Neftçala Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(053)-1301/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Neftçala rayonu İş № e-2(053)-1301/2025 23.09.2025 NEFTÇALA RAYON MƏHKƏMƏSİ Mən ‒ Neftçala Rayon Məhkəməsinin hakimi Qədimov Ceyhun Tofiq oğlu İddiaçı Cavabdeh qarşı pul tələbi ilə bağlı iddiasına kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİM: İddiaçı Cavabdeh qarşı kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında məhkəməyə müraciət edərək 05 oktyabr 2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********13302 olan «Xiaomi Redmi 13C» markalı telefon, «Mychoice case», «Defunc» markalı qulaqlıq, «Qızıl zəmanət ultra 3 il» xidməti və «Paket XL» xidməti üçün 428,40 manat ödənilməmiş hissə, İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilmiş 23,60 manat rüsum və 42,84 manat cərimə; 05 sentyabr 2024-cü il tarixli digər müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********08366 olan «Xiaomi Redmi 13C» markalı telefon, «Qızıl zəmanət ultra 3 il» xidməti və «Paket XL» xidməti üçün 351,63 manat ödənilməmiş hissə, İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilmiş 23,60 manat rüsum və 35,16 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə 905,23 manat borcun və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh alınıb İddiaçı MMC-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh İddiaçı MMC ilə bağladığı 05 oktyabr 2024-cü il və 05 sentyabr 2024-cü tarixli müqavilələrə əsasən İMEİ kodu **********13302 olan «Xiaomi Redmi 13C» markalı telefon, «Mychoice case», «Defunc» markalı qulaqlıq, «Qızıl zəmanət ultra 3 il» xidməti, «Paket XL» xidməti, İMEİ kodu **********08366 olan «Xiaomi Redmi 13C» markalı telefon, «Qızıl zəmanət ultra 3 il» xidməti və «Paket XL» xidməti almış və nəticədə 905,23 manat borc yaranmışdır. Cavabdeh 05 oktyabr 2024-cü il tarixli müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə alğı-satqı qiyməti 514,08 manat (18 ay x 28,56 manat + 0 manat ilkin ödəniş), İMEİ kodu **********13302 olan «Xiaomi Redmi 13C» markalı telefon, «Mychoice case», «Defunc» markalı qulaqlıq, «Qızıl zəmanət ultra 3 il» xidməti və «Paket XL» xidməti üçün ümumilikdə 494,84 manat olmaqla ondan 428,40 manat ödənilməmiş hissə, İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilmiş 23,60 manat rüsum və müştəriyə güzəşt olunaraq 42,84 manat cərimə pulu hesablanmışdır. 05 sentyabr 2024-cü il tarixli digər müqaviləyə əsasən alğı-satqı qiyməti 452,34 manat (18 ay x 25,13 manat + 0 manat ilkin ödəniş), İMEİ kodu **********08366 olan «Xiaomi Redmi 13C» markalı telefon, «Qızıl zəmanət ultra 3 il» xidməti və «Paket XL» xidməti üçün ümumilikdə 410,39 manat olmaqla, ondan 351,63 manat ödənilməmiş hissə, İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilmiş 23,60 manat rüsum və müştəriyə güzəşt olunaraq 35,16 manat cərimə pulu hesablanmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 186,39 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1 faizi həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödənilir. Cavabdehlə iddiaçı arasında bağlanmış 05 oktyabr 2024-cü il və 05 sentyabr 2024-cü il tarixli müqavilələrin ayrılmaz tərkib hissəsi olan əşyaların təhvil-təslim aktlarından görünür ki, cavabdeh əldə etdiyi məhsulları tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. Cavabdehlə iddiaçı arasında olan telefon danışığı zamanı, həmçinin iddiaçının göndərdiyi 30 iyun 2025-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubunda ona mübahisənin məhkəmədən kənar həll olunması, üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğu rəsmi qaydada bildirilsə də, o, müqavilələrlə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Tələbin əsaslığını və əmlakın dəyərini sübut edən sənədlər: tərəflər arasında bağlanılmış müqavilə, onun əlavəsi, bildirişi, əşyaların təhvil-təslim aktı və ödəniş cədvəlindən ibarətdir. Müştəri müqavilənin şərtlərini pozduğu, pul öhdəliyini lazımı qaydada icra etmədiyi hallarda «ABC» malın istifadəsini mümkünsüz edə, o cümlədən cihazın İMEİ kodunun deaktiv olunması üsulu ilə əşyanın Azərbaycan Respublikasının rabitə şəbəkələrində istifadəsinə məhdudiyyəti tədbiq edə, məhdudiyyətin aradan qaldırılması üçün müqavilənin 3.5-ci bəndinə əsasən İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilən rüsumu tələb edə