Mingəçevir Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(051)-741/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Mingəçevir şəhəri İş № e-2(051)-741/2023 01.05.2023 MİNGƏÇEVİR ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Cəbrayılzadə Elza Vaqif qızının sədrliyi Nəzirov Elzamin Çingiz oğlunun katibliyi ilə Cavabdeh iştirakı ilə İddiaçı "xxxx" KB Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq məhkəmə, MÜƏYYƏNETDİ: İddiaçı "xxxx" KB Açıq Səhmdar Cəmiyyəti Cavabdeh qarşı ərizəsi ilə Mingəçevir Şəhər Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdehdən 4974.75 manat əsas borc, 1260 manat faiz borcu və 22.44 manat komisyon haqqı olmaqla, cəmi 6257.19 manat məbləğində borcun və dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 82.98 manat məbləğində dövlət rüsumunun alınıb iddiaçı banka verilməsi haqda qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, bankla Cavabdeh arasında 30 iyun 2021ci il tarixli 5371sİNSH/21 saylı istehlak kredit müqaviləsinə əsasən “Bank” “Borclanan”-a SMS məlumatlandırmada qeyd edilən müddətə 10000 AZN məbləğədək kredit limiti ayırır, ona bank hesabı (cari, kredit) açır və ödəniş kartı təqdim edir. “Borclanan” isə həmin kreditdən məqsədli təyinatına uyğun istifadə etməyi və müəyyən olunmuş müddətdə onu faizi ilə birlikdə “Bank”-a qaytarmağı öhdəsinə götürür. Kredit xəttindən istifadəyə görə min. 1.5% komissiya haqqı hesablanır və növbəti ödəniş zamanı “Borclanan” tərəfindən əlavə olaraq ödənilir. Müqavilə üzrə kreditin faktiki illik faiz dərəcəsi minimum 30%, maksimum 40% təşkil edir. Tərəflər arasında bağlanmış müqavilədən və təqdim olunmuş hesabdan çıxarışdan görünür ki, borcluya ilkin olaraq 4500 manat, qalan məbləğlər isə müxtəlif vaxtlarda karta köçürülmüş, o kart vasitəsilə nağd çıxarmalar və nağdsız ödənişlər etmişdir. Hazırda Cavabdeh təşkilata 30 iyun 2021-ci il tarixli 5371sİNSH/21 saylı istehlak kredit müqaviləsi üzrə 4974.75 manat əsas borc, 1260 manat faiz borcu və 22.44 manat komisyon haqqı olmaqla, cəmi 6257.19 manat borcu yaranmışdır. Dəfələrlə xəbərdarlıqlar edilməsinə baxmayaraq, cavabdehlər borcu ödəməkdən yayınmışdır. Hesab edir ki, 30 iyun 2021-ci il tarixli 5371sİNSH/21 saylı istehlak kredit müqaviləsi üzrə 4974.75 manat əsas borc, 1260 manat faiz borcu və 22.44 manat komisyon haqqı olmaqla, cəmi 6257.19 manat və ödənilmiş 82.98 manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehlərdən müştərək qaydada alınıb iddiaçı banka verilməlidir. Odur ki, məhkəmədən iddianın təmin edilməsi haqqında qətnamə çıxarılmasını xahiş edir. İddiaçının nümayəndəsinə məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada dəfələrlə məlumat verilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasına gəlməmiş ancaq məhkəməyə ərizə ünvanlayaraq işə iddiaçının iştirakı olmadan baxılıb qətnamə qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iddia ərizəsi, cavabdehin izahatını, işdə olan sənədləri və digər iş materiallarını tam və hərtərəfli nəzərdən keçirərək və işin məhkəmə tərəfindən müəyyən olunmuş hallarını qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq olunmuş: Belə ki, işdə olan "xxxx" KB Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 30 iyun 2021-ci il tarixli 5371sİNSH/21 saylı kredit xətti müqaviləsindən görünür ki, “Bank” “Borclanan”-a SMS məlumatlandırmada qeyd edilən müddətə 10000 AZN məbləğədək kredit limiti ayırır, ona bank hesabı (cari, kredit) açır və ödəniş kartı təqdim edir. “Borclanan” isə həmin kreditdən məqsədli təyinatına uyğun istifadə etməyi və müəyyən olunmuş müddətdə onu faizi ilə birlikdə “Bank”-a qaytarmağı öhdəsinə götürür. Kredit xəttindən istifadəyə görə min. 1.5% komissiya haqqı hesablanır və növbəti ödəniş zamanı “Borclanan” tərəfindən əlavə olaraq ödənilir. Müqavilə üzrə kreditin faktiki illik faiz dərəcəsi minimum 30%, maksimum 40% təşkil edir. İşdə olan xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh 30 iyun 2021-ci il tarixli 5371sİNSH/21 saylı istehlak kredit müqaviləsi üzrə banka 4974.75 manat əsas borc, 1260 manat faiz borcu və 22.44 manat komisyon haqqı olmaqla, cəmi 6257.19 manat məbləğində borcu