Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Masallı rayonu İş № e-2(050)-938/2025 10.04.2025 MASALLI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Hüseynov Elşən Təbrizoviçin sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Səfərli İbrahim İqrar oğlunun katibliyi, Cavabdeh iştirakı ilə İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı “kredit borcunun qaytarılması” tələbinə dair mülki işə audio və video çəkiliş vasitəsi ilə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə Müəyyən etdi: Tələb:
1. İddiaçı "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti Cavabdeh qarşı “kredit borcunun qaytarılması” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək Cavabdeh İddiaçı QSC-nin xeyrinə 008A********** saylı kredit müqaviləsinə əsasən 13790,08 manat məbləğində kredit borcu, 1032,22 manat məbləğində faiz borcu və 264,50 manat məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 15086,80 manat məbləğində borcun; 008A********** saylı kredit müqaviləsinə əsasən 3682,22 manat məbləğində kredit borcu, 392,02 manat məbləğində faiz, borcu və 70,63 manat məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 4144,87 manat məbləğində borcun, ümumilikdə 19231 (on doqquz min iki yüz otuz bir) manat 67 (altmış yeddi) qəpik məbləğində borcun və ödənilmiş 147,70 manat məbləğində dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
İddia ərizəsinin əsaslandırıldığı hallar:
2. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh İddiaçı QSC ilə 23 iyun 2023cü il tarixdə bağladığı 008A********** saylı ərizəyə əsasən Bankın internet səhifəsində yerləşdirilmiş “Bank Xidmətlərinin göstərilməsi haqqında Müqavilənin ümumi şərtləri”, Tariflər və Valyuta Məzənnəsi ilə tanış olmuş və ərizə ilə eyni məna daşıdığını öz imzası ilə təsdiq etmişdir. Həmin müqaviləyə əsasən Cavabdeh aylıq faiz dərəcəsi 1,4167% olmaqla 48 ay müddətinə, kredit müqaviləsinin ayrılmaz hissəsi olan 1 saylı əlavədə müəyyən olunmuş ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərti ilə 17000 (on yeddi min) manat məbləğində kredit götürmüşdür. O, 23 iyul 2024-cü il tarixdən ödənilməsi planlaşdırılmış aylıq üçün kredit borcu və faiz borcundan ibarət vəsaiti qaytarmamışdır. O, götürdüyü kredit borcundan 3209,92 manat ödəniş etmiş və onun iddiaçıya 13790,08 manat məbləğində kredit borcu qalmışdır. Müqavilənin 7.6-cı bəndinə əsasən kreditin ərizədə razılaşdırılmış kart hesabına və ya cari hesaba köçürüldüyü tarix nağd kredit barədə müqavilə üzrə kreditin verilmə tarixi hesab edilir və həmin gündən etibarən bu şərtlərin 7.9-cu bəndi ilə razılaşdırılmış qaydada kredit faizlərinin hesablanması başlayır. Faizlərin hesablanması müqavilənin 7.9-cu bəndində göstərilmiş düstur əsasında aparılır. Müqavilənin 7.11-cı maddəsinə əsasən faiz qaytarılmalı kredit məbləği üzrə hər gün üçün bank tərəfindən onun tam qaytarıl maşınadək hesablanır. Qeyd edilənlərə əsasən bildirik ki. o, kredit borcunu və faiz borcunu Kreditora qaytarmadığı üçün 09 dekabr 2024-cü il tarixə 139 gün üçün hesablanmış faiz borcu 1032,22 manat təşkil edir. Müqavilənin 7.20-ci bəndinə uyğun olaraq borclu krediti və kredit faizini vaxtında banka qaytarmadıqda, hər gecikdirilən gün üçün kredit qalığının 0.1 % məbləğində cərimə ödəməlidir. 09 dekabr 2024-cü il tarixə 139 gün üçün kredit müqaviləsi üzrə hesablanmış cərimə 264,5 manat təşkil edir. Bundan başqa, Cavabdeh İddiaçı QSC’ ilə 23 iyun 2023-cü il tarixdə bağladığı 008A********** saylı ərizəyə əsasən bankın internet səhifəsində yerləşdirilmiş “Bank Xidmətlərinin göstərilməsi haqqında Müqavilənin ümumi şərtləri”, Tariflər və Valyuta Məzənnəsi ilə tanış olmuş və ərizə ilə eyni məna daşıdığını öz imzası ilə təsdiq etmişdir. Həmin müqaviləyə əsasən Cavabdeh aylıq faiz dərəcəsi 2.0833% olmaqla 35 ay müddətinə, kredit müqaviləsinin ayrılmaz hissəsi olan 1 saylı əlavədə müəyyən olunmuş ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərti ilə 5000 (beş min) manat məbləğində kredit götürmüşdür. O, 23 iyul 2024-cü il tarixdən ödənilməsi planlaşdırılmış aylıq üçün kredit borcu və faiz borcundan ibarət vəsaiti qaytarmamışdır. O, götürdüyü kredit borcundan 1317,78 manat ödəniş etmiş və onun iddiaçıya 3682,22 manat məbləğində kredit borcu qalmışdır. Müqavilənin 7.6-cı bəndinə əsasən kreditin əri/ədə razılaşdırılmış kart hesabına və ya cari hesaba köçürüldüyü tarix nağd kredit barədə müqavilə üzrə kreditin verilmə tarixi hesab edilir və həmin gündən etibarən bu şərtlərin 7.9-cu bəndi ilə razılaşdırılmış qaydada kredit faizlərinin hesablanması başlayır. Faizlərin hesablanması müqavilənin 7.9cu bəndində göstərilmiş düstur əsasında aparılır. Müqavilənin 7.11-cı maddəsinə əsasən faiz, qaytarılmalı kredit məbləği üzrə hər gün üçün bank tərəfindən onun tam qaytanlmasınadək hesablanır. Qeyd edilənlərə əsasən bildirirlər ki, cavabdeh kredit borcunu və faiz borcunu Kreditora qaytarmadığı üçün 09 dekabr 2024-cü il tarixə 139 gün üçün hesablanmış faiz borcu 392,02 manat təşkil edir. Müqavilənin 7.20-ci bəndinə uyğun olaraq borclu krediti və kredit faizini vaxtında banka qaytarmadıqda. hər gecikdirilən gün üçün kredit qalığının 0.1 % məbləğində cərimə ödəməlidir. 09 dekabr 2024-cü il tarixə 139 gün üçün kredit müqaviləsi üzrə hesablanmış cərimə 70,63 manat təşkil edir. Müqavilənin 7.32-ci bəndinə əsasən bank müqaviləni vaxtından əvvəl ləğv etmək və qalan kredit məbləğini, kredit faizini və bank tərəfindən hesablanmış başqa ödənişləri qaytarmağı müştəridən tələb etmək hüququna malikdir. Bank Xidmətlərinin göstərilməsi haqqında Müqavilənin ümumi şərtlərinin 7.6-ci bəndinə əsasən Kreditin ərizədə razılaşdırılmış kart hesabına və ya cari hesaba köçürüldüyü tarix kreditin verilmə tarixi hesab edilir.
Tərəflərin izahatları:
3. İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinə məhkəmə baxışı iclasının vaxtı və yeri barədə rəsmi məlumat verilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasına nümayəndəsi gəlməmiş, 07 aprel 2025-ci il tarixdə nümayəndəsi Nicat Ələkbərov “Elektron Məhkəmə” sistemi vasitəsi ilə məhkəməyə ərizə ilə müraciət edərək mülki işə iştirakları olmadan baxıb, iddianın təmin olunması barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir.
4. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.4-cü maddəsinə əsasən tərəflər və yaxud iddiaçı məhkəmə baxışının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilib, lakin onlar məhkəmə iclasına təkrar gəlmədikdə məhkəmə həmin işə baxmağa haqlıdır.
5. Məhkəmə işə İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir.
6. Məhkəmənin baxış iclasında iştirak etmiş Cavabdeh bildirmişdir ki, iddia tələbini qismən qəbul edir. İddiaçı QSC-dən kredit almış və vaxtında ödənişlər etmişdir. Maddi sıxıntıları yaranmış və ödənişləri vaxtında edə bilməmişdir. Yoldaşı böyrək xəstəsidir, onun müalicə olunması üçün müəyyən xərclər çəkmişdir. Bundan qabağ da, kredit götürmüş, ödənişlərlə heç bir problemi olmamışdır. Banka dəfələrlə müraciət etmiş, aylıq ödəniş məbləğinin aşağı salınması üçün lakin nəticəsi olmamışdır. Məhkəmədən fazi borcunun azaldılmasını xahiş etmişdir. İş materialları:
7. 23 iyun 2023-cü il tarixli ərizədən görünür ki, Əliyev X1 internet səhifəsində yerləşdirilmiş “Bank Xidmətlərinin göstərilməsi haqqında Müqavilənin ümumi şərtləri”, Tariflər və Valyuta Məzənnəsi ilə tanış olmuş və ərizə ilə eyni məna daşıdığını öz imzası ilə təsdiq etmişdir. Bank tərəfindən borcluya aylıq faiz dərəcəsi 1,4167% olmaqla 48 ay müddətinə 17000 manat məbləğində kredit verilmişdir.
8. İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 23 iyun 2023-cü il tarixli, 008A********** saylı kredit müqaviləsinin ödəniş cədvəlindən görünür ki, cavabdeh 48 ay müddətinə 17000 manat krediti hər ayın 23-dən gec olmayaraq 493 manat, sonuncu ay 492.86 manat ödəniş etməyi öhdəsinə götürmüşdür.
9. 09 dekabr 2024-cü il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh 23 iyun 2023-cü il tarixli, 008A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 09 dekabr 2024-cü il tarixədək banka 13790,08 manat əsas borc, 1032.22 manat faiz borcu, 264,5 manat cərimə borcu, cəmi 15086,80 manat borcu vardır.
10. İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən cavabdehə ünvanlanmış 09 dekabr 2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubunun surətindən görünür ki, cavabdeh "xxxx" QSC ilə bağladığı 23 iyun 2023-cü tarixli müqaviləyə əsasən ödəniş planına uyğun olaraq 48 ay müddətinə aylıq ödəmək şərti ilə 17000 manat məbləğində kredit götürmüşdür. Borcluya kredit borcunu ödəməsi barədə dəfələrlə şifahi xəbərdarlıq olunmasına baxmayaraq, hazırki vaxtadək kredit borcunu ödəməkdən yayınmışdır. 08 dekabr 2024-cü il tarixinə gecikdirilmiş ödəniş məbləği 1513,89 manat əsas məbləğ, 951,06 manat faiz borcu, 264,50 manat cərimə məbləği, cəmi 2729,45 manat təşkil edir. 19 dekabr 2024-cü il tarixinədək gecikdirilmiş ödəniş məbləği banka qaytarılmasa, kredit müqaviləsinə vaxtından əvvəl xitam veriləcəyi və borclunun borclu olduğu 15086,80 manat məbləğin (13790,08 manat təşkil edən əsas məbləğ, 1032,22 manat faiz məbləği və 264,50 cərimə məbləği), həmçinin 08 dekabr 2024-cü il tarixindən sonra hesablanacaq faiz və cərimə məbləğlərinin məcburi alınması üçün hüquq mühafizə orqanlarına müraciət ediləcəyi bildirilmişdir.
11. 23 iyun 2023-cü il tarixli ərizədən görünür ki, Əliyev X1 internet səhifəsində yerləşdirilmiş “Bank Xidmətlərinin göstərilməsi haqqında Müqavilənin ümumi şərtləri”, Tariflər və Valyuta Məzənnəsi ilə tanış olmuş və ərizə ilə eyni məna daşıdığını öz imzası ilə təsdiq etmişdir. Bank tərəfindən borcluya aylıq faiz dərəcəsi 2.0833% olmaqla 35 ay müddətinə 5000 manat məbləğində kredit verilmişdir.
12. İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 23 iyun 2023-cü il tarixli, 008A********** saylı kredit müqaviləsinin ödəniş cədvəlindən görünür ki, cavabdeh 35 ay müddətinə 5000 manat krediti hər ayın 23-dən gec olmayaraq 204 manat, sonuncu ay 192,63 manat ödəniş etməyi öhdəsinə götürmüşdür.
13. 09 dekabr 2024-cü il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh 23 iyun 2023-cü il tarixli, 008A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 09 dekabr 2024-cü il tarixədək banka 3682,22 manat əsas borc, 392,02 manat faiz borcu, 70,63 manat cərimə borcu, cəmi 4144,87 manat borcu vardır.
14. İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən cavabdehə ünvanlanmış 09 dekabr 2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubunun surətindən görünür ki, cavabdeh "xxxx" QSC ilə bağladığı 23 iyun 2023-cü tarixli müqaviləyə əsasən ödəniş planına uyğun olaraq 35 ay müddətinə aylıq ödəmək şərti ilə 5000 manat məbləğində kredit götürmüşdür. Borcluya kredit borcunu ödəməsi barədə dəfələrlə şifahi xəbərdarlıq olunmasına baxmayaraq, hazırki vaxtadək kredit borcunu ödəməkdən yayınmışdır. 08 dekabr 2024-cü il tarixinə gecikdirilmiş ödəniş məbləği 657,39 manat əsas məbləğ, 362,61 manat faiz, 70,63 manat cərimə məbləği, cəmi 1090,63 manat təşkil edir. 19 dekabr 2024-cü il tarixinədək gecikdirilmiş ödəniş məbləği banka qaytarılmasa, kredit müqaviləsinə vaxtından əvvəl xitam veriləcəyi və borclunun borclu olduğu 4144,87 manat məbləğin (3682,22 manat təşkil edən əsas məbləğ, 392,02 manat faiz məbləği və 70,63 cərimə məbləği), həmçinin 08 dekabr 2024-cü il tarixindən sonra hesablanacaq faiz və cərimə məbləğlərinin məcburi alınması üçün hüquq mühafizə orqanlarına müraciət ediləcəyi bildirilmişdir.
15. 09 yanvar 2025-ci il tarixli mədaxil qəbzindən görünür ki, İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti məhkəməyə müraciət etmək üçün 147,70 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir.
İşin faktiki halları:
16. Məhkəmə iclasında müəyyən olundu ki, İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 23 iyun 2023-cü il tarixli 008A********** saylı kredit müqaviləsinə əsasən cavabdehə aylıq faiz dərəcəsi 1,4167% olmaqla 48 ay müddətinə 17000 manat məbləğində, 008A********** saylı kredit müqaviləsinə əsasən cavabdehə aylıq faiz dərəcəsi 2.0833% olmaqla 35 ay müddətinə 5000 manat məbləğində kredit verilmişdir. Cavabdeh krediti müqavilələrdə göstərilən müddətədək geri qaytarmağı öhdəsinə götürmüşdür. Lakin cavabdeh kredit borcunun ödənilməsi üzrə müqavilələr ilə üzərinə düşən öhdəliklərə əməl etməmişdir, iddiaçının bununla bağlı xəbərdarlıqlarını yerinə yetirməmişdir. Nəticədə cavabdehin iddiaçıya borcu yaranmışdır.
Tətbiq edilən hüquq:
17. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 386.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. 421.2-ci maddəsinə əsasən tərəflərdən birinin tələbi ilə müqavilə yalnız digər tərəf müqaviləni əhəmiyyətli dərəcədə pozduqda və ya bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər hallarda dəyişdirilə və ləğv edilə bilər 442-ci maddəsinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. 466-cı maddəsinə müvafiq olaraq əgər öhdəliyin icra edilməməsi və ya lazımınca icra edilməməsi üçün dəbbə pulu müəyyənləşdirilmişsə, zərərin dəbbə pulu çatmamış hissəsinin əvəzi ödənilir. Qanunda və ya müqavilədə aşağıdakı hallar nəzərdə tutula bilər: zərərin deyil, yalnız dəbbə pulunun tutulmasına yol verilə bilər; dəbbə pulundan artıq zərər tam məbləğdə tutula bilər; kreditorun seçiminə uyğun, ya dəbbə pulu, ya da zərər tutula bilər. 467-ci maddəsinə əsasən isə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. 739.1-ci maddəsinin tələbinə əsasən borc müqaviləsinə görə bir tərəf (borcverən) pul vəsaitinə və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər tərəfə (borcalana) verməyi öhdəsinə götürür, borcalan isə aldıqlarını müvafiq olaraq eyni məbləğdə pul vəsaiti və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. 739.2-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsi predmetinin məbləği üç min manatdan çoxdursa və ya məbləğindən asılı olmayaraq, müqavilənin iştirakçılarından biri hüquqi şəxsdirsə, borc müqaviləsi yazılı formada bağlanılmalıdır.
18. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 399, 421.3, 423.2, 424.3 və 447-ci maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” xx.xx.2023-cü il tarixli qərarı Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 421.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslar üzrə müqavilənin ləğv edilməsi həmin Məcəllənin 421.3-cü maddəsinə uyğun olaraq birtərəfli iradə ifadəsi ilə məhkəmədən kənar qaydada baş verir. İradə ifadəsinin qarşı tərəfə bildirilməsi ilə müqavilə ləğv edilmiş hesab edilir və bu ləğvetmənin həyata keçirilməsinin ümumi formasıdır. İkitərəfli müqavilələr üzrə öhdəliyin pozulması halında kreditor Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 447.1-ci maddəsinə uyğun olaraq müqavilədən imtina etməklə ona xitam verə bilər. Müqavilədən imtina barədə iradə ifadəsinin qarşı tərəfə bildirilməsi ilə müqaviləyə xitam verilmiş sayılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 399.3-cü maddəsinin tələbləri baxımından müqavilənin ləğvindən əvvəl gecikdirilmiş annuitet (əsas məbləğ və hesablanmış faizlər) ödənişlərə münasibətdə yaranmış tələb müqavilənin ləğvindən sonrada da qüvvədə qalır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 445.7-ci maddəsinə uyğun olaraq, kreditor öhdəliyin pozulması halında digər əsaslardan çıxış edərək daha böyük məbləğ tələb edə bilmirsə, gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz məbləğində vəsaitin ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdir.
Məhkəmənin mövqeyi:
19. Məhkəmə cavabdehin izahatını dinləyib, iş üzrə toplanmış materialları tədqiq edib və araşdırılan sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir.
20. Məhkəmə qeyd olunan maddi hüquq normalarının tələblərinə və işin faktiki hallarına əsasən hesab edir ki, məhkəmədə müəyyən olunmuş faktiki hallar tərəflər arasındakı hüquqi münasibətlərə uyğun gəldiyindən, eləcə də, cavabdeh müqavilələr üzrə bank qarşısında öhdəlik götürdüyündən və cavabdeh müqavilə üzrə onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün məsuliyyət daşıdığından, yaranmış əsas borc məbləğini, ona hesablanmış faizləri ödəməlidir.
21. Qeyd edilənlərlə müəyyən olundu ki, Cavabdeh İddiaçı QSC ilə bağladığı 23 iyun 2023-cü il tarxili 008A********** saylı kredit müqaviləsi və 23 iyun 2023-cü il tarxili 008A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə götürdüyü öhdəliyə əməl etməyərək, krediti və ona hesablanmış faizləri ödəməməklə və kreditorun bununla bağlı tələb etdiyi vəzifəsini icra etməməklə Mülki Məcəllənin 385.1-ci maddəsinin tələblərini pozmuşdur və Cavabdeh öhdəliyini icra etməyən borclu kimi Mülki Məcəllənin 448.1-ci maddəsi ilə müəyyən edilən qaydada iddiaçıya dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borclu olmaqla, qeyd edilən müqavilə üzrə onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir.
22. İşin hallarından görünür ki, İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 23 iyun 2023-cü il tarxili 008A********** saylı kredit müqaviləsinə əsasən Cavabdeh istehlak məqsədləri üçün aylıq faiz dərəcəsi 1.4167% olmaqla 48 ay müddətinə 17000 manat məbləğində və 008A********** saylı kredit müqaviləsinə əsasən Cavabdeh istehlak məqsədləri üçün aylıq faiz dərəcəsi 2.0833% olmaqla 35 ay müddətinə 5000 manat məbləğində kredit verilmişdir. Cavabdeh müqavilələrin bu şərtini pozaraq dövri olaraq ödəməli olduğu kreditinin ödənilməsinə dair öhdəliyi vaxtında və lazımi qaydada icra etməmişdir.
23. İddia tələbinin dəbbə pulu hissəsinə münasibətdə məhkəmə qeyd edir ki, hər bir konkret iş üzrə dəbbə pulunun azaldılması meyarları kimi dəbbə pulunun qeyri-mütənasib olması, öhdəliyin pozulması nəticəsində yarana biləcək mümkün zərərin həcmindən əhəmiyyətli dərəcədə artıq olması, öhdəliklərin yerinə yetirilməsindən yayınma müddətləri və s. çıxış edə bilər.
24. Məhkəmə nəzərə alır ki, dəbbə pulunun göstərilən həcmdə tutulması cavabdehin əmlak mənafelərinə xələl gətirə bilər. Dəbbə pulunun məbləğinin azaldılması kreditorun əmlak mənafelərinə əsaslı təsir etmir. Belə ki, kreditor borc verərkən dəbbə pulunu əldə edəcəyi gözlənilən qazanc kimi deyil, öhdəliyin icrasının təminatı üsulu kimi nəzərdə tutmuşdur. Lakin yuxarıda qeyd edildiyi kimi hesablanmış dəbbə pulu (cərimə) dəyən zərərin-faiz borcunun həddini aşmışdır. Halbuki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 465.1-ci maddəsinə görə əgər kreditorun icra etməmək nəticəsində dəyən zərərin əvəzinin ödənilməsi hüququ varsa, o, tutulmalı olan cəriməni zərərin minimum məbləği kimi tələb edə bilər. Yəni, hazırki iş üzrə iddiaçı cavabdehdən dəbbə pulunu (cəriməni) zərərin (hazırki iş üzrə hesablanmış faizlərin) minimum məbləği kimi tələb edə bilər. Başqa sözlə, dəbbə pulu (cərimə) mümkün zərərin minimum məbləğindən çox ola bilməz. Hazırki halda isə cərimə hesablanmış faiz məbləğindən əhəmiyyətli dərəcədə artıq hesablanmışdır.
25. Qeyd edilənləri rəhbər tutaraq məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, 008A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 13790,08 manat məbləğində əsas borca münasibətdə cavabdehdən 264,50 manat dəbbə (cərimə) pulunun, 008A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 3682,22 manat məbləğində əsas borca münasibətdə cavabdehdən 70,63 manat dəbbə (cərimə) pununun tutulması əsaslı hesab edilə bilməz və tənasübsüz yüksək olduğundan azaldılmalıdır. Qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması tələb edilən dəbbənin (cərimə) məbləği azaldılaraq 008A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 50 manat, 008A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 20 manat müəyyən edilməlidir.
26. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdehdən 008A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 13790,08 manat məbləğində kredit borcu, 1032,22 manat məbləğində faiz borcu və 50 manat məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 14872,30 manat məbləğində borc, 008A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 3682,22 manat məbləğində kredit borcu, 392,02 manat məbləğində faiz, borcu və 20 manat məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 4094,24 manat məbləğində borc, ümumilikdə 18966,54 (on səkkiz min doqquz yüz altmış altı manat əlli dörd qəpik) manat məbləğində borc iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır.
Məhkəmə baxışının hədləri:
27. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır.
Məhkəmə xərcləri:
28. İddia tələbi qismən təmin edildiyindən və iddiaçı tələb etdiyindən məhkəmə xərclərinə aid olan ödənilmiş dövlət rüsumu 147,70 manat cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Nəticə:
29. Beləliklə məhkəmə işin hallarını tam və hərtərəfli araşdırıb iş üzrə toplanmış sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh 008A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 13790,08 manat məbləğində kredit borcu, 1032,22 manat məbləğində faiz borcu və 50 manat məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 14872,30 manat məbləğində pul, 008A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 3682,22 manat məbləğində kredit borcu, 392,02 manat məbləğində faiz, borcu və 20 manat məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 4094,24 manat məbləğində pul, ümumilikdə 18966,54 (on səkkiz min doqquz yüz altmış altı manat əlli dörd qəpik) manat məbləğində pul və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 147,70 manat tutularaq İddiaçı QSC-nə ödənilməlidir. İddia tələbi digər hissədə təmin edilməməlidir.
30. Yuxarıda qeyd olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
Qət etdi:
İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh 008A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 13790,08 manat məbləğində əsas borc, 1032,22 manat məbləğində faiz borcu və 50 manat məbləğində cərimə borcu, cəmi 14872,30 manat məbləğində pul, 008A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 3682,22 manat məbləğində əsas borc, 392,02 manat məbləğində faiz borcu və 20 manat məbləğində cərimə borcu, cəmi 4094,24 manat məbləğində pul, ümumilikdə 18966,54 (on səkkiz min doqquz yüz altmış altı manat əlli dörd qəpik) manat məbləğində pul və ödənilmiş 147,70 manat məbləğində dövlət rüsumu tutularaq İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilsin. İddia tələbi digər hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Masallı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə) Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Hakim: Elşən Hüseynov