Neftçala Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(053)-935/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Neftçala rayonu İş № e-2(053)-935/2023 05.10.2023 NEFTÇALA RAYON MƏHKƏMƏSİ Mən ‒ Neftçala Rayon Məhkəməsinin hakimi Qədimov Ceyhun Tofiq oğlu, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı borc tələbi barədə kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinə dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti Cavabdeh qarşı borc tələbinə dair kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 11 yanvar 2022-ci il tarixli 337508-CNS- 30974 nömrəli «nağd pul krediti müqaviləsi»nə əsasən 14 iyul 2023-cü il tarixinə banka borclu olduğu 259,11 AZN məbləğində əsas borc, 22,65 AZN məbləğində faiz üzrə borc, 15,80 AZN məbləğində cərimə üzrə borc olmaqla, ümumilikdə 297,56 AZN pul məbləğinin və məhkəməyə müraciət etmək üçün ödənilmiş 30 AZN dövlət rüsumunun Cavabdeh tutularaq İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 11 yanvar 2022-ci il tarixli 337508-CNS-30974 nömrəli «nağd pul krediti müqaviləsi»nə əsasən cavabdehə illik 25 faiz hesablanması şərtilə 24 ay müddətinə 297,56 AZN məbləğində kredit verilmişdir. Lakin borclu Cavabdeh üzərinə götürdüyü kredit öhdəliyini lazımınca icra etməmiş və nəticədə cavabdehin banka 259,11 AZN məbləğində əsas borcu, 22,65 AZN məbləğində faiz üzrə borcu, 15,80 AZN məbləğində cərimə üzrə borcu olmaqla, ümumilikdə 297,56 AZN məbləğində borcu qalmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış kredit müqaviləsinin tələbinə əsasən bu müqavilə ilə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri vaxtında və lazımınca icra etmək və onların pozulmasına yol verməmək «kredit alan»ın vəzifəsidir. Tərəflər arasında mübahisəni məhkəmədən kənar qaydada həll etmək məqsədi ilə Cavabdeh dəfələrlə xəbərdarlıq edilmiş, lakin bundan sonra da qeyd olunan müqavilənin şərtləri onun tərəfindən yerinə yetirilməmiş və öhdəliklər lazımınca icra edilməmişdir. Ona görə də məhkəməyə müraciət edilmişdir. 01 sentyabr 2023-cü ildə iddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə «iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə» elektron qaydada ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək göstərmişdir ki, 30 avqust 2023-cü il tarixdə Bank tərəfindən məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edilərkən texniki səhv nəticəsində ərizədə borclunun ancaq bir müqaviləsi qeyd olunmuşdur. Halbuki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında 17 dekabr 2021-ci il tarixli 337508-CNS-30241 nömrəli «nağd pul krediti müqaviləsi» bağlanılmış və sonuncuya illik 25 faiz hesablanması şərti ilə 24 ay müddətinə 1.020 manat məbləğində kredit (müqavilənin 3.8-ci bəndinə əsasən kredit alanın kart hesabına köçürülməklə ona) verilmişdir. Həmçinin 11 yanvar 2022-ci il tarixli 337508-CNS-30974 nömrəli «nağd pul kreditinin əsas şərtlərinə dair müştəri ərizəsi»nə əsasən Cavabdeh illik 26 faiz hesablanması şərti ilə 36 ay müddətinə 370 AZN məbləğində kredit (https://vtb.az/aboutbank/documents/ saytına yerləşdirilmiş bank xidmətlərinin göstərilməsi haqqında müqavilənin ümumi şərtlərinin 7.25.3-cü bəndinə əsasən kredit alanın cari hesabından kart hesabına köçürülməklə) verilmişdir. Lakin cavabdeh öz üzərinə götürdüyü kredit öhdəliklərini icra etməmiş və nəticədə onun banka 17 dekabr 2021-ci il tarixli 337508- CNS-30241 nömrəli «nağd pul krediti müqaviləsi» üzrə ümumilikdə 537.05 AZN məbləğində borcu, həmçinin 11 yanvar 2022-ci il tarixli 337508-CNS-30974 nömrəli «nağd pul kreditinin əsas şərtlərinə dair müştəri ərizəsi» üzrə ümumilikdə 297.56 AZN məbləğində borcu yaranmışdır. Nümayəndə göstərilənlərə və Azarbaycan Respublikası MPM-nin 53-cü maddəsinə əsasən xahiş edir ki, Cavabdeh İddiaçı ASC ilə bağladığı 17 dekabr 2021-ci il tarixli 337508-CNS-30241 nömrəli «nağd pul krediti müqaviləsi» üzrə 14 iyul 2023-cü il tarixinə borclu olduğu 415.04 manat məbləğində əsas borc, 42.36 manat məbləğində faiz borcu və 79.65 manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 537.05 manat pul məbləğinin, həmçinin 11 yanvar 2022-ci il tarixli 337508-CNS-30974 nömrəli «nağd pul krediti müqaviləsi»üzrə 14 iyul 2023-cü il tarixinə borclu olduğu 259.11 manat məbləğində əsas borc, 22.65 manat məbləğində faiz borcu və 15.80 manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 297.56 manat pul məbləğinin, habelə məhkəməyə müraciət etmək üçün ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılsın. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 53-cü maddəsinə əsasən «İddiaçı işin məhkəmədə baxılmağa hazırlanması yekunlaşana qədər iddianın əsasını və ya predmetini dəyişməyə, iddia tələbinin həcmini artırmağa və ya azaltmağa haqlıdır. Məhkəmə baxışı zamanı iddianın əsasını və ya predmetini dəyişməyə, iddia tələbinin həcmini artırmağa və ya azaltmağa o halda yol verilir ki, bunun üçün əsaslar məhkəmə baxışı gedişində əmələ gəlmiş olsun və ya iddiaçı bu hərəkətlərin işin məhkəmədə baxılmağa hazırlanması yekunlaşana qədər edilməsinin ondan asılı olmayan səbəblərə görə mümkün olmadığını əsaslandırsın». Həmin Məcəllənin 284-1-ci maddəsinə əsasən «Mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir». Həmin Məcəllənin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən «Ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir». Həmin Məcəllənin 284-5.2-ci maddəsinə əsasən «Cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, «Elektron imza və elektron sənəd haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər». Həmin Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən «Ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır». Eyni Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən «İşə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir». Məhkəmə, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı borc tələbi barədə kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinə dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmiş və buna görə də Mülki-Prossesual Qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq “bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri məhkəməyə göndərmək” hüququnun izah olunması barədə bildiriş müvafiq qaydada cavabdehə göndərilmişdir. Məhkəmə kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşdırıb, işdə olan sənədləri tədqiq etməklə sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan 17 dekabr 2021-ci il tarixli 337508-CNS-30241 nömrəli «nağd pul krediti müqaviləsi»ndən görünür ki, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti – «Kredit verən» və Cavabdeh – «Kredit alan» olmaqla, Cavabdeh 24 ay müddətinə, illik faiz dərəcəsi 25 faiz olmaqla, 1.020 manat məbləğində istehlak krediti verilmişdir. İş materiallarında olan 11 yanvar 2022-ci il tarixli 337508-CNS-30974 nömrəli «nağd pul kreditinin əsas şərtlərinə dair müştəri ərizəsi»ndən görünür ki, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti – «Kreditverən» və Cavabdeh – «Kredit alan» olmaqla, Cavabdeh 36 ay müddətinə, illik faiz dərəcəsi 26 faiz olmaqla, 370 manat məbləğində istehlak krediti verilmişdir. İş materiallarında olan 17 dekabr 2021-ci il tarixli və 11 yanvar 2022-ci il tarixli ödəniş cədvəllərindən (kredit müqavilələrinə 1 nömrəli əlavələrdən) görünür ki, Cavabdeh banka olan borcunun müvafiq cədvəl qrafikinə əsasən müəyyən olunmuş vaxtlarda ödənilməsi nəzərdə tutulmuşdur və həmin ödəniş cədvəllərini Cavabdeh imzalamışdır. Həmin ödəniş cədvəllərinə əsasən 17 dekabr 2021-ci il tarixli müqavilə üzrə ödənişin son tarixi 18 dekabr 2023-cü il, 11 yanvar 2022-ci il tarixli müqavilə üzrə isə 13 yanvar 2025-ci il müəyyən olunmuşdur. İş materiallarında olan 14 iyul 2023-cü il tarixli maliyyə arayışlarından görünür ki, Cavabdeh İddiaçı ASC-yə 17 dekabr 2021-ci il tarixli 337508-CNS-30241 nömrəli «nağd pul krediti müqaviləsi» üzrə 14 iyul 2023-cü il tarixinə 415,04 manat əsas borc, 42,36 manat faiz borcu və 79,65 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 537,05 manat; 11 yanvar 2022-ci il tarixli 337508-CNS-30974 nömrəli «nağd pul kreditinin əsas şərtlərinə dair müştəri ərizəsi» üzrə 14 iyul 2023-cü il tarixinə 259,11 manat əsas borc, 22,65 manat faiz borcu və 15,80 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 297,56 manat borcu vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739.1-ci maddəsinə əsasən «Borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür». Həmin Məcəllənin 739.2-ci maddəsinə əsasən «Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır…». Beləliklə də, təsvir olunanlardan görünür ki, borcalan