Gəncə Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(125)-448/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Gəncə şəhəri İş № e-2(125)-448/2025 20.02.2025 GƏNCƏ ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Fərhadov Fuad Əlirza oğlunun sədrliyi, Quliyeva Günay Ələstun qızının katibliyi, iddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə2, Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyənetdi: İddiaçı QSC Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi, sonradan iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh iddiaçının xeyrinə xx.xx.2022-ci il tarixli, 061A********** nömrəli kredit razılaşması üzrə 9075,34 manat əsas borc, 1245,02 manat faiz borcu, 331,75 manat cərimə olmaqla, cəmi 10652,11 manat və xx.xx.2022-ci il tarixli 061KK**********01 nömrəli kart kredit müqaviləsi üzrə 499,32 manat məbləğində kredit bоrcu, 81,35 manat məbləğində faiz bоrcu və 27,63 manat olmaqla, cəmi 608,30 manat, iki kredit razılaşması üzrə ümumilikdə cəmi 11260,41 manat məbləğində bоrcun və ödənilmiş 123,78 manat məbləğində dövlət rüsumunun tutulmasına dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İşin faktiki hallarına görə Cavabdeh (cavabdeh və ya borcalan) xx.xx.2022-ci il tarixli, 061A********** nömrəli nağd kredit barədə müqavilə üzrə ərizəni İddiaçı QSC-yə (Bank) təqdim etməklə Bankın internet səhifəsində yerləşdirilmiş “Bank Xidmətlərinin göstərilməsi haqqında Müqavilənin ümumi şərtləri”, Tariflər və Valyuta Məzənnəsi ilə tanış olmuş və ərizə ilə eyni məna daşıdığını öz imzası ilə təsdiq etmiş, həmçinin ilk kredit sifarişini verərək ona istehlak məqsədi ilə 48 ay müddətinə 40000 manat məbləğində kredit limitinin ayrılmasını, ilk kredit sifarişinə əsasən kredit limiti üzrə 48 ay müddətinə, illik 28 faiz dərəcəsi ilə 10200 manat məbləğində kreditin verilməsini xahiş etmişdir. Hesabdan çıxarışdan da göründüyü kimi Bank həmin kredit sifarişini aksept etmiş, özünün təklif etdiyi kredit məbləğini, kredit faizini (o cümlədən FİFD-i) və kredit müddətini, bu şərtlərin 7.9-cu bəndinə əsasən hesablanmış aylıq ödəniş məbləğini və ödəniş gününü telefona sms göndərməklə və ya myAccess vasitəsilə müştəriyə təqdim etməklə bu barədə müştəriyə məlumat vermişdir. Kreditin ərizədə razılaşdırılmış kart hesabına və ya cari hesaba köçürüldüyü tarix nağd kredit barədə müqavilə üzrə kreditin verilmə tarixi hesab edilir və həmin gündən etibarən bu şərtlərin 7.9-cu bəndi ilə razılaşdırılmış qaydada kredit faizlərinin hesablanması başlayır. Tərəflər arasında xx.xx.2022-ci il tarixli, 061KK**********01 nömrəli müqaviləyə əsasən bank kredit alana istehlak məqsədilə aylıq faiz dərəcəsi 2,0833 faiz olmaqla, 36 ay müddətinə 500 manat məbləğində kredit limiti açmağı, kredit alan isə kredit borcu/borclarının qalığını və bu müqaviləyə əsasən hesablanmış faizləri və bu müqavilə əsasında hesablanmış cərimələri orada nəzərdə tutulmuş qaydada banka ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Ödəniş cədvəlinə görə borcalan xx.xx.2026-cı il tarixədək hər ay 319 manat olmaqla, sonuncu ay 306,32 manat ödəməli idi. İddiaçı iddia ərizəsində göstərmişdir ki, cavabdeh dəfələrlə ödənişləri yubatmış, kredit müqaviləsi üzrə xx.xx.2023-cü il tarixdən ödənilməsi planlaşdırılmış aylıq üçün kredit bоrcu və faiz bоrcundan ibarət vəsaiti qaytarmamışdır. O, 061A********** nömrəli kredit müqviləsi üzrə götürdüyü kredit bоrcundan 1124,66 manat ödəniş etmiş və оnun iddiaçıya 9075,34 manat məbləğində, 061KK**********01 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə isə 499,32 manat məbləğində kredit bоrcu qalmışdır. Cavabdeh kredit bоrcunu və faiz borcunu kreditora qaytarmadığı üçün xx.xx.2024-cü il tarixə 221 gün üçün 061A********** nömrəli kredit müqaviləsi üzrə hesablanmış faiz borcu 1245,02 manat, 061KK**********01 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə isə 81,35 manat təşkil edir. xx.xx.2024-cü il tarixə 221 gün üçün kredit müqaviləsi üzrə hesablanmış cərimə 061A********** nömrəli kredit müqaviləsi üzrə isə 331,75 manat, 061KK**********01 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə isə 27.63 manat təşkil edir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək iddia tələbinin təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdeh izahatında bildirdi ki, sözügedən kredit müqavilələrini bağlayaraq bankdan qeyd edilən faizlə razılaşmaqla ayrılıqda 10200 manat və 500 manat məbləğində kredit vəsaitini götürmüşdür. Əvvəllər işlədiyi üçün vaxtlıvaxtında ödənişlər etsə də, sonradan işdən çıxdığı üçün ödənişlər edə bilməmişdir. Odur ki, məhkəmədən faiz məbləğinin azaldılmasını və borcunun az-az ödənilməsinə şərait yaradılmasını xahiş etdi. Məhkəmə iddiaçının nümayəndəsi və cavabdehi dinləyib, mülki işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, tərəflər arasında bağlanmış hər iki müqaviləyə əsasən borcalan müqavilə ilə müəyyənləşdirilmiş şərtlərlə kreditdən istifadə etməyi, habelə krediti, kreditə hesablanmış faizləri, komisyon haqqı və digər ödənişləri Banka ödəməyi öz üzərinə götürmüşdür. Tərəflər arasında xx.xx.2022-ci il tarixli, 061A********** nömrəli müqavilənin və 1 saylı əlavənin bağlanmasını təkzib edən əsaslar iş materiallarında mövcud deyil. Həmin müqaviləyə və hesabdan çıxarışa görə Bank borcalana 48 ay müddətinə illik 28 faiz dərəcəsi ilə ödəmək şərtilə 10200 manat məbləğində kredit vermişdir. “Bank Xidmətlərinin göstərilməsi haqqında Müqavilənin ümumi şərtləri”nin 7.6-ci bəndinə əsasən Kreditin ərizədə razılaşdırılmış kart hesabına və ya cari hesaba köçürüldüyü tarix kreditin verilmə tarixi hesab edilir. Bu şərtlərin 7.9-cu bəndi ilə razılaşdırılmış qaydada kredit faizlərinin hesablanması başlayır. Faizlərin hesablanması müqavilənin 7.9-cu bəndində göstərilmiş düstur əsasında aparılır. Müqavilənin 7.11-ci maddəsinə əsasən faiz qaytarılmalı kredit məbləği üzrə hər gün üçün bank tərəfindən onun tam qaytarılmasınadək hesablanır. Bir gün üçün kredit faizi kreditin faiz dərəcəsinin 1/30 hissəsi kimi hesablanır. Müqavilənin 7.20-ci bəndinə uyğun оlaraq bоrclu krediti və kredit faizini vaxtında banka qaytarmadıqda, hər gecikdirilən gün üçün kredit qalığının 0,1 % məbləğində cərimə ödəməlidir. Müqavilənin 7.32-ci və 7.32.1-ci bəndinə əsasən müştəri krediti və kredit faizini bu şərtlərə və müvafiq ərizəyə uyğun olaraq qaytara bilmədikdə bank müqaviləni vaxtından əvvəl ləğv etmək və qalan kredit məbləğini, kredit faizini və bank tərəfindən hesablanmış başqa ödənişləri qaytarmağı müştəridən tələb etmək hüququna malikdir. Tərəflər arasında xx.xx.2022-ci il tarixli, 061KK**********01 nömrəli müqavilənin 2.5ci bəndinə əsasən bir gün üçün faiz aylıq faiz dərəcəsinin 1/30 kimi müəyyən olunur. Həmin müqavilənin 4.2.2-ci və 4.2.2.1-ci bəndlərinə görə kredit alan bu müqavilə üzrə, yaxud hər hansı bir əsasla Bank qarşısında yaranmış öhdəliyini vaxtında və lazımi qaydada icra etmədikdə bank bu müqaviləyə vaxtından əvvəl xitam verərək kredit borcu/borclarının qalığını və hesablanmış faizləri son ödəmə tarixindən əvvəl banka qaytarmağı kredit alandan tələb edə bilər. İş materiallarında olan xx.xx.2024-cü il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, cavabdehin xx.xx.2024-cü il tarixə xx.xx.2022-ci il tarixli, 061A********** nömrəli kredit müqaviləsi üzrə Banka 9075,34 manat əsas kredit borcu, 1245,02 manat kreditdən istifadəyə görə faiz borcu, 331,75 manat cərimə olmaqla, cəmi 10652,11 manat borcu yaranmışdır. İş materiallarında olan xx.xx.2024-cü il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, cavabdehin xx.xx.2024-cü il tarixə xx.xx.2022-ci il tarixli, 061KK**********01 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə Banka 499,32 manat əsas kredit borcu, 81,35 manat kreditdən istifadəyə görə faiz borcu, 27,63 manat cərimə olmaqla, cəmi 608,30 manat borcu yaranmışdır. Göründüyü kimi, müqavilələr üzrə ödənişlər qismən aparılmışdır. İş materiallarında olan bank tərəfindən cavabdehə ünvanlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, cavabdehə xx.xx.2022-ci il tarixli, 061A********** nömrəli kredit müqaviləsi üzrə borcun (gecikmənin) olması barədə xəbərdarlıq edilmiş, xx.xx.2024-cü il tarixinədək gecikdirilmiş ödəniş məbləğinin banka qaytarılması və kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi təklif edilmiş, əks təqdirdə kredit müqaviləsinin vaxtından əvvəl ləğv edilməsi və cavabdehin banka borclu olduğu 10652,11 manat məbləğin (9075,34 manat təşkil edən əsas məbləğ, 1245,02 manat faiz məbləği və 331,75 manat cərimə məbləği), həmçinin xx.xx.2024-cü il tarixindən sonra hesablanacaq faiz və cərimə məbləğlərinin məcburi alınması üçün məhkəməyə müraciət olunacağı barədə məlumat verilmişdir. İş materiallarında olan bank tərəfindən cavabdehə ünvanlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, cavabdehə xx.xx.2022-ci il tarixli, 061KK**********01 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə borcun (gecikmənin) olması barədə xəbərdarlıq edilmiş, xx.xx.2024-cü il tarixinədək gecikdirilmiş ödəniş məbləğinin banka qaytarılması və kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi təklif edilmiş, əks təqdirdə kredit müqaviləsinin vaxtından əvvəl ləğv edilməsi və cavabdehin banka borclu olduğu 608,30 manat məbləğin (499,32 manat təşkil edən əsas məbləğ, 81,35 manat faiz məbləği və 27,63 manat cərimə məbləği), həmçinin xx.xx.2024-cü il tarixindən sonra hesablanacaq faiz və cərimə məbləğlərinin məcburi alınması üçün məhkəməyə müraciət olunacağı barədə məlumat verilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi. Borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür (maddə 739.1). Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır (maddə 739.2). Dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir (maddə 462.1). Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır (maddə 467). Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edildi ki, iddiaçı ilə cavabdeh arasında qanunvericiliyə uyğun olaraq kredit müqavilələri bağlanmışdır. İddiaçı öz öhdəliyini yerinə yetirərək müqavilələrdə nəzərdə tutulmuş məbləği borcalana vermiş, borcalan isə müqavilələr üzrə öhdəliyini lazımi qaydada icra etməmiş, əsas və faiz borcunu vaxtında ödəməmiş və öhdəliyini pozmuşdur. Müqavilələrə uyğun olaraq bankın müqavilələrə birtərəfli qaydada xitam vermək və borcun vaxtından əvvəl qaytarılmasını tələb etmək hüququ yaranmışdır. Cavabdeh əsas və faiz borcunu vaxtında ödəməmiş, bununla da iddiaçının gecikdirilmiş məbləğə görə müqavilələrin şərtlərinə uyğun olaraq dəbbə pulu tələb etmək hüququ da yaranmışdır. Bank cavabdehə hər iki müqavilə üzrə xx.xx.2024-cü il tarixli pretenziya məktubu göndərərək öhdəlik pozulduğu üçün borcun tam ödənilməsi tələb etməklə kredit müqavilələrini xx.xx.2024-cü il tarixdən birtərəfli qaydada ləğv etmişdir. Mülki Məcəllənin 447.1-ci maddəsinə görə əgər ikitərəfli müqavilənin bir tərəfi müqavilədən irəli gələn öhdəlikləri icra etmirsə, müqavilənin digər tərəfi öhdəliklərin icrası üçün təyin etdiyi əlavə müddət nəticəsiz qurtardıqdan sonra müqavilədən imtina edə bilər. Əgər öhdəliyin pozulması xarakteri əsas götürülməklə əlavə müddət tətbiq edilmirsə, xəbərdarlıq edilməsi əlavə müddət təyin olunmasına bərabər tutulur. Əgər öhdəliyin yalnız bir hissəsi icra edilməmişsə, kreditor müqavilədən yalnız öhdəliyin qalan hissəsinin icrasına marağını itirdiyi halda imtina edə bilər. «Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 399, 421.3, 423.2, 424.3 və 447-ci maddələrinin şərh edilməsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 29 mart 2023-cü il tarixli Qərarında göstərilmişdir ki, ikitərəfli müqavilələr üzrə öhdəliyin pozulması halında kreditor Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 447.1-ci maddəsinə uyğun olaraq müqavilədən imtina etməklə ona xitam verə bilər. Müqavilədən imtina barədə iradə ifadəsinin qarşı tərəfə bildirilməsi ilə müqaviləyə xitam verilmiş sayılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 399.3-cü maddəsinin tələbləri baxımından müqavilənin ləğvindən əvvəl gecikdirilmiş annuitet (əsas məbləğ və hesablanmış faizlər) ödənişlərə münasibətdə yaranmış tələb müqavilənin ləğvindən sonrada da qüvvədə qalır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 445.7-ci maddəsinə uyğun olaraq, kreditor öhdəliyin pozulması halında digər əsaslardan çıxış edərək daha böyük məbləğ tələb edə bilmirsə, gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz məbləğində vəsaitin ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdir. Mülki işin tədqiq edilmiş hallarından göründüyü kimi Bank borcalanla xx.xx.2022-ci il tarixdə bağlanmış 061A********** nömrəli və 061KK**********01 nömrəli kredit müqavilələrindən xx.xx.2024-cü il tarixdə imtina etməklə ona xitam vermişdir. Bununla yanaşı nəzərə alınmalıdır ki, Bankın borcalana qarşı Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 445.7-ci maddəsinə uyğun olaraq, tərəflər arasındakı müqavilələrin ləğv edildiyi xx.xx.2024-cü il tarixdən sonra gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz məbləğində vəsaitin ödənilməsi tələbi mövcud deyildir. Beləliklə, bankın xx.xx.2022-ci il tarixdə bağlanmış 061A********** nömrəli və 061KK**********01 nömrəli kredit müqavilələrindən xx.xx.2024-cü il tarixdə imtina etməklə ona xitam verdiyini və tələbin həddini nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı müqavilələrin şərtlərinə istinad edərək cavabdehdən iddia ərizəsində qeyd etdiyi məbləğdə əsas borcun, ona hesablanmış faizlərin və cərimənin ödənilməsini tələb etməkdə haqlıdır. Məhkəmə həmçinin qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, iddiaçının təqdim etdiyi sübutlar cavabdehin banka qeyd edilən məbləğdə borcunun olduğunu və düzgün hesablandığını təsdiq edir, hazırki iş üzrə məhkəmə iclasında iştirak edən borcalan məhkəməyə iddia tələbini təkzib və borcun düzgün hesablanmadığını təsdiq edəcək heç bir sübut təqdim etməmişdir. Əksinə, məhkəmə iclasında iştirak edən borcalan bankdan sözügedən pul vəsaitini götürdüyünü, tələb edilən məbləğdə borcunun olmasını etiraf etmişdir. MPM-in 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmçinin, MPM-in 119.1-ci maddəsinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İddia əsaslı olduğundan, məhkəmə hesab edir ki, iş üzrə iddiaçı tərəfindən iddia ərizəsinin verilməsi ilə əlaqədar ödənilmiş 123,78 manat dövlət rüsumunun əvəzi cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. MPM-in 14.2, 217.4 və 218.3-cü maddələrinə müvafiq olaraq məhkəmə (hakim) yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdıraraq, onlardan istifadə edərək, yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanaraq, iddia tələblərinin hədlərindən kənara çıxmadan işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qətetdi: İddia təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli, 061A********** nömrəli kredit müqaviləsi üzrə yaranmış 9075,34 manat əsas borc, 1245,02 manat faiz borcu və 331,75 manat cərimə olmaqla, cəmi 10652,11 (on min altı yüz əlli iki manat on bir qəpik) manat və xx.xx.2022-ci il tarixli, 061KK**********01 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə yaranmış 499,32 manat əsas borc, 81,35 manat faiz borcu və 27,63 manat cərimə olmaqla, cəmi 608,30 (altı yüz səkkiz manat otuz qəpik) manat, həmçinin ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi kimi 123,78 (bir yüz iyirmi üç manat yetmiş səkkiz qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq İddiaçı QSC-yə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet üzərindən Gəncə Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Fuad Fərhadov