Bakı Kommersiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2-2(113)-118/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2-2(113)-118/2021 04.05.2021 BAKİ KOMMERSİYA MƏHKƏMƏSİ Hakim Pirverdiyev Zaur Rafiq oğlunun sədrliyi ilə, Məhkəmə iclas katibi Qasımov Fərid Fərzalı oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı Bank olmayan kredit təşkilatı İddiaçı nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, İddiaçı Bank olmayan kredit təşkilatı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində Cavabdehnə qarşı iddiaçı ilə "X4 İstehsalat Müəssisəsi" MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-002 saylı kredit müqaviləsinin və ona edilmiş 30 aprel 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin şərtlərinə əsasən kreditdən istifadə müddətinin başa çatma tarixinədək 30 aprel 2018-ci il tarixindən 01 sentyabr 2019-cu il tarixinə kimi 54429.50 manat əsas borcun, 3810.12 manat faiz borcunun və 13780.98 manat dəbbə pulu borcunun, kreditdən istifadə müddətinin başa çatma tarixindən 01 sentyabr 2019-cu il tarixindən 01 yanvar 2021-ci il tarixinə kimi 54429.50 manat əsas borca hesablanmış 5080.08 manat faiz borcunun və 22352.38 manat dəbbə pulu borcunun, cəmi 99453.06 manat borcun, iddiaçı ilə "X5 İstehsalat Müəssisəsi" MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-003 saylı kredit müqaviləsinin və ona edilmiş 30 iyul 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin şərtlərinə əsasən kreditdən istifadə müddətinin başa çatma tarixinədək 30 iyul 2018-ci il tarixindən 01 sentyabr 2019-cu il tarixinə kimi 72238.17 manat əsas borcun, 5674.56 manat faiz borcunun, 13002,84 manat dəbbə pulu borcunun, kreditdən istifadə müddətinin başa çatma tarixindən 01 sentyabr 2019-cu il tarixindən 01 yanvar 2021-ci il tarixinə kimi 72238.17 manat əsas borca hesablanmış 6742.22 manat faiz borcunun və 36408.82 manat dəbbə pulu borcunun, cəmi 127324.19 manat borcun, hər iki müqavilə üzrə ümumilikdə 226777.25 manat kredit borcunun, 210 manat vəkilin hüquqi xidmət xərcinin və 30 manat dövlət rüsumunun cavabdehdən tutulub iddiaçıya ödənilməsi barədə iddia ərizəsinə dair kommersiya işinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, aşağıdakı qətnaməni qəbul etdi: TƏSVİRİ HİSSƏ İddiaçı cavabdehə qarşı iddiaçı ilə “X4 İstehsalat Müəssisəsi”xxxxarasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-002 saylı kredit müqaviləsinin və ona edilmiş 30 aprel 2018-ci il tarixli 2 saylı Əlavənin şərtlərinə və “X6 İstehsalat Müəssisəsi” məhdud məsuliyyətli cəmiyyəti arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-003 saylı kredit müqaviləsinin və ona edilmiş 30 iyul 2018-ci il tarixli 2 saylı Əlavənin şərtlərinə əsasən verilmiş borc tələbi 10 yanvar 2017- ci il tarixli k002 saylı kredit müqaviləsi üzrə 54429.50 manat əsas borc, 5715.18 manat faiz borcu, 16601.54 manat dəbbə pulu borcu, cəmi 76746.22 manat və 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-003 saylı kredit müqaviləsi üzrə 72238.17 manat əsas borc, 7585.02 manat faiz, dəbbə pulu 22295.57 manat, cəmi 103203.74 manat, hər iki müqavilə üzrə ümumilikdə əsas borc 126667.67 manat, faiz borcu 13300.2 manat, dəbbə borcu 38897.11 manat, cəmi 179949.96 manat kredit borcunun və 30 manat dövlət rüsumunun hüquqi varislik üzrə cavabdehdən tutulub iddiaçıya ödənilməsi barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Sonra iddiaçı iddia tələbinin həcminin artırılması barədə ərizəylə məhkəməyə müraciət edərək, iddiaçı ilə “X4 