Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(060)-6749/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № e-2(060)-6749/2022 05.11.2022 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Qoşqarlı Rəşad Nizami oğlunun sədrliyi, Tərəflərin iştirakı olmadan, İddiaçı Bank Olmayan Kredit Təşkilatı "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı “kredit üzrə əsas bocun və hesablanmış faiz borcunun qaytarılması tələbi” iddiasına dair mülki işə Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin inzibati binasında baxaraq; M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: İddiaçı Bank Olmayan Kredit Təşkilatı "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, borclularla BOKT "xxxx" QSC arasında bağlanmış xx.xx.2021ci il tarixli, BO0011589-2021 nömrəli Kredit müqavilasi və ZM1-800011589-2021 saylı Zaminlik müqavilələrinə əsasən Cavabdeh1 ve Cavabdeh2 müştərək qaydada ödənilməmiş 2333,18 (iki min üç yüz otuz üç manat 18 qəpik) manat məbləğində əsas məbləğ, 1166,59 (bir min bir yüz altmış altı manat 59 qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 380,88 (üç yüz səksən manat 88 qəpik) manat cərima borcu, cəmi 3880,65 (üç min səkkiz yüz səksən manat 65 qəpik) manat məbləğində pulun və ödənilmiş 58,80 manat dövlət rüsumunun alınaraq "xxxx" QSC-yə verilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh1 bank olmayan kredit təşkilatı (bundan sonra BOKT) "xxxx" QSC-yə kreditin ayrılması ilə əlaqədar müraciət etmişdir. Borclunun müraciətinə müvafiq olaraq onunla BOKT "xxxx" MMC (bundan sonra təşkilat) arasında xx.xx.2021-ci il tarixli, BO0011589-2021 saylı Kredit Müqaviləsi bağlanmışdır. Həmin müqavilənin 2.1 və 2.2-ci bəndlərinə əsasən, “İstehlak” məqsədilə borcluya 24 ay müddətinə, illik 36 % olmaqla 3000 (üç min) AZN məbləğində kredit verilmişdir. Həmin tarixdə kreditin ödənilməsinin təminatı olaraq cavabdehin zamini Cavabdeh2 ilə ZM1-BO0011589- 2021 nömrəli Zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. Kredit müqaviləsinin bağlandığı müddətdən bu günə qədər borclu tərəfindən təşkilata əsas məbləğ üzrə 666,82 (altı yüz altmış altı manat 82 qəpik) manat, müqavilənin 3.5-ci bəndinə əsasən hesablanmış faiz borcu üzrə 667,67 (altı yüz altmış yeddi manat 67 qəpik) manat və müqavilənin 7.2-ci bəndinə əsasən hesablanmış cərimə borcu üzrə 139,51 (yüz otuz doqquz manat 51 qəpik) manat olmaqla cəmi 1474 (bir min dörd yüz yetmiş dörd manat) manat məbləğində pul ödənilmişdir. Hal-hazırda Cavabdeh1 təşkilata ödənilməmiş 2333,18 (iki min üç yüz otuz üç manat 18 qəpik) manat məbləğində əsas məbləğ, 1166,59 (bir min bir yüz altmış altı manat 59 qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 380,88 (üç yüz səksən manat 88 qəpik) manat cərimə borcu, cəmi 3880,65 (üç min səkkiz yüz səksən manat 65 qəpik) manat məbləğ borcu var. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təstiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında”Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Barəsində sadələşdirilmiş qaydada kiçik iddia daxil olmuş Cavabdeh2 iddia tələbi barədə bildiriş göndərilmiş, ünvan düzgün olmadığına görə poçt müəssisəsi tərəfindən məhkəməyə geri qaytarılmışdır. Barəsində sadələşdirilmiş qaydada kiçik iddia daxil olmuş Cavabdeh1 iddia tələbi barədə bildiriş göndərilmiş, lakin onun tərəfindən həmin iddia ilə bağlı nəzərdə tutulmuş müddət ərzində etiraz daxil olmamışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Məhkəmə işin materiallarını araşdırıb, sübutlara məcmu halda qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin olunmalıdır. İş materiallarında olan Bank Olmayan Kredit Təşkilatı "xxxx" QSC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 05 mart 2021-ci il tarixli BO0011589-2021 saylı Kredit Müqaviləsinin surətindən görünür ki, Cavabdeh1 (borclu) BOKT "xxxx" QSC-dən 24 ay müddətinə kredit verilərkən kreditor tərəfindən hər ay borcun 36 faiz dərəcəsini tətbiq etməklə 3000 (üç min) manat məbləğində kredit almışdır. Kredit müqavilələrinin 2.1-ci bəndinə görə borcalan Cavabdeh1 krediti və kreditidən istifadəyə görə