Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(060)-4155/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № e-2(060)-4155/2023 03.07.2023 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ X1 Fikrət qızının sədrliyi, Tərəflərin iştirakı olmadan, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı “kredit xətti müqaviləsi üzrə borcun tutulması” iddiasına dair mülki işə Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin inzibati binasında baxaraq M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli 318691- CNS- 38141 №-li Borcun restrukturizasiyasına dair müqaviləyə əsasən xx.xx.2023-cü il tarixə Banka borclu olduğu 2.806,57 (iki min səkkiz yüz altı manat 57 qəpik) manat məbləğində əsas borc, 463,85 (dörd yüz altmış üç manat 85 qəpik) manat məbləğində faiz borcu və 345,30 (üç yüz qırx beş manat 30 qəpik) manat məbləğində cərimə üzrə borc olmaqla, ümumilikdə 3.615,72 (üç min altı yüz on beş manat 72 qəpik) manat pul məbləğinin, məhkəməyə müraciət etmək üçün ödənilmiş 56,16 (əlli altı manat 16 qəpik) manat məbləğində dövlət rüsumunun və onun ödənilməsi üçün 0,40 (qırx qəpik) manat məbləğində xidmət haqqının əvəzinin Cavabdeh tutularaq İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (bundan sonra mətndə Bank) ilə Cavabdeh (bundan sonra mətndə Cavabdeh) arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli 337780-1-30398 №-li “Kredit təşkilatlarında olan öhdəliklərin yenidən maliyyələşdirilməsi üzrə kredit müqaviləsi”nə əsasən Cavabdeh istehlak məqsədləri üçün illik 25,9 % (iyirmi beş tam onda doqquz faiz) hesablanması şərti ilə 60 (altmış) ay müddətinə 2.794,00 (iki min yeddi yüz doxsan dörd manat 00 qəpik) manat məbləğində kredit verilmişdir. Cavabdeh kredit vəsaitindən istifadə etsə də, kredit müqaviləsi üzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri lazımınca yerinə yetirməmiş, nəticədə problemli kreditlərin siyahısına daxil edilmişdir. Cavabdehə borcun ödənilməsi ilə bağlı pretenziya məktubu(ları) göndərilmiş, həmçinin şifahi danışıq(lar) aparılmış və nəticədə kredit borcunun restrukturizasiya edilməsi barədə razılığa gəlinmişdir. Bununla bağlı Bank ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2022-ci il tarixli 318691-CNS-38141 №-li Borcun restrukturizasiyasına dair müqavilə bağlanmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən Cavabdeh Banka xx.xx.2022-ci il tarixə olan mövcud olan borcu kapitallaşdırıldıqdan sonra 2.806,57 (iki min səkkiz yüz altı manat 43 qəpik) manat təşkil etdiyindən həmin məbləğdə illik 25 % (iyirmi beş faiz) hesablanması şərti ilə 59 (əlli doqquz) ay müddətinə kredit verilmiş və verilmiş kredit hesabına xx.xx.2021-ci il tarixli 337780-1-30398 №-li kredit müqaviləsi üzrə Banka olan borc ödənilmişdir. Lakin Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli 318691-CNS-38141 №-li Borcun restrukturizasiyasına dair müqavilə üzrə də öz üzərinə götürdüyü kredit öhdəliklərini xx.xx.2022-ci il tarixdən lazımınca icra etməmiş və nəticədə cavabdehin Banka xx.xx.2023-cü il tarixə 2.806,57 (iki min səkkiz yüz altı manat 43 qəpik) manat məbləğində əsas borc, 463,85 (dörd yüz altmış üç manat 85 qəpik) manat məbləğində faiz borcu və 345,30 (üç yüz qırx beş manat 30 qəpik) manat məbləğində cərimə üzrə borc olmaqla, ümumilikdə 3.615,72 (üç min altı yüz on beş manat 72 qəpik) manat məbləğində borcu qalmışdır. xx.xx.2022-ci il tarixli 318691-CNS-38141 №-li Borcun restrukturizasiyasına dair müqavilənin 5.4.5-ci bəndinə əsasən hazırki müqavilə ilə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri vaxtında və lazımınca icra etmək və onların pozulmasına yol verməmək “Kredit alan”ın vəzifəsidir. xx.xx.2022-ci il tarixli 318691-CNS-38141 №-li Borcun restrukturizasiyasına dair müqaviləyə əsasən «Ödəniş cədvəli» ilə müəyyən edilən müddətlər “Kredit alan” tərəfindən 2 (iki) aydan artıq müddətə gecikdirildikdə, habelə ardıcıl olaraq 2 (iki) dəfə pozulduqda (6.1.3-cü bənd) və ya “Kredit alan” hazırki müqavilə ilə müəyyənləşdirilən vəzifələrindən bir və ya bir neçəsini icra etmədikdə və ya lazımi qaydada icra etmədikdə (6.1.4-cü bənd) Bank pul öhdəliyinin vaxtından əvvəl icrasını tələb edə bilər və ya birtərəfli qaydada müqaviləni vaxtından əvvəl ləğv edə bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təstiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Barəsində sadələşdirilmiş qaydada kiçik iddia daxil olmuş Cavabdeh iddia tələbi barədə bildiriş göndərilmiş, lakin onun tərəfindən həmin iddia ilə bağlı nəzərdə tutulmuş müddət ərzində etiraz daxil olmamışdır. Məhkəmə iş materiallarını araşdıraraq və iş üzrə sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli 337780-1-30398 №-li “Kredit Təşkilatlarında olan Öhdəliklərin yenidən Maliyyələşdirilməsi üzrə kredit müqaviləsi”nə əsasən Cavabdeh istehlak məqsədilə illik 25,9 (iyirmi beş tam onda doqquz) faiz hesablanması şərti ilə 60 (altmış) ay müddətinə yəni, xx.xx.2021-ci il tarixdən xx.xx.2026-cı il tarixədək 2794.00 (iki min yeddi yüz doxsan dörd) manat məbləğində kredit verilmişdir. İşdə olan xx.xx.2022-ci il tarixli 318691-CNS-38141 №-li “Borcun Restrukturizasiyasına dair müqaviləsi”nə əsasən Cavabdeh Banka xx.xx.2022-ci il tarixə olan mövcud olan borcu kapitallaşdırıldıqdan sonra 2.806,57 (iki min səkkiz yüz altı manat 57 qəpik) manat təşkil etdiyindən həmin məbləğdə illik 25 % (iyirmi beş faiz) hesablanması şərti ilə 59 (əlli doqquz) ay müddətinə kredit verilmiş və verilmiş kredit hesabına xx.xx.2021-ci il tarixli 337780-1-30398 №-li kredit müqaviləsi üzrə Banka olan borc ödənilmişdir. İşdə olan İddiaçı ASC-nin xx.xx.2023-cü il tarixli arayışından görünür ki, Cavabdeh 2.806,57 (iki min səkkiz yüz altı manat 43 qəpik) manat məbləğində əsas borc, 463,85 (dörd yüz altmış üç manat 85 qəpik) manat məbləğində faiz borcu və 345,30 (üç yüz qırx beş manat 30 qəpik) manat məbləğində cərimə üzrə borc olmaqla, ümumilikdə 3.615,72 (üç min altı yüz on beş manat 72 qəpik) manat məbləğində borcu vardır. Məhkəmə iş üzrə sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək müəyyən etdi ki, Cavabdeh kredit vəsaitindən istifadə etsədə, öz üzərinə götürdüyü kredit öhdəliklərini lazımınca icra etməmişdir. Buna görədə kreditorun borcun əsas hissəsinin, ona hesablanmış faiz borclarının tələb edilməsi tam əsaslıdır və buna görədə iddia tələbi təmin olunmalıdır. Belə ki, Kredit müqaviləsinin və tərəflər arasında tərtib edilmiş “ödəniş qrafiki”-nin şərtlərinə cavabdeh E.İ.Qurbanov tərəfindən əməl edilməmiş, cavabdeh kreditin və kredit faizlərinin qaytarılmasına dair lazımi qaydada xəbərdar edilsə də öhdəliyi vaxtında və lazımı qaydada icra etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 386.1-ci maddəsinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739-cu maddəsinə əsasən, borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Müstəqil peşə fəaliyyəti şəklində pul borc verməklə məşğul olan şəxslər əlavə olaraq peşəkarlıq qaydasında kreditlər verilməsi haqqında müddəaları gözləməlidirlər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 449.1-ci maddəsinə əsasən özgəsinin pul vəsaitini qanunsuz saxlamaqla, onu qaytarmaqdan boyun qaçırmaqla, onun ödənilməsini digər şəkildə gecikdirməklə faydalanan şəxs həmin vəsaitin məbləğindən faizlər ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən Ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə iddianın məhkəmə xərclərinin tutulması ilə bağlı hissəsini araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin olunduğundan dövlət rüsumu ilə bağlı tələb də təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək və sadalanan hüquq normalarının tələblərini nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməli, Cavabdeh 2.806,57 (iki min səkkiz yüz altı manat 57 qəpik) manat məbləğində əsas borc, 463,85 (dörd yüz altmış üç manat 85 qəpik) manat məbləğində faiz borcu və 30 (otuz) manat məbləğində cərimə üzrə borc olmaqla, ümumilikdə 3300,42 (üç min üç yüz manat 42 qəpik) manat pul məbləğinin, məhkəməyə müraciət etmək üçün ödənilmiş 56,16 (əlli altı manat 16 qəpik) manat məbləğində dövlət rüsumunun və onun ödənilməsi üçün 0,40 (qırx qəpik) manat məbləğində xidmət haqqının əvəzinin Cavabdeh tutularaq İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1.-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 14.2.-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4.-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 2.806,57 (iki min səkkiz yüz altı) manat 57 (əlli yeddi) qəpik məbləğində əsas borc, 463,85 (dörd yüz altmış üç) manat 85 (səkksən beş) qəpik məbləğində faiz borcu və 30 (otuz) manat məbləğində cərimə üzrə borc olmaqla, ümumilikdə 3300 (üç min üç yüz) manat 42 (qırx iki) qəpik pul məbləğinin, məhkəməyə müraciət etmək üçün ödənilmiş 56 (əlli altı) manat 16 (on altı) qəpik məbləğində dövlət rüsumunun və onun ödənilməsi üçün 0,40 (qırx qəpik) manat məbləğində xidmət haqqının əvəzinin Cavabdeh tutularaq İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) verilə bilər. Sədrlik edən: Gülnarə Tağızadə