Naxçıvan MR Naxçıvan Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(078)-408/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Naxçıvan şəhəri İş № e-2(078)-408/2022 12.05.2022 NAXÇIVAN MR NAXÇIVAN ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin hakimi Əliyeva Gülsüm Kamal qızının sədrliyi, X2 məhkəmə iclas katibliyi, İddiaçının vəkili və nümayəndəsi Vəkil və Cavabdeh iştirakları ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı alimentin artırılması tələbinə dair mülki işə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq müəyyən е t d i: İddiaçı 14 mart 2022-ci ildə iddia ərizəsi ilə Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinə müraciət edərək, Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 20 iyun 2019-cu il tarixli, 2(078)-698/2019 nömrəli qətnaməsində nəzərdə tutulan alimentin miqdarının artırılaraq Cavabdeh 28 yanvar 2009-cu il təvəllüdlü X3 və 30 mart 2010-cu il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşına çatanadək bir uşağın saxlanılması üçün 193 (bir yüz doxsan üç) manat olmaqla iki uşağın salanılmasına 386 (üç yüz səksən altı) manat sabit pul məbləğində alimentin tutularaq ona ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini əsaslandıraraq qeyd etmişdir ki, o Cavabdeh ilə 31 avqust 2007-ci il tarixdə rəsmi nikah qeydiyyatından keçməklə ailə həyatı qurmuş, onların birgə nikahlarından iki övladı-28 yanvar 2009-cu il təvəllüdlü X6 və 30 mart 2010-cu il təvəllüdlü X7 dünyaya gəlmişdir. Cavabdeh uşaqlara baxmadığından Naxçıvan Şəhər Məhkəməsində aliment tələbi barədə iddia qaldırmış, Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 20 iyun 2019-cu il tarixli, 2(078)-698/2019 nömrəli qətnaməsinə əsasən Cavabdeh bir uşağın saxlanılmasına 100 manat aliment müəyyən olunmaqla, iki uşağın saxlanılmasına 200 manat aliment müəyyən olunmuşdur. Münasibətləri uyğun gəlmədiyindən Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin qətnaməsinə əsasən nikahları məhkəmə qaydasında pozulmuşdur. Uşaqlar onunla birlikdə yaşayır. Yaşamağa şəxsi evi olmadığından uşaqları ilə birlikdə kirayədə yaşayır və öz aldığı məvaciblə ancaq kirayəni ödəyir. Cavabdehin ödədiyi bir uşağa 100 (yüz) manat olmaqla iki uşağın saxlanılmasına 200 (iki yüz) manat aliment uşağın maddi tələbatını qarşılamağa bəs eləmir. Uşaqlar elə yaş həddindədirlər ki, onların təhsilinə və digər xərclərinə pul lazım olur. Uşaqların saxlanmasına müəyyən olunmuş aliment uşaqların saxlanılma xərcini ödəmir. Uşağın yaşı artdıqca xərcləri də artır. Bu gün verilən alimentlə iki uşağın təminatını ödəmək çox çətindir. Cavabdeh hazırda nəqliyyat vasitəsi (maşrut) işlədir, yaxşı qazanc əldə edir. Hesab edir ki, bugünkü gün bir uşağın saxlanılması üçün ayda 193 (bir yüz doxsan üç) manat olmaqla iki uşağın saxlanılmasına 386 (üç yüz səksən altı) manat yetərli olar və cavabdehin də bu məbləği ödəmək imkanı var. Mülki iş üzrə məhkəmə iclaslarının vaxtı və yeri barədə iddiaçıya mülki prosessual qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq iddiaçı məhkəmə iclaslarına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbi barədə heç bir məlumat verməmişdir. İddiaçının vəkili və nümayəndəsi Vəkil hüquqlarını müdafiə etdiyi və eyni zamanda nümayəndəsi olduğu İddiaçı iştirakı olmadan məhkəmə iclasının keçirilməsinə etirazının olmadığını bildirməsini nəzərə alan məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185-ci maddəsinin tələbinə əsaslanmaqla işə İddiaçı iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İddiaçının vəkili və nümayəndəsi Vəkil izahatında iddiaçının Cavabdeh ilə 31 avqust 2007-ci il tarixdə rəsmi nikah qeydiyyatından keçməklə ailə həyatı qurduğunu, onların birgə nikahlarından iki övladları-28 yanvar 2009-cu il təvəllüdlü X3 və 30 mart 2010-cu il təvəllüdlü X4 dünyaya gəldiyini, cavabdeh uşaqlara baxmadığından iddiaçının Naxçıvan Şəhər Məhkəməsində aliment tələbi barədə iddia qaldırdığını, Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 20 iyun 2019-cu il tarixli, 2(078)-698/2019 nömrəli qətnaməsinə əsasən Cavabdeh bir uşağın saxlanılmasına 100 manat aliment müəyyən olunmaqla, iki uşağın saxlanılmasına 200 manat aliment müəyyən olunduğunu, münasibətləri uyğun gəlmədiyindən Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin qətnaməsinə əsasən nikahlarının məhkəmə qaydasında pozulduğunu, uşaqların iddiaçı ilə birlikdə yaşadığını, yaşamağa şəxsi evi olmadığından uşaqları ilə birlikdə kirayədə yaşadığını, iddiaçının daşınmaz əmlak komitəsinin Babək rayon filialında işlədiyini, aylıq əmək haqqının aşağı olduğunu, iddiaçının uşaqlarını saxlamaqda əziyyət çəkdiyini, cavabdehin isə alimentdən başqa bir dəfə olsun əlavə maddi köməklik etmədiyini, iddiaçının aldığı məvaciblə ancaq kirayəni ödədiyini, cavabdehin ödədiyi bir uşağa 100 (yüz) manat olmaqla iki uşağın saxlanılmasına 200 (iki yüz) manat aliment uşağın maddi tələbatını qarşılamağa bəs eləmədiyini, uşaqların təhsilinə və digər xərclərinə pul lazım olduğunu, uşaqların saxlanmasına müəyyən olunmuş alimentin uşaqların saxlanılma xərcini ödəmədiyini, uşağın yaşı artdıqca xərclərinin də artdığını, bu gün verilən alimentlə iki uşağın təminatını ödəməyin çox çətin olduğunu, cavabdehin hazırda nəqliyyat vasitəsi (maşrut) işlətdiyini, yaxşı qazanc əldə etdiyini, bugünkü gün bir uşağın saxlanılması üçün ayda 193 (bir yüz doxsan üç) manat olmaqla iki uşağın saxlanılmasına 386 (üç yüz səksən altı) manat yetərli olacağını, cavabdehin də bu məbləği ödəmək imkanının olduğunu bildirərək iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclası zamanı izahat verən Cavabdeh izahatında iddia tələbini qəbul etmədiyini, məhkəmənin müəyyən etdiyi 200 manat alimenti vaxtında ödədiyini, həmin aliment pulunu anasının öz pensiya kartından ödədiyini, anasının özünün də ağır şəkər xəstəsi olduğunu, buna baxmayaraq ona aliment üçün maddi köməklik etdiyini, onun marşrutda sürücü işləsə də qazancının aylıq deyil günlük kimi nəzərdə tutulduğunu, 1 ayda 10 gün işlədiyini, 10 günə isə 200 manat qazancının olduğunu, idarə etdiyi marşrut avtobusunun bütün xərcini özünün çəkdiyini, iddiaçının da uşaqları saxlamalı olduğunu, iddiaçının tələb etdiyi məbləğdə alimenti ödəməyə maddi imkanı olmadığını bildirərək qanuni qərar qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. İşin faktiki və mübahisəsiz halları bundan ibarətdir ki, tərəflər 31 avqust 2007-ci il tarixdə Naxçıvan şəhər 1 saylı nikah evində rəsmi nikah qeydiyyatından keçməklə ailə qurmuş, onların birgə nikahlarından iki övladarı - 28 yanvar 2009-cu il təvəllüdlü X6 və 30 mart 2010-cu il təvəllüdlü X7 adlı övladları doğulmuşdur. Tərəflər arasındakı nikah qeydi Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 07 fevral 2022-ci il tarixli, 2(078)-48/2022 nömrəli qətnaməsi ilə pozulmuş, nikah pozulduqdan sonra 28 yanvar 2009-cu il təvəllüdlü X6 və 30 mart 2010-cu il təvəllüdlü X1 Aynur İmran qızının yanında saxlanılmış, Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 20 iyun 2019-cu il tarixli, 2(078)-698/2019 nömrəli qətnaməsi ilə 28 yanvar 2009-cu il təvəllüdlü X6 və 30 mart 2010-cu il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşlarına çatanadək saxlanılmaları üçün Cavabdeh sabit pul məbləğində bir uşağa 100 manat aliment müəyyən olunmaqla, iki uşağın saxlanılmasına 200 manat məbləğində alimentin tutulması qət edilmişdir. Yuxarıda sadalanan halların işin mübahisəsiz halları olması aşağıdakılarla təsdiq olunur: - iddia ərizəsinə əlavə edilmiş Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 20 iyun 2019-cu il tarixli, 2(078)-698/2019 nömrəli və 07 fevral 2022-ci il tarixli, 2(078)-48/2022 nömrəli qətnamələrinin surətindən, Naxçıvan Şəhər Nikah evi tərəfindən verilmiş 24.02.2022-ci il tarixli, AZ-İ seriyalı, 258655 nömrəli çıxarışdan tərəflər arasında 31 avqust 2007-ci il tarixdə nikahın bağlanması; -iddia ərizəsinə əlavə olunmuş Naxçıvan Şəhər Qeydiyyat Şöbəsi tərəfindən verilmiş 26.02.2009-cu il tarixli, AZ-İİ seriyalı, 332147 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamənin təsdiq edilmiş surətindən iş üzrə tərəflərin 28 yanvar 2009-cu il təvəllüdlü X6 adlı övladlarının doğulması; -iddia ərizəsinə əlavə olunmuş Naxçıvan Şəhər Qeydiyyat Şöbəsi tərəfindən verilmiş 12 aprel 2010-cu il tarixli, AZ-İİ seriyalı, 501187 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamənin təsdiq edilmiş surətindən iş üzrə tərəflərin 30 mart 2010-cu il təvəllüdlü X7 adlı övladlarının doğulması; - iddia ərizəsinə əlavə olunmuş Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 07 fevral 2022-ci il tarixli, 2(078)-48/2022 nömrəli qətnaməsinin surətindən iş üzrə tərəflər arasında 31 avqust 2007-ci il tarixdə bağlanmış nikahın pozulması, nikahın pozulmasından sonra iş üzrə tərəflərin uşaqları - 28 yanvar 2009-cu il təvəllüdlü X6 və 30 mart 2010-cu il təvəllüdlü X4 anaları İddiaçı yanında saxlanılması; - Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 20 iyun 2019-cu il tarixli, 2(078)-698/2019 nömrəli qətnaməsinin surətindən Cavabdeh 27 may 2019-cu il tarixdən başlayaraq hər ay sabit məbləğdə bir uşaq üçün 100 (bir yüz) manat olmaqla, iki uşaq üçün ümumilikdə 200 (iki yüz) manat miqdarında alimentin tutularaq 28 yanvar 2009-cu il təvəllüdlü X3 və 30 mart 2010-cu il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün İddiaçı ödənilməsinin qət olunması aydın olur. Məhkəmə qeyd edir ki, Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 20 iyun 2019-cu il tarixli, 2(078)- 698/2019 saylı və 07 fevral 2022-ci il tarixli, 2(078)-48/2022 nömrəli qətnamələri ilə müəyyən edilmiş hallar hazırki vəziyyətdə işə baxan məhkəmə üçün məcburi xarakter daşıyır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 82.3-cü maddəsinə əsasən bir mülki iş üzrə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş faktlar həmin işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən başqa məhkəmə prosesində mübahisələndirilmir və yenidən sübut edilmir. “Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 82.3-cü maddəsinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 23 fevral 2016-cı il tarixli qərarında qeyd olunur ki, mülki iş üzrə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsində əks olunmuş, araşdırılmış, qiymətləndirilmiş, tələbin və (və ya) etirazın predmetinə aid olan faktların həmin işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən başqa məhkəmə prosesində mübahisələndirilməsi və yenidən sübut edilməsi yolverilməzdir. Hazırki mülki iş üzrə mübahisəli hal isə iddiaçının sabit pul məbləğində müəyyən edilmiş alimentin artırılmasını tələb etməsidir. Hazırki mübahisə üzrə iddia tələbinin qanuni əsası Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsidir. Həmin maddəyə əsasən aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda məhkəmə tərəfindən alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşsa, məhkəmə tərəflərdən istənilən birinin tələbi ilə alimentin müəyyən olunmuş miqdarını dəyişə bilər və ya aliment ödəməli olan şəxsi tərəflərin diqqətəlayiq başqa maraqlarını da nəzərə almaqla aliment ödəməkdən azad edə bilər. İşin hüquqi halları baxımından məhkəmə aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 233.4-cü maddəsinə əsasən, cavabdehdən vaxtaşırı ödəmələrin alınmasını qət edən qətnamə qanuni qüvvəyə mindikdən sonra, ödəmələrin miqdarını müəyyənləşdirən və ya onların davam etməsinə təsir