bilər. Müştərinin adının riskli müştəri siyahısına salınmasını təmin edə, habelə adının riskli müştəri siyahısında olduğuna dair digər satıcılara məlumat ötürə bilər. Ona görə də hazırkı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edilmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-1-ci maddəsinə əsasən «Mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir». Həmin Məcəllənin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən «Ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir». Həmin Məcəllənin 284-5.2-ci maddəsinə əsasən «Cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər». Qeyd olunur ki, cavabdehə Azərbaycan Respublikası MPM-nin yuxarıda istinad olunan 284-5.1-ci maddəsinin tələblərinə uyğun rəsmi bildiriş göndərilmiş, lakin məhkəməyə onun iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazı daxil olmamışdır. Məhkəmə qüvvədə olan mülki-prosessual qanunvericiliyin yuxarıda qeyd olunan və s. aidiyyəti müddəalarını, habelə işin faktik hallarını nəzərdən keçirərək hesab edir ki, İddiaçı hazırkı iş üzrə ərizəsinə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılması yolveriləndir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-5.3-cü maddəsinin tələbinə görə «Ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır». Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən «İşə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir». Məhkəmə ərizəni və iş materiallarını nəzərdən keçirib, təqdim olunmuş sübutların cəminə hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin olunmalıdır. 05 oktyabr 2024-cü il tarixli alğı-satqı müqaviləsindən görünür ki, "xxxx" MMC – «satıcı», Cavabdeh – «alıcı» olmaqla bağlanmış həmin müqaviləyə əsasən Cavabdeh dəyəri 514,08 manat, İMEİ kodu **********13302 olan «Xiaomi Redmi 13C» markalı telefon, «Mychoice case», «Defunc» markalı qulaqlıq, «Qızıl zəmanət ultra 3 il» xidməti və «Paket XL» xidməti hər ay 28,56 manat ödəmək şərti ilə 18 ay müddətinə nisyə satılmışdır. 05 sentyabr 2024-cü il tarixli digər alğı-satqı müqaviləsindən görünür ki, "xxxx" MMC – «satıcı», Cavabdeh – «alıcı» olmaqla bağlanmış həmin müqaviləyə əsasən Cavabdeh dəyəri 452,34 manat, İMEİ kodu **********08366 olan «Xiaomi Redmi 13C» markalı telefon, «Qızıl zəmanət ultra 3 il» xidməti və «Paket XL» xidməti hər ay 25,13 manat ödəmək şərti ilə 18 ay müddətinə nisyə satılmışdır. "xxxx" MMC tərəfindən tərtib edilmiş 31 iyul 2025-ci il tarixli arayışdan görünür ki, "xxxx" MMC tərəfindən Cavabdeh nisyə alğı-satqı müqaviləsi əsasında satılmış İMEİ kodu **********13302 olan «Xiaomi Redmi 13C» markalı telefonun açılıb bağlanması xidmətinə görə İnnovativ layihələr mərkəzinə 23,60 manat və İMEİ kodu **********08366 olan «Xiaomi Redmi 13C» açılıb bağlanması xidmətinə görə İnnovativ layihələr mərkəzinə 23,60 manat olmaqla ümumilikdə İnnovativ layihələr mərkəzinə 47,20 manat məbləğində pul ödənilmişdir. "xxxx" MMC tərəfindən tərtib edilmiş 31 iyul 2025-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, «alıcı» Cavabdeh 05 oktyabr 2024-cü il tarixli alğı-satqı müqaviləsi üzrə 428,40 manat ödənilməmiş əsas məbləğ, İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilmiş 23,60 manat rüsum və 42,84 manat cərimə olmaqla – cəmi 494,84 manat; 05 sentyabr 2024-cü il tarixli digər alğı-satqı müqaviləsi üzrə 351,63 manat ödənilməmiş əsas məbləğ, İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilmiş 23,60 manat rüsum və 35,16 manat cərimə olmaqla – cəmi 410,39 manat, ümumilikdə isə 905,23 manat məbləğində borcu vardır. İşdə olan xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, iddiaçı "xxxx" MMC Cavabdeh borcun qaytarılması üçün lazımi qaydada xəbərdarlıq etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 600.1-ci maddəsinə əsasən, «Alğısatqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir». Həmin Məcəllənin 600.2-ci maddəsinə əsasən, «Əşyaların nisyə satışı satış günü qüvvədə olmuş qiymətlər üzrə həyata keçirilir. Nisyə satılmış əşyaların qiymətinin sonradan dəyişməsi, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, yenidən hesablaşmaya səbəb olmur». Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə əsasən, «Əşyanı təhvil almış alıcı onu alğısatqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər». Həmin Məcəllənin 601.1-ci maddəsinə əsasən, «Əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alğı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun». Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən «Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır». Qanunvericiliyin yuxarıda qeyd olunan müddəalarını və işin faktiki hallarını nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı Cavabdeh 05 oktyabr 2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 428,40 manat məbləğində əsas borcu və İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilmiş 23,60 manat məbləğində rüsumu, 05 sentyabr 2024-cü il tarixli digər müqavilə üzrə isə 351,63 manat məbləğində əsas borcu və İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilmiş 23,60 manat məbləğində rüsumu tələb etməkdə haqlıdır. Azərbaycan Respublikası MM-nin 465.2-ci maddəsinə əsasən «Əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Əgər kreditorun lazımınca icra etməmək nəticəsində dəyən zərərin əvəzinin ödənilməsi hüququ varsa, kreditor onun ödənilməsini tələb edə bilər. Əgər kreditor icranı qəbul etmişsə, cərimənin tutulmasını yalnız icranı qəbul edərkən bu hüququ özündə saxlamış olduğu halda tələb edə bilər». Həmin Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən «Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir». Məhkəmə qanunvericiliyin yuxarıda göstərilən müddəalarını və işin faktik hallarını nəzərə alaraq hesab edir ki, 05 oktyabr 2024-cü il tarixli müqavilə üzrə cərimə borcu 15 manat, 05 sentyabr 2024-cü il tarixli digər müqavilə üzrə isə 10 manat həddində müəyyən edilməlidir. İddiaçı məhkəməyə müraciət edərkən 30 manat məbləğində dövlət rüsumu ödəyib. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 107-ci maddəsinə əsasən «Məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir». Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən «Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir». İddianın əsas etibarilə təmin olunduğunu nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, ödənilmiş dövlət rüsumu məbləği cavabdehə aid edilməlidir. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə toplanmış sübutlara məcmu halda qiymət verərək hesab edir ki, Cavabdeh 05 oktyabr 2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 428,40 manat məbləğində əsas borc, İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilmiş 23,60 manat rüsum və 15 manat cərimə borcu, 05 sentyabr 2024-cü il tarixli digər müqavilə üzrə 351,63 manat məbləğində əsas borc, İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilmiş 23,60 manat rüsum və 10 manat məbləğində cərimə borcu, habelə iddia ilə məhkəməyə müraciət olunması üçün dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 30 manat tutularaq İddiaçı xeyrinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 77.1-ci maddəsinə əsasən «Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir». Həmin Məcəllənin 14.2 və 217.4-cü maddələrinə əsasən «Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir», «Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır». Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216 – 220, 222, 233, -220, 284-1 – 284-6-cı maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİM: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 05 oktyabr 2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 428 (dörd yüz iyirmi səkkiz) manat 40 (qırx) qəpik məbləğində əsas borc, İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilmiş 23 (iyirmi üç) manat 60 (altmış) qəpik məbləğində rüsum və 15 (on beş) manat məbləğində cərimə; 05 sentyabr 2024-cü il tarixli digər müqavilə üzrə 351 (üç yüz əlli bir) manat 63 (altmış üç) qəpik məbləğində əsas borc, İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilmiş 23 (iyirmi üç) manat 60 (altmış) qəpik məbləğində rüsum və 10 (on) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 852 (səkkiz yüz əlli iki) manat 23 (iyirmi üç) qəpik borc, habelə iddia ilə məhkəməyə müraciət olunması üçün dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 30 (otuz) manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq İddiaçınə ödənilsin. Qətnamə şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Qətnamədən rəsmi qaydada verildikdən sonra 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən Neftçala Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Ceyhun Qədimov