üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binаsındа, аçıq məhkəmə iclаsındа bахаrаq, məhkəmə MÜƏYYƏNETDİ: İddiaçı MM QBKT iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlər Cavabdeh2, Cavabdeh4, Cavabdeh3 və Cavabdeh1 5267 AZN əsas, faiz borcu üzrə 1445,78 AZN, cərimə borcuna görə 206,64 AZN olmaqla, cəmi 6919,42 AZN və ödənilmiş 89,20 AZN məbləğində dövlət rüsumunun İddiaçı MMQBKT-nin xeyrinə tutulması qətnamə qəbul edilməsini хаhiş еtmişdir. İddiaçı MM QBKT iddia ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı "xxxx" MM QBKT ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, **********1320 kredit mülqaviləsinə əsasən borcluya ailə-kəndli təsərrüfatının yaradilması üçün illik 25.00% faiz dərəcəsi olmaqla 30 ay müddətinə 6000 AZN kredit verilmişdir. Həmin müqaviləyə əsasən cavabdeh hər ay 274 AZN olmaqla ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Həmçinin, kredit müqaviləsi üzrə yaranmış öhdəliklərin icrasının təmini olaraq eyni tarixli, **********1320 – 917619 saylı zaminlik müqaviləsi ilə Cavabdeh4, **********1320 – ******* saylı zaminlik müqaviləsi ilə Cavabdeh3, **********1320 – ******* saylı zaminlik müqaviləsi ilə zaminlər qismində kredit müqaviləsinin tərəfi olmuşlar. Lakin, cavabdehlər öhdəliyi yerinə yetirməmişlər. Beləliklə, xx.xx.2025-ci il tarixli maliyyə arayışına əsasən Cavabdeh2 əsas borc üzrə 5267 AZN əsas, faiz borcu üzrə 1445,78 AZN, cərimə borcuna görə 206,64 AZN olmaqla, cəmi 6919,42 AZN təşkil edir. İddianın təmin olunmasını barədə məhkəmədən xahiş etdi. İddiaçı "xxxx" MMM QBKT elektron ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, iş üzrə baxış iclasının onların iştirakı olmadan baxılmasını və qətnamə qəbul edilməsiını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən Cavabdeh2 iddia tələbini etiraf edərək bildirdi ki, imkanı olmadığından banka olan borcunu ödəyə bilməmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə qanunla müəyyən edilmiş qaydada xəbərdar olunmasına baxmayaraq, digər cavabdehlər məhkəməyə gəlməmiş və məhkəmə iclaslarında iştirak etməmələrinin səbəbləri barədə məhkəməyə hər hansı məlumat verməmişlər. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra - MPM) 185.5-ci maddəsinə əsasən işə digər cavabdehlərin iştirakları olmadan baxılmasını mümkün saymışdır. İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq edilmiş: İddiaçı MM QBKT Cavabdeh2 arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, **********1320 saylı kredit mülqaviləsindən görünür ki, Cavabdeh2 ailə-kəndli təsərrüfatının yaradilması üçün illik 25.00% faiz dərəcəsi olmaqla 30 ay müddətinə 6000 AZN kredit verilmisdir. xx.xx.2024-cü il tarixli, **********1320 saylı kredit müqaviləsindən görünür ki, eyni tarixdə, **********1320 – 917619 saylı zaminlik müqaviləsi ilə Cavabdeh4, **********1320 – ******* saylı zaminlik müqaviləsi ilə Cavabdeh3, **********1320 – ******* saylı zaminlik müqaviləsi ilə Cavabdeh1 arasında zaminlik müqaviləsi bağlanmış, zaminlər həmin kredit mülqaviləsi üzrə öhdəliklərin icrasına zamin durmuşlar. 14 aprel 2025-ci il tarixli Maliyyə arayışından görünür ki, xx.xx.2024-cü il tarixli, **********1320 saylı kredit mülqaviləsi üzrə Cavabdeh2 əsas borc üzrə 5267 AZN əsas, faiz borcu üzrə 1445,78 AZN, cərimə borcuna görə 206,64 AZN olmaqla, cəmi 6919,42 AZN təşkil edir İş materiallarına əlavə edilmiş mədaxil qəbzindən görünür ki, İddiaçı MM QBKT-nin məhkəməyə müraciət etməsi üçün dövlət büdcəsinə 89,20 manat dövlət rüsumu ödəmişdir. Məhkəmə, iddiaçının nümayəndəsinin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdırıb, sübutlara məcmu halda obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Beləliklə, işin faktiki hallarından müəyyən olunur ki, İddiaçı MM QBKT ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, **********1320 saylı, sayli kredit mülqaviləsinə əsasən borcluya ailə-kəndli təsərrüfatının yaradilması üçün illik 25.00% faiz dərəcəsi olmaqla 24 ay müddətinə 6000 AZN kredit verilmisdir. Hamin müqaviləyə əsasən cavabdeh hər ay 274 AZN olmaqla ödəməyi öhəsinə götürmüşdür. Həmçinin, kredit müqaviləsi üzrə yaranmış öhdəliklərin icrasının təmini olaraq eyni tarixli, Həmçinin, kredit müqaviləsi üzrə yaranmış öhdəliklərin icrasının təmini olaraq eyni tarixli, **********1320 – 917619 saylı zaminlik müqaviləsi ilə Cavabdeh4, **********1320 – ******* saylı zaminlik müqaviləsi ilə Cavabdeh3, **********1320 – ******* saylı zaminlik müqaviləsi ilə Cavabdeh1 zamin qismində kredit müqaviləsinin tərəfi olmuşlar. Lakin, cavabdehlər öhdəliyi yerinə yetirməmişlər. Beləliklə, xx.xx.2025-ci il tarixli maliyyə arayışına əsasən Cavabdeh2 əsas borc üzrə 5267 AZN əsas, faiz borcu üzrə 1445,78 AZN, cərimə