Neftçala Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(053)-631/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Neftçala rayonu İş № e-2(053)-631/2025 15.05.2025 NEFTÇALA RAYON MƏHKƏMƏSİ Mən ‒ Neftçala Rayon Məhkəməsinin hakimi Qədimov Ceyhun Tofiq oğlu iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı “borcun tutulması” tələbi barədə kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinə dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Cavabdeh qarşı “borcun tutulması” tələbinə dair kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 27 oktyabr 2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, “Hisense TV”, “Yupiter” asqı və “Qızıl zəmanət ultra 3 il” xidməti üçün 1.193,94 manat ödənilməmiş hissə, 119,39 manat cərimə; 19 oktyabr 2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən “Toshiba TV”, “Sonorous Surefix” asqı və “Qızıl zəmanət ultra 3 il” xidməti üçün 684 manat ödənilməmiş hissə, 68,40 manat cərimə; 19 oktyabr 2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********82029 olan “Xıaomı Redmı 13” markalı telefon, “Paket XXL” xidməti, “Qızıl zəmanət ultra 3 il” xidməti və “Defunc” markalı qulaqlıq üçün 671,52 manat ödənilməmiş hissə, İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilən 23,60 manat rüsum və 67,15 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə 2.828,01 manat borcun və 48,29 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh alınıb iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdehin "xxxx" MMC ilə bağladığı 27 oktyabr 2024-cü il, 19 oktyabr 2024-cü il və 19 oktyabr 2024-cü tarixli müqavilələrə əsasən “Hisense TV”, “Yupiter” asqı, “Qızıl zəmanət ultra 3 il” xidməti, Toshiba TV”, “Sonorous Surefix” asqı, “Qızıl zəmanət ultra 3 il” xidməti, İMEİ kodu **********82029 olan “Xıaomı Redmı 13” markalı telefon, “Paket XXL” xidməti, “Qızıl zəmanət ultra 3 il” xidməti, “Defunc” markalı qulaqlıq almış və nəticədə 2.828,01 manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilələrin şərtlərini pozmuş və nəticədə 27 oktyabr 2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən alğı-satqı qiyməti 1.223,94 manat (18 ay x 66,33 manat + 30 manat ilkin ödəniş) olan “Hisense TV”, “Yupiter” asqı və “Qızıl zəmanət ultra 3 il” xidməti üçün ümumilikdə 1.313,33 manat olmaqla ondan 1.193,94 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 119,39 manat cərimə borcu hesablanmışdır. 19 oktyabr 2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən isə alğı-satqı qiyməti 684 manat (18 ay x 38 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan “Toshiba TV”, “Sonorous Surefix” asqı və “Qızıl zəmanət ultra 3 il” xidməti üçün ümumilikdə 752,40 manat olmaqla ondan 684 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 68,40 manat cərimə borcu hesablanmışdır. Həmçinin 19 oktyabr 2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən alğı-satqı qiyməti 671,52 manat (12 ay x 55,96 manat + 0 manat ilkin ödəniş), İMEİ kodu **********82029 olan “Xıaomı Redmı 13” markalı telefon, “Paket XXL” xidməti, “Qızıl zəmanət ultra 3 il” xidməti və “Defunc” markalı qulaqlıq üçün ümumilikdə 762,27 manat olmaqla ondan 671,52 manat ödənilməmiş hissə, İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilən 23,60 manat rüsum və müştəriyə güzəşt olunaraq 67,15 manat cərimə borcu hesablanmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 30 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1 faizi həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödənilir. Cavabdehlə iddiaçı arasında bağlanmış 27 oktyabr 2024-cü il, 19 oktyabr 2024-cü il və 19 oktyabr 2024-cü tarixli müqavilələrin ayrılmaz tərkib hissəsi olan əşyaların təhvil-təslim aktlarından görünür ki, cavabdeh əldə etdiyi məhsulları tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. Cavabdehlə iddiaçı arasında olan telefon danışığı zamanı, həmçinin iddiaçının göndərdiyi 12 mart 2025-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubunda ona mübahisənin məhkəmədən kənar həll olunması, üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğu rəsmi qaydada bildirilsə