Cavabdeh 17 dekabr 2021-ci il tarixli 337508-CNS-30241 nömrəli «nağd pul krediti müqaviləsi» və 11 yanvar 2022-ci il tarixli 337508-CNS-30974 nömrəli «nağd pul kreditinin əsas şərtlərinə dair müştəri ərizəsi» ilə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri pozmuş, onları lazımınca icra etməmiş və İddiaçı ASC-nə ödənilməli olan əsas borcları, faizləri və cərimələri ödəməmiş və bununla da, o, iddiaçıdan alınan krediti müqavilələrlə müəyyən edilmiş müddət ərzində qaytarmamaqla müqavilə öhdəliklərini yerinə yetirməmişdir. İş materiallarından görünür ki, cavabdehə borcun müvafiq qaydada ödənilməsi barədə xəbərdarlıq olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən «Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə bocludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır». Həmin Məcəllənin 427.3-cü maddəsinə əsasən «Əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir». Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən «Öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur...». Eyni Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə əsasən «İcranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır». Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 445.2.1-ci maddəsinə əsasən «öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi» borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Həmçinin məhkəmə hesab edir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə görə tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilməsi imkanlarını, tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak, həm də bütün əsaslı mənafelərini, nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, hər bir müqavilə üzrə cərimə borcu 10 manat məbləğinə qədər azaldılmalıdır. Həmin Məcəllənin 740.1-ci maddəsinə əsasən «Qanunda və ya müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, borcverən borcalandan müqavilədə nəzərdə tutulmuş qaydada və məbləğdə faiz almaq hüququna malikdir». Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 14.2 və 217.4-cü maddələrinə əsasən «Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir», «Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır». Beləliklə də, məhkəmə iş üzrə tədqiq edilən sübutlara qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməklə, Cavabdeh 17 dekabr 2021-ci il tarixli 337508-CNS-30241 nömrəli müqavilə üzrə 415,04 manat əsas borc, 42,36 manat faiz borcu və 10 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 467,40 manat, 11 yanvar 2022-ci il tarixli 337508-CNS-30974 nömrəli müqavilə üzrə 259,11 manat əsas borc, 22,65 manat faiz borcu və 10 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 291,76 manat məbləğində borc İddiaçı ASC-nin xeyrinə tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinın 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Ona görə də, iddiaçının iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etdiyi zaman ödəmiş olduğu 30 manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehə aid edilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 284-1-284-6-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 17 dekabr 2021-ci il tarixli 337508-CNS-30241 nömrəli müqavilə üzrə 415 (dörd yüz on beş) manat 04 (dörd) qəpik əsas borc, 42 (qırx iki) manat 36 (otuz altı) qəpik faiz borcu və 10 (on) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 467 (dörd yüz altmış yeddi) manat 40 (qırx) qəpik məbləğində; 11 yanvar 2022-ci il tarixli 337508-CNS-30974 nömrəli müqavilə üzrə 259 (iki yüz əlli doqquz) manat 11 (on bir) qəpik əsas borc, 22 (iyirmi iki) manat 65 (altmış beş) qəpik faiz borcu və 10 (on) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 291 (iki yüz doxsan bir) manat 76 (yetmiş altı) qəpik məbləğində borc, habelə 30 (otuz) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla, ümumilikdə cəmi 789 (yeddi yüz səksən doqquz) manat 16 (on altı) qəpik məbləğində pul vəsaiti İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə tutulsun. Qətnamə şikayət verilməmişdirsə, qəbul edildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir və qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində Neftçala Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şivan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Ceyhun Qədimov