Tovuz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(062)-1690/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Tovuz rayon İş № e-2(062)-1690/2024 09.08.2024 TOVUZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Baxşıyev Qafil Yavər oğlunun sədrliyi, Cavadova Kəklik Mirəziz qızının katibliyi, İddiaçı ASC-nin cavabdehlər Cavabdeh2, Cavabdeh1, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 qarşı kredit müqaviləsi üzrə borc tələbinə dair mülki işə Tovuz şəhərində 09 avqust 2024-cü il tarixdə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı ASC məhkəmədə cavabdehlər Cavabdeh2, Cavabdeh1, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 qarşı iddia qaldıraraq kredit müqaviləsi üzrə kredit borcunun və faizlərin ödənilməsi tələbinə dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı ASC-yə məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə rəsmi məhkəmə bildirişi göndərilsə də, nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş və məhkəməyə ərizə göndərərək işə nümayəndənin iştirakı olmadan baxılmasını və iddianın təmin olunmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185-ci maddəsinə əsasən, iddiaçının nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İddiaçı ASC iddia ərizəsində göstərmişdir ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında 17 dekabr 2022-ci ildə nağd pul layihəsi müqaviləsinə əsasən 36 ay müddətinə, illik 23% olmaqla 21000 (iyirmi bir min) manat məbləğində kredit verilmişdir. Həmin kredit müqaviləsinin təminatı olaraq digər borclular Cavabdeh1, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 ilə 17 dekabr 2022-ci il tarixli zaminlik müqavilələri bağlamışdır. Zaminlik müqaviləsinin şərtlərinə müvafiq olaraq zaminlər Cavabdeh1, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 borclunun bank qarşısında öhdəliklərini tamamilə icra etməsi üçün borclu ilə birlikdə eyni məsuliyyəti daşıyırlar. Cavabdehlər kredit müqaviləsinin tələbini pozaraq dəfələrlə ödənişləri yubatmış və kredit müqaviləsi üzrə ödənilməsi planlaşdırılmış hər ay üçün kredit borcu və faiz borcundan ibarət vəsaiti banka ödəməkdən qəsdən yayınır. Odur ki, 09 may 2024-cü il tarixli maliyyə arayışına görə, cavabdehdən kredit müqaviləsi üzrə kreditin əsas məbləği 17862,46 manat, əsas məbləğə hesablanmış faiz borcu 2638,02 manat, cərimə borcuna görə 631,58 manat olmaqla cəmi 21132,06 manat məbləğində borcun və ərizə üçün dövlət büdcəsinə köçürülmüş 154 manat dövlət rüsumunun İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılması xahiş olunmuşdur. Cavabdehlər Cavabdeh2, Cavabdeh1, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə rəsmi məhkəmə bildirişi göndərilsə də, məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbi barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185-ci maddəsinə əsasən cavabdehlərin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə işdə olan sənədləri araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən təmin olunmalıdır. Belə ki, surəti işə əlavə olunmuş 17 dekabr 2022-ci il tarixli kredit müqaviləsindən görünür ki, Cavabdeh2 İddiaçı ASC tərəfindən 21000 manat 36 ay müddətinə kredit verilmişdir. Surəti işə əlavə olunmuş 17 dekabr 2022-ci il tarixli zaminlik müqaviləsindən görünür ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh1, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 arasında bağlanmış müqaviləyə əsasən, cavabdehlər üzərlərinə Cavabdeh2 borcunun ödənilməsinə dair öhdəlik götürmüşlər. İşə əlavə olunmuş ödəniş cədvəlinə əsasən, kredit müqaviləsi dövründə əsas borca hesablanmış faiz borcu 2638,02 manat təşkil edir. Surəti işə əlavə olunmuş 09 may 2024-cü il tarixli arayışdan görünür ki, cavabdehlərin əsas məbləği 17862,46 manat, əsas məbləğə hesablanmış faiz borcu 2638,02 manat, cərimə borcuna görə 631,58 manat borcu vardır. Məhkəmə araşdırmaları zamanı müəyyən olundu ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında 17 dekabr 2022-ci ildə nağd pul layihəsi müqaviləsinə əsasən 36 ay müddətinə, illik 23% olmaqla 21000 (iyirmi bir min) manat məbləğində kredit verilmişdir. Həmin kredit müqaviləsinin təminatı olaraq digər borclular Cavabdeh1, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 ilə 17 dekabr 2022-ci il tarixli zaminlik müqavilələri bağlamışdır. Zaminlik müqaviləsinin şərtlərinə müvafiq olaraq zaminlər Cavabdeh1, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 borclunun bank qarşısında öhdəliklərini tamamilə icra etməsi üçün borclu ilə birlikdə eyni məsuliyyəti daşıyırlar. Cavabdehlər kredit müqaviləsinin tələbini pozaraq dəfələrlə ödənişləri yubatmış və kredit müqaviləsi üzrə ödənilməsi