Şəki Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(075)-800/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şəki şəhəri İş № e-2(075)-800/2022 12.05.2022 ŞƏKİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Hacıyev Pərviz Vaqif oğlunun sədrliyi, Hüseynəliyeva Günay Asif qızının katibliyi ilə İddiaçı ASC-nin Cavabdeh qarşı «borc» tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə Şəki Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı ASC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh 2 Sentyabr 2021-ci il tarixli, SKLMB-07557 saylı kredit müqaviləsi üzrə əsas borcuna görə 2097.88 manat, faiz borcuna görə 138.51 manat, cərimə borcuna görə 247.15 manat, borcun cəmi məbləği 2483.54 manat pul və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 44.84 manat məbləğində pulun tutulması, Cavabdeh məxsus olan girov qoyulmuş aşağıdakı qızıl-zinət əşyalarına yönəldilməsi: ərəbski sep – 1 ədəd, çəkisi-6,3, əyarı–583; bilərzik –1 ədəd, çəkisi–2,9, əyarı–585; köhnə beşlik –1 ədəd, çəkisi–4,2, əyarı–880; qırmızı qaş üzük –1 ədəd, çəkisi– 1,7, əyarı–583; şəbəkə kulon –1 ədəd, çəkisi–5,9, əyarı–583; sepli saat –1 ədəd, çəkisi– 14,4, əyarı–583; qaşlı sırğa –1 ədəd, çəkisi–2,4, əyarı–583; boyunbağı –1 ədəd, çəkisi– 5,4, əyarı–585 – cəmi: 43,2 qr; bu əmlakların hərracda satılması və onun satışından əldə olunmuş pul vəsaiti hesabına Cavabdeh 2 Sentyabr 2021-ci il tarixli, SKLMB-07557 saylı kredit müqaviləsi üzrə cəmi 2483.54 manat pul və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 44.84 manat məbləğində pulun ödənilməsi, girov predmetlərinin açıq hərracdan satılmasından əldə edilmiş vəsait qeyd olunan 2 Sentyabr 2021-ci il tarixli, SKLMB-07557 saylı kredit müqaviləsi üzrə borcun ödənilməsi üçün yetərli olmazsa, Cavabdeh tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barəsində lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti nümayəndəsinin məhkəmə iclasında iştirakını təmin etməmişdir. Lakin İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin nümayəndəsi 11 may 2022-ci il tarixdə məhkəməyə elektron ərizə göndərərək, məhkəmə iclasının iştirakları olmadan keçirilməsi və iddianın tam təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılması xahiş etmişdir. Məhkəmə İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İddiaçı ASC iddia ərizəsində iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında 02 sentyabr 2021-ci il tarixli, SKLMB-07557 saylı kredit müqaviləsi bağlanmışdır. Müqaviləyə əsasən cavabdehə illik 30% olmaqla 15 ay müddətinə 2365.00 manat məbləğində kredit verilmişdir. Kredit müqaviləsinin təminatı olaraq Cavabdeh ilə 02 sentyabr 2021-ci il tarixli, SKLMB-07557 saylı girov müqaviləsi bağlanmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən Cavabdeh məxsus 01 (bir) ədəd 6.3 qr çəkidə 583 əyarlı ərəbski sep, 01 (bir) ədəd 2.9 qr çəkidə 585 əyarlı bilərzik, 01 (bir) ədəd 4.2 qr çəkidə 880 əyarlı köhnə beşlik, 01 (bir) ədəd 1.7 qr çəkidə 583 əyarlı qırmızı qaş üzük, 01 (bir) ədəd 5.9 qr çəkidə 583 əyarlı şəbəkə kulon, 01 (bir) ədəd 14.4 qr çəkidə 583 əyarlı sepli saat, 01 (bir) ədəd 2.4 qr çəkidə 583 əyarlı qaşlı sırğa və 01 (bir) ədəd 5.4 qr çəkidə 585 əyarlı boyunbağı olmaqla, qızıl-zinət əşyaları girov qoyulmuşdur. Cavabdeh bank qarşısındakı öhdəliklərini bu günə kimi lazımınca yerinə yetirməmişdir. Belə ki, cavabdehin banka hazırda olan borcu əsas borc üzrə 2097.88 manat, faiz borcu üzrə 138.51 manat və cərimə borcu üzrə 247.15 manat təşkil edir. Odur ki, iddiaçı hazırkı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinin tələbinə uyğun olaraq məhkəmə işə onun iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Elektron qaydada işə əlavə edilmiş: 02 sentyabr 2021-ci il tarixli, SKLMB-07557 saylı kredit müqaviləsindən görünür ki, həmin kredit müqaviləsi əsasında İddiaçı ASC tərəfindən cavabdeh X1 illik faiz dərəcəsi 30% olmaqla 15 ay müddətində qaytarılmaq şərti ilə cəmi 2365.00 manat məbləğində kredit verilmişdir. Ödəniş qrafikindən görünür ki, Cavabdeh götürdüyü 2365.00 manat krediti ona hesablanmış faizlərlə birlikdə hər ay hissə-hissə ödəməklə qaytarmalı olmuşdur. 02 sentyabr 2021-ci il tarixli, SKLMB-07557 saylı girov müqaviləsindən görünür ki, həmin kreditin təminatı kimi Cavabdeh məxsus 01 (bir) ədəd 6.3 qr çəkidə 583 əyarlı ərəbski sep, 01 (bir) ədəd 2.9 qr çəkidə 585 əyarlı bilərzik, 01 (bir) ədəd 4.2 qr çəkidə 880 əyarlı köhnə beşlik, 01 (bir) ədəd 1.7 qr çəkidə 583 əyarlı qırmızı qaş üzük, 01 (bir) ədəd 5.9 qr çəkidə 583 əyarlı şəbəkə kulon, 01 (bir) ədəd 14.4 qr çəkidə 583 əyarlı sepli saat, 01 (bir) ədəd 2.4 qr çəkidə 583 əyarlı qaşlı sırğa və 01 (bir) ədəd 5.4 qr çəkidə 585 əyarlı boyunbağı olmaqla, qızıl-zinət əşyaları İddiaçı ASC-nin xeyrinə girov qoyulmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinin tələblərinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 739-cu maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlanır. Həmin Məcəllənin 295-ci maddəsinə əsasən girov saxlayanın (kreditorun) tələblərinin ödənilməsi üçün tutma girov qoyulmuş əşyaya borclu girov təmin edilmiş öhdəliyi onun cavabdeh olduğu səbəblərdən icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə yönəldilə bilər. Həmin Məcəllənin 279-cu maddəsinə əsasən əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərə tutulmayıbsa, girov saxlayanın tələbini girov faktiki təminat məqamında malik olduğu həcmdə təmin edir. Bu tələbə həmçinin faizlər, dəbbə pulu, icranın gecikdirilməsi ilə vurulmuş zərərin əvəzinin ödənilməsi, habelə girov qoyulmuş əşyanın saxlanılması və salamatlığı üçün girov saxlayanın zəruri xərcləri və tutma xərcləri daxildir. Həmin Məcəllənin 298.1-ci maddəsinə əsasən girov qoyulmuş əşyanın satılması nəticəsində götürülmüş məbləğdən, tutmanın həmin əşyaya yönəldilməsinə və onun satılmasına çəkilmiş xərclərin ödənilməsi üçün zəruri məbləğlər tutulduqdan sonra, girov saxlayanın tələbləri ödənilir, qalan məbləğ girov qoyana verilir. Həmin Məcəllənin 298.2-ci maddəsinə əsasən əgər girov qoyulmuş əşyanın satışdan götürülən məbləğ girov saxlayanın tələbini ödəmək üçün yetərli deyildirsə, o, çatışmayan məbləği, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, borclunun başqa əşyasından almaq hüququna malikdir. Bu halda girov saxlayanın girova üstünlük hüququ yoxdur. Məhkəmə araşdırması zamanı işin mübahisəsiz halları olaraq müəyyən edildi ki, “Rabitəbank» ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 02 sentyabr 2021-ci il tarixli, SKLMB-07557 saylı kredit müqaviləsinə əsasən ona 15 ay müddətinə illik 30% ödəmək şərtilə 2365.00 manat məbləğində kredit verilmiş və həmin kreditin təminatı kimi tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə Cavabdeh məxsus 01 (bir) ədəd 6.3 qr çəkidə 583 əyarlı ərəbski sep, 01 (bir) ədəd 2.9 qr çəkidə 585 əyarlı bilərzik, 01 (bir) ədəd 4.2 qr çəkidə 880 əyarlı köhnə beşlik, 01 (bir) ədəd 1.7 qr çəkidə 583 əyarlı qırmızı qaş üzük, 01 (bir) ədəd 5.9 qr çəkidə 583 əyarlı şəbəkə kulon, 01 (bir) ədəd 14.4 qr çəkidə 583 əyarlı sepli saat, 01 (bir) ədəd 2.4 qr çəkidə 583 əyarlı qaşlı sırğa və 01 (bir) ədəd 5.4 qr çəkidə 585 əyarlı boyunbağı olmaqla, qızıl-zinət əşyaları İddiaçı ASC-nin xeyrinə girov qoyulmuşdur. İddiaçı iddia tələbini əsaslandıran hallar kimi iş materiallarına istinad etmişdir. Cavabdeh isə məhkəmə iclasında iştirak etməmiş və iddiaya münasibət bildirməmişdir. Göründüyü kimi İddiaçı ASC tərəfindən Cavabdeh kredit məbləği verilərək müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliyə əməl edilməsinə baxmayaraq, Cavabdeh kredit və girov müqaviləsi üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliklərin tam şəkildə icrasını təmin etməmişdir. Bu səbəbdən də İddiaçı ASC qalıq qalmış kredit borcunun ödənilməsini Cavabdeh tələb etməkdə haqlıdır. Azərbaycan Respublikasının MM-nin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. İddiaçı ASC-nin cavabdehə qarşı hazırkı iddia tələbinin 247.15 manat məbləğində cərimənin ödənilməsi hissəsində məhkəmə hesab edir ki, cərimə məbləği tənasübsüz dərəcədə yüksək hesablanmışdır. Şərh olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, Cavabdeh 02 sentyabr 2021-ci il tarixli, SKLMB-07557 saylı Kredit müqaviləsinə əsasən 2097.88 manat əsas, 138.51 manat faiz və 30 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 2266.39 manat məbləğində borc və 40.80 manat dövlət rüsumu tutulub İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilməli, tələb Cavabdeh məxsus olan 01 (bir) ədəd 6.3 qr çəkidə 583 əyarlı ərəbski sep, 01 (bir) ədəd 2.9 qr çəkidə 585 əyarlı bilərzik, 01 (bir) ədəd 4.2 qr çəkidə 880 əyarlı köhnə beşlik, 01 (bir) ədəd 1.7 qr çəkidə 583 əyarlı qırmızı qaş üzük, 01 (bir) ədəd 5.9 qr çəkidə 583 əyarlı şəbəkə kulon, 01 (bir) ədəd 14.4 qr çəkidə 583 əyarlı sepli saat, 01 (bir) ədəd 2.4 qr çəkidə 583 əyarlı qaşlı sırğa və 01 (bir) ədəd 5.4 qr çəkidə 585 əyarlı boyunbağı olmaqla, cəmi 43.2 qram olan qızıl məmulatlarına yönəldilməli, həmin girov predmetləri açıq hərracdan satılmalı, satışdan əldə olunan vəsait hesabına, hərracın keçirilməsi xərcləri çıxıldıqdan sonra, 2097.88 manat əsas, 138.51 manat faiz və 30 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 2266.39 manat məbləğində borc və 40.80 manat dövlət rüsumunun ödənilməsi təmin edilməli, girov predmetlərinin açıq hərracdan satılmasından əldə edilmiş vəsait qeyd olunan 02 sentyabr 2021-ci il tarixli, SKLMB-07557 saylı kredit müqaviləsi üzrə borcun ödənilməsi üçün yetərli olmazsa, qalan məbləğ Cavabdeh ümumi qaydada tutulmalı, iddia tələbi əsassız olduğundan qalan hissədə təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 76.1 və 76.2-ci maddəsinə əsasən tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyətli olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən həmin Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 216-220, 222, 357, 358,362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 02 sentyabr 2021-ci il tarixli, SKLMB-07557 saylı Kredit müqaviləsinə əsasən 2097.88 manat əsas, 138.51 manat faiz və 30 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 2266.39 manat məbləğində borc və 40.80 manat dövlət rüsumu tutulub İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilsin. Tələb Cavabdeh məxsus olan 01 (bir) ədəd 6.3 qr çəkidə 583 əyarlı ərəbski sep, 01 (bir) ədəd 2.9 qr çəkidə 585 əyarlı bilərzik, 01 (bir) ədəd 4.2 qr çəkidə 880 əyarlı köhnə beşlik, 01 (bir) ədəd 1.7 qr çəkidə 583 əyarlı qırmızı qaş üzük, 01 (bir) ədəd 5.9 qr çəkidə 583 əyarlı şəbəkə kulon, 01 (bir) ədəd 14.4 qr çəkidə 583 əyarlı sepli saat, 01 (bir) ədəd 2.4 qr çəkidə 583 əyarlı qaşlı sırğa və 01 (bir) ədəd 5.4 qr çəkidə 585 əyarlı boyunbağı olmaqla, cəmi 43.2 qram olan qızıl məmulatlarına yönəldilsin. Həmin girov predmetləri açıq hərracdan satılsın, satışdan əldə olunan vəsait hesabına hərracın keçirilməsi xərcləri çıxıldıqdan sonra, 2097.88 manat əsas, 138.51 manat faiz və 30 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 2266.39 manat məbləğində borc və 40.80 manat dövlət rüsumunun ödənilməsi təmin edilsin. Girov predmetlərinin açıq hərracdan satılmasından əldə edilmiş vəsait 02 sentyabr 2021-ci il tarixli, SKLMB-07557 saylı kredit müqaviləsi üzrə borcun ödənilməsi üçün yetərli olmazsa, qalan məbləğ Cavabdeh ümumi qaydada tutulsun. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən, surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Şəki Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən Pərviz Hacıyev