Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(060)-2305/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № e-2(060)-2305/2023 05.06.2023 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ X1 Fikrət qızının sədrliyi Məhkəmə iclas katibi Vəlixanova Pəri Murtuza qızının katibliyi ilə, İddiaçının nümayəndəsi Qanuni nümayəndə2 və Cavabdeh2 iştirakı ilə İddiaçı “X2» Cavabdeh2 və Cavabdeh1 qarşı kredit və kredit borcuna görə hesablanmış faizlərin ödənilməsi” tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə Sumqayıt şəhərində məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, M ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı «X2» ASC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh2 və Cavabdeh1 09 mart 2023-cü il tarixə 2.944 (iki min doqquz yüz qırx dörd) manat 11 (on bir) qəpik əsas borc, 279 (iki yüz yetmiş doqquz) manat 50 (əlli) qəpik faiz borcu, ümumilikdə 3.223 (üç min iki yüz iyirmi üç) manat 61 (altmış bir) qəpik, həmçinin iddia qaldırılması üçün ödənilmiş 52 (əlli iki) manat 24 (iyirmi dörd) qəpik məbləğində dövlət rüsumunun tutularaq iddiaçı “X2» Bakı filialına ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, iddiaçı “X2» Bakı filialı ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış 17 may 2021-ci il tarixli 426 saylı kredit müqaviləsinə əsasən sonuncuya illik kreditdən istifadə haqqı 19% ödəmək şərti ilə 24 ay müddətinə 5000 manat məbləğində kredit verilmişdir. Həmin tarixdə verilmiş kreditin qaytarılmasının təminatı kimi «X2» Bakı filialı ilə Cavabdeh1 arasında 584 saylı zaminlik müqaviləsi imzalanmışdır. Kredit müqaviləsinin 4.1-ci maddəsinə əsasən «Borcalan» ssuda hesabında qalıq əmələ gəldiyi gündən 1 ay sonradan başlayaraq hər ayın həmin günü Banka ssuda borcu ssuda hesabının qalıgına hesablanmış faizlərdə daxil olmaqla 252,04 manat ödəməli idi. Bu müqavilənin 2.2-ci bəndinə görə «Borcalan» tərəfindən «Kredit müqaviləsi»nin hər hansı bir şərti pozulduqda «Bank» verilmiş krediti hesablanmış faizlərlə birlikdə vaxtından əvvəl ödənilməsini tələb etmək hüququ vardır. Cavabdeh2 ilə bağlanmış 17 may 2021-ci il tarixli 426 saylı kredit müqaviləsinin təminatı olaraq həmin tarixdə Cavabdeh1 ilə 584 saylı zaminlik müqavilələri imzalanmışdır. Cavabdehlə dəfələrlə şifahi və yazılı müraciət edilərək, kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilməsi tələb olunsa da, cavabdehlər tərəfindən bu öhdəliklərin yerinə yetirilməsi üçün heç bir tətbir görülməmişdir. İddiaçının nümayəndəsi Qanuni nümayəndə2 iddia tələbini müdafiə etdi, eyni məzmunlu izahat verdi və təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Cavabdeh2 iddianı qismən qəbul etdi və bildirdi ki, iddiaçı “X2» Bakı filialı onun arasında bağlanmış 17 may 2021-ci il tarixli 426 saylı kredit müqaviləsinə əsasən ona illik kreditdən istifadə haqqı 19% ödəmək şərti ilə 24 ay müddətinə 5000 manat məbləğində kredit verilmişdir. Həmin kredit pulu o tanışına vermişdir. Borc tanışı tərəfindən ödənilirdi, lakin son vaxtlar həmin borcu ödəməkdən tanışı imtina etmişdir. Hazırda əsas borcun ödənilməsinə razıdır, lakin faiz borcun ödənilməsindən azad olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Cavabdeh1 məhkəmənin yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada məlumatlandırılmasına baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəblərini bildirməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iddia ərizəsini nəzərdən keçirdib, iş materiallarını ttədqiq edərək, sübutlara məcmu halda qiymət verərək belə hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. İş materiallarında olan “X2” Bakı filialı ilə Cavabdeh2la bağlanmış 17 may 2021-ci il tarixli 426 saylı kredit müqaviləsinə əsasən Cavabdeh2 24 ay müddətinə 5.000 (beş min) manat məbləğində kredit verilmişdir. Verilmiş ssuda vəsaitlərinin təminatı «17» may 2021ci il tarixli 584 nömrəli Cavabdeh1 tərəfindən verilmiş zaminlik müqaviləsi olmuşdur. İşdə olan Cavabdeh2 “X2» Bakı filialına olan kredit borcunun və faizlərin hesablanması haqqında 09 mart 2023-cü il tarixli arayışından görünür ki, Cavabdeh2 tarixə 2.944 (iki min doqquz yüz qırx dörd) manat 11 (on bir) qəpik əsas borc, 279 (iki yüz yetmiş doqquz) manat 50 (əlli) qəpik faiz borcu, ümumilikdə 3.223 (üç min iki yüz iyirmi üç) manat 61 (altmış bir) qəpik təşkil edir. İş materiallarında olan 03 fevral 2023-cü il tarixli bildirişlərdən görünür ki, tərəflərə borcun ödənilməsi üçün xəbərdarlıq edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739-cu maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. İşin araşdırılan hallarından müəyyən edilir ki, iddiaçı kredit müqaviləsi ilə üzərinə düşən öhdəliyi icra etmiş, lakin cavabdehlər kredit müqaviləsi ilə üzərinə düşən öhdəliyi lazımi şəkildə yerinə yetirməmişdir və nəticədə onun iddiaçının qarşısında 3.223,61 (üç min iki yüz iyirmi üç) manat 61 (altmış bir) qəpik borcu məbləğində pul öhdəliyi yaranmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 743-cü maddəsinə əsasən əgər borc alanın əmlak vəziyyəti əhəmiyyətli dərəcədə pisləşərsə, bu isə borcun qaytarılması tələbi üçün təhlükə yaradarsa, borc verən borcun dərhal qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə görə, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Aşağıdakı hallar borclunun icranı gecikdirməsi sayılır: öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi; icra müddəti çatanadək kreditorun etdiyi xəbərdarlıqdan sonra da öhdəliyin icra edilməməsi. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 448-ci maddəsinə əsasən, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 448.2-ci maddəsinə görə, borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 470.1-ci maddəsinə əsasən zaminlik müqaviləsi üzrə zamin başqa şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsin öz öhdəliyini tamamilə və ya hissə-hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119-cu maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Ona görə də iş üzrə ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq iddiaçının xeyrinə keçirilməlidir. Məhkəmə iclası zamanı müəyyən edildi ki, tərəflər arasında kredit və zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır, iddiaçı üzərinə düşən öhdəliklərini yerinə yetirmişdir, lakin cavabdehlər bunu etməmişlər. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 80-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 106.1-ci maddəsinə görə, işdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia təmin edilsin. Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada 2.944 (iki min doqquz yüz qırx dörd) manat 11 (on bir) qəpik əsas borc, 279 (iki yüz yetmiş doqquz) manat 50 (əlli) qəpik faiz borcu, ümumilikdə 3.223 (üç min iki yüz iyirmi üç) manat 61 (altmış bir) qəpik, həmçinin iddia qaldırılması üçün ödənilmiş 52 (əlli iki) manat 24 (iyirmi dörd) qəpik məbləğində dövlət rüsumunun iddiaçı “X2» Bakı filialının xeyrinə tutulsun. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) verilə bilər. Sədrlik edən: Gülnarə Tağızadə