edən hallar dəyişərsə, hər bir tərəf yeni iddia vermək yolu ilə ödəmələrin miqdarını və müddətlərini dəyişdirməyi tələb etməyə haqlıdır. “Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 28 mart 2016-cı il tarixli, 8- 2/2016 nömrəli qərarında qeyd olunmuşdur ki, alimentin miqdarının dəyişdirilməsi (artırılması və ya azaldılması) barədə tələbə baxarkən məhkəmə alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində hansı dəyişikliyin olduğunu müəyyən etməli və alimentin miqdarının dəyişdiriləcəyi təqdirdə bunun uşağın maddi vəziyyətinə təsirini nəzərə almalıdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 76, 78 və 112-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” 27 iyul 2016cı il tarixli Qərarına əsasən nikahın pozulması ilə əlaqədar uşağın valideynlərdən birinin himayəsinə verilməsi, uşağa qulluq, onun sağlamlıq, təhsil, inkişaf, məişət qayğılarının çəkilməsinin uşağın himayəsində olduğu valideynin üzərinə düşməsi, yaşayış minimumunu müəyyən edən qanunvericilik aktlarında göstərilən minimum dolanacaq xərclərinə yaxın məbləğin aliment kimi digər valideyndən tutulmasına əsas ola bilər. Məhkəmə 2019-cu ildə bir uşaq üçün 100 (yüz) manat olmaqla, iki uşaq üçün ümumilikdə 200 (iki yüz) manat aliment müəyyən edildikdən sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların böyüdükcə artan təlabatlarını, sosial-iqtisadi göstəricilərin dəyişilməsini, bu müddət ərzində cavabdehin uşaq üçün ödədiyi 100 (yüz) manatdan başqa iddiaçıya uşaqların tələbatlarının ödənilməsi üçün əlavə yardım etməməsini nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, hər ay bir uşaq üçün 125 (bir yüz iyirmi beş) manat olmaqla iki uşağın saxlanılması üçün 250 (iki yüz əlli) manat sabit pul məbləğində aliment cavabdehdən alınaraq iddiaçıya verilməlidir. Məhkəmə qeyd olunan nəticəyə gələrkən uşaqların təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanmasını, uşaqların iddiaçının yanında qalması, uşağa qulluq, onun sağlamlıq, təhsil, inkişaf, məişət qayğılarının çəkilməsinin uşaqların himayəsində olduğu vaxt ərzində iddiaçının üzərinə düşməsini iddiaçının diqqətəlayiq mənafeyi kimi nəzərə alaraq hər bir uşaq üçün yaşayış minimumu kimi müəyyən edilən məbləğin (193 manatın) yarısından çoxunun - 125 (bir yüz iyirmi beş) manatın cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməsini məqsədəmüvafiq sayır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 17-ci maddəsində göstərilir ki, uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur. Bu borcun yerinə yetirilməsinə dövlət nəzarət edir. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 56.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər öz uşaqları barəsində bərabər hüquq və vəzifələrə malikdirlər. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikasının 19 may 1998-ci il tarixli Qanununun 9-cu maddəsində qeyd olunur ki, valideynlərin uşağın tərbiyəsində bərabər hüquq və vəzifələri vardır. Onlar uşağı sağlam böyütməli, ümumbəşəri və milli dəyərlər əsasında tərbiyə etməli, müstəqil həyata hazırlamalıdırlar. Uşağın qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi, onun maddi və mənəvi tələbatlarının təmin edilməsi, hüquq və mənafelərinin mühafizəsi valideynlərin əsas vəzifələridir. “Uşaq hüquqları haqqında” Konvensiyanın 18-ci maddəsinin 1-ci hissəsində qeyd olunur ki, iştirakçı dövlətlər uşağın tərbiyəsi və inkişafı üçün hər iki valideynin ümumi və eyni məsuliyyət daşıması prinsipinin tanınmasını təmin etməkdən ötrü mümkün olan bütün səyləri göstərirlər. Uşağın tərbiyəsi və inkişafı üçün əsas məsuliyyəti valideynlər və ya müvafiq hallarda qanuni qəyyumlar daşıyırlar. Uşağın ən yaxşı mənafeyi onların əsas qayğı obyektidir. Həmin Konvensiyanın 27-ci maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən valideyn(lər) və ya uşağı tərbiyə edən digər şəxslər uşağın inkişafı üçün lazım olan həyat şəraitini öz qabiliyyətləri və maliyyə imkanları daxilində təmin etməyə görə əsas məsuliyyəti daşıyırlar. “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiyanın 7 saylı Protokolunun 5-ci maddəsinə görə, ərlə arvad bərabər hüquqlara malikdirlər və uşaqları ilə münasibətlərdə, habelə nikaha daxil olmaq, nikahda olmaq və boşanma ilə bağlı bərabər mülki-hüquqi cavabdehlik daşıyırlar Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin “Аzərbаycаn Respublikası Аilə Məcəlləsinin 76, 78 və 112-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair” 27 iyul 2016-cı il tarixli qərarında formalaşdırdığı hüquqi mövqe ondan ibarətdir ki, aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda məhkəmə Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 76.2 və 78.2-ci maddələrinə, bu Qərarda formalaşmış hüquqi mövqeyə uyğun olaraq, hər iki tərəfin maddi və ailə vəziyyəti və diqqətəlayiq digər hallarla yanaşı, uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinə də qiymət verməlidir. Göstərilən hallara qiymət verərkən isə məhkəmə həmçinin nəzərə almalıdır ki, “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsinə uyğun olaraq, uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır. “Azərbaycan Respublikasında 2022-ci il üçün yaşayış minimumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, 2022-ci ildə ölkədə yaşayış minimumu uşaqlar üçün 193 (bir yüz doxsan) manat məbləğində müəyyən edilmişdir. İddiaçının tələbi aliment məbləğinin artırılaraq yaşayış minimumu həddində təyin olunması ilə bağlı olsa da, məhkəmə aliment məbləğinin artırılaraq yaşayış minimumu həddində yəni 193 manat məbləğində təyin edilməsinin qeyri mümkünlüyünü onunla izah edir ki, iddiaçı alimentin artırılmasını istədiyi sabit pul məbləğində alimentin miqdarı ilə bağlı öz tələbini əsaslandıran faktları məhkəməyə təqdim edə bilməmişdir, yuxarıda qeyd edilən maddi hüquq normalarının mahiyyətindən də aydın olduğu kimi uşaqlara münasibətdə valideynlər bərabər hüquq və vəzifələrə malikdir, yəni hər bir uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərcləri ilə təmin edilməsində hər iki valideyn bərabər şəkildə öhdəlik daşıyır. Həmçinin məhkəmə qeyd olunan nəticəyə gələrkən alimentin iddiaçı tərəfindən tələb olunduğu miqdarda müəyyən edilməsi üçün işə baxılması zamanı əlavə əsasların (cavabdehin gəlirlərinin artması və s.) müəyyən edilməməsini nəzərə alır. “Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 28 mart 2016-cı il tarixli, 8- 2/2016 nömrəli qərarının 8.14-cü bəndinə əsasən məhkəmənin müəyyən etdiyi alimentin miqdarı dəyişdirilərkən (artırılarkən və ya azaldılarkən) və ya şəxs aliment ödəməkdən azad edilərkən bu barədə məhkəmə qətnaməsinin qanuni qüvvəyə mindiyi gündən miqdarı dəyişdirilmiş alimentin tutulması hesablanır və ya şəxs aliment ödəməkdən azad edilir. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, dəyişdirilən aliment məbləğinin tutulması qətnamənin qanuni qüvvəyə mindiyi tarixdən hesablanmalıdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Həmin Məcəllənin 119.2-ci maddəsinə əsasən, iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır. “Dövlət rüsumu” haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun 9.1.2-ci maddəsinə müvafiq olaraq aliment alınması barədə iddialar üzrə iddiaçılar dövlət rüsumu ödəməkdən azaddırlar. Həmin qanunun 9.4-cü maddəsinə görə iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə köçürülür. Mülki Prosessual Məcəllənin 112.1 və 112.1.6-cı maddələrinə əsasən ödəmənin azaldılması yaxud artırılması haqqındakı iddialarda iddianın qiyməti – ödəmənin azaldıldığı və ya artırıldığı məbləğdə, lakin bir ildən artıq olmamaq şərti ilə müəyyən edilir. "Dövlət rüsumu haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.1.2-ci maddəsinə əsasən iddia qiyməti 1.000 manatdan 10.000 manatadək olduqda 30 manat + 1.000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 1 faizi miqdarında dövlət rüsumu ödənilməlidir. Göstərilən qanunvericilik normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi alimentin artırılması ilə bağlı olduğundan, iddiaçı isə müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən qanunla azad edildiyindən, iddianın qiyməti bu cür iddialarda ödəmənin artırıldığı məbləğdə, lakin bir ildən artıq olmamaq şərti ilə müəyyən edildiyindən, həmçinin iddia üzrə ödəmənin artırıldığı məbləğin bir il üçün nəzərdə tutulan miqdarı 1000 manatdan 10000 manatadək olduğundan, iddianın təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq 11.38 (on bir manat otuz səkkiz qəpik) manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Göstərilənləri nəzərə alaraq məhkəmə yekunda aşağıdakı nəticəyə gəlir: -iddia qismən təmin olunmalı; - Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 20 iyun 2019-cu il tarixli, 2(078)-698/2019 saylı qətnaməsi ilə 28 yanvar 2009-cu il təvəllüdlü X3 və 30 mart 2010-cu il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşlarına çatanadək saxlanılmaları üçün müəyyən olunmuş alimentin miqdarı artırılmalı; -28 yanvar 2009-cu il təvəllüdlü X3 və 30 mart 2010-cu il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşlarına çatanadək saxlanılmaları üçün Cavabdeh hər ay bir uşaq üçün 125 (bir yüz iyirmi beş) manat olmaqla, ümumilikdə isə iki uşaq üçün 250 (iki yüz əlli) manat miqdarında sabit pul məbləğində aliment tutularaq uşaqların anası İddiaçı ödənilməli; -miqdarı dəyişdirilmiş alimentin tutulması qətnamə qanuni qüvvəyə mindiyi gündən hesablanmalı; - iddia qalan hissədə rədd edilməli; - Cavabdeh 11.38 (on bir manat otuz səkkiz qəpik) manat miqdarında dövlət rüsumu tutularaq, dövlət büdcəsinə keçirilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 217.3-cü mаddəsinin tələbinə görə, qətnаmə iş üzrə müəyyən еdilmiş hаllаrа və tərəflərin qаrşılıqlı münаsibətinə uyğun əsаslаndırılmаlıdır. Həmin Məcəllənin 217.5-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 10-1.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş məhkəmə icraatında işə baxan məhkəmə öz qətnaməsini yalnız elektron məhkəmə icraatı materiallarına əlavə edilmiş və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmə yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının MülkiProsessual Məcəlləsinin 216-220, 358.0.3 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq qət etdi: İddia təmin olunsun. Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 20 iyun 2019-cu il tarixli, 2(078)-698/2019 saylı qətnaməsi ilə 28 yanvar 2009-cu il təvəllüdlü X3 və 30 mart 2010-cu il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşlarına çatanadək saxlanılmaları üçün müəyyən olunmuş alimentin miqdarı artırılsın. 28 yanvar 2009-cu il təvəllüdlü X3 və 30 mart 2010-cu il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşlarına çatanadək saxlanılmaları üçün Cavabdeh hər ay bir uşaq üçün 125 (bir yüz iyirmi beş) manat olmaqla, ümumilikdə iki uşaq üçün 250 (iki yüz əlli) manat miqdarında aliment tutularaq uşaqların anası İddiaçı ödənilsin. Miqdarı dəyişdirilmiş alimentin tutulması qətnamə qanuni qüvvəyə mindiyi gündən hesablansın. İddia qalan hissədə rədd edilsin. Cavabdeh 11.38 (on bir manat otuz səkkiz qəpik) manat miqdarında dövlət rüsumu tutularaq, dövlət büdcəsinə keçirilsin. Qətnamədən, o, rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində Naxçıvan Şəhər Məhkəməsi vasitəsilə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin mülki kollegiyasına apelyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Gülsüm Əliyeva.