Cəbrayıl Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(072)-130/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Biləsuvar rayonu İş № e-2(072)-130/2025 18.02.2025 CƏBRAYIL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim: Nüsrətov Tərlan Vaqif oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclasının katibi: Əliyev Asəf Seyfəddin oğlunun katibliyi, Cavabdeh: Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı ASC-nin Cavabdeh qarşı “kredit borcunun ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı ASC Cavabdeh qarşı “kredit borcunun ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh İddiaçı ASC-nin “Bankın müştərilərinə kreditləşmə və xidmət şərtləri haqqında” müqavilənin ümumi şərtləri ilə tanış olmuşdur. Bundan başqa, İddiaçı ASC-nin “Azneft” filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış CP/68503/84/1 saylı, 21 yanvar 2022-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən bank tərəfindən cavabdehə istehlak məqsədilə illik 21 (iyirmi bir) % dərəcəsi tətbiq edilməklə, 48 (qırx səkkiz) ay müddətinə 15000 (on beş min) AZN məbləğində kredit verilmişdir. Kredit müqaviləsinin şərtlərinə əsasən Cavabdeh hər ay vaxtı-vaxtında əsas kredit borcunu və kreditdən istifadəyə görə hesablanmış faiz borcunu bankın xeyrinə ödəməyi öz üzərinə öhdəlik götürmüşdür. Lakin Cavabdeh kredit müqaviləsinə əsasən bank qarşısında olan öhdəliklərini tam icra etməmişdir. Kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərini bank qarşısında tam icra etməyən Cavabdeh banka olan kredit borcu barədə bir neçə dəfə şifahi və yazılı formada xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq, bank qarşısında olan öhdəliklərini tam icra etməmişdir. Hal-hazırda bank qarşısında olan öhdəliklərini tam icra etməyən Cavabdeh kredit müqaviləsinə əsasən 26 noyabr 2024-cü il tarixdə banka 8726.45 (səkkiz min yeddi yüz iyirmi altı, qırx beş) AZN məbləğində əsas kredit borcu, 1333.58 (min üç yüz otuz üç, əlli səkkiz) AZN məbləğində faiz borcu, 546.16 (beş yüz qırx altı, on altı) AZN məbləğində cərimə borcu və ümumilikdə 10606.19 (on min altı yüz altı, on doqquz) AZN məbləğində kredit borcu mövcuddur. Qeyd edilənlərə əsasən, Cavabdeh 8726.45 (səkkiz min yeddi yüz iyirmi altı, qırx beş) AZN məbləğində əsas kredit borcunun, 1333.58 (min üç yüz otuz üç, əlli səkkiz) AZN məbləğində faiz borcunun, 546.16 (beş yüz qırx altı, on altı) AZN məbləğində cərimə borcunun, ümumilikdə 10606.19 (on min altı yüz altı, on doqquz) AZN məbləğində kredit borcunun, iddia qaldırılması üçün iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 122 (yüz iyirmi iki) AZN məbləğində dövlət rüsumunun tutularaq, İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə məhkəmə tərəfindən qətnamə qəbul edilməsini xahiş edilmişdir. Məhkəmə iclasında Cavabdeh iddia tələbini qismən qəbul edərək, izahatında bildirmişdir ki, o, İddiaçı ASC-nin “Bankın müştərilərinə kreditləşmə və xidmət şərtləri haqqında” müqavilənin ümumi şərtləri ilə tanış olmuşdur. Bundan başqa, İddiaçı ASC-nin “Azneft” filialı ilə bağlanmış CP/68503/84/1 saylı, 21 yanvar 2022-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən bank tərəfindən istehlak məqsədilə ona illik 21 (iyirmi bir) % dərəcəsi tətbiq edilməklə, 48 (qırx səkkiz) ay müddətinə 15000 (on beş min) AZN məbləğində kredit verilmişdir. Kredit müqaviləsinin şərtlərinə əsasən o, hər ay vaxtı-vaxtında əsas kredit borcunu və kreditdən istifadəyə görə hesablanmış faiz borcunu bankın xeyrinə ödəməyi öz üzərinə öhdəlik götürmüşdür. Lakin bir müddət ərzində maliyyə cəhətdən çətinlik çəkdiyi üçün bankın xeyrinə kredit borcunun ödənişini həyata keçirə bilməmişdir. Məhkəmə qarşısında söz verir ki, maddi imkanı daxilində qısa müddət ərzində banka olan kredit borcunu tam şəkildə ödəyəcəkdir. Eyni zamanda bildirir ki, hal-hazırda kredit müqaviləsinə əsasən hesablanmış dəbbə pulu borcunun məbləği yüksək olduğu üçün iddia tələbini qismən qəbul edir. Bütün bunları nəzərə alaraq, qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada dəbbə pulu məbləğinin azaldılaraq, İddiaçı ASC-nin ona qarşı “kredit borcunun ödənilməsi” tələbinə dair iddianın qismən təmin edilməsi barədə məhkəmə tərəfindən qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında İddiaçı ASC qabaqcadan lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, iddiaçının nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Belə ki, İddiaçı ASC-nin nümayəndəsi ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, müəyyən üzrlü səbəblərə məhkəmə iclasında iştirak edə bilməyəcəyi barədə məhkəməyə məlumat vermiş, mülki işə onun iştirakı olmadan mahiyyəti üzrə baxılmasını və iddia tələbinin təmin edilməsi barədə məhkəmə tərəfindən qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə İddiaçı ASC-nin nümayəndəsinin iştirakı olmadan mülki işə mahiyyəti üzrə baxılmasını məqsədə müvafiq hesab edir. Məhkəmə cavabdehin izahatını dinləyib, iş materiallarını tam, obyektiv və hərtərəfli araşdırıb və iş üzrə toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi əsaslı olduğu üçün qismən təmin edilməlidir. İş materiallarında olan İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 22 noyabr 2021-ci il tarixli “Bankın müştərilərinə kreditləşmə və xidmət şərtləri haqqında” müqavilənin surətindən görünür ki, Cavabdeh kredit müqaviləsinin ümumi şərtləri ilə tanış olmuşdur. İş materiallarında olan İddiaçı ASC-nin “Azneft” filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış CP/68503/84/1 saylı, 21 yanvar 2022-ci il tarixli kredit müqaviləsinin surətindən görünür ki, bank tərəfindən Cavabdeh istehlak məqsədilə illik 21 (iyirmi bir) % dərəcəsi tətbiq edilməklə, 48 (qırx səkkiz) ay müddətinə 15000 (on beş min) AZN məbləğində kredit verilmişdir. İş materiallarında olan 3022 saylı, 21 yanvar 2022-ci il tarixli kassa məxaric orderinin və 17 yanvar 2025-ci il tarixli hesabdan çıxarışın surətindən görünür ki, İddiaçı ASC-nin “Azneft” filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış CP/68503/84/1 saylı, 21 yanvar 2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən bank tərəfindən Cavabdeh nağd pul şəklində 15000 (on beş min) AZN məbləğində kredit verilmiş və “borcalan” tərəfindən kredit vəsaitindən istifadə edilmişdir. İş materillarında olan CP/68503/84/1 saylı, 21 yanvar 2022-ci il tarixli müqaviləyə əlavədən, yəni ödəniş cədvəlinin surətindən görünür ki, Cavabdeh 15000 (on beş min) AZN məbləğində kredit borcunu illik 21 (iyirmi bir) % dərəcəsi tətbiq edilməklə, 48 (qırx səkkiz) ay müddətinə hər ay vaxtı-vaxtında bankın xeyrinə ödəməlidir. İş materiallarında olan 26 noyabr 2024-cü il tarixli maliyyə arayışının surətindən görünür ki, Cavabdeh kredit müqaviləsinə əsasən 26 noyabr 2024-cü il tarixə banka 8726.45 (səkkiz min yeddi yüz iyirmi altı, qırx beş) AZN məbləğində əsas kredit borcu, 1333.58 (min üç yüz otuz üç, əlli səkkiz) AZN məbləğində faiz borcu, 546.16 (beş yüz qırx altı, on altı) AZN məbləğində cərimə borcu və ümumilikdə 10606.19 (on min altı yüz altı, on doqquz) AZN məbləğində kredit borcu mövcuddur. İş materiallarında olan 17 oktyabr 2024-cü il tarixli bildirişin surətindən görünür ki, Cavabdeh İddiaçı ASC-yə olan kredit borcu barədə bank tərəfindən rəsmi xəbərdarlıq edilmişdir. (Belə ki, “X1” MMC-nin 25 oktyabr 2024-cü il tarixli aktının surətindən görünür ki, Cavabdeh İddiaçı ASC-yə olan kredit borcu barədə bank tərəfindən məktub göndərilməsi sifariş edilsə də, lakin ünvan natamam olduğu üçün Cavabdeh məktubun çatdırılması mümkün olmamışdır...). İş materiallarında olan ********** saylı, 01 noyabr 2024-cü il tarixli ödəniş qəbzinin surətindən görünür ki, İddiaçı ASC tərəfindən iddia qaldırılması üçün 122 (yüz iyirmi iki) AZN məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkət etməlidir, məsələn, pul ödəməli, xidmətlər göstərməli, əmlak verməli, iş görməli və i.a və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasının tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və ya xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 743.1-ci maddəsinə əsasən kredit müqaviləsinə görə borcverən pul vəsaitinə mülkiyyət hüququnu müqavilədə göstərilən məbləğdə və şərtlərlə borcalana verməyi, borcalan isə aldığı pul vəsaitini müqavilədə müəyyən edilmiş müddətə faizlərin və (və ya) müqavilədə göstərilən digər ödənişlərin ödənilməsi şərtilə borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Kredit müqaviləsi üzrə borcverən yalnız normativ hüquqi aktlara uyğun olaraq kreditlərin verilməsi fəaliyyətinin həyata keçirilməsi hüququna malik şəxs ola bilər. Həmin Məcəllənin 746.1-ci maddəsinə əsasən istehlak krediti müqaviləsinə görə borcverən sahibkarlıq və ya peşə fəaliyyəti ilə bağlı olmayan məqsədlər üçün fiziki şəxs olan borcalana (bundan sonra – istehlakçı) pul vəsaitini borc verməyi, istehlakçı isə aldığı borcu faizlər və (və ya) müqavilədə göstərilən digər ödənişlərin ödənilməsi şərtilə müqavilə ilə müəyyən edilmiş qaydada və müddətdə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Məhkəmə iddia tələbinin “546.16 (beş yüz qırx altı, on altı) AZN məbləğində cərimə borcunun ödənilməsi” hissəsində hesab edir ki, Cavabdeh tərəfindən kredit müqaviləsinə əsasən İddiaçı ASC-yə olan kredit borcunun bir hissəsi ödənildiyi, öhdəliyin icrasının gecikdirilməsinə görə İddiaçı ASC tərəfindən cərimə məbləği tənasübsüz surətdə yüksək həddə hesablandığı, eləcə də tərəflərin həm əmlak, həm də bütün əsaslı mənafelərini və mülki hüquq subyektlərinin bərabərliyini təmin etmədiyi üçün cərimə borcu işin hallarına görə mütənasib deyildir. Bu səbəbdən də, “546.16 (beş yüz qırx altı, on altı) AZN məbləğində cərimə borcu 100 (yüz) AZN məbləğinə qədər” azaldılmalı və iddia tələbinin “cərimə məbləğinin ödənilməsi” hissəsi qismən təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Həmin Məcəllənin 217.3-cü maddəsinə əsasən qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Beləliklə, məhkəmə toplanmış sübutların məcmusuna tam, obyektiv və hüquqi qiymət verərək, yuxarıda göstərilən qanunvericilik aktı normalarına əsasən hesab edir ki, İddiaçı ASC-nin “Azneft” filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış kredit müqaviləsinin şərtləri pozulduğu, yəni “borclu” tərəfindən müqavilə öhdəlikləri tam icra edilmədiyi üçün iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh 8726.45 (səkkiz min yeddi yüz iyirmi altı, qırx beş) AZN məbləğində əsas kredit borcu, 1333.58 (min üç yüz otuz üç, əlli səkkiz) AZN məbləğində faiz borcu, 100 (yüz) AZN məbləğində cərimə borcu, ümumilikdə 10160.03 (on min yüz altmış, sıfır üç) AZN məbləğində kredit borcu və 116.86 (yüz on altı, səksən altı) AZN məbləğində dövlət rüsumu (ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq...) tutularaq, İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 360-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 8726.45 (səkkiz min yeddi yüz iyirmi altı, qırx beş) AZN məbləğində əsas kredit borcu, 1333.58 (min üç yüz otuz üç, əlli səkkiz) AZN məbləğində faiz borcu, 100 (yüz) AZN məbləğində cərimə borcu, ümumilikdə 10160.03 (on min yüz altmış, sıfır üç) AZN məbləğində kredit borcu və 116.86 (yüz on altı, səksən altı) AZN məbləğində dövlət rüsumu tutularaq, İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Cəbrayıl Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Tərlan Nüsrətov