Saatlı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(055)-1072/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Saatlı rayonu İş № e-2(055)-1072/2024 30.09.2024 SAATLI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Qasımov Vüqar İnqilab oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclasının katibi X10, İddiaçı, Cavabdeh iştirakı ilə İddiaçı Cavabdeh qarşı qət edilmiş alimentin miqdarının artırılması tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, M ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Saatlı Rayon Məhkəməsinin 30 avqust 2022-ci il tarixli, 2(055)-750/2022 saylı qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş alimentin miqdarının dəyişdirilərək Cavabdeh 27 sentyabr 2011-ci ildə anadan olmuş X7 və 29 iyul 2013-cü ildə anadan olmuş X8 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay hər birinə 234 manat olmaqla, ümumilikdə 468 manat məbləğində alimentin tutulması barədə qətnamə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında İddiaçı iddia ərizəsinə düzəliş edərək 27 sentyabr 2011-ci ildə anadan olmuş X7, 29 iyul 2013-cü ildə anadan olmuş X8 və 05 sentyabr 2016-cı ildə anadan olmuş X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay hər birinə 234 manat məbləğində alimentin tutulması barədə qətnamə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında İddiaçı iddia ərizəsini müdafiə edərək izahatında göstərdi ki, Saatlı Rayon Məhkəməsinin 30 avqust 2022-ci il tarixli, 2(055)-750/2022 saylı qətnamə ilə Saatlı Rayon Məhkəməsinin 05 iyun 2014-cü il tanxh 2(055)-158/2014 saylı qətnaməsi ilə təyin olunmuş alimentin miqdarı artılaraq 27 sentyabr 2011-ci ildə anadan olmuş X12 və 29 iyul 2013-cü ildə anadan olmuş X13 adlı iki uşağının yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanması üçün atası-cavabdeh X5 hər ay hər bir uşaq üçün 120 (bir yüz iyirmi) manat, cəmi 240 (iki yuz qirx) manat sabit pul məbləğində aliment tutulub anası-iddiaçı X4 xeyrinə odənilməsi, artırılmış alimentin tutulmasına hazırkı iş üzrə qətnamənin qanuni qüvvəyə mindiyi vaxtdan başlanılması, 05 sentyabr 2016-cı ildə anadan olmuş X9 adlı bir nəfər uşağın yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanması üçün atası-Cavabdeh hər ay 120 (bir yüz iyirmi) manat sabit pul məbləğində aliment 04 iyul 2022-ci il tarixdən alınaraq X4 xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qət edilmişdir Cavabdeh X11 fərdi işlə məşğul olur, bu səbəbdən yaxşı gəlir əldə edir. Lakin uşağın saxlanmasına heç bir köməklik göstərmir. Hesab edir ki, hazırda bu məbləğ indiki reallıqda uşağın saxlanması üçün kifayət deyildir. Belə ki, təyin olunmuş məbləğ uşağın geyimi, qidalanması təhsili və s. bu kimi işlərin görülməsi üçün faktiki olaraq kifayət etmir. Hazırda sabit pul məbləğində müəyyən edilmiş aliment miqdarının artırılmasına zərurət yaranmışdır və ona görə də məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Göstərilənlərə əsasən iddiasının təmin olunmasını xahiş etdi. Məhkəmə baxışı zamanı Cavabdeh iddianı qəbul etməyərək izahatında göstərdi ki, heç bir yerdə işləmir, maddi imkanı aşağıdır. İddiaçının tələb etdiyi aliment miqdarını verməyə imkanı yoxdur.Qeyd olunan halların nəzərə alınmasını məhkəmədən xahiş etdi. İşdə olan Saatlı Rayon Məhkəməsinin 30 avqust 2022-ci il tarixli 2(055)-750/2022 saylı qətnaməsinin surətindən görünür ki, 27 sentyabr 2011-ci ildə doğulmuş X12 və 29 iyul 2013-cü ildə doğulmuş X13 adlı uşaqlarının yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanmaları üçün atası X1 hər ay hər bir uşaq üçün 120 manat, cəmi 240 manat sabit pul məbləğində alimentin tutulub anası X6 ödənilməsi, 