Füzuli Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(064)-137/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Füzuli rayonu İş № e-2(064)-137/2025 23.01.2025 FÜZULİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim İsmayılov Elmir Akif oğlunun sədrliyi, Hüseynzadə Fərid Səid oğlunun katibliyi ilə İddiaçı "xxxx" ASC-nin Cavabdeh qarşı ölmüş şəxsin kredit borcunun vərəsədən tutulması tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq müəyyənetdi: İddiaçı "xxxx" ASC X3 oğlunun vərəsəsi Cavabdeh İddiaçının xeyrinə xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********51 nömrəli kredit müqaviləsinə əsasən 4388,1 manat əsas, 9,76 manat faiz olmaqla, cəmi 4397,86 manat kredit borcunun, xx.xx.2021-ci il tarixli, BPM**********56 nömrəli kredit müqaviləsinə əsasən 105,09 manat əsas, 3,02 manat faiz olmaqla, cəmi 108,11 manat kredit borcunun tutulması, həmçinin iddia ərizəsi üçün ödənilmiş 65,06 manat dövlət rüsumunun və 0,40 qəpik bank xidmət haqqının tutulması barədə qətnamə çıxarımasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı ilə X3 oğlu arasında xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********51 saylı Kredit müqaviləsi bağlanmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən X3 oğluna 36 ay müddətinə illik 21 faiz dərəcəsi ilə 4900 manat məbləğində kredit verilmişdir. Həmçinin İddiaçı ilə X3 oğlu arasında xx.xx.2021-ci il tarixli, BPM**********56 saylı tam kart çərçivə müqaviləsi bağlanmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən X3 oğluna 36 ay müddətinə illik 24 faiz dərəcəsi ilə 300 manat məbləğində kredit xətti açılmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış Kredit müqaviləsi ilə müəyyən edilmişdir ki, borcalan bu Müqavilə ilə müəyyən edilmiş müddətdə kredit məbləğini və ona hesablanan faizləri ödəməlidir. 295367 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnaməyə əsasən X3 oğlu xx.xx.2022-ci il tarixdə vəfat etmişdir. Sumqayıt şəhər 1 saylı notariat ofisinin xx.xx.2024-cü il tarixli, 1772 saylı məktubuna əsasən X3 oğlunun mirası qəbul etmiş vərəsəsinin Cavabdeh olduğu müəyyən edilmişdir. Bankın Sumqayıt filialı tərəfindən təqdim edilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, X3 oğlunun xx.xx.2024-cü ilədək nağd krediti üzrə Banka ödənilməmiş 4388.1 manat əsas borcu və vəfat etdiyi tarixə 9.76 manat faiz borcu, kredit xətti üzrə Banka ödənilməmiş 105.09 manat əsas borcu və vəfat etdiyi tarixə 3.02 manat faiz borcu qalmışdır. Cavabdeh mərhum X3 oğlundan qalmış mirası qəbul etməsinə baxmayaraq ona çatan miras payı həcmində miras qoyanın "xxxx" ASC qarşısında olan öhdəliyini icra etməmişdir. Mübahisənin məhkəmədənkənar həlli üçün cavabdehə xx.xx.2024-cü il tarixində 6-2-22/2-32173/2024 nömrəli xəbərdarlıq məktubu göndərilməsinə baxmayaraq sonuncu öz öhdəliyini bu günədək tam şəkildə yerinə yetirməmişlər. İddiaçı "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi məhkəməyə ərizə verərək iddianı müdafiə etdiyini, məhkəmədən iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdehə məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə məlumat verilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin üzürlü səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat daxil olmamışdır. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185-ci maddəsinə əsasən mülki işə tərəflərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etdi. Məhkəmə iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia əsaslıdır. Buna görə də iddia təmin edilməlidir. İş materiallarında olan: xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********51 saylı kredit müqaviləsinə əsasən müəyyən olunur ki, X3 oğluna şəxsi məqsədlər üçün illik 21% hesablanması şərti ilə 36 ay müddətinə 4900 manat məbləğində kredit verilmişdir. Həmin müqaviləyə əsasən X3 oğlu krediti və ona hesablanmış faizləri qaytarmağı öhdəsinə götürmüşdür. xx.xx.2021-ci il tarixli, BPM**********56 saylı tam kart çərçivə müqaviləsinə əsasən müəyyən olunur ki, X3 oğluna 36 ay müddətinə illik 24 faiz dərəcəsi ilə 300 manat məbləğində kredit xətti açılmışdır. xx.xx.2024-cü il tarixli 24/1073 saylı və eyni tarixli, 24/1075 saylı maliyyə arayışları əsasında müəyyən olunur ki, X3 oğlunun banka xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********51 nömrəli kredit müqaviləsinə əsasən 4388,1 manat əsas, 9,76 manat faiz olmaqla, cəmi 4397,86 manat kredit borcu, xx.xx.2021-ci il tarixli, BPM**********56 nömrəli kredit müqaviləsinə əsasən 105,09 manat əsas, 3,02 manat faiz olmaqla, cəmi 108,11 manat kredit borcu yaranmışdır. Azərbaycan Respublikası 1 saylı Sumqayıt regional “Asan Xidmət” X2 tərəfindən verilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli ölüm haqqında şəhadətnamənin surəti əsasında müəyyən edilir ki, X3 oğlu xx.xx.2022-ci il tarixdə ölmüşdür. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Sumqayıt şəhəri 3 saylı notariat kontoru tərəfindən veriliş xx.xx.2023-cü il tarixli qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin surəti əsasında müəyyən olunur ki, xx.xx.2022-ci il tarixdə ölmüş X3 oğlunun vərəsəsi arvadı Cavabdehdır və o, miras əmlakdan tam hissədə pay almalıdır. Şəhadətnamə verilən miras əmlak ... “DOST İŞ Mərkəzi” tərəfindən verilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli məktubuna əsasən cəmi 823,18 manat dəyərində əmək haqqı, müavinət və digər pul məbləğlərindən ibarətdir. Beləliklə, işin faktiki halları ilə müəyyən edilmişdir ki, İddiaçı ilə X3 oğlu arasında xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********51 saylı Kredit müqaviləsinə əsasən X3 oğluna 36 ay müddətinə illik 21 faiz dərəcəsi ilə 4900 manat məbləğində kredit verilmiş, həmçinin xx.xx.2021ci il tarixli, BPM**********56 saylı tam kart çərçivə müqaviləsinə əsasən X3 oğluna 36 ay müddətinə illik 24 faiz dərəcəsi ilə 300 manat məbləğində kredit xətti açılmışdır. Lakin borclu şəxs X3 oğlu öz üzərinə götürdüyü kredit öhdəliyini lazımınca icra etməmiş və nəticədə onun banka ümumilikdə xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********51 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 4397,86 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, BPM**********56 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 108,11 manat kredit borcu qalmışdır. Borclu X3 oğlu xx.xx.2022-ci il tarixdə vəfat etmiş və arvadı Cavabdeh vəfat etmiş şəxsin qanun üzrə vərəsəsi müəyyən edilmişdir. Cavabdeh X3 oğlundan qalmış əmlakı miras kimi qəbul etmişdir. Sadalanan xüsusatlara əsasən Məhkəmə hesab edir ki, əsas borc və faizlər qanun üzrə X3 oğlunun vərəsəsi qismində tanınmış Cavabdeh tutulmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 743.1-ci maddəsinə əsasən Kredit müqaviləsinə görə borcverən pul vəsaitinə mülkiyyət hüququnu müqavilədə göstərilən məbləğdə və şərtlərlə borcalana verməyi, borcalan isə aldığı pul vəsaitini müqavilədə müəyyən edilmiş müddətə faizlərin və (və ya) müqavilədə göstərilən digər ödənişlərin ödənilməsi şərtilə borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Kredit müqaviləsi üzrə borcverən yalnız normativ hüquqi aktlara uyğun olaraq kreditlərin verilməsi fəaliyyətinin həyata keçirilməsi hüququna malik şəxs ola bilər. 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 1151-ci məcəlləsinə uyğun olaraq mirasa (miras əmlaka) miras qoyanın öldüyü məqamadək malik olduğu əmlak hüquqlarının (miras aktivi) və vəzifələrin (miras passivi) toplusu daxildir. Mirasa ümumi mülkiyyətdən ölənə çatası pay, əmlakın naturada bölünməsi mümkün olmadıqda isə bu əmlakın dəyəri daxildir. 1306.1-ci maddəsinə əsasən vərəsələr miras qoyanın kreditorlarının mənafelərini alınmış aktivdə özlərindən hər birinin payına mütənasib surətdə birgə borclu kimi tam ödəməyə borcludurlar. 1307-ci maddəsinə əsasən mirasın notarius tərəfindən siyahıya alındığı haldan başqa, vərəsə miras qoyanın borclarının mirasdan çox olduğunu sübut etməlidir. 472.1-ci və 1306-cı maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2018-ci il tarixli qərarı ilə müəyyən edilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 470, 472-ci, eləcə də 1146, 1255 və 1306-cı maddələrinə uyğun olaraq, borclunun ölümündən sonra, ilk növbədə, mirası qəbul etmiş vərəsələr miras açıldığı gündən onlara çatan miras payı həcmində miras qoyanın kreditorları qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Miras qoyanın kreditorları tərəfindən vərəsələrə qarşı öhdəliyin icrası tələbi irəli sürülərkən, mirasın qəbulu ilə bağlı qanunvericilikdə müəyyən edilmiş müddətlər nəzərə alınmalıdır. Vərəsələr və zamin borclu öldükdən sonra əsas borcdan əlavə, faiz borcuna görə də məsuliyyət daşıyırlar. Sadalanan qanunvericilik aktı normalarına və xüsusatlara əsasən Məhkəmə hesab edir ki, X3 oğlu müqavilə əsasında iddiaçıdan kredit almaq hüququna malik olduğu kimi eyni zamanda göstərilən müqavilə əsasında kredit məbləğini iddiaçıya qaytarmalı olmasına dair vəzifələrin daşıyıcısı olmuşdur. X3 oğlu öldüyündən, Cavabdeh onun vərəsəsi olduğundan və X3 oğlundan miras qalmış əmlaka vərəsəlik qaydasında mülkiyyət əldə etdiyindən, həmçinin məhkəmə iclasınin yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada məlumatlandırılmış vərəsə hesab olunan borclunun miras qoyanın borclarının mirasdan çox olduğunu sübut edən xüsusatları Məhkəməyə təqdim etmədiyindən, bununla da, Cavabdeh borclu kimi mövcud kredit borcunu tam ödəməyə borclu olduğundan iddia əsaslıdır. Buna görə də iddia təmin edilərək, kredit borcu Cavabdeh tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Məhkəmə, həmçinin iddianın 65,06 manat məbləğində dövlət rüsumunun və 0,40 manat xidmət haqqının alınmasına dair hissəsini də araşdıraraq hesab edir ki, iddianın bu hissəsi də əsaslıdır. Digər tərəfdən, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia əsaslıdır. Buna görə də iddia təmin edilməlidir. Məhkəmə şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq qətetdi: İddia təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli, BPM**********51 nömrəli kredit müqaviləsinə əsasən 4388,1 manat əsas, 9,76 manat faiz olmaqla, cəmi 4397,86 manat kredit borcu, xx.xx.2021-ci il tarixli, BPM**********56 nömrəli kredit müqaviləsinə əsasən 105,09 manat əsas, 3,02 manat faiz olmaqla, cəmi 108,11 manat kredit borcu və ödənilmiş 65,06 manat dövlət rüsumunun və 0,40 qəpik bank xidmət haqqının əvəzi tutularaq “Azərbaycan Beynəlxalq Bankı" ASC-yə ödənilsin. Qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən 01 (bir) ay müddətində Füzuli Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə (elektron kabinet vasitəsilə) Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 01 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən: Elmir İsmayılov