Naxçıvan MR Culfa Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(089)-96/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Culfa rayon İş № e-2(089)-96/2021 16.04.2021 NAXÇIVAN MR CULFA RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məmmədov Mehrab Fərmayıl oğlunun sədrliyi, X1 iclas katibliyi, Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin (ASC) Cavabdeh qarşı kredit borcunun qaytarılması tələbinə dair mülki işə Culfa Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə baxışı iclasında baxaraq müəyyən etdi: İddiaçı ASC-in nümayəndəsi Nümayəndə məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət etmiş, Cavabdeh GTKR1789630A110 nömrəli xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 2944.25 manat əsas, 772 manat faiz borcu, cəmi 3716.25 manat borc, BRED1789633A110 nömrəli, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 600 manat əsas, 154.65 manat faiz borcu, cəmi 754,65 manat borc, 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzinin alınaraq İddiaçı ASC-nin hesabına ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə iddianı onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdehla İddiaçı ASC-in arasında GTKR1789630A110 nömrəli xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi bağlanmış, kredit müqaviləsinə əsasən Cavabdeh 26.90 % dərəcəsi ilə 36 ay müddətinə 3000 manat məbləğində istehlak krediti verilmişdir. Həmçinin Cavabdehla İddiaçı ASC-in arasında BRED1789633A110 nömrəli, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli nömrəli kredit kartı müqaviləsi bağlanmış, kredit kartı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh illik 25% dərəcəsi ilə 36 ay müddətinə 600 manat məbləğində kredit xətti ayrılmışdır. Kredit müqavilələrinə əsasən cavabdeh müəyyən olunmuş müddətdə kredit və ona hesablanmış faizləri ödəmək barədə öhdəlik götürmüş, lakin öhdəlikləri lazımi qaydada yerinə yetirməmiş və banka olan borcunu tam ödəməmişdir. Nəticədə xx xxxx 2021-ci il tarixə Cavabdeh GTKR1789630A110 nömrəli, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 2944.25 manat əsas, 772 manat faiz borcu, BRED1789633A110 nömrəli, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 600 manat əsas, 154.65 manat faiz borcu yaranmışdır. Bank tərəfindən dəfələrlə cavabdehə şifahi xəbərdarlıq olunmuş, rəsmi qaydada bildiriş göndərilmiş, lakin borcun qaytarılması təmin edilməmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə iddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə məlumat verilmiş, o, məhkəmə iclasına gəlməmiş, ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmiş, sübutların məhkəməyə təqdim edildiyini bildirmiş, mülki işə onun iştirakı olmadan baxılmasını, iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə mülki işə iddiaçının nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxmışdır. Məhkəmə iclasında iştirak etmiş Cavabdeh iddianı qəbul etmiş, İddiaçı ASC ilə aralarında bağlanmış GTKR1789630A110 nömrəli xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 2944.25 manat əsas, 772 manat faiz borcu, BRED1789633A110 nömrəli, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 600 manat əsas, 154.65 manat faiz borcunun olduğunu bildirmişdir. İş materiallarında olan GTKR1789630A110 nömrəli xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kredit müqaviləsindən görünür ki, İddiaçı ASC və Cavabdeh arasında kredit müqaviləsi bağlanmış, Cavabdeh illik 26.90 % dərəcəsi ilə 36 ay müddətinə 3000 manat məbləğində istehlak krediti verilmişdir. xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kassa məxaric orderinin surətindən görünür ki, 3000 manat Cavabdeh nəğd olaraq verilmişdir. BRED1789633A110 nömrəli, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kredit kartı müqaviləsindən görünür ki, İddiaçı ASC və Cavabdeh arasında kredit kartı müqaviləsi bağlanmış, kredit kartı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh illik 25% dərəcəsi ilə 36 ay müddətinə 600 manat məbləğində kredit verilmişdir. xx xxxx 2021-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh GTKR1789630A110 nömrəli xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 2944.25 manat əsas, 772 manat faiz borcu, BRED1789633A110 nömrəli, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 600 manat əsas, 154.65 manat faiz borcu vardır. Məhkəmə cavabdehin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdırıb, toplanmış sübutlara qiymət verərək belə hesab edir ki, iddia təmin olunmalıdır. Məhkəmə gəldiyi nəticəni aşağıda qeyd olunanlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 739.1-ci maddəsi ilə müəyyən edilmişdir ki, borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739.2-ci maddəsinə görə borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə görə-öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli və s. Kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 386.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçılarıarasında müqavilə olmalıdır. İş materiallarından da göründüyü kimi borclu Cavabdeh bankdan tələb olunan məbləğləri borc götürmüş və borc götürən zaman imzaladığı kredit və kredit kartı müqavilələrinə əsasən həmin məbləğləri qaytarmağı öhdəsinə götürmüşdür. Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlara və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Mülki Məcəllənin 445.2-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi və icra müddəti çatanadək kreditorun etdiyi xəbərdarlıqdan sonra da öhdəliyin icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Mülki Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Mülki Məcəllənin 449.1-ci maddəsinin məzmununa əsasən özgəsinin pul vəsaitini qanunsuz saxlamaqla, onu qaytarmaqdan boyun qaçırmaqla, onun ödənilməsini digər şəkildə gecikdirməklə və ya başqa şəxsin hesabına pul vəsaitini əsassız əldə etməklə və ya toplamaqla ondan faydalanmağa görə həmin vəsaitin məbləğindən faizlər ödənilməlidir. Mülki hüquq münasibətlərinin subyektləri öz hüquq və vəzifələrini Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 5.3 və 425.1-ci maddələrinə uyğun olaraq vicdanla həyata keçirməli, öhdəlikləri şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə icra etməlidirlər. Məhkəmə qeyd edir ki, cavabdehlə iddiaçı tərəflərin iradə ifadəsi əsasında və müqavilə azadlığına uyğun müqavilə şərtləri barədə aralarında razılığa gəlmiş, əsas borc, əsas borca hesablanacaq faizlərin hansı qaydada və məbləğdə ödəniləcəyini ikitərəfli qaydada müəyyənləşdirmişlər. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmənin gəldiyi nəticə ondan ibarətdir ki, iddiaçı bank öz tələbinin əsası kimi istinad etdiyi halları sübut edə bilmişdir və cavabdeh kredit müqavilələri üzrə əsas borcu və müqavilə ilə müəyyən edilmiş illik faizləri iddiaçıya qaytarmalı olmasına dair öhdəliklərin daşıyıcısı olmuşlar. Lakin cavabdeh müqavilə öhdəliklərini icra etməyərək, iddiaçı qarşısında pul öhdəliyini yerinə yetirməmiş, məhkəmə iclasında verdiyi izahatında iddianın əsaslı olduğunu bildirmişdir. Buna görə də iddiaçının tələbi əsaslıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 222.2-ci maddəsinə əsasən pul vəsaitlərinin tutulması haqqında iddianı təmin edərkən hakim əsas borcu, ziyan və dəbbə pulunu (cərimə, peniya) ayrı-ayrılıqda müəyyən etməklə, alınmalı olan ümumi məbləği qətnamədə göstərir. Şərh olunan hüquq normalarına, iş materiallarına əlavə edilmiş və tədqiq olunan sübutlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh oğlundan GTKR1789630A110 nömrəli xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 2944.25 manat əsas, 772 manat faiz borcu, BRED1789633A110 nömrəli, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kredit kartı müqaviləsi üzrə 600 manat əsas, 154.65 manat faiz borcu alınaraq İddiaçı ASC-in hesabına ödənilməlidir. Məhkəmə ödənilmiş dövlət rüsumunun cavabdehdən tutulması ilə bağlı tələbə gəldikdə hesab edir ki, ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumu cavabdehdən alınıb iddiaçıya verilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-in 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 217.3-cü mаddəsinin tələbinə görə, qətnаmə iş üzrə müəyyən еdilmiş həqiqi hаllаrа və tərəflərin qаrşılıqlı münаsibətinə uyğun əsаslаndırılmаlıdır. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən hakim (məhkəmə) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220, 222.2, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi İddia təmin edilsin. Cavabdeh GTKR1789630A110 nömrəli xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 2944.25 manat əsas, 772 manat faiz borcu, cəmi 3716.25 manat borc, BRED1789633A110 nömrəli, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 600 manat əsas, 154.65 manat faiz borcu, cəmi 754,65 manat borc, 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi, ümumilikdə 4.500.9 (dörd min beş yüz manat doxsan qəpik) manat alınaraq İddiaçı ASC-in hesabına ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində Culfa Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən Mehrab Məmmədov