05 sentyabr 2016-cı ildə anadan olmuş X9 adlı bir nəfər uşağın yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanması üçün atası X2 hər ay 120 manat sabit pul məbləğində aliment 04 iyul 2022-ci il tarixdən hesablanaraq X4 xeyrinə ödənilməsi qət edilmişdir. Məhkəmə iddiaçının və cavabdehin izahatını dinləyib, işə əlavə edilmiş sənədləri tədqiq edib belə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 34-cü maddəsinin 4-cü bəndinə əsasən ər ilə arvadın hüquqları bərabərdir. Uşaqlara qayğı göstərmək, onları tərbiyə etmək valideynlərin həm hüququ, həm də borcudur. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 75.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər uşağını saxlamağa borcludurlar. Həmin Məcəllənin 75.4-cü maddəsinə əsasən valideynlər uşağını saxlamadıqda uşağın saxlanması üçün vəsait (aliment) valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin və ya marağının əhəmiyyətli dərəcədə pozulduğu başqa hallarda, uşağın saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. Həmin Məcəlləsinin 78.2-ci maddəsinə əsasən sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla uşaqların əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması əsas tutularaq müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 112.1-ci maddəsinə əsasən alimentin ödənilməsi barədə saziş olmadıqda, məhkəmə tərəfindən alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşsa, məhkəmə tərəfindən istənilən birinin tələbi ilə alimentin müəyyən olunmuş miqdarı dəyişə bilər və ya aliment ödəməli olan şəxsi tərəflərin diqqətəlayiq başqa maraqlarını nəzərə almaqla aliment ödəməkdən azad edilə bilər. İş materialları araşdırılarkən müəyyən olunmuşdur ki, Saatlı Rayon Məhkəməsinin 30 avqust 2022-ci il tarixli, 2(055)-750/2022 saylı qətnamə ilə Saatlı Rayon Məhkəməsinin 05 iyun 2014-cü il tanxh 2(055)-158/2014 saylı qətnaməsi ilə təyin olunmuş alimentin miqdarı artılaraq 27 sentyabr 2011-ci ildə anadan olmuş X12 və 29 iyul 2013-cü ildə anadan olmuş X13 adlı iki uşağının yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanması üçün atasıcavabdeh X5 hər ay hər bir uşaq üçün 120 (bir yüz iyirmi) manat, cəmi 240 (iki yuz qirx) manat sabit pul məbləğində aliment tutulub anası-iddiaçı X4 xeyrinə odənilməsi, artırılmış alimentin tutulmasına hazırkı iş üzrə qətnamənin qanuni qüvvəyə mindiyi vaxtdan başlanılması, 05 sentyabr 2016-cı ildə anadan olmuş X9 adlı bir nəfər uşağın yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanması üçün atası-Cavabdeh hər ay 120 (bir yüz iyirmi) manat sabit pul məbləğində aliment 04 iyul 2022-ci il tarixdən alınaraq X4 xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qət edilmişdir. İddiaçı həmin aliment məbləği ilə uşaqlarının saxlanmasında çətinlik çəkdiyi üçün qət edilmiş alimentin artırılması barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinin tələbinə görə isə məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikasının da qoşulduğu 02 sentyabr 1990-cı ildə qüvvəyə minmiş “Uşaq Hüquqları Haqqında Konvensiya”nın 18-ci maddəsinin İ bəndinə əsasən iştirakçı dövlətlər uşağın tərbiyəsi və inkişafı üçün hər iki valideynin birgə və eyni dərəcədə məsuliyyət daşıdığına dair prinsipin tanınmasını təmin etməkdən ötrü mümkün olan bütün səyləri göstərirlər. Uşağın tərbiyəsi və inkişafı üçün əsas məsuliyyəti valideynlər və ya müvafiq hallarda qanuni qəyyumlar daşıyırlar. Uşağın ən yaxşı maraqları-onlara əsas qayğı obyektidir. Saatlı Rayon Məhkəməsinin 30 avqust 2022-ci il tarixli 2(055)-750/2022 saylı qətnaməsi ilə 27 sentyabr 2011-ci ildə anadan olmuş X12, 29 iyul 2013-cü ildə anadan olmuş X13 və 05 sentyabr 2016-cı ildə anadan olmuş X9 adlı üç nəfər uşaqların yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanması üçün təyin olunmuş alimentin miqdarı artırılarkən məhkəmə alimentin məbləğini tərəflərin maddi və ailə vəziyyətini, uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanmasını əsas tutaraq müəyyən etməlidir. «Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 28 mart 2016cı il Qərarında qeyd edilmişdir ki, uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır (“Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsi). Nikahın pozulması ilə əlaqədar uşağın valideynlərdən birinin himayəsinə verilməsi, uşağa qulluq, onun sağlamlıq, təhsil, inkişaf, məişət qayğılarının çəkilməsinin uşağın himayəsində olduğu valideynin üzərinə düşməsi, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminatın aliment kimi digər valideyndən tutulmasına əsas verir. Aliment ödəyən əmək qabiliyyətli valideynin rəsmi olaraq heç bir yerdə işləməməsi və qazanca malik olmaması onu uşağı saxlamaq, qanunvericiliklə müəyyən olunmuş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminatı ödəmək vəzifəsindən azad etmir. X18 ilə həmçinin müəyyən edilir ki, məhkəmənin müəyyən etdiyi alimentin miqdarı dəyişdirilərkən (artırılarkən və ya azaldılarkən) və ya şəxs aliment ödəməkdən azad edilərkən bu barədə məhkəmə qətnaməsinin qanuni qüvvəyə mindiyi gündən miqdarı dəyişdirilmiş alimentin tutulması hesablanır və ya şəxs aliment ödəməkdən azad edilir. «Azərbaycan Respublikasında 2024-cü il üçün yaşayış minimumu haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən, uşaqlar üçün ölkə üzrə 2024-cü ildə yaşayış minimumu 235 manat müəyyən edilmişdir. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilərək Saatlı Rayon Məhkəməsinin 30 avqust 2022-ci il tarixli, 2(055)-750/2022 saylı qətnaməsi ilə təyin olunmuş alimentin miqdarı artırılaraq 27 sentyabr 2011-ci ildə anadan olmuş X12, 29 iyul 2013-cü ildə anadan olmuş X13 və 05 sentyabr 2016-cı ildə anadan olmuş X9 adlı üç nəfər uşaqların yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanması üçün atası-Cavabdeh hər ay hər bir uşaq üçün 150 manat, cəmi 450 manat sabit pul məbləğində aliment alınıb anası- İddiaçı xeyrinə ödənilməli, artırılmış alimentin tutulmasına hazırkı iş üzrə qətnamənin qanuni qüvvəyə mindiyi vaxtdan başlanılmalı, iddia qalan hissədə təmin edilməməlidir. İş materiallarına əlavə edilmiş qəbzdən görünür ki, İddiaçı tərəfindən 50 manat mediasiya xərci ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcələsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Göstərilən maddənin tələbinə uyğun olaraq məhkəmə hesab edir ki, ödənilmiş 50 manat mediasiya xərci cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, Qətetdi: İddia qismən təmin edilsin. Saatlı Rayon Məhkəməsinin 30 avqust 2022-ci il tarixli, 2(055)-750/2022 saylı qətnaməsi ilə təyin olunmuş alimentin miqdarı artırılaraq 27 sentyabr 2011-ci ildə anadan olmuş X12, 29 iyul 2013-cü ildə anadan olmuş X13 və 05 sentyabr 2016-cı ildə anadan olmuş X9 adlı üç nəfər uşaqların yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanması üçün atası- Cavabdeh hər ay hər bir uşaq üçün 150 (yüz əlli) manat, cəmi 450 (dörd yüz əlli) manat sabit pul məbləğində aliment tutulub anası-İddiaçı xeyrinə ödənilsin. Artırılmış alimentin tutulmasına hazırkı iş üzrə qətnamənin qanuni qüvvəyə mindiyi vaxtdan başlanılsın. Cavabdeh 50 (əlli) manat mediasiya xərci alınaraq İddiaçı xeyrinə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan bir ay müddətində Saatlı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə etməklə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər.