Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(060)-422/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № e-2(060)-422/2024 02.02.2024 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ X12 Fikrət qızının sədrliyi, Vəlixanova Pəri Murtuza qızının katibliyi, İddiaçı və cavabdeh X6 nümayəndəsi və vəkili Vəkil iştirakları ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı maddi ziyanın ödənilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh X4 44200 AZN pul borcunun və iddia qaldırılması zamanı ödənilmiş 252 manat dövlət rüsumunun cavabdeh tərəfindən ona geri ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia onunla əsaslandırılmışdır ki, o, İddiaçı fərdi əməklə məşğuldur. X14 İsmayıl qızı Sumqayıt Telekommunikasiya Qovşağının kros üzrə texniki işçisi işləyir. O, əvvəllər Sumqayıt şəhəri, Sülh küçəsində yerləşən "LTB” geyim mağazasını işlətmiş, 2017-ci ildə öz istəyi ilə işdən çıxmışdır. Bir müddətdən sonra anasəna demişdir ki, öncədən tanıdığı Ramil adlı şəxslə geyim satışı mağazası işlədir, bundan sonra Ramillə birlikdə işləməyə başlamışdır. Bir müddətdən sonra Ramil onların ailəsi ilə tanış olmuş, ailələri arasında münasibət yaranmış, bir-birilərinin evinə gediş-gəliş etmişlər. Anası Ramili öz övladı kimi istəyirmiş, onun və Ramilin alver işlərinə qarışmamışdır. Ramillə işlədiyi dövrdə Bakı şəhərində bir neçə və Sumqayıtda da geyim mağazaları olmuşdur. 2018-ci ildə Ramillə o, Bakı şəhəri, Azadlıq prospektində mağaza açmışdırlar. O, həmin mağazada mağaza müdiri olmuşdur. Daha sonra həmin mağazanı bağlamışlar və 9 ay sonra 2019-cu ilin mart ayında birlikdə Bakı şəhəri, Qara Qarayev prospekti 81 ünvanında mağaza açmışdırlar. Həmin vaxtı o, öz avtomobilini satıb toplamda 40000 manat pulu mağazaya yatırmaq üçün Ramilə vermişdir. Həmin vaxtlarda mağaza Ramilin yeznəsi Mahirin adına olmuşdur. Daha sonra o, Ramillə Bakı şəhəri, Nizami küçəsində mağaza açmışdırlar. 2022-ci ilin dekabrında artıq mağazaların sayı 7-yə çatmışdır. 2021-ci ildə o, Ramilə yeni şirkət açmaq istədiyini bildirmişdir. O, və Ramil E. and R. Group MMC-ni qurmuşdurlar. Şirkətin adından da göründüyü kimi "E” onun adını, "R” isə Ramilin adını ifadə edir. O, şirkəti qurarkən Ramilə özünü də təsisçi kimi yazacağını bildirdikdə Ramil onu təsisçi kimi yazacağı təqdirdə qardaşının şərik olmalarını bildikdə narazılıq edəcəyini və gələcəkdə onlara kömək etməyəcəyini bildirmişdir. O, da Ramili özünə qardaş bilib ona inanaraq təsisçi Ramili, direktor kimi isə özünü qeyd etdirmişdir. Bundan başqa, Tarqovuda mağazada yanğın baş verərkən o, X5 ipotekada olan evini təcili bazar dəyərindən ucuz sataraq həmin pulu 20000 manatı mağazanın təmirinə vermişdir. Evin satılmasından belə valideynlərinin xəbəri olmamışdır. Yalnız son zamanda Ramillə onun münasibətləri pozulduqda valideynlərinə bildirmişdir. O, 2022-ci ilin avqustunda Ramilə onun payını hesablayaraq ayırıb şirkətin nizamnaməsində qeyd etməyini tələb etdikdə o yenə də qardaşını bəhanə gətirərək bunu etməmişdir. Daha sonra o, Bakı şəhəri, Qara Qarayev prospektində yerləşən mağazanın 1 -ci mərtəbəsini icarə müqaviləsi əsasında "E and R Group”dan götürərək onun adına rəsmiləşdirmişdir. Razılaşmaya görə o, əlavə olaraq mağazadakı avadanlıqlara görə Ramilə 30000 ABŞ dolları (51000 manat) verməli olmuşdur. Bu barədə dayısı oğlu X3 ilə söhbət etmiş və həmin pulu da ondan almışdır. O, hər ay İbrahim İsmayılzadəyə öz qazancından 1000 manat kartına pul göndərmişdir. Daha sonra Ramil ona dayısıoğlu İbrahimdə pul varsa ona pul borc verməyini demişdir. O, məbləği soruşduqda Ramil 60000 manat borc pul istədiyini bildirmişdir. Bundan sonra o, İbrahimə zəng vurmuş və Ramilin ondan borc pul istədiyini bildirmişdir. İbrahim isə, Ramilin borcu nə vaxt qaytaracağını ondan soruşmuş, o, da İbrahimə bildirmişdir ki, Ramilin ona deməsinə görə ən geci 3 aya borcu qaytaracaqdır. Daha sonra o, İbrahim İsmayılzadə ilə Bakı şəhəri, 4-cü mikrorayon ərazisində görüşmüş və İbrahimdən 30000 ABŞ dolları və 7000 manat pul götürərək ofisdə Ramilə vermişdir. O, Bakı şəhəri, Qara Qarayev prospektində yerləşən mağazaya Türkiyə Respublikasından rəsmi sənədlərlə mallar gətirərək satışını həyata keçirmişdir. Mağazada 1 ədəd "Kapital Bank”a, 1 ədəd "X18”a məxsus Post Terminal aparatı və dövlət kassası olmuşdur. Nağdsız ödəmələrdən gələn vəsaitlər həmin banklar vasitəsilə qəbul edilirdi. 2023-cü ilin yanvar ayında o, "Kapital Bank” hesabına bağlı plastik kart sifariş vermişdir. "Kapital Bank”dan ona ofisdə həmin hesaba bağlı business kart verilmişdir. Daha sonra o, həmin kartdan nağdlaşdırma edərək öz xərclərində və mağazanın xərclərində istifadə etmişdir. Həmin kartda olan vəsaitlər ona məxsus mağazada və ona məxsus malların nağdsız satışından gələn vəsaitlərdir. Yəni bu karta və hesaba oturan vəsaitlərin Cavabdeh heç bir aiddiyyəti yoxdur. O, mağazanı yalnız icarə müqaviləsi qarşılığında "E. and R Group” MMC-dən götürmüşdür. Mağazada olan mallar və avadanlıqlar hamısı rəsmi sənədlərlə X14 İsmayıl qızına məxsusdur. X14 İsmayıl qızı onun sözü ilə o, Ramilə və şirkətin işçisi İsa adlı şəxsin adına ümumi etibarnamə vermişdir. Anası Sumqayıtda dövlət işində işlədiyi üçün bütün işləri o, yerinə yetirirdi. Kartı da o, ofisdə şirkətin ümumi seyfinə qoymuşdur. Lazım olanda onun icazəsi ilə İsa və sürücü həmin kartdan pul çıxarırdı. Kartda aylıq nağdlaşdırma 15000 manat olmuşdur. 2023-cü ilin fevral və mart aylarında onun razılığı ilə 29350 manat məbləğində pul vəsaiti İsa tərəfindən çıxardılaraq Ramilə borc olaraq verilmişdir. 2023-cü ilin mart ayının 23-dən onunla Ramil arasında münasibətlər soyumağa başlamışdır. 2023cü ilin mart ayının 27-i onun xəbəri və icazəsi olmadan hesabdan karta 14850 manat pul köçürülmüşdür. Bundan sonra 2023-cü ilin aprel aynın 1-i o, İsaya zəng vuraraq onun adına olan kartdan pul çıxardığını soruşmuşdur. İsa isə pulu çıxardığını bildirmişdir. O, ondan pulu ona gətirib verməyini tələb etdikdə İsa Ramilin başqa bir şəxsə pulu verməyini söylədiyini bildirmişdir. O, dərhal Ramilə zəng vuraraq 14850 manat pulla bərabər toplamda 44200 manat pulu tələb etdikdə Ramil faizə pul verməli olduğunu bildirmiş və daha sonra ona verəcəyini söyləmişdir. Bundan sonra isə dəfələrlə pulu tələb etsə də qaytarmaqdan boyun qaçırmışdır. 2023-cü ilin mart ayının 27-si onun xəbəri və heç bir göstərişi olmadan hesabdan karta 14850 manat pul köçürülmüşdür. Kart etibarnamə ilə Cavabdeh etibar edildiyindən, o, etibar edilmiş əmlakı - pulu mənimsəyərək şəxsi ehtiyaclarına sərf etmişdir. Qeyd etmək istəyirki, X14 İsmayıl qızı tərəfindən Cavabdeh qarşı eyni tələb üzrə iddia qaldırmış, lakin Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli və 2(060)-5148\2023 saylı qətnaməsi ilə müəyyən edilmişdir ki, məhkəmə verilmiş tələb daxilində işə baxaraq, məhkəmə araşdırması zamanı işin müəyyən edilmiş faktiki hallarına qiymət verərək bu qənaətə gəlir ki, iddia tələbi irəli sürmək hüququ olmayan şəxs tərəfindən verilmişdir. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək, sadalanan maddi hüquq normalarına əsaslanaraq və həmin maddələrin tələblərini işin faktiki hallarına tətbiq edərək belə nəticəyə gəlir ki, iddia, tərkibindəki müəyyən tələbləri irəli sürmək hüququ olmayan şəxs tərəfindən verildiyindən, cavabdeh iddiaçı qarşısında hər hansı bir öhdəlik götürmədiyindən əsassızdır. Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının iddiada göstərilən pulun ona verilməsini tələb etməyə subyektiv hüququ mövcud deyildir. Məhkəmədə iddiaçı eyni məzmunlu izahat verərək iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmədə cavabdehin nümayəndəsi Vəkil iddia tələbini qəbul etməyərək öz etirazını onunla əsaslandırdı ki, iddiaçının ilk “dəlil”ində qeyd edilən bəzi məlumatlar (Elçinin Ramillə birlikdə mağaza açmaları, birlikdə şərikli olaraq mağaza işlətmələri, Elçinin 40000 manat pulu mağazaya yatırmaq üçün Ramilə verməsi və sair) yalnız heç bir əsası olmayan subyektiv mülahizələrdən və tamamilə yalandan ibarətdir və heç bir sübut ilə təsdiq olunmur. İddiaçı bu barədə məhkəməyə hər hansı bir sübut təqdim etməmişdir. İddiaçının irəli sürdüyü digər dəlillər də əsassızdır və qətiyyən inandırıcı və ağlabatan deyildir. Belə ki, "xxxx" MMC-də “E” hərfi Cavabdeh bacısı X11 adının baş hərfidir. İddiaçı guya 2 dəfə özünün qeyd edilən "xxxx" MMC-nin təsisçisi kimi yazılmasını xahiş etməsinə və guya Ramilin hər iki dəfə bunu müxtəlif bəhanələrlə qəbul etməməsinə baxmayaraq 30.000 aBş dolları və 7.000 AZN pul götürərək ofisdə və özü pulun verilməsini təsdiq edən heç bir yazılı sənəd olmadan cavabdeh Ramil Xanəliyevə verməsi heç bir halda inandırıcı və ağlabatan hesab edilə bilməz. İddiaçının istinad etdiyi “Kapital Bank” hesabına bağlı plastik kartda olan vəsaitlər "xxxx" MMC-yə məxsus malların nağdsız satışından gələn vəsaitlərdir. Yəni bu karta və hesaba oturan vəsaitlərin əslində faktiki olaraq iddiaçıya heç bir aiddiyyəti yoxdur. İddiaçı mağazanı yalnız subicarə müqaviləsi qarşılığında "xxxx" MMC-dən götürüb fəaliyyət göstərsə də, həmin mağazada olan mallar və avadanlıqlar hamısı əslində faktiki olaraq "xxxx" MMC-yə məxsus olmuşdur. Bunu ən mötəbər və ən inandırıcı şəkildə təsdiq edən ən mötəbər dəlil və sübut ondan ibarətdir ki, iddiaçının anasının Elçinə, cavabdehə və şirkətin işçisi İsa adlı şəxsin adına özündə bütün əsas səlahiyyətləri təsdiq edən ümumi etibarnamə vermişdir. Ən sadə və elementar məntiqlə yanaşılsa belə bir sual meydana çıxır ki, iddiaçının qeyd etdiyi kimi kimi əgər həmin mallar və pul vəsaitləri yalnız iddiaçının özünə məxsus olmuşdursa nə üçün özü üçün tamamilə yad olan və heç bir qohumluq münasibəti olmayan başqa şəxslərə ümumi etibarnamə vermişdir və həmin pulların qeyd edilən şəxslər tərəfindən, hətta özünün də iddia ərizəsində qeyd etdiyi kimi, cavabdeh arasında münasibətlər pozulduqdan sonra həmin etibarnaməni ləğv etməyərək 14850 manat pulu hesabdan çıxarmasına şərait yaratmışdır? Heç kəs özünə məxsus olan mallara və pul vəsaitinə dair sərəncam verməyi başqa şəxslərə icazə verən etibarnamə verməzdi. Belə ki, anasının iddiaçıya verdiyi etibarnamə kifayət edərdi ki, Elçin öz anasının adından və onun əvəzinə qeyd edilən səlahiyyətləri icra etsin və mağazanı idarə etsin. Lakin, iddiaçının anasının "E and R Group” MMC-nin təsisçisi olaraq cavabdehə və mühasibin köməkçisinə belə bir səlahiyyət verməsi onu təsdiq edir ki, qeyd edilən mallar və pul vəsaitləri yalnız həmin MMC-yə məxsus olmuşdur və hesabdan çıxarılan pullar məhz "E and R Group” MMC-nin xərclərinə sərf olunmuşdur. İddiaçının Sumqayıt Şəhər Polis İdarəsinə verdiyi izahatda çıxarılan pulların "E and R Group” MMC-nin işlərinə sərf olunduğunu etiraf etmişdir. Eyni zamanda mühasib köməkçisi işləyən İsa Həsənzadə də Sumqayıt Şəhər Polis İdarəsinə verdiyi öz izahatında qeyd edilən malların və pul vəsaitlərinin "E and R Group” MMC-yə məxsus olduğunu və həmin MMC-nin xərclərinə sərf olunduğunu bildirmişdir. Bu barədə iş materiallarına əlavə olunan Sumqayıt ŞPİ-nin İŞ-nin müstəntiqi, polis mayoru X2 tərəfindən xx.xx.2023-cü il tarixdə qəbul edilmiş və hal-hazırda da qüvvədə olan "Cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında” qərarda geniş və ətraflı şəkildə bəhs edilmişdir. Cavabdehin əməllərində nəinki AR CM-nin 179.2.4-cü maddəsində nəzərdə tutulan cinayət əməlinin tərkib əlamətlərinin olması, ümumiyyətlə həmin faktla bağlı hər hansı bir cinayət əməlinin tərkib əlamətinin olması iddiaçının özünün iddia ərizəsinə əlavə etdiyi Sumqayıt ŞPİ-nin İŞ-nin müstəntiqi, polis mayoru X2 tərəfindən xx.xx.2023-cü il tarixdə qəbul edilmiş və hal-hazırda da qüvvədə olan "Cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında” qərar ilə tam və qəti şəkildə təkzib olunur. Qeyd olunanları nəzərə alaraq, iddia tələbinin rədd edilməsini məhkəmədən xahş etdi. Məhkəmə, iddiaçını və cavabdehin nümayəndəsinin izahatlarını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi rədd edilməlidir. İş materiallarında olan xx.xx.2023-cü il tarixli Sumqayıt ŞPİ-nin İŞ-nin müstəntiqi, polis mayoru Mustafa Mustafazadənin cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında qərarından görünür ki, İddiaçı müraciəti əsasında toplanmış material üzrə Ramil adlı şəxsin əməlində cinayət tərkibi olmadığından, barəsində cinayət işinin başlanması rədd edilmiş və İddiaçı irəli sürdüyü tələblə əlaqədar mülki qaydada məhkəməyə müraciət etmək hüququnun olması izah edilmişdir. - Həmin qərardan görünür ki, araşdırma zamanı izahatı alınan İddiaçı göstərmişdir ki, 2013-cü ildən 2017-ci ilə qədər Sumqayıt şəhəri, Sülh küçəsində yerləşən "LTB" geyim mağazasını işlətmiş, 2017-ci ildə öz istəyi ilə işdən çıxmışdır. 2018-ci ildə Sumqayıt şəhər sakini Cavabdeh ilə tanış olmuş, Ramil onun əvvəllər mağaza işlətdiyini bilmişdir. Ramil geyim mağazaları işlədirmiş və təklif etmişdir ki, onun Bakı şəhəri, Azadlıq prospektində açılışı olan mağazasının vitrinlərin quraşdırılmasmda köməklik etsin, o, da etiraz etməmiş və dediyi işdə köməklik etmiş, münasibətləri daha da yaranmışdır. Bir müddətdən sonra 2019-cu ilin mart ayında Bakı şəhəri, Qara Qarayev prospektində yerləşən Avva geyim mağazasını icarəyə götürüb işləmişlər, müqaviləni Ramil bağlamış, mağazanın sahibi Ramil hesab edilmiş, o, da işçi kimi əmək haqqına çalışırmış. Azadlıq prospektində olan mağazanı bağlamışlar. Bir müddətdən sonra yeni açılışı olan “Avva Neftçilər” mağazasının yanındakı “Diqlas” ticarət mərkəzi yandığından yollar bağlanmış və alverləri dayanmışdır. Həmin vaxtı o, özünün “Mercedes E class” markalı avtomobilini 13500 manata satmış və özündə olan 21500 manat pulu da toplayıb ümumi 35000 manat pulu alverə kömək üçün öz fikri ilə Ramilə vermişdir. Ramil əvvəl pulu götürmək istəməmiş, lakin onun təkidi ilə götürmüşdür. Bir müddətdən sonra alverləri yavaş-yavaş düzəlmiş və 2019-cu ilin sentyabr aymda Bakıda Nizami küçəsində “Awa”nın rəsmi mağazasını açmışlar. Həmin vaxtı artıq 3 mağazaları olmuş və həmin mağazaları o, idarə edirmiş. 2020-ci ilin sentyabr ayında Torqovıdakı mağazada yanğın baş verdiyindən mallar yanmış, həmin vaxtı o, Biləcəri qəsəbəsində Kristal Abşeron binasında yerləşən 2 otaqlı ipotekada olan mənzilini 21500 manata satmış və həmin puldan 20000 manat pulu mağazanın təmirinə köməklik üçün vermişdir. Özü isə Saray qəsəbəsində valideynləri ilə birlikdə qalırmış. Mağazanı təmir etdikdən sonra alverlərinə davam etmişlər. 2021 -ci ilin dekabr aymda Ramillə birgə "xxxx"şirkətini yaratmışlar, razılaşmalarına görə Ramil şirkətin təsisçisi və o, isə direktoru olmuşdur. Bundan sonra da bir neçə geyim mağazası açmışlar və mağazaların sayı yeddiyə çatmışdır. 2022-ci ilin noyabr ayında Ramillə Bakı şəhəri, H.Əliyev prospektində yerləşən ofisdə görüşüb demişdir ki, şirkətdə onun payı yoxdur, gələcəkdə aralarında hər hansı bir anlaşılmazlıq olsa necə olacaq, Ramil demişdir ki, Neftçilərdə olan mağazanı ona verəcək, o, Ramildən həmin mağazanın 1 -ci mərtəbəsini anasının adına rəsmi verilməsini istəmişdir. Razılaşmalarına görə o, Ramilə 30000 ABŞ dolları verməliimiş, o, həmin pulu dayısıoğlu X1 almışdır. - Həmin qərardan görünür ki, araşdırma zamanı izahatı alınan X9 göstərmişdir ki, Cavabdeh onun kürəkənidir, yəni bacısı Aytənin həyat yoldaşıdır. Ramilin 2021-ci ildə təsis etdiyi "xxxx" MMC-də 2022-ci ilin sentyabr ayından mühasib köməkçisi işləyir. Ramil MMCnin direktoru vəzifəsinə İddiaçı təyin etmişdir. Elçinlə Ramil yaxın dost olmuşlar. MMC-nin ofisi Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Heydər Əliyev prospektində yerləşir. Şirkətin Bakı şəhərində bir neçə və Sumqayıt şəhərində də bir "xxxx" geyim mağazası vardır. Şirkətin ümumi hesab kartları, yəni şirkətin adına olan hesab kartı, onun adına olan hesab kartı və Elçinin anası Şövkət Cavadovanın adına olan və özünün istifadə etdiyi hesab kartı Elçinin özündə olurmuş və ofisdə saxlamışdır. Həmin kartlara şirkətin tərkibində olan mağazaların post terminalları vasitəsi ilə edilən nağdsız ödənişlərindən əldə olunan gəlirlər toplanılır. Həmin kartlara daxil olan vəsaitlər ümumilikdə şirkətin təsisçiçi Ramilə məxsusdur, sənəd üzərində sadəcə adlara qeyd olunmuşdur. Həmçinin şirkətin subicarə əsasında olan mağazası sənəd üzərində Elçinin anası Şövkət Cavadovanın adınadır, həmin karta mağazada alverdən yığılan vəsait Ramilə məxsusdur, nəinki həmin kartdan, şirkətin digər hesab kartlarından da istənilən vaxtı Ramil pulları şirkətin işlərinə sərf etmişdir. Hər ay Elçin anasının adına olan və onun adına olan hesab kartlara nağdsız ödəniş zamanı yüklənmiş pulları nağdlaşdırıb Elçinə verirmiş, bəzən də Elçinin dediyi şəxslərə şirkətin işləri ilə bağlı özünün dediyi kimi çatdırırmış, həmçinin şirkətin hesab kartına köçürürmüşdür. Kartlardan nağdlaşdırma 15000 manatdan artıq olmur. xx.xx.2023-cü il tarixdə Cavabdeh ona həmin kartlardan aylıq nağdlaşdırmanı çıxarıb "xxxx" qroup MMCnin hesabına köçürmək üçün həmin 3 ədəd kartı ona vermişdir. Onlardan biri Elçinin anasının adına olan, digəri özünün adına olan, o biri isə ümumi şirkətin kartı olmuşdur. O, da həmin kartları Ramildən aldıqdan sonra Sumqayıt şəhərində yaşadığından Sumqayıt şəhəri, 40-cı məhəllə “Kapital Bank”ın Sumqayıt şəhər filialında quraşdırılan bankomatdan kartlardan pulları, həmçinin Elçinin anasının adına olan kartdan 14850 manat olmaqla çıxartmış və şirkətin ümumi hesabına köçürtmüşdür. Bir müddətdən sonra Elçin ona zəng edərək anasının adına olan kartdan pul çıxarmağını soruşanda o, Elçinə 14850 manat pulu çıxardıb Ramilin göstərişi ilə şirkətin ümumi hesabına köçürtdüyünü demiş, Elçin də heç bir söz deməmişdir. Həmin kartlardan nağdlaşdırmanı çox zaman şirkətdə o, həyata keçirmişdir. Elçin özü də ofisdə olduğu zamanlar anasının adına olan həmin kartı ona pulu çıxarmağı üçün dəfələrlə vermişdir. Bundan öncədən Elçinin anasının adına olan kartdan şirkətin ümumi hesabına köçürülməsi üçün pullar çıxarmışdır. Elçinin şirkətin bütün kartlarından onun pul çıxarmağından ya öncədən ya da sonradan məlumatı olub və heç bir zaman hər hansı bir narazılıq və ya hər hansı bir anlaşılmazlıq olmamışdır. Elçinlə Ramil arasında şirkətin işləri ilə bağlı yaranmış narazılıq barədə sonradan bilmiş və bunun ona aidiyyəti yoxdur, o, həmişə həm Elçinin, həm də Ramilin göstərişlərini yerinə yetirmişdir. Qeyd etdiyi hesab kartların hər üçünün şifrəsi onda olmuşdur. Elçinin anasının adına karta dair anasının Elçinə, Ramilə və ona dair ümumi etibarnaməsi olmuşdur, şirkət daxili razılaşmaya əsasən şirkətin bir mağazası və həmin mağazaya aid hesab kartı Elçinin anasının adına formal olaraq sənəd üzərində adına qeyd olunmuşdur. Həmin kartlar həmişə şirkətin ofisində, Elçin və Ramil də olmuşdur. - 15.10.2022-ci il tarixli, AR-İİN№ 830470 saylı etibarnamənin surətindən görünür ki, Cavadova Şövkət İsmayıl qızı X9 və X8 harada yerləşməsindən və nədən ibarət olmasından asılı olmayaraq onun əmlakını icarəyə vermək, icarə müqaviləsi bağlamağı və ləğv etməyi, bütün sığorta şirkətlərində onu təmsil etməyi, adından bütün sənədləşdirmə işlərini aparmağı, sığorta şirkətində onu təmsil etməyi, ona çatası sığorta məbləğini almağı, onun adına olan bütün növ plastik kartları, pin kodu almağı, adına olan plastik kart üzrə bank əməliyyatları aparmağı, dövlət orqanlarında adına hesab açmaq, olan hesablar üzərində sərəncam verməyi, bank əməliyyatları aparmağı, pul çıxarmağı, poçtdan və teleqrafdan bütün əsaslar üzrə ona çatası əmlakı, pulu, əmanəti, qiymətli kağızları, eləcə də sənədləri almağı, arayış və sənədləri toplamağı, bütün şəxslərdən, müəssisələrdən, idarələrdən, təşkilatlardan ona çatası sənədləri, arayışları, qiymət cədvəlini, istənilən sənədin dublikatını almağı, adından istənilən ərizə, ləğv ərizəsi verməyi, dövlət rüsumlarını təqdim etməyi, bütün dövlət idarələrində, kooperativ və ictimai təşkilatlarda, hüquq mühafizə, prokurorluq orqanlarında onun adından ərizə verməyi, bu tapşırığın yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar digər hərəkətləri etməyi etibar etmişdir. Etibarnamə 3 il müddətinə verilmiş, xx.xx.2025-ci il saat 23:59-dək qüvvədədir. İşdə olan "E And R Group” MMC ilə Cavadova Şövkət İsmayıl qızı arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli subicarə müqaviləsindən görünür ki, icarəyə verən "xxxx" MMC-yə məxsus olan Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Qara Qarayev prospekti 81 məhəllə ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 130 kv/m olan qeyri-yaşayış sahəsinin 30 kv/m-ni icarəyə vermişdir. İcarə müqaviləsi xx.xx.2022-ci ildən xx.xx.2025-ci il tarixinədək 3 (üç) il müddətinə bağlanmışdır. - xx.xx.2022-ci il tarixli subicarə müqaviləsinə xx.xx.2023-cü il tarixli 1№li Əlavədən görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli subicarə müqaviləsinin 1.1 və 1.9-cu maddələri dəyişdirilmişdir. Müqavilənin 1.6-cı bəndindən görünür ki, icarə haqqının ödənilməsinin gecikdirilməsi baş verdikdə və bu hal 6 aydan çox olduqda icarəyə verən 2 ay müddətində icarəyə götürənə vaxt verməlidir. Bu müddətdə ödəniş icra edilməzsə müqaviləyə icarəyə verən tərəfindən xitam verilir. Müqaviləni icarəyə verən "xxxx" MMC-nin direktoru, icarəyə götürən Cavadova Şövkət İsmayıl qızının nümayəndəsi İddiaçı tərəfindən imzalanmışdır. - Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin 2(060)-5148/2023 saylı, xx.xx.2023-cü il tarixli qətnaməsinin surətindən görünür ki, iddiaçı Cavadova Şövkət İsmayıl qızının Cavabdeh qarşı cavabdeh X4 44200 AZN pul borcunun tutularaq iddiaçı Cavadova Şövkət İsmayıl qızına geri ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsi və cavabdeh X6 əməlində cinayət tərkibi olduğundan cavabdeh barəsində xüsusi qərardad çıxarılması barədə iddia tələbi rədd edilməsi qət edilmişdir. Beləliklə, məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edildi ki, "xxxx" MMC ilə Cavadova Şövkət İsmayıl qızı arasında subicarə müqaviləsi bağlanmış, icarəyə verən "xxxx" MMC-yə məxsus olan Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Qara Qarayev prospekti 81 məhəllə ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 130 kv/m olan qeyri-yaşayış sahəsinin 30 kv/m-ni icarəyə vermişdir. Bundan sonrsa həmin ticarət sahəsində Cavadova Şövkət İsmayıl qızının adına qeydiyyatdan keçmiş VöEN üzrə kassa aparatı qoyularaq geyim əşyaları satılmağa başlanılmışdır. İddiaçı qeyd edir ki, mağazaya gətirilən geyimlər onun vəsaiti hesabına alımışdır. Cavabdeh etiraz edərək bildirir ki, geyim əşyaları onun və təsisçisi olduğu "xxxx" MMC-nin vəsaiti hesabına alınmışdır. Cavabdeh iddia tələbində qeyd edilən vəsaiti Elçin və İsadan götürdüyünü etiraf edir və həmin pulların onun özünə məxsus olduğunu göstərir. İddiaçının anası X13 və İsaya hesabdan nağdlaşdırılan vəsaitin cavabdehə verilməsi barədə tapşırıq verməmişdir, cavabdeh iddiaçının anasından hər hansı bir vəsait istəməmişdir. Hesabda olan vəsaitin bir hissəsi iddiaçının razılığı ilə, bir hissəsi isə razılığı olmadan mühasib işləri görən İsa tərəfindən nağdlaşdırılıb cavabdehə verilmişdir. Elçin həmin vəsaiti cavabdehə verməsini belə izah edir ki, cavabdeh ondan həmin vəsaiti borc kimi almışdır. İsanın iş materiallarında olan qətnamədə verdiyi izahatda həmin vəsaiti cavabdehə verməsini belə izah edir ki, həmin vəsait cavabdehin özünə məxsus olmuşdur. Hər iki halda cavabdehin məhz iddiaçıdan borc alması və ya iddiaçının hesabına varlanması müəyyən edilmir. İddiaçı etiraf edir ki, vəsait ona məxsus olub, cavabdeh etiraz edir ki, vəsait onun özünə və təsisçisi olduğu "E And R Group” MMC-yə məxsus olmuşdur. Məhkəmə iddia ilə bağlı aşağıdakı hüquq normalarının qeyd edilməsini zəruri hesab edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 386.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Həmin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətlərdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçının tələbi bilavasitə sübutetmə yükü ilə bağlıdır, işin faktiki hallarının müəyyən edilməsinin məhkəmə qərarının qanuniliyinin və əsaslığının əsas göstəricisi olduğu nəzərə alınsa, bu institut xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İddia tələblərinin təsdiqlənməsi üçün tərəfin sübut etmədiyi halları məhkəmə mövcud olmayan kimi rədd edə bilər. Bu halda, mülki hüquq münasibətləri iştirakçılarının vicdanlılığı prezumpsiyasına əsaslanan iddianın əsasında duran faktların mövcud olmadığına dair ehtimal ortaya çıxır. Həmçinin, məhkəmə qeyd edir ki, mülki prosesdə qəbul edilmiş və sübut hüququnun tələbləri baxımından mühüm əhəmiyyətə malik olan formal həqiqət prinsipinə görə sübutların toplanması və təqdim edilməsi yükü bütünlüklə tərəflərin üzərinə düşür. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməli, tərəflərin məhkəməyə təqdim etmədikləri faktları nəzərə almamalıdır. Bununla bağlı, Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi "Mahmudov Rusiya Federasiyasına qarşı" 26 iyul 2007-ci il tarixli qərarında hüquqi mövqeyini əks etdirərək göstərmişdir ki, novensiya prosedurları çərçivəsində sübutlar qiymətləndirilərkən bir qayda olaraq “affirmanti, non neganti, incumbit probatio” (sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və birbirinə uyğun qənaətlərin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gələ bilər. Mövcud mübahisə üzrə iddiaçı pozulmuş hüquqlarının müdafiəsi kimi mülki hüquqi məsuliyyətin “kompensasiya” funksiyasından yəni “bərpaedici” funksiyasından istifadə edir. Çünki məhz bu funksiyanın əsas məqsədi törədilmiş hüquq pozuntusu nəticəsində zərərçəkənin düşdüyü zərərin əvəzinin ödənilməsindən ibarətdir. Bu baxımdan hazırkı iş üzrə mübahisənin düzgün hüquqi həlli üçün iddiaçının cavabdehə qarşı tələbinin hansı hüquqi əsasa söykəndiyi, başqa sözlə cavabdehin iddiaçı qarşısında hansı əsasla məsuliyyət daşıması müəyyən edilməlidir. Göründüyü kimi, pulun ödənilməsi tələbini də özündə ehtiva edən öhdəliyin yaranması əsasları qanunda konkret şəkildə müəyyən edilmiş və buraya müqavilədən, zərər vurmadan, əsassız varlanmadan və qanunda nəzərdə tutulmuş digər əsaslardan irəli gələn öhdəliklərin daxil olduğu göstərilmişdir. Bu baxımdan pulun ödənilməsini tələb edən iddiaçı, ya müqavilədən, ya da qanundan irəli gələn öhdəliyə görə cavabdehin onun qarşısında məsuliyyət daşıdığını sübuta yetirməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: - 385-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkətlər etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Öhdəlikdə tərəf kimi mülkihüquq münasibətlərinin bütün iştirakçıları – fiziki və hüquqi şəxslər, dövlət hakimiyyəti və yerli özünüidarə orqanları çıxış edə bilərlər (Mülki Məcəllənin 5-ci maddəsi). Hər bir öhdəlikdə borclu – pul ödəməyə, əmlak verməyə, işi icra etməyə, xidmət göstərməyə borclu olan şəxs və kreditor – borcludan vəzifəsini icra etməyi tələb etmək hüququ olan şəxsdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində təsbit edilmiş öhdəlik hüququnun normaları baxımından öhdəliyin icrası onun predmetini təşkil edən hərəkətlərin yerinə yetirilməsində və ya yetirilməməsində ifadə olunur. Öhdəliyin yerinə yetirilməməsi anlayışını müəyyən edən Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi başa düşülür. Bu mənada, öhdəliyin pozulması – öhdəliyin tərkibini təşkil edən hərəkətlərin ümumiyyətlə yerinə yetirilməməsində ifadə olunur. Öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi isə MM-in 425-ci maddəsində təsbit edilmiş «vicdanlılıq» anlayışı ilə birgə dəyərləndirilməlidir. Belə birgə dəyərləndirməyə görə öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi dedikdə öhdəliyin vaxtında icra edilməməsi, xammalın, işin və xidməti qüsurlu icrası və ya öhdəliyin tərkibini müəyyən edən digər şərtlərin pozulması başa düşülməlidir. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə belə hesab edir ki, iddiaçı cavabdehin ona məxsus pulları mənimsəməsini sübuta yetirə bilmədiyindən, habelə bu hal işin faktiki halları və sübutlarla təsdiqlənmədiyindən iddia əsassızdır. İddiaçının özünün izahatı isə iddianın əsaslı olması üçün mötəbər və yetərli sübut kimi qəbul edilə bilməz. Belə ki, AR MPM-in 106.1-ci maddəsinin tələbinə görə, işdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, hazırkı iş üzrə İddiaçı iddia tələbinin əsası kimi istinad etdiyi halları sübut edə bilməmiş, məhkəməyə bu halları təsdiq edən hər hansı sübut təqdim etməmişdir. AR MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1 -ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Bu Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddiaçı İddiaçı Cavabdeh qarşı maddi ziyanın ödənilməsinə dair iddia tələbi rədd edilsin. İş üzrə ödənilmiş dövlət rüsumu iddiaçının özünə aid edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) verilə bilər. Sədrlik edən: Gülnarə Tağızadə