Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(060)-1759/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № e-2(060)-1759/2022 04.04.2022 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ X3 Behbudovanın sədrliyi, Mehriban Hüseyn qızı Həsənlinin katibliyi, İddiaçı QSC-nin nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, İddiaçı QSC-nin Cavabdeh qarşı borcun tutulması tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı QSC Cavabdeh qarşı borcun tutulması tələbinə dair iddia ərizəsi ilə Sumqayıt şəhər Məhkəməsinə müraciət edərək tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh ilə İddiaçı QSC arasında bağlanmış 02.07.2019-cu il tarixli, 003A********** saylı kredit müqaviləsinə əsasən ona aylıq 0.0833% dərəcəsi ilə 60 ay müddətində 2923.95 manat məbləğində kredit verilmişdir. Kredit müqaviləsinin şərtlərinə əsasən borcalan üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirməmiş, dəfələrlə ödənişləri yubatmış, kredit müqaviləsi üzrə 02.04.2021-ci il tarixdən ödənilməsi planlaşdırılmış aylıq üçün kredit borcu və faiz borcundan ibarət vəsaiti qaytarmamışdır. Cavabdeh götürdüyü kredit borcundan 477.64 manat ödəniş etmiş və onun iddiaçıya 2446.31 manat məbləğində kredit borcu qalmışdır. Cavabdeh kredit borcunu və faiz borcunu kreditora qaytarmadığı üçün 21.01.2022-ci il tarixinə 293 gün üçün hesablanmış faiz borcu 19.48 manat təşkil edir. Borclu ödəniş planı üzrə krediti və 21.01.2022-ci il tarixə 293 gün üçün kredit müqaviləsi üzrə hesablanmış cərimə 695.92 manat təşkil edir. Göstərilənlərə əsasən məhkəmədən İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 02.07.2019-cu il tarixli, 003A********** saylı kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi, Cavabdeh İddiaçı QSC-nin xeyrinə 2446.31 manat əsas, 19.48 manat faiz borcunun, 695.92 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə cəmi 3161 manat məbləğində borcun və 51.62 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən İddiaçı QSC-nin nümayəndəsi X2 Cavabdeh müəyyən məbləğdə ödəniş etdiyini bildirib məhkəməyə yeni maliyyə arayışı təqdim etdi. Məhkəmədən maliyyə arayışı və hesabdan çxarış nəzərə alınmaqla qətnamə qəbul edilməsini xahiş etdi. Cavabdeh yaşayış yerinə məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada məhkəmə bildirişi göndərilmişdir. Lakin cavabdeh həmin ünvanda yaşamadığı üçün məhkəmə bildirişini ona təqdim etmək mümkün olmamışdır. Bu barədə poçt tərəfindən müvafiq qeyd yazılmış və möhürlə təsdiq edilmiş məhkəmə bildirişi məhkəməyə qaytarılmışdır. Azərbaycan Respublikası MPM-in 147-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işə Cavabdeh iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etdi. İş materiallarında olan İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 02.07.2019cu il tarixli 003A********** saylı kredit müqaviləsinin surətindən müəyyən edilir ki, bank tərəfindən Cavabdeh 60 ay müddətinə aylıq 0.0833% dərəcəsi ilə 2923.95 manat məbləğində kredit verilmiş, borcalan krediti müəyyən olunmuş müddətdə borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan 02.07.2019-cu il tarixli 003A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə tərtib edilmiş ödəniş qrafikindən görünür ki, borcalan Cavabdeh 02.08.2019-cu il tarixindən etibarən 02.07.2024-cü il tarixinədək qrafik üzrə ödəniş etməlidir. İş materiallarında olan 31.01.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh 21.01.2022-ci il tarixə İddiaçı QSC-yə 2446.31 manat əsas, 19.48 manat faiz, 695.92 manat cərimə olmaqla, cəmi 3161.71 manat borcu yaranmışdır. İş materiallarında olan İddiaçı QSC-nin nümayəndəsi tərəfindən məhkəmə iclasında təqdim olunmuş 04.04.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh 04.04.2022-ci il tarixə İddiaçı QSC-yə 2386.42 manat əsas, 20.96 manat faiz, 807.86 manat cərimə olmaqla, cəmi 3215.24 manat borcu yaranmışdır. İş materiallarında olan Cavabdeh iddiaçı tərəfindən edilmiş xəbərdarlıq məktubunun surətindən görünür ki, cavabdehə götürdüyü kredit məbləğinin, ona hesablanmış faiz və cərimə məbləğinin ödənilməsi ilə bağlı xəbərdarlıq edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 421.2-ci maddəsinə əsasən tərəflərdən birinin tələbi ilə müqavilə yalnız digər tərəf müqaviləni əhəmiyyətli dərəcədə pozduqda və ya bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər hallarda ləğv edilə bilər. Həmin Məcəllənin 739.1. və 739.2-ci maddələrindən görünür ki, kredit müqaviləsinə əsasən borc verən pula mülkiyyət hüququnu borc alana keçirməyi, borc alan isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 741 və 742.1-ci maddələrinin mənasından görünür ki, əgər tərəflər arasındakı müqavilədə borcun qaytarılmasına dair müddət nəzərdə tutulmuşdursa, borclu aldığı kredit məbləğini faizləri ilə birlikdə həmin müddət bitənədək qaytarmalıdır. Həmin Məcəllənin 423.2-ci maddəsindən görünür ki, müqavilənin ləğv edilməsi tələbini tərəf məhkəməyə yalnız müqaviləni ləğv etmək təklifindən digər tərəfin imtinasını aldıqda və ya təklifdə göstərilmiş müddətdə, müddət göstərilmədikdə isə otuz gün müddətində ondan cavab almadıqda irəli sürə bilər. Həmin Məcəllənin 425.1-ci maddəsinə əsasən tərəflərdən hər biri öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məcəllənin 293.3-cü maddəsində göstərilir ki, öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Həmin Məcəllənin 449.4-cü maddəsinin tələbinə görə, özgə vəsaitindən istifadə üçün faizlər, əgər müqavilədə faizlərin hesablanması üçün daha qısa müddət müəyyənləşdirilməyibsə, həmin vəsait məbləğinin kreditora ödənildiyi günə qədər tutulur. Kredit müqaviləsinin şərtlərindən, iş materiallarına əlavə olunmuş arayışdan görünür ki, Cavabdeh kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərini lazımınca yerinə yetirməmiş, nəticədə İddiaçı QSC-yə 2386.42 manat əsas, 20.96 manat faiz, 807.86 manat cərimə olmaqla, cəmi 3215.24 manat borcu yaranmışdır. Məhkəmə iclasında İddiaçı QSC-nin nümayəndəsi X1 təqdim etdiyi maliyyə arayışına əsasən müəyyən edildi ki, Cavabdeh tərəfindən müəyyən məbləğdə ödəniş edilmişdir. Ona görə də məhkəmə hesab edir ki, yeni maliyyə arayışı nəzərə alınmaqla iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən kredit müqaviləsi üzrə tənasübsüz surətdə yüksək miqdarda maliyyə sanksiyası tətbiq edilmiş və bu tərəflərin qarşılıqlı mənafeyinə uyğun gəlmir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsində göstərilir ki, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Məhkəmə hesab edir ki, tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Qanunun qeyd edilən tələbini nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, cavabdehdən 100 manat məbləğində cərimə borcunun tutulması tərəflərin maraqlarına uyğun və qanuna müvafiq hesab edilməlidir. Beləliklə, məhkəmə, yuxarıda göstərilənləri ümumiləşdirib məhkəmə iclasında tədqiq edilən sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilərək İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 02.07.2019-cu il tarixli, 003A********** saylı kredit müqaviləsi ləğv edilməli, Cavabdeh İddiaçı QSC-nin xeyrinə 2386.42 manat əsas, 20.96 manat faiz, 100 manat cərimə olmaqla, cəmi 2507.38 manat pul ödənməli, iddia tələbi qalan hissədə təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 02.07.2019-cu il tarixli, 003A********** saylı kredit müqaviləsi ləğv edilsin. Cavabdeh 2386.42 manat əsas, 20.96 manat faiz, 100 manat cərimə olmaqla, cəmi 2507.38 (iki min beş yüz yeddi manat otuz səkkiz qəpik) manat pul və 51.62 (əlli bir manat altmış iki qəpik) manat ödənilmiş dövlət rüsumu İddiaçı QSC-nin xeyrinə tutulsun. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Aynur Behbudova