İstehsalat Müəssisəsi”xxxxarasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-002 saylı kredit müqaviləsinin və ona edilmiş 30 aprel 2018-ci il tarixli 2 saylı Əlavənin şərtlərinə və “X6 İstehsalat Müəssisəsi” məhdud məsuliyyətli cəmiyyəti arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-003 saylı kredit müqaviləsinin və ona edilmiş 30 iyul 2018-ci il tarixli 2 saylı Əlavənin şərtlərinə əsasən verilmiş borc tələbi 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-002 saylı kredit müqaviləsi üzrə 54429.50 manat əsas borcun, 7620,19 manat faiz borcunun, 36196 manat dəbbə pulu borcunun, cəmi 98245 manat pulun və 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-003 saylı kredit müqaviləsi üzrə 72238.17 manat əsas borcun, 10113,35 manat faiz borcunun, 48301,31 manat dəbbə pulu borcunun, cəmi 130652,83 manat pulun, hər iki müqavilə üzrə ümumilikdə 126667.67 manat əsas borcun, 17733,50 manat faiz borcunun, 84497,31 manat dəbbə pulu borcunun, cəmi 228898,52 manat borcun, 30 manat dövlət rüsumunun və 210 manat vəkil xərcinin hüquqi varislik üzrə cavabdehdən tutulub iddiaçıya ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Daha sonra iddiaçı iddia tələbinin həcminin artırılması barədə ərizəylə məhkəməyə müraciət edərək, iddiaçı ilə "X4 İstehsalat Müəssisəsi" MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-002 saylı kredit müqaviləsinin və ona edilmiş 30 aprel 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin şərtlərinə əsasən kreditdən istifadə müddətinin başa çatma tarixinədək 30 aprel 2018-ci il tarixindən 01 sentyabr 2019-cu il tarixinə kimi 54429.50 manat əsas borcun, 3810.12 manat faiz borcunun və 13780.98 manat dəbbə pulu borcunun, kreditdən istifadə müddətinin başa çatma tarixindən 01 sentyabr 2019-cu il tarixindən 01 yanvar 2021-ci il tarixinə kimi 54429.50 manat əsas borca hesablanmış 5080.08 manat faiz borcunun və 22352.38 manat dəbbə pulu borcunun, cəmi 99453.06 manat borcun, iddiaçı ilə "X5 İstehsalat Müəssisəsi" MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-003 saylı kredit müqaviləsinin və ona edilmiş 30 iyul 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin şərtlərinə əsasən kreditdən istifadə müddətinin başa çatma tarixinədək 30 iyul 2018-ci il tarixindən 01 sentyabr 2019-cu il tarixinə kimi 72238.17 manat əsas borcun, 5674.56 manat faiz borcunun, 13002,84 manat dəbbə pulu borcunun, kreditdən istifadə müddətinin başa çatma tarixindən 01 sentyabr 2019-cu il tarixindən 01 yanvar 2021-ci il tarixinə kimi 72238.17 manat əsas borca hesablanmış 6742.22 manat faiz borcunun və 36408.82 manat dəbbə pulu borcunun, cəmi 127324.19 manat borcun, hər iki müqavilə üzrə ümumilikdə 226777.25 manat kredit borcunun, 210 manat vəkilin hüquqi xidmət xərcinin və 30 manat dövlət rüsumunun cavabdehdən tutulub iddiaçıya ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı ilə Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində olan “X10 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli K002/2017 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 175400 manat məbləğində illik 7% ödənişlə on iki ay müddətinə Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Kənd Təsərrüfatı Kreditləri üzrə Dövlət Agentliyinin (halhazırda bu dövlət qurumunun hüquqi varisi Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Ağentliyi adlanır) vəsaiti hesabına güzəştli kredit verilmişdir. Borcalan “X7 İstehsalat Müəssisəsi”xxxxAzərbaycan Respublikasi Vergilər Nazirliyinin 3 saylı Ərazