Masallı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(050)-3107/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Masallı rayonu İş № e-2(050)-3107/2023 07.11.2023 MASALLI RAYON MƏHKƏMƏSİ hakim Quliyev Ceyhun Əmir oğlunun sədrliyi, Qasımov Xanbaba Alxas oğlunun katibliyi, iddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə2 iştirakı ilə, İddiaçı BOKT Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı “kredit müqaviləsi üzrə borcun tutulması” barədə mülki işə Masallı Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İddiaçı BOKT ASC məhkəmədə iddia qaldıraraq, Cavabdeh İddiaçı BOKT ASC-nin xeyrinə xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-14 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 166.37 manat əsas, 7.21 manat hesablanmış faiz, 380.35 manat dəbbə, cəmi 553.93 manat və xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-13 saylı kredit müqaviləsi üzrə 100.78 manat əsas, 4.28 manat faiz, 194.23 manat cərimə, cəmi 299.29 manat, ümumilikdə 853.22 manat borcun və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia ərizəsi üzrə tələb onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh ilə İddiaçı BOKT ASC arasında xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-14 və xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-13 saylı kredit müqavilələri imzalanmışdır. Müvafiq olaraq xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB- 14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 5 il müddətinə, 1 faizlə, 222.31 manat və xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-13 kredit müqaviləsi üzrə isə 5 il müddətinə, 1 faizlə, 141.48 manat kredit verilmişdir. Kredit müqavilələrinin 2.1.3-cü maddəsinə əsasən kreditor müştərinin əmlak vəziyyəti pisləşərsə, bu isə borcun qaytarılması tələbi üçün təhlükə yaradarsa, habelə güzəştli kredit müqaviləsi üzrə ödənişlər vaxtında və lazımı qaydada icra edilməzsə borcun qaytarılmasını tələb etmək hüququ vardır. xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-14 saylı kredit müqaviləsinə əsasən Cavabdeh BOKT-a 166.37 manat əsas borc, 7.21 manat hesablanmış faiz borcu, 380.35 manat dəbbə pulu olmaqla, cəmi 553.93 manat və xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-13 saylı kredit müqaviləsi üzrə isə 100.78 manat əsas, 4.28 manat faiz, 194.23 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 299.29 manat borcu vardır. Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2019-cu il tarixli Fərmanına əsasən "xxxx" ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış əvvəlki problemli kredit müqaviləsi restruktrizasiya edilmiş və cavabdehlə hazırkı müqavilə bağlanmışdır. Cavabeh bu müqavilə üzrə də borc öhdəliyini qəsdən icra etməkdən imtina edir. Cavabdeh xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, borcu ödəməkdən boyun qaçırır. Bu səbəbdən, qanunla müəyyən edilmiş qaydada və müddətdə borcun ödənilməsi tələbinə dair cavabdehə bildiriş verilmişdir. İddiaçının nümayəndəsi məhkəmə iclasında iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək, iddianın təmin edilməsini xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada xəbərdar edilsə də məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbi barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 147-ci maddəsinə əsasən məhkəmə bildirişinin cavabdehə çatdırılması üçün onun məlum olan axırıncı yaşayış yeri üzrə müvafiq yerli icra hakimiyyəti orqanına da göndərmişdir. Mülki prosessual qanunvericiliyə müvafiq olaraq məhkəmə ədalət mühakiməsini çəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata keçirərək, həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradaraq, iş materiallarını araşdıraraq, iş üzrə toplanmış sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra sübutlara tətbiq edilməli olan hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verməklə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan: xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-14 saylı kredit (restrukturizasiya) müqaviləsindən görünür ki, İddiaçı BOKT Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Masallı filialı ilə Cavabdeh vaxtı keçmiş əsas kredit borcunun müqavilə imzalanan tarixə 222.32 manat qalıq məbləğini ödəməsi məqsədi ilə illik 1 faiz olmaqla, 1 il güzəşt müddəti tətbiq edilməklə 5 il müddətinə 222.31 manat məbləğində güzəştli kredit verilmişdir. Ödəniş cədvəlindən görünür ki, İddiaçı BOKT Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Masallı filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-14 saylı kredit (restrukturizasiya) müqaviləsinə əsasən 1 il güzəşt müddətində hər ay 0.19 manat, 4 il müddətində isə hər ay 4.73 manat olmaqla bərabər hissələrdə ödəniş etməsi razılaşdırılmışdır. xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-13 saylı kredit (restrukturizasiya) müqaviləsindən görünür ki, İddiaçı BOKT Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Masallı filialı ilə Cavabdeh vaxtı keçmiş əsas kredit borcunun müqavilə imzalanan tarixə 141.48 manat qalıq məbləğini ödəməsi məqsədi ilə illik 1 faiz olmaqla, 1 il güzəşt müddəti tətbiq