planlaşdırılmış hər ay üçün kredit borcu və faiz borcundan ibarət vəsaiti banka ödəməkdən yayınmış və iddiaçı təşkilata kredit müqaviləsi üzrə kreditin əsas məbləği 17862,46 manat borcu qalmışdır. Bununla bərabər məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı təşkilat tərəfindən cavabdehə qarşı tənasübsüz surətdə cərimə ödənilməsinə dair tələb irəli sürülmüşdür. Azərbaycan Respublikası MM-nin 467-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq, tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirərsə kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Qanunverici dəbbə pulunun azadlılmasını məhkəmənin üzərinə hüquq kimi qoyduğundan cavabdehin böyük məbləğdə dəbbə pulunu ödəmək imkanında olmamasını, onun yüksək məbləğdə dəbbə pulu ödəməyə məcbur edilməsinin əmlak mənafeyinə mənfi təsir edə biləcəyini nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, iddiada nəzərdə tutulan dəbbə pulu azaldılmalıdır. «İnsan Hüquqlarının və X1 Haqqında Konvensiyanın» ədalətli məhkəmə araşdırması hüququnun təsdiq olunduğu 6-cı maddəsi ilə nəzərdə tutulmuşdur ki, hər kəs onun mülki hüquq və vəzifələri müəyyən edilərkən qanun əsasında yaradılmış müstəqil və qərəzsiz məhkəmə vasitəsi ilə ağla batan müddətdə işin ədalətli araşdırması hüququna malikdir. Beynəlxalq hüququn bu normasında nəzərdə tutulan şəxsin ədalətli məhkəmə araşdırması hüququnun mənasına görə məhkəmə qərarı ədalət anlayışına cavab verən olmalıdır. Məhkəmə yuxarıda qeyd olunan maddənin tələblərinə əsaslanaraq hesab edir ki, tələb olunan 631,58 manat cərimə azaldılaraq 31,57 manat məbləğində müəyyən olunması məqsədə müvafiqdir. Cərimənin qalan hissəsi təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikası MM-nin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi ) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllnin 445.1-ci maddəsinə əsasən, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 449.1-ci maddəsinə əsasən, özgənin pul vəsaitini qanunsuz saxlamaqla, onu qaytarmaqdan boyun qaçırmaqla, onun ödənilməsini digər şəkildə gecikdirməklə və ya başqa şəxsin hesabına pul vəsaitinin əsassız əldə etməklə və ya toplamaqla ondan faydalanmağa görə həmin vəsaitin məbləğindən faizlər ödənilməlidir. Həmin Məcəllənin 460.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliklərin icrası girov, dəbbə pulu, borclunun əmlakının saxlanılması, zaminlik, qarantiya, beh ilə və bu məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər üsullarla təmin edilə bilər. Həmin Məcəllənin 472.2-ci maddəsinə əsasən, əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra edilməməsi və ya lazımınca icra edilməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin tərəflər arasında hüquq münasibətlərinin yarandığı vaxt qüvvədə olan 739-cu maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya ( borc alana ) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı borc alan isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda o kredit müqaviləsi adlandırılır. Müstəqil peşə fəaliyyəti şəklində pul borc verməklə məşğul olan şəxslər əlavə olaraq peşəkarlıq qaydasında kreditlər verilməsi haqqında müddəaları gözləməlidirlər. Məhkəmə işdə olan sənədlərin məcmusuna qiymət verərək hesab edir ki, Cavabdeh2, Cavabdeh1, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 müştərək qaydada 17 dekabr 2022-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin əsas məbləği 17862,46 manat, əsas məbləğə hesablanmış faiz borcu 2638,02 manat, cərimə borcuna görə 31,57 manat olmaqla, cəmi 20532,05 manat məbləğində pul alınıb iddiaçı təşkilata verilməlidir. İddianın qalan hissəsi təmin olunmamalıdır. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 119-cu maddəsinə əsasən iddiaçının ödədiyi dövlət rüsumunun 151,60 manatı cavabdehdən tutulub iddiaçı təşkilata ödənilməlidir. Şərh olunanlara əsasən Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci və 234–cü maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, Q Ə T E T D İ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh2, Cavabdeh1, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 müştərək qaydada 17 dekabr 2022-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin əsas məbləği 17862,46 manat, əsas məbləğə hesablanmış faiz borcu 2638,02 manat, cərimə borcuna görə 31,57 manat olmaqla cəmi 20532,05 manat məbləğində pul və ödənilmiş dövlət rüsumunun 151,6 manatı alınaraq İddiaçı ASC -nin xeyrinə ödənilsin. İddianın qalan hissəsi təmin olunmasın. Qətnamə tərəflərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1(bir) ay müddətində Tovuz Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Qafil Baxşıyev