Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(060)-5163/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № e-2(060)-5163/2025 22.08.2025 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Kazımov Elçin Məmməd oğlu, Tərəflərin iştirakı olmadan, İddiaçı "xxxx" ASC-nin cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı borcun tutulmasına dair iddiası üzrə mülki işə Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin inzibati binasında, kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: "xxxx" ASC cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı kiçik iddialara dair sadələşdirilmiş qaydada ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Əliyev Tofiq İsa oğlunun mirası qəbul etmiş vərəsələri Cavabdeh1 və Cavabdeh2 paylarına mütənasib qaydada "xxxx" ASC-nin xeyrinə xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********24 saylı tam kart müqaviləsi üzrə ödənilməmiş 41,84 manat əsas borcu və vəfat etdiyi tarixə ödənilməmiş 0,08 manat faiz borcu olmaqla, cəmi ödənilməmiş 41.92 manat borcu məbləğinin, xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********24 saylı nağd kredit müqaviləsi üzrə ödənilməmiş 1937,38 manat əsas borcun, ödənilmiş 40,14 manat dövlət rüsumunun və 0,8 manat xidmət haqqının tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, "xxxx" ASC ilə Əliyev Tofiq İsa oğlu arasında xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********24 saylı kredit müqaviləsi bağlanmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən Əliyev Tofiq İsa oğluna 36 ay müddətinə illik 21 faiz dərəcəsi ilə 2850 manat məbləğində kredit verilmişdir. X1 İsa oğlu arasında xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********24 saylı tam kart müqaviləsi bağlanmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən Əliyev Tofiq İsa oğluna 36 ay müddətinə illik 24 faiz dərəcəsi ilə 300 manat məbləğində kredit xətti açılmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış Kredit müqaviləsi ilə müəyyən edilmişdir ki, borcalan bu Müqavilə ilə müəyyən edilmiş müddətdə kredit məbləğini və ona hesablanan faizləri ödəməlidir. Əliyev Tofiq İsa oğlu xx.xx.2023-cü il tarixdə vəfat etmişdir. Sumqayıt şəhəri 4 saylı notariat ofisinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 683 saylı məktubuna əsasən Əliyev Tofiq İsa oğlunun mirası qəbul etmiş vərəsələri Cavabdeh1 və Cavabdeh2 Sumqayıt şəhəri 4 saylı notariat ofisinə müraciət etmiş və notariat ofisi tərəfindən vərəsələrə xx.xx.2024-ci il tarixli 2V-39, 2V-40 nömrəli vərəsəlik hüquq haqqında şəhadətnamələr verilmişdir. Bankın Sumqayıt filialı tərəfindən təqdim edilmiş maliyyə arayışından görünür ki, Əliyev Tofiq İsa oğlunun xx.xx.2025-ci ilədək kredit xətti üzrə Banka ödənilməmiş 41,84 manat əsas borcu və vəfat etdiyi tarixə ödənilməmiş 0,08 manat faiz borcu olmaqla, cəmi ödənilməmiş 41,92 manat borcu, nağd krediti üzrə Banka ödənilməmiş 1937,38 manat əsas borcu olmaqla, cəmi ödənilməmiş 1937,38 manat borcu qalmışdır. Cavabdeh mərhum Əliyev Tofiq İsa oğlundan qalmış mirası qəbul etməsinə baxmayaraq onlara çatan miras payı həcmində miras qoyanın "xxxx" ASC qarşısında olan öhdəliyini icra etməmişlər. Mübahisənin məhkəmədənkənar həlli üçün cavabdehlərə xx.xx.2025-ci il tarixində 6-2- 22/2-9074/2025 nömrəli xəbərdarlıq məktubu göndərilməsinə baxmayaraq sonuncu öz öhdəliyini bu günədək tam şəkildə yerinə yetirməmişlər. Odur ki, "xxxx" ASC məhkəmədən iddia tələbinin təmin olunmasına dair qətnamə çıxarılmasını xahiş edir. Cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2 iddia barədə bildiriş göndərilmiş, lakin onun tərəfindən həmin tələblə bağlı nəzərdə tutulmuş müddət ərzində etiraz daxil olmamışdır. Məhkəmə iş materiallarını araşdıraraq və iş üzrə sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan; - "xxxx" ASC ilə Əliyev Tofiq İsa oğlu arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********24 saylı kredit müqaviləsindən görünür ki, borcluya 36 ay müddətinə, illik 21 faiz olmaqla 2850 manat məbləğində kredit verilmişdir. - "xxxx" ASC ilə Əliyev Tofiq İsa oğlu arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********24 saylı tam kart müqaviləsindən görünür ki, borcluya 36 ay müddətinə illik 24 faiz dərəcəsi ilə 300 manat məbləğində kredit xətti açılmışdır. - "xxxx" ASC-nin xx.xx.2025-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, cavabdeh