də, o, müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Tələbin əsaslığını və əmlakın dəyərini sübut edən sənədlər: tərəflər arasında bağlanılmış müqavilə, onun əlavəsi, bildirişi, əşyaların təhvil-təslim aktı və ödəniş cədvəlindən ibarətdir. Müştəri müqavilənin şərtlərini pozduğu, pul öhdəliyini lazımı qaydada icra etmədiyi hallarda “ABC” malın istifadəsini mümkünsüz edə, o cümlədən cihazın İMEİ kodunun deaktiv olunması üsulu ilə əşyanın Azərbaycan Respublikasının rabitə şəbəkələrində istifadəsinə məhdudiyyəti tədbiq edə, məhdudiyyətin aradan qaldırılması üçün müqavilənin 3.5-ci bəndinə əsasən İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilən rüsumu tələb edə bilər. Müştərinin adının riskli müştəri siyahısına salınmasını təmin edə, habelə adının riskli müştəri siyahısında olduğuna dair digər satıcılara məlumat ötürə bilər. Ona görə də hazırkı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edilmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. Həmin Məcəllənin 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Həmin Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən, işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Məhkəmə, iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı “borcun tutulması” tələbi barədə kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinə dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmiş və buna görə də Mülki Prossesual Qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq “bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri məhkəməyə göndərmək” hüququnun izah olunması barədə bildiriş müvafiq qaydada cavabdehə göndərilmişdir. Məhkəmə kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşdırıb, işdə olan sənədləri tədqiq etməklə sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan 27 oktyabr 2024-cü il tarixli alğı-satqı müqaviləsindən görünür ki, "xxxx" MMC – “satıcı”, Cavabdeh – “alıcı” olmaqla bağlanmış həmin müqaviləyə əsasən Cavabdeh dəyəri 1.223,94 manat olan “Hisense TV”, “Yupiter” asqı və “Qızıl zəmanət ultra 3 il” xidməti ilkin ödəniş 30 manat olmaqla, hər ay 66,33 manat ödəmək şərti ilə 18 ay müddətinə nisyə satılmışdır. İş materiallarında olan 19 oktyabr 2024-cü il tarixli alğı-satqı müqaviləsindən görünür ki, "xxxx" MMC – “satıcı”, Cavabdeh – “alıcı” olmaqla bağlanmış həmin müqaviləyə əsasən Cavabdeh dəyəri 684 manat olan “Toshiba TV”, “Sonorous Surefix” asqı və “Qızıl zəmanət ultra 3 il” xidməti hər ay 38 manat ödəmək şərti ilə 18 ay müddətinə nisyə satılmışdır. İş materiallarında olan 19 oktyabr 2024-cü il tarixli alğı-satqı müqaviləsindən görünür ki, "xxxx" MMC – “satıcı”, Cavabdeh – “alıcı” olmaqla bağlanmış həmin müqaviləyə əsasən Cavabdeh dəyəri 671,52 manat, İMEİ kodu **********82029 olan “Xıaomı Redmı 13” markalı telefon, “Paket XXL” xidməti, “Qızıl zəmanət ultra 3 il” xidməti və “Defunc” markalı qulaqlıq hər ay 55,96 manat ödəmək şərti ilə 12 ay müddətinə nisyə satılmışdır. İş materiallarında olan "xxxx" MMC tərəfindən tərtib edilmiş 18 mart 2025-ci il tarixli arayışdan görünür ki, "xxxx" MMC tərəfindən Cavabdeh nisyə alğı-satqı müqaviləsi əsasında satılmış İMEİ kodu **********82029 olan “Xıaomı Redmı 13” markalı telefonun açılıb bağlanması xidmətinə görə İnnovativ layihələr mərkəzinə 23,60 manat məbləğində pul ödənilmişdir. İş materiallarında olan "xxxx" MMC tərəfindən tərtib edilmiş 18 mart 2025-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəldən görünür ki, “alıcı” Cavabdeh 27 oktyabr 2024-cü il tarixli alğısatqı müqaviləsi üzrə 1.193,94 manat ödənilməmiş əsas məbləğ və 119,39 manat cərimə olmaqla, cəmi 1.313,33 manat məbləğində, 19 oktyabr 2024-cü il tarixli alğı-satqı müqaviləsi üzrə 684 manat ödənilməmiş əsas məbləğ və 68,40 manat cərimə olmaqla, cəmi 752,40 manat məbləğində və 19 oktyabr 2024-cü il tarixli alğı-satqı müqaviləsi üzrə 671,52 manat ödənilməmiş əsas məbləğ, İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilən 23,60 manat rüsum və 67,15 manat cərimə olmaqla, cəmi 762,27 manat borcu vardır. İşdə olan xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, iddiaçı "xxxx" MMC Cavabdeh borcun qaytarılması üçün lazımi qaydada xəbərdarlıq etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 600.1-ci maddəsinə əsasən, alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.2-ci maddəsinə əsasən, əşyaların nisyə satışı satış günü qüvvədə olmuş qiymətlər üzrə həyata keçirilir. Nisyə satılmış əşyaların qiymətinin sonradan dəyişməsi, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, yenidən hesablaşmaya səbəb olmur. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə əsasən, əşyanı təhvil almış alıcı onu alğısatqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 601.1-ci maddəsinə əsasən, əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alğı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 465.2-ci maddəsinə əsasən, əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Əgər kreditorun lazımınca icra etməmək nəticəsində dəyən zərərin əvəzinin ödənilməsi hüququ varsa, kreditor onun ödənilməsini tələb edə bilər. Əgər kreditor icranı qəbul etmişsə, cərimənin tutulmasını yalnız icranı qəbul edərkən bu hüququ özündə saxlamış olduğu halda tələb edə bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə görə tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilməsi imkanlarını, tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak, həm də bütün əsaslı mənafelərini, nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, cərimə borcları 27 oktyabr 2024-cü il tarixli müqavilə üzrə cərimə borcu 30 manat, 19 oktyabr 2024-cü il tarixli müqavilə 15 manat və 19 oktyabr 2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 15 manat məbləğlərinə qədər azaldılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Beləliklə də, məhkəmə iş üzrə tədqiq edilən sübutlara qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməklə, Cavabdeh 27 oktyabr 2024-cü il tarixli alğı-satqı müqaviləsi üzrə 1.193,94 manat ödənilməmiş əsas məbləğ və 30 manat cərimə olmaqla – cəmi 1.223,94 manat məbləğində, 19 oktyabr 2024-cü il tarixli alğı-satqı müqaviləsi üzrə 684 manat ödənilməmiş əsas məbləğ və 15 manat cərimə olmaqla – cəmi 699 manat məbləğində, habelə 19 oktyabr 2024-cü il tarixli alğı-satqı müqaviləsi üzrə 671,52 manat ödənilməmiş əsas məbləğ, İnnovativ layihələr mərkəzinə ödənilən 23,60 manat rüsum və 15 manat cərimə olmaqla – cəmi 710,12 manat məbləğində borc "xxxx" MMC-nin xeyrinə tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinın 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Ona görə də, iddiaçının iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etdiyi zaman ödəmiş olduğu 48,29 manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehə aid edilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 284-1-284-6-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 27 oktyabr 2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 1.193 (min yüz doxsan üç) manat 94 (doxsan dörd) qəpik məbləğində əsas borc və 30 (otuz) manat cərimə olmaqla, cəmi 1.223,94 (min iki yüz iyirmi üç) manat 94 (doxsan dörd) qəpik; 19 oktyabr 2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 684 (altı yüz səksən dörd) manat məbləğində əsas borc və 15 (on beş) manat məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 699 (altı yüz doxsan doqquz) manat; 19 oktyabr 2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 671 (altı yüz yetmiş bir) manat 52 (əlli iki) qəpik məbləğində əsas borc, 23 (iyirmi üç) manat 60 (altmış) qəpik İnnovativ layihələr mərkəzinə rüsum və 15 (on beş) manat məbləğində cərimə olmaqla 710 (yeddi yüz on) manat 12 (on iki) qəpik məbləğində borc və 48 (qırx səkkiz) manat 29 (iyirmi doqquz) qəpik məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla, ümumilikdə cəmi 2.681 (iki min altı yüz səksən bir) manat 35 (otuz beş) qəpik məbləğində pul vəsaiti iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xeyrinə tutulsun. Qətnamə şikayət verilməmişdirsə, qəbul edildiyi gündən bir ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir və qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Neftçala Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Ceyhun Qədimov