borcuna görə 206,64 AZN olmaqla, cəmi 6919,42 AZN təşkil edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkət etməlidir, məsələn pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 739.2-ci maddəsinə uyğun olaraq borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbəlği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Qeyd olunan Məcəllənin 741-ci maddəsinə əsasən əgər müqavilənin iştirakçıları borcun faizlər ilə verilməsini şərtləşdirirlərsə, faizlər müvafiq surətdə bir ilin sonunda ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 448-ci maddəsinə uyğun olaraq borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Borclu öz öhdəliklərinin hər bir pozuntusu üçün məsuliyyət daşıyır. Qeyd olunan Məcəllədə təsbit edilmiş öhdəlik hüququnun normaları baxımından öhdəliyin icrası onun predmetini təşkil edən hərəkətlərin yerinə yetirilməsində və ya yetirilməməsində ifadə olunur. Öhdəliyin yerinə yetirilməməsi anlayışını müəyyən edən Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinə görə isə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi başa düşülür. Bu mənada, öhdəliyin pozulması - öhdəliyin tərkibini təşkil edən hərəkətlərin ümumiyyətlə yerinə yetirilməməsində ifadə olunur. Öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi isə Mülki Məcəllənin 425-ci maddəsində təsbit edilmiş «vicdanlılıq» anlayışı ilə birgə dəyərləndirilməlidir.Belə birgə dəyərləndirməyə görə öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi dedikdə öhdəliyin vaxtında icra edilməməsi, xammalın, işin və xidmətin qüsurlu icrası və ya öhdəliyin tərkibini müəyyən edən digər şərtlərin pozulması başa düşülməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 445.1-ci maddəsinə görə icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsinə əsasən isə öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Qeyd olunan Məcəllənin 448.1-ci maddəsində göstərilir ki, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 472.2-ci maddəsinə əsasən əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin, borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır. Məhkəmə qeyd edir ki, kredit müqaviləsinin şərtlərinə görə, kredit üzrə aylıq ödənişin əsas məbləğinə gecikdirildiyi hər təqvim günü üçün cərimə tətbiq edilməsi nəzərdə tutulmuşdur. İddiaçı da kredit müqaviləsinin qeyd olunan müddəasını əsaslanaraq cavabdehə 206,64 manat məbləğində cərimə hesablamışdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsində göstərilir ki, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz sürətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə əsas borc məbləğinə münasibətdə cərimənin yüksək məbləğdə hesablandığı qənaətinə gələrək, cərimənin 30 manat həddində müəyyən edilməsini ədalətli hesab edir. Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 119.1 və 119.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Buna görə məhkəmə hesab edir ki, iş üzrə iddiaçı təşkilat tərəfindən iddia ərizəsinin verilməsi ilə əlaqədar ödənilmiş 87,42 (ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq) manat dövlət rüsumu cavabdehlərə aid edilməlidir. Qeyd olunanları nəzərə alaraq və qanunvericiliyin göstərilən müddəalarını rəhbər tutaraq məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, kredit müqaviləsi üzrə yaranmış öhdəliklər lazımınca icra edilmədiyindən, bununla da iddia tələbinin qanuni əsası yarandığından iddia tələbi qismən təmin edilməli, cavabdehlər Cavabdeh2, Cavabdeh4, Cavabdeh3 və Cavabdeh1 5267 AZN əsas, faiz borcu üzrə 1445,78 AZN, cərimə borcuna görə 30 AZN olmaqla, cəmi 6742.78 manat məbləğində borc və 87,42 (ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq) manat ödənilmiş dövlət rüsumu tutularaq İddiaçı MM QBKT-yə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə görə məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə görə isə hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Qeyd olunan Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4-cü maddəsinin tələblərinə görə, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Həmin Məcəllənin 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinın 216- 220, 227, 233, 358, 360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏTETDİ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdehlər Cavabdeh2, Cavabdeh4, Cavabdeh3 və Cavabdeh1 5267 AZN əsas, faiz borcu üzrə 1445,78 AZN, cərimə borcuna görə 30 AZN olmaqla, cəmi 6742,78 AZN məbləğində pul və ödənilmiş 87,42 (ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi İddiaçı MMM QBKT-nin хеyrinə tutulsun. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Goranboy Rayon Məhkəməsi vasitəsilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Hafiz Əliyev