Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(060)-4624/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № e-2(060)-4624/2024 12.08.2024 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ X1 Fikrət qızının sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Vəlixanova Pəri Murtuza qızının katibliyi ilə, Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı ASC-nin Cavabdeh qarşı «pul tələbinə» dair iddiası üzrə mülki işə Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: İddiaçı ASC Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh 21 dekabr 2021-ci il tarixli, SUNPU-04468\1 saylı kredit müqaviləsi üzrə müraciət əsasında rəsmiləşdirilmiş 15 sentyabr 2023-cü il tarixdə SUNPU- 04468\3 nömrəli kredit üzrə əsas borca görə 7169.57 (yeddi min yüz altımış doqquz manat 57 qəpik) manat, faiz borcuna görə 741,77 (yeddi yüz qırx bir manat 77 qəpik), dəbbə borcuna görə 1500 (min beş yüz) manat, cəmi 9411,34 ( doqquz min dörd yüz on bir manat 34 qəpik) manat məbləğində pulun və 115 (yüz on beş) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı ASC iddia ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı ASC-nin Sumqayit filialı ilə cavabdeh – Cavabdeh arasında bağlanmış 21 dekabr 2021-ci il tarixli, SUNPU- 04468\1 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 15 sentyabr 2023-cü il tarixdə təkrar müraciəti ilə illik illik 18 % (on səkkiz) faiz dərəcəsi olmaqla 36 (otuz altı) ay müddətinə 7500 (yeddi min beş yüz) manat məbləğində cavabdehə kredit verilmiş, qeyd olunan kredit Bank proqramında SUNPU-04468\3 nömrəsi ilə qeydə alınmışdır (kredit müqaviləsinin 2.1.; 2.3.; 2.4 bəndləri). 21 dekabr 2021-ci il tarixli, SUNPU-04468\1 saylı kredit müqaviləsinin şərtlərinə görə borc alan Cavabdeh kredit üzrə hesablanmış dəbbə pulunu (cərimə, penya), faizləri və əsas borc məbləğini tam və vaxtında ödəməyi öhdəsinə götürsə də, kreditin ödənilməsinə dair öhdəliyi vaxtında və lazımı qaydada icra etməmişdir. Bu barədə dəfələrlə yazılı və şifahi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq cavabdehlər öhdəliyinin icra edilməsindən qərəzli olaraq yayınmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış 21 Dekabr 2021-ci il tarixli, SUNPU-04468\1 saylı kredit müqaviləsinə əsasən cavabdehin müraciəti əsasında rəsmiləşdirilmiş 15 sentyabr 2023-cü il tarixli SUNPU-04468\3 saylı kreditə görə, cavabdeh kredit müqaviləsinin ayrılmaz hissəsi hesab olunan ödəniş cədvəli əsasında, hər ayın 15-dan gec olmayaraq hər ay 271,14 (iki yüz yetmiş bir manat 14 qəpik) manat ödəniş etməli olduğu halda öhdəliklərini vaxtı-vaxtında və lazımı qaydada icra etməmişdir. Təqdim olunan maliyyə arayışına əsasən cavabdehin xx.xx.2021-ci il tarixli SUNPU-04468\1 saylı kredit müqaviləsi üzrə təkrar müraciət əsasında rəsmiləşdirilmiş 15 sentyabr 2023-cü il tarixində SUNPU-04468\3 nömrəli kredit üzrə əsas borca görə 7169.57 (yeddi min yüz altımış doqquz manat 57 qəpik) manat, faiz borcuna görə 741,77 (yeddi yüz qırx bir manat 77 qəpik), dəbbə borcuna görə 1500 (min beş yüz) manat, cəmi 9411,34 ( doqquz min dörd yüz on bir manat 34 qəpik) manat təşkil edir. Qeyd olunanlara əsasən, kredit müqaviləsindən irəli gələn öhdəliyini vaxtında və lazımı qaydada icra etmədiyi üçün Cavabdeh 15 sentyabr 2023-cü il tarixli, SUNPU-04468\3 saylı kredit müqaviləsi üzrə əsas borcuna görə 741,77 (yeddi yüz qırx bir manat 77 qəpik), dəbbə borcuna görə 1500 (min beş yüz manat) cəmi 9411,34 ( doqquz min dörd yüz on bir manat 34 qəpik) manat pul tutulmalıdır. İddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə məhkəməyə ərizə ilə müraciət edərək, mülki işə onların iştirakı olmadan baxılaraq iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmiş, məhkəmə iclasında üzrlü səbəbdən iştirak edə bilməyəcəyini göstərmişdir. Məhkəmə qeyd olunan ərizəni nəzərə alaraq, mülki işə iddiaçının nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmədə Cavabdeh iddia tələbini qismən qəbul edərək bildirmişdir ki, o, iddiaçı ilə uzun müddətdir ki, əməkdaşlıq edir. O, bir neçə dəfə kreditr əldə etmiş və ödəmişdir. İşdən çıxarıldığına görə ödənişlərini edə bilməmişdir. O, borcunu ödəməkdən boyun qaçırmır. Lakin onun borcu tam ödəməyə imkanı yoxdur. Himayəsində azyaşlı övladları var. Borcu hissə-hissə ödəməyə razıdır. Hazırda iddia tələbinin cərimə borcu istisna olmaqla qəbul edir. Qətnamə çıxarılarkən göstərilənləri nəzərə almağı məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iddia ərizəsini nəzərdən keçirdib, cavabdehi dinləyib, iş materiallarında olan sənədləri araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən əsaslı olduğundan qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarına əlavə olunmuş sənədlərdən görünür ki, İddiaçı ASC-nin Sumqayıt filialı ilə Cavabdeh arasında 21 dekabr 2021-ci il tarixli, SUNPU-04468\1 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 15 sentyabr 2023-cü il tarixdə təkrar müraciəti ilə illik 18 % (on səkkiz) faiz dərəcəsi olmaqla 36 (otuz altı) ay müddətinə 7500 (yeddi min beş yüz) manat məbləğində kredit verilmişdir. xx.xx.2024-cü il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixə 7169,57 manat məbləğində əsas kredit borcu, 741,77 manat məbləğində faiz, 1500 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 9411,34 manat borcunun olduğu qeyd edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 6.2-ci maddəsinə əsasən, fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqları öz mənafelərini gerçəkləşdirmək üçün iradələrinə uyğun olaraq əldə edir və həyata keçirirlər. Onlar müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirməkdə və qanunvericiliyə zidd olmayan hər hansı müqavilə şərtləri qoymaqda sərbəstdirlər. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 386.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 445-ci maddəsinin tələbinə görə, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinin tələbinə görə, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. İş materiallarında olan sənədlərdən göründüyü kimi, Cavabdeh yuxarıda qeyd olunan müqavilə üzrə İddiaçı ASC-dən kredit almış, ayrılmış kredit məbləğinin ödəniş planına əsasən qaytarılmasını təmin etməsinə dair bank qarşısında öhdəlik götürmüş, lakin ödənişləri vaxtı-vaxtında və tam həcmdə yerinə yetirməyərək, öhdəliklərini icra etməmişdir. Xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, İddiaçı ASC pretenziya qaydasına riayət edərək, Cavabdeh borcu ödəməsini tələb etmiş, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə onu xəbərdar etmişdir. Ödəniş tapşırığından görünür ki, məhkəməyə iddia ərizəsi təqdim edilməsi üçün 115 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsində qeyd olunmuşdur ki, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər, tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə cavabdehin üzərində əsas borc olaraq icra edilməmiş pul öhdəliyinin olmasını, əlavə olaraq tətbiq edilən dəbbə pulunun isə onların vəziyyətini daha ağırlaşdırdığını, habelə iddiaçının əmlak mənafelərini nəzərə alaraq hesab edir ki, 1500 manat məbləğində dəbbə pulu (penya) tənasübsüz surətdə yüksəkdir, odur ki, cərimə pulu (penya) azaldılaraq 50 manat müəyyən edilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119-cu maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Ona görə də iş üzrə ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq iddiaçının xeyrinə keçirilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələb və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmə toplanmış və tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 21 dekabr 2021-ci il tarixli, SUNPU-04468/1 saylı kredit müqaviləsi üzrə müraciət əsasında rəsmiləşdirilmiş 15 sentyabr 2023-cü il tarixdə SUNPU-04468/3 nömrəli kredit üzrə əsas borca görə 7169.57 (yeddi min yüz altımış doqquz) manat 57 )əlli yeddi) qəpik, faiz borcuna görə 741,77 (yeddi yüz qırx bir manat 77 qəpik), dəbbə borcuna görə 50 (əlli) manat, cəmi 7911,34 (yeddi min doqquz yüz on bir) manat 34 (otuz dörd) qəpik məbləğində borcun və 115 (yüz on beş) manat dövlət rüsumu İddiaçı ASC-nin xeyrinə tutulsun. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) verilə bilər. Sədrlik edən: Gülnarə Tağızadə