edilməklə 5 il müddətinə 141.48 manat məbləğində güzəştli kredit verilmişdir. Ödəniş cədvəlindən görünür ki, İddiaçı BOKT Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Masallı filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-13 saylı kredit (restrukturizasiya) müqaviləsinə əsasən 1 il güzəşt müddətində hər ay 0.12 manat, 4 il müddətində isə hər ay 3.01 manat olmaqla bərabər hissələrdə ödəniş etməsi razılaşdırılmışdır. Maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh kredit təşkilatına xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 166.37 manat əsas borc, 7.21 manat hesablanmış faiz borcu, 380.35 manat dəbbə, cəmi 553.93 manat borcu vadır. Maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh kredit təşkilatına xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-13 saylı kredit müqaviləsi üzrə 100.78 manat əsas, 4.28 manat faiz, 194.23 manat cərimə, cəmi 299.29 manat borcu vadır. İşə əlavə edilmiş bildirişdən və xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, İddiaçı BOKT ASC cavabdehə xəbərdarlıq edərək kredit borcunu ödəmədiyi halda məhkəmədə iddia qaldıracağı barədə bildiriş göndərmişdir. Ödəniş qəbzindən görünür ki, İddiaçı BOKT ASC məhkəmədə iddia qaldırılması üçün 30 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkətləri etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunun ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 445.1-ci maddəsinə görə icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. 445.2.1-ci maddəsinə görə öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Sadalanan qanunvericilik aktlarının tələblərinə əsasən məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh İddiaçı BOKT ASC-dən aldığı kreditlər üzrə əsas borcu, müqavillər ilə müəyyən edilmiş faizləri və gecikmə olduğu təqdirdə cərimə (penya) ödəməyinə dair öhdəliklərin daşıyıcısı olmuşdur. Lakin, buna baxmayaraq o, müqavilələr üzrə öhdəliklərini tam icra etməyərək, iddiaçı qarşısında pul öhdəliyini lazımı qaydada yerinə yetirməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Həmin Məcəllənin 463.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu haqqında razılaşma əsas öhdəliyin formasından asılı olmayaraq yazılı formada bağlanılmalıdır. Tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrdə borcun ödənilməsinin gecikdirildiyi təqdirdə dəbbə pulunun ödənilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Lakin məhkəmə xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 166.37 manat məbləğində əsas borca tənasübsüz olaraq hesablanmış 380.35 manat məbləğində dəbbə pulunun, xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-13 saylı kredit müqaviləsi üzrə 100.78 manat məbləğində əsas borca tənasübsüz olaraq hesablanmış 194.23 manat məbləğində dəbbə pulunun hesablanmasını əsaslı hesab etmir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Hazırkı işlə bağlı məhkəmə cavabdehin əmlak vəziyyətini, müəyyən ödənişlər etməsini dəbbə pulunun azaldılmasına əsas kimi qəbul edir. Məhkəmə hesab edir ki, dəbbə pulunun göstərilən həcmdə tutulması cavabdehin əmlak mənafelərinə xələl gətirir, eyni zamanda həmin məbləğinin azaldılması kreditorun əmlak mənafelərinə əsaslı təsir etmir. Belə ki, kreditor borc verərkən dəbbə pulunu əldə edəcəyi gözlənilən qazanc kimi deyil, öhdəliyin icrasının təminatı üsulu kimi nəzərdə tutmuşdur. Buna görə də məhkəmə hesab edir ki, xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-14 saylı kredit müqaviləsi hesablanmış 380.35 manat məbləğində dəbbə pulu azaldılaraq 38.04 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-13 saylı kredit müqaviləsi hesablanmış 194.23 manat məbləğində dəbbə pulu azaldılaraq 19.42 manat müəyyən edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nın 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Beləliklə məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-14 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 166.37 manat əsas, 7.21 manat faiz, 38.04 manat dəbbə, cəmi 211.62 manat və xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-13 saylı kredit müqaviləsi üzrə 100.78 manat əsas, 4.28 manat faiz, 19.42 manat cərimə, cəmi 124.48 manat, ümumilikdə 336.1 manat kredit borcu İddiaçı BOKT ASC-nin xeyrinə tutulmalıdır. MPM-in 119.1-ci maddəsinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Buna görə məhkəmə hesab edir ki, iş üzrə iddiaçı tərəfindən iddia ərizəsinin verilməsi ilə əlaqədar ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumu Cavabdeh tutulmalıdır. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-14 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 166.37 manat əsas, 7.21 manat faiz, 38.04 manat dəbbə, cəmi 211.62 manat və xx.xx.2019-cu il tarixli, 007/19/MPB-13 saylı kredit müqaviləsi üzrə 100.78 manat əsas, 4.28 manat faiz, 19.42 manat cərimə, cəmi 124.48 manat, ümumilikdə 336.1 manat kredit borcu və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu İddiaçı BOKT ASC-nin xeyrinə tutulsun. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Masallı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Ceyhun Quliyev