Saatlı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(055)-1297/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Saatlı rayonu İş № e-2(055)-1297/2025 19.09.2025 SAATLI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Abuşov İxtiyar Əliyar oğlu, İddiaçı Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyətinin Cavabdeh Mirqoça oğluna qarşı borc tələbi barədə kiçik iddia ərizəsinə dair işə baxaraq, Müəyyənetdi: İddiaçı Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyəti Cavabdeh Mirqoça oğluna qarşı kiçik iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdehdən 1998,62 manat əsas borc, 40,76 manat faiz borcu və 82 manat cərimə olaraq, cəmi 2121,38 manat borcun və ödənilmiş 42 manat dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, 21 may 2019-cu il tarixli, 45/0519-017 saylı kredit (restrukturizasiya) müqaviləsinə əsasən İddiaçı Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyəti tərəfindən Cavabdeh Mirqoça oğluna 60 ay müddətinə illik 1% dərəcəsi ilə 1998,62 manat məbləğində kredit verilmişdir. Kredit müaviləsi üzrə öhdəliklərini bank qarşısında icra etməyən Cavabdeh Mirqoça oğlunun iddiaçıya 1998,62 manat əsas borcu, 40,76 manat faiz borcu və 82 manat cərimə olmaqla, cəmi 2121,38 manat borcu yaranmışdır. Borcun qaytarılması barədə cavabdehə xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq cavabdeh iddiaçıya olan borcunu qaytarmamışdır. Ona görə də Cavabdeh Mirqoça oğlundan 1998,62 manat əsas borcun, 40,76 manat faiz borcun və 82 manat cərimə olmaqla cəmi 2121,38 manat borcun və ödənilmiş 42 manat dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilərək iddiaçının tələbinə dair əsaslandırılmış etirazının olduğu halda 10 iş günü müddətində öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu bildirilmişdir. Lakin cavabdehdən ərizəyə dair etiraz daxil olmamışdır. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən işə iddiaçının təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmasını mümkün hesab edir. İşdə olan 21 may 2019-cu il tarixli 45/0519-017 saylı kredit (restrukturizasiya) müqaviləsindən və ona əlavə edilmiş ödəniş cədvəlindən görünür ki, bu müqavilə 60 ay müddətinə illik 1% dərəcəsi ilə 1998,62 manat məbləğində kreditin verilməsi ilə əlaqədar İddiaçı Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyəti ilə Cavabdeh Mirqoça oğlu arasında bağlanmışdır. Kreditin verilmə tarixi 21 may 2019-cu il, kreditin tam qaytarılma tarixi 21 may 2024-cü il müəyyən edilmişdir. Müqaviləyə əsasən kredit illik 1 faiz olmaqla 5 il müddətinə (1 il güzəşt müddəti müəyyən edilməklə) verilmişdir. İşdə olan Cavabdeh Mirqoça oğlu ilə İddiaçı Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyəti arasında bağlanmış 21 may 2019-cu il tarixli 45/0519-017 saylı kredit müqaviləsi üzrə 08 iyun 2021-ci il tarixə kredit borcunun, faizlərin hesablanması haqqında arayışdan görünür ki, Cavabdeh Mirqoça oğlunun İddiaçı Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyətinə iddia qaldırılan günə olan vaxtı keçməmiş əsas kredit borcunun məbləği 1506,48 manat, iddia qaldırılan günə vaxtı keçməmiş faiz borcunun məbləği 1,98 manat, iddia qaldırılan günə vaxtı keçmiş əsas kredit borcunun məbləği 492,14 manat, iddia qaldırılan günə vaxtı keçmiş faiz borcunun məbləği 38,78 manat və 82 manat cərimə hesablanaraq iddia tələbinin cəmi 2121,38 manat təşkil etmişdir. İşdə olan 18 fevral 2021-ci il tarixli bildirişdən və həmin bildirişin cavabdeh tərəfindən qəbul edildiyini göstərən xəbərnamədən görünür ki, İddiaçı Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyəti Cavabdeh Mirqoça oğlunun yaşadığı ünvana bildiriş göndərərək 21 may 2019cu il tarixli 45/0519-017 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1998,62 manat əsas borcun, 13,70 manat faiz borcun, cəmi 2012,32 manat borcun iddiaçıya qaytarılmasını tələb edilməklə üç iş günü müddətində kredit müqaviləsini ləğv etməyi təklif etmişdir. Məhkəmə iş materiallarını tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırıb hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 505.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkət etməlidir, məsələn, pul ödəməli, xidmətlər göstərməli, əmlak verməli, iş görməli və i.a və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasının tələb etmək hüququ vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 447.1-ci maddəsinə görə əgər ikitərəfli müqavilənin bir tərəfi müqavilədən irəli gələn öhdəlikləri icra etmirsə, müqavilənin digər tərəfi öhdəliklərin icrası üçün təyin etdiyi əlavə müddət nəticəsiz qurtardıqdan sonra müqavilədən imtina edə bilər. Əgər öhdəliyin pozulması xarakteri əsas götürülməklə əlavə müddət tətbiq edilmirsə, xəbərdarlıq edilməsi əlavə müddət təyin olunmasına bərabər tutulur. Əgər öhdəliyin yalnız bir hissəsi icra edilməmişsə, kreditor müqavilədən yalnız öhdəliyin qalan hissəsinin icrasına marağını itirdiyi halda imtina edə bilər. Həmin Məcəllənin 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. «Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 399, 421.3, 423.2, 424.3 və 447-ci maddələrinin şərh edilməsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 29 mart 2023-cü il tarixli Qərarında göstərimişdir ki, ikitərəfli müqavilələr üzrə öhdəliyin pozulması halında kreditor Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 447.1-ci maddəsinə uyğun olaraq müqavilədən imtina etməklə ona xitam verə bilər. Müqavilədən imtina barədə iradə ifadəsinin qarşı tərəfə bildirilməsi ilə müqaviləyə xitam verilmiş sayılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 399.3-cü maddəsinin tələbləri baxımından müqavilənin ləğvindən əvvəl gecikdirilmiş annuitet (əsas məbləğ və hesablanmış faizlər) ödənişlərə münasibətdə yaranmış tələb müqavilənin ləğvindən sonra da qüvvədə qalır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 445.7-ci maddəsinə uyğun olaraq, kreditor öhdəliyin pozulması halında digər əsaslardan çıxış edərək daha böyük məbləğ tələb edə bilmirsə, gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz məbləğində vəsaitin ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdir. İş materialları araşdırılarkən müəyyən olunmuşdur ki, 21 may 2019-cu il tarixli 45/0519-017 saylı kredit (restrukturizasiya) müqaviləsinə əsasən İddiaçı Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyəti tərəfindən Cavabdeh Mirqoça oğluna 60 ay müddətinə illik 1% dərəcəsi ilə 1998,62 manat məbləğində kredit verilmişdir. Kredit müaviləsi üzrə öhdəliklərini bank qarşısında icra etməyən Cavabdeh Mirqoça oğlunun iddiaçıya 1998,62 manat əsas borcu və 40,76 manat faiz borcu və 82 manat cərimə olmaqla, cəmi 2121,38 manat borcu yaranmışdır. Borcun qaytarılması barədə cavabdehə xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq cavabdeh iddiaçıya olan borcunu qaytarmamışdır. Ona görə də Cavabdeh Mirqoça oğlundan 1998,62 manat əsas borcun, 40,76 manat faiz borcunun və 82 manat cərimənin, cəmi 2121,38 manat borcun və ödənilmiş 42 manat dövlət rüsumunun tutulmasını tələb edir. Məhkəmədə işin araşdırılan halları ilə həmçinin müəyyən olundu ki, iddaçı tərəfindən cavabdehə 18 fevral 2021-ci il tarixdə bildiriş ünvanlanmış və həmin bildirişdə Cavabdeh Mirqoça oğlundan kredit müqaviləsi üzrə 1998,62 manat əsas, 13,70 manat faiz borcu olmaqla cəmi 2012,32 manat borcun qaytarılması tələb edilməklə üç iş günü müddətində kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi təklif edilmişdir. Buradan görünür ki, İddiaçı Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyəti Cavabdeh Mirqoça oğluna qarşı faiz borcunun hesablanmasını məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edildiyi tarixədək deyil, tərəflər arasındakı müqaviləyə xitam verildiyi 18 fevral 2021-ci il tarixədək hesablanmalıdır. Digər tərəfdən İddiaçı Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyətinin Cavabdeh Mirqoça oğluna qarşı Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 445.7-ci maddəsinə uyğun olaraq, tərəflər arasındakı müqavilənin ləğv edildiyi 21 avqust 2020-ci il tarixdən sonra gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz məbləğində vəsaitin ödənilməsi tələbi mövcud deyildir. Qeyd olunanlardan görünür ki, İddiaçı Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyəti Cavabdeh Mirqoça oğlundan 1998,62 manat əsas borcu, 13,70 manat faiz borcu, 82 manat cərimə məbləgini, cəmi 2094,32 manat borcu tələb etməkdə haqlıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Şərh olunanları nəzərə alaraq məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, iddia qismən təmin edilərək Cavabdeh Mirqoça oğlundan 21 may 2019-cu il tarixli 45/0519-017 saylı kredit (restrukturizasiya) müqaviləsi üzrə 1998,62 manat əsas borc, 13,70 manat faiz borcu və 82 manat cərimə olaraq, cəmi 2094,32 manat alınıb İddiaçı Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyətinə ödənilməli, iddia qalan hissədə təmin edilməməlidir. İşdə olan 16 may 2025-ci il və 18 avqust 2025-ci il tarixli mədaxil qəbzlərindən görünür ki, İddiaçı Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyəti tərəfindən 42 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcələsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Göstərilən maddənin tələbinə uyğun olaraq məhkəmə hesab edir ki, məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün ödənilmiş 42 manat dövlət rüsumu cavabdehdən alınaraq iddiaçının xeyrinə ödənilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-6-cı maddəsinə əsasən, məhkəmə Q ə t e t d i: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh Mirqoça oğlundan 21 may 2019-cu il tarixli 45/0519-017 saylı kredit (restrukturizasiya) müqaviləsi üzrə 1998,62 manat əsas borc, 13,70 manat faiz borcu, 82 manat cərimə məbləği olmaqla, cəmi 2094 (iki min doxsan dörd) manat 32 (otuz iki) qəpik alınıb İddiaçı Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyətinə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün ödənilmiş 42 (qırx iki) manat dövlət rüsumu cavabdehdən alınaraq iddiaçının xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan bir ay müddətində Saatlı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə etməklə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən apellyasiya qaydasında şikayət verilmədikdə qətnamə həmin müddət başa çatdığı vaxtdan sonrakı gün qanuni qüvvəyə minir.