vardır. İşdə olan cavabdehə ünvanlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli bildirişdən görünür ki, cavabdehə borcu xatırladılaraq, ondan borclu olduğu məbləği qaytarmaq tələb olunmuşdur. İşdə olan hesabdan çıxarışdan görünür ki, Cavabdeh məxsus debet kartının xx.xx.2021-xx.xx.2022-ci il tarixlərə cəmi dövriyyəsi 5027.75 manat təşkil edir. İşdə olan ərizədən görünür ki, Cavabdeh Səbail RPİ-nin 8-ci PB-nə müraciət edərək, ona məxsus kartdan 5000 manat və 3900 dollar məbləğində pul çəkilmişdir. xx.xx.2021-ci il tarixli qərarla Cavabdeh zərərçəkmiş şəxs qismində tanınmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, ********* saylı qərarla fakta görə Azərbaycan Respublikası CM-nin 177.2.3-1-ci maddəsi ilə cinayət işi başlanılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli qərarla Cavabdeh məxsus kartdan pul çəkilməsi faktına görə Azərbaycan Respublikası CM-nin 177.2.3-1-ci maddəsi ilə başlanılan ********* saylı cinayət işi üzrə cinayət törədən şəxsi müəyyən edib istintaqa cəlb etmək mümkün olmadığından həmin cinayət işinin ibtidai istintaqı cinayət törədən şəxs müəyyən edilib istintaqa cəlb edilənə kimi dayandırılması qərara alınmışdır. İşdə olan xx.xx.2021-ci il tarixli ərizədən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" KB Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə müraciət edərək, ona məxsus kartdan 5000 manat və 3900 dollar məbləğində pul çəkilməsi faktına görə Azərbaycan Respublikası CM-nin 177.2.3-1-ci maddəsi ilə başlanılan ********* saylı cinayət işinin istintaqının davam etməsi ilə əlaqədar hesablanmış cərimə və faizlərin dayandırılmasını xahiş etmişdir. İşdə olan "xxxx" KB Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən Cavabdeh ünvanlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli məktubdan görünür ki, xx.xx.2021-ci il tarixli 5371sİNSH/21 saylı kredit xətti müqaviləsi üzrə faiz və cərimələrin hesablanmasının dayandırılması məqsədəuyğun hesab edilməyib. Beləliklə, məhkəmə iddiaçının təqdim etdiyi sübutların tədqiqi nəticəsində müəyyən etdi ki, iddiaçı bankla Cavabdeh arasında 30 iyun 2021-ci il tarixli 5371sİNSH/21 saylı istehlak kredit müqaviləsi bağlanmış, həmin müqaviləyə əsasən, “Bank” “Borclanan”-a SMS məlumatlandırmada qeyd edilən müddətə 10000 AZN məbləğədək kredit limiti ayırır, ona bank hesabı (cari, kredit) açır və ödəniş kartı təqdim edir. “Borclanan” isə həmin kreditdən məqsədli təyinatına uyğun istifadə etməyi və müəyyən olunmuş müddətdə onu faizi ilə birlikdə “Bank”-a qaytarmağı öhdəsinə götürür. Kredit xəttindən istifadəyə görə min. 1.5% komissiya haqqı hesablanır və növbəti ödəniş zamanı “Borclanan” tərəfindən əlavə olaraq ödənilir. Müqavilə üzrə kreditin faktiki illik faiz dərəcəsi minimum 30%, maksimum 40% təşkil edir. Həmin kredit müqaviləsinin icrasının təmin edilməsinə dair cavabdeh iddiaçı təşkilat qarşısında öhdəlik götürmüşlər. Cavabdeh məxsus kartdan 5000 manat və 3900 dollar məbləğində pul çəkilməsi faktına görə Azərbaycan Respublikası CM-nin 177.2.3-1-ci maddəsi ilə ********* saylı cinayət işi başlanılsa da, məhkəmə hesab edir ki, bank ilə vətəndaş arasında bağlanmış kredit müqaviləsinin şərtlərinə əsasən cavabdeh bank qarşısında öhdəliklərini lazımı qaydada yerinə yetirmədiyindən nəticədə sonuncunun banka 4974.75 manat əsas borc, 1260 manat faiz borcu və 22.44 manat komisyon haqqı olmaqla, cəmi 6257.19 manat məbləğində borcları yaranmış və iddiaçı bank haqqlı olaraq iddia ərizəsi ilə müraciət etmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-in 88-ci maddəsinin tələbinə əsasən məhkəmə təqdim olunmuş sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq olunmalı hüquq normalarına müvafiq qiymət verməlidir. Həmin Məcəllənin 218.1–ci maddəsinin tələbinə görə qətnamə çıxarıldıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə olmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli olduğunu və iddianın təmin olunub– olunmadığını müəyyən edir. Məhkəmə, işin müəyyən edilmiş hallarına qiymət verərək, belə qənaətə gəlir ki, tərəflər arasında mülki hüquq və vəzifələrin əmələ gəlməsinə müqavilədən irəli gələn öhdəlik hüquq münasibətləri əsas olmuşdur. Ona görə də hazırkı mübahisənin düzgün həll edilməsi üçün müqavilədən irəli gələn öhdəlik hüquq münasibətlərini tənzimləyən ümumi və xüsusi mülki hüquq normaları əlaqəli şəkildə tətbiq edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 427.3–cü maddəsinə əsasən öhdəlik onun icrası gününü nəzərdə tutursa, həmin gün icra edilməlidir. Həmin Məcəllənin 442.1–ci maddəsində göstərilmişdir ki, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımi şəkildə icra edilməməsi başa düşülür. Həmin Məcəllənin 448.2–ci maddəsində göstərilmişdir ki, borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu üçün məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 385.1–ci maddəsində göstərilmişdir ki, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkətlər etməlidir, məsələn pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və s. və ya müəyyən hərəkətlərdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunun ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə görə borclu öz öhdəliyini kreditora və ya qanunla və ya məhkəmənin qərarı ilə icranı qəbul etməyə ixtiyarı çatan şəxsə ödəməlidir. Həmin Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə görə icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsinə görə öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Həmin Məcəllənin 449.4-cü maddəsinə görə özgə vəsaitindən istifadə üçün faizlər, əgər müqavilədə faizlərin hesablanması üçün daha qısa müddət müəyyənləşdirilməyibsə, həmin vəsait məbləğinin kreditora ödənildiyi günə qədər tutulur. Həmin Məcəllənin 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 739.2-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Müstəqil peşə fəaliyyəti şəklində pul borc verməklə məşğul olan şəxslər əlavə olaraq peşəkarlıq qaydasında kreditlər verilməsi haqqında müddəaları gözləməlidirlər. Həmin Məcəllənin 741-ci maddəsinə əsasən əgər müqavilənin iştirakçıları borcun faizlər ilə verilməsini şərtləşdirirlərsə, faizlər müvafiq surətdə bir ilin sonunda ödənilməli, borc bir il başa çatanadək qaytarılmalıdırsa, borcun qaytarılması ilə bir vaxtda ödənilməlidir. Ona görə də məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh müqavilə öhdəliyinə əməl etmədiyinə görə iddiaçı təşkilat qarşısında mülki məsuliyyət daşıyır. İş materialları ilə təsdiq edildiyi kimi cavabdehin iddiaçı banka 4974.75 manat əsas borc, 1260 manat faiz borcu və 22.44 manat komisyon haqqı olmaqla, cəmi 6257.19 manat borcu yaranmışdır. Odur ki, məhkəmə hesab edir ki, cavabdehlər Cavabdeh 4974.75 manat əsas borc, 1260 manat faiz borcu və 22.44 manat komisyon haqqı olmaqla, cəmi 6257.19 manat pul tutulub iddiaçı "xxxx" KB Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə verilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-in 119-cu maddəsinə əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının məhkəməyə iddia ərizəsi verərkən dövlət rüsumu kimi ödədiyi 82.98 manat məbləğdə pul vəsaiti də cavabdehlərdən iddiaçı bankın xeyrinə tutulmalıdır. Həmin Məcəllənin 77.1–ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 14.2–ci maddəsinə görə məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM–in 213, 216–220, 233 və 360–cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, QƏTETDİ: İddia təmin edilsin. Cavabdeh 4974.75 (dörd min doqquz yüz yetmiş dörd manat, yetmiş beş qəpik) manat əsas, 1260 (bir min iki yüz altmış) manat faiz, 22.44 (iyirmi iki manat, qırx dörd qəpik) manat olmaqla, cəmi 6257.19 (altı min iki yüz əlli yeddi manat, on doqquz qəpik) manat məbləğində pul alınıb iddiaçı "xxxx" KB Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə verilsin. Cavabdeh ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olan 82.98 (səksən iki manat, doxsan səkkiz qəpik) manat məbləğində pul alınıb iddiaçı "xxxx" KB Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə verilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Mingəçevir Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə (Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə edilməklə) Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmənin hakimi Elza Cəbrayılzadə