faizləri ödəniş cədvəli ilə müəyyən olunmuş məbləğlərdə və müddətlərdə olmaqla, əsas kredit məbləği üzrə 3000 manat məbləğində pul vəsaitini ödəməyi öz üzərinə götürmüşdür. İş materiallarında olan xx.xx.2021-ci il tarixli, ZM1-BO0011589-2021 saylı “Zaminlik müqaviləsi”nin surətindən görünür ki, kredit müqaviləsindən irəli gələn öhdəliyin icrasının təmini üsulu kimi təşkilatla Cavabdeh2 arasında 05 mart 2021-ci il tarixli zaminlik müqaviləsi bağlanmış və müqaviləyə əsasən Cavabdeh2 zamin kimi kredit müqaviləsindən irəli gələn öhdəliyin icra edilməsinə görə Cavabdeh1 ilə eyni həcmdə məsuliyyəti öz üzərinə götürmüşdür. İş materiallarında olan "xxxx" BOKT QSC-nin xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh1 05 mart 2021-ci il tarixli BO0011589-2021 saylı kredit müqaviləsi üzrə əsas borc üzrə 2333 (ikimin üç yüz otuz üç) manat 18 (on səkkiz) qəpik, faiz borcu üzrə 1166 (bir min yüz altmış altı) manat 59 (əlli doqquz) qəpik, cərimə üzrə 380 (üç yüz səksən) manat 88 (səksən səkkiz) qəpik olmaqla, ümumilikdə 3880 (üç min səkkiz yüz səksən) manat 65 (altmış beş) qəpik məbləğində təşkil edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 386.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 739.1-ci maddəsinə əsasən, borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qösurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə möəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Azərbaycan Respublikası Mülki Məçəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə görə, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Aşağıdakı hallar borclunun icranı gecikdirməsi sayılır: öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi; icra müddəti çatanadək kreditorun etdiyi xəbərdarlıqdan sonra da öhdəliyin icra edilməməsi. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 448-ci maddəsinə əsasən, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 448.2-ci maddəsinə görə, borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Mülki Məcəllənin 470.1-ci maddəsinə əsasən “zaminlik müqaviləsi” üzrə zamin başqa şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsin öz öhdəliyini tamamilə və ya hissə-hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Həmin Məcəllənin 472-ci maddəsinə görə, borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin, borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsində qeyd olunmuşdur ki, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər, tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119-cu maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Ona görə də iş üzrə ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq iddiaçının xeyrinə keçirilməlidir. Beləliklə məhkəmə iş materiallarını araşdırıb, sübutlara məcmu halda, tam, hərtərəfli və obyektiv hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, cavabdehlər Cavabdeh1 ve Cavabdeh2 müştərək qaydada əsas borc üzrə 2333 (ikimin üç yüz otuz üç) manat 18 (on səkkiz) qəpik, faiz borcu üzrə 1166 (bir min yüz altmış altı) manat 59 (əlli doqquz) qəpik, cərimə üzrə 5 (beş) manat olmaqla, ümumilikdə 3504 (üç min beş yüz dörd) manat 77 (yetmiş yeddi) qəpik və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 58 (əlli səkkiz) manat 80 (səksən) qəpik pul vəsaitinin “X1 Kredit Təşkilatı” QSC-nin xeyrinə ödənilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5-284-6 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdehlər Cavabdeh1 ve Cavabdeh2 müştərək qaydada əsas borc üzrə 2333 (ikimin üç yüz otuz üç) manat 18 (on səkkiz) qəpik, faiz borcu üzrə 1166 (bir min yüz altmış altı) manat 59 (əlli doqquz) qəpik, cərimə üzrə 5 (beş) manat olmaqla, ümumilikdə 3504 (üç min beş yüz dörd) manat 77 (yetmiş yeddi) qəpik və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 58 (əlli səkkiz) manat 80 (səksən) qəpik pul vəsaitinin “X1 Kredit Təşkilatı” QSC-nin xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) verilə bilər. Qeyd: apellyasiya şikayəti elektron sistem vasitəsi ilə verilmədikdə AR MPM-nin 363.1.5- ci maddəsinə əsasən geri qaytarılacaqdır. Sədrlik edən: Rəşad Qoşqarlı