Əliyev Tofiq İsa oğlunun kredit müqaviləsi üzrə 1937,38 manat borcu vardır. - "xxxx" ASC-nin xx.xx.2025-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, cavabdeh Əliyev Tofiq İsa oğlunun tam kart müqaviləsi üzrə 41,84 manat əsas , 0,08 manat faiz borcu vardır. - AZ-İİ № 361727 saylı ölüm haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, Əliyev Tofiq İsa oğlu xx.xx.2023-cü ildə ürəyin xroniki işemik xəstəliyi səbəbilə ölmüşdür. - xx.xx.2024-cü il tarixli qanunun üzrə vərəsəlik şəhadətnaməsindən görünür ki, Əliyev Tofiq İsa oğlunun vərəsələri Cavabdeh1 və Cavabdeh2 miras əmlakının 1/2 hissəsində irs almışdırlar. Beləliklə, məhkəmə araşdırılması zamanı müəyyən olundu ki, "xxxx" ASC ilə Əliyev Tofiq İsa oğlu arasında xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********24 saylı kredit müqaviləsi və xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********24 saylı tam kart müqaviləsi bağlanmışdır. xx.xx.2022ci il tarixli, BPM**********24 saylı kredit müqaviləsinə əsasən Əliyev Tofiq İsa oğluna illik 21 faizlə, 36 ay müddətinə 2850 manat kredit verilmişdir. Eləcə də xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********24 saylı tam kart müqaviləsinə əsasən Əliyev Tofiq İsa oğluna 36 ay müddətinə illik 24 faiz dərəcəsi ilə 300 manat məbləğində kredit xətti açılmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış Kredit müqaviləsi və tam kart müqaviləsinə ilə müəyyən edilmişdir ki, borcalan bu Müqavilələr ilə müəyyən edilmiş müddətdə kredit məbləğini və ona hesablanan faizləri ödəməlidir. AZ-İİ № 361727 saylı ölüm haqqında şəhadətnaməyə əsasən, Əliyev Tofiq İsa oğlu xx.xx.2023-cü il tarixdə vəfat etmişdir. 4 saylı Sumqayıt şəhər 4 saylı notariat ofisi tərəfindən verilmiş məktubdan görünür ki, Əliyev Tofiq İsa oğlunun vərəsələrinin Cavabdeh1, Cavabdeh2n olduğu müəyyən edilmişdir. Bankın Sumqayıt filialı tərəfindən təqdim edilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli maliyyə arayışına əsasən, Əliyev Tofiq İsa oğlunun xx.xx.2025-ci ilədək kredit müqaviləsi üzrə Banka ödənilməmiş 1937,38 manat borcu, xx.xx.2025-ci il tarixli maliyyə arayışına əsasən Əliyev Tofiq İsa oğlunun tam kart müqaviləsi üzrə 41,84 manat əsas, 0,08 manat faiz borcu yaranmışdır. Cavabdehlər mərhum Əliyev Tofiq İsa oğlundan qalmış mirası qəbul etməsinə baxmayaraq ona çatan miras payı həcmində miras qoyanın "xxxx" ASC qarşısında olan öhdəliyini icra etməmişdir. Mübahisənin məhkəmədən kənar həlli üçün cavabdehlərə xx.xx.2025-ci il tarixində 6-2- 22/2-9074/2025 nömrəli xəbərdarlıq məktubu göndərilməsinə baxmayaraq cavabdehlər öz öhdəliyini bu günədək tam şəkildə yerinə yetirməmişdir. Məhkəmə iddia tələbi ilə bağlı aşağıdakı hüquq normalarının qeyd edilməsini zəruri hesab edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 386.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Müqavilə öhdəlik hüquq münasibətlərinin yaranmasını şərtləndirən mühüm hüquqi faktlardan biridir. Həmin Məcəllənin 389.1-ci maddəsinə görə, mülki hüquq və vəzifələrin müəyyənləşdirilməsi, dəyişdirilməsi və ya xitamı haqqında iki və ya bir neçə şəxsin razılaşması müqavilə sayılır. Beləliklə, tərəflər müqavilə bağlamaqla maraqlarına, mənafelərinə uyğun hüquq və vəzifələr müəyyən edirlər. Müqavilənin məqsədini isə tərəflərin öz vəzifəsini, yəni öhdəliyini icra etməsi təşkil edir. Həmin Məcəllənin 399.3-cü maddəsinə əsasən, müqavilədə nəzərdə tutula bilər ki, müqavilənin qüvvədə olma müddətinin qurtarması tərəflərin müqavilə üzrə öhdəliklərinin xitamına səbəb olur. Belə şərtin olmadığı müqavilə öhdəliyin icrasının qurtarmasının həmin müqavilədə müəyyənləşdirilmiş anına qədər qüvvədə sayılır. Həmin Məcəllənin462.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Müqavilədən yaranan öhdəliklərin növlərindən biri borc müqaviləsindən əmələ gələn öhdəliklərdir. Mülki Məcəllənin 739-cu maddəsinə müvafiq olaraq, borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Kredit müqaviləsinə əsasən, kreditor müqavilə ilə nəzərdə tutulmuş həcmdə və şərtlərdə pulun (kreditin) borcluya verilməsi öhdəliyini, borclu isə bu məbləğin qaytarılması və faizlərin ödənilməsi öhdəliyini öz üzərinə götürür. Mülki Məcəllənin 1306-cı maddəsinə əsasən, vərəsələr miras qoyanın mövcud olan və onun ölümü ilə xitam olunmayan bütün öhdəlikləri üzrə qəbul etdikləri miras əmlakdakı paylarına mütənasib surətdə birgə borclu kimi məsuliyyət daşıyırlar. Həmin Məcəllənin 1146-cı maddəsi miras qoyanın öldüyü günün və ya fiziki şəxsin ölmüş elan edilməsi barədə məhkəmə qərarının qüvvəyə mindiyi günün mirasın açıldığı vaxt sayıldığını müəyyən edir. Həmin Məcəllənin 1255-ci maddəsinə əsasən isə qəbul edilmiş miras onun açıldığı gündən vərəsənin mülkiyyəti sayılır. Həmin Məcəllənin 1306.1-ci maddəsinə əsasən, vərəsələr miras qoyanın kreditorlarının mənafelərini alınmış aktivdə özlərindən hər birinin payına mütənasib surətdə birgə borclu kimi tam ödəməyə borcludurlar. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 472.1-ci və 1306-cı maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2018-ci il tarixli qərarı ilə müəyyən edilmişdir ki,Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 470, 472-ci, eləcə də 1146, 1255 və 1306-cı maddələrinə uyğun olaraq, borclunun ölümündən sonra, ilk növbədə, mirası qəbul etmiş vərəsələr miras açıldığı gündən onlara çatan miras payı həcmində miras qoyanın kreditorları qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Miras qoyanın kreditorları tərəfindən vərəsələrə qarşı öhdəliyin icrası tələbi irəli sürülərkən, mirasın qəbulu ilə bağlı qanunvericilikdə müəyyən edilmiş müddətlər nəzərə alınmalıdır. Vərəsələr və zamin borclu öldükdən sonra əsas borcdan əlavə, faiz borcuna görə də məsuliyyət daşıyırlar. Borclunun təqsirli hərəkətləri nəticəsində öhdəlik icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi halda hesablanmış dəbbə pulunun ödənilməsi ilə bağlı tələb kreditor tərəfindən bu Qərarın təsviri-əsaslandırıcı hissəsində əks olunmuş qaydada vərəsələr və ya zaminə qarşı irəli sürülə bilər. Vərəsələr və ya zaminin təqsirli hərəkətləri nəticəsində öhdəlik icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi təqdirdə kreditor dəbbə pulunun ödənilməsini bu hərəkətləri törətmiş şəxsdən tələb edə bilər. Məhkəmə iş üzrə təqdim olunmuş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək, sadalanan maddi hüquq normalarına əsaslanaraq və həmin maddələrin tələblərini işin faktiki hallarına tətbiq edərək belə nəticəyə gəlir ki, Əliyev Tofiq İsa oğlu iddiaçıdan aldığı kredit üzrə əsas borcu və müqavilə ilə müəyyən edilmiş faizləri iddiaçıya qaytarmalı olmasına dair öhdəliklərin daşıyıcısı olmuşdur. X2 İsa oğlu xx.xx.2023-cü il tarixində ölmüşdür. Sumqayıt şəhər 4 saylı notariat ofisi tərəfindən verilmiş məktubdan görünür ki, Əliyev Tofiq İsa oğlunun vərəsələrinin Cavabdeh1 və Cavabdeh2 olduğu müəyyən edilmişdir. Ona görə də iddiaçının xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********24 saylı kredit müqaviləsi və xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********24 saylı tam kart müqaviləsi üzrə əsas və faiz borcunun cavabdehlərdən tutulması hissədə iddia tələbi təmin edilməlidir. Məhkəmə iddianın ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması ilə bağlı hissəsini araşdıraraq hesab edir ki, iddia bu hissədə də təmin edilməli, iddianın qiyməti 1000 manatdan 10000 manatadək olduqda məhkəməyə ödənilməli olan dövlət rüsumunun məbləği 30 manat + 1000 manatdan yuxarı iddia qiymətinin 1 %-i qədər olmalıdır. (“Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.1.2-ci maddəsi) Hazırda iddia tələbinin təmin edilən hissəsi 1979,3 manat olduğundan iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 40,14 manat dövlət rüsumunun və 0,80 manat bank xidmət haqqının əvəzi cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 77.1.-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 14.2.-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4.-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci, 284- 6-cı və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi təmin edilsin. Əliyev Tofiq İsa oğlunun vərəsələri Cavabdeh1 və Cavabdeh2 xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********24 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1937,38 manat əsas borc, xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********24 saylı tam kart müqaviləsinə əsasən 41,84 manat əsas , 0,08 manat faiz borcu olmaqla, ümumilikdə 1979,38 manat borc, ödənilmiş 40,14 manat dövlət rüsumunun və 0,8 manat bank xidmət haqqının əvəzi iddiaçı "xxxx" ASC-nin xeyrinə tutulsun. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə edilməklə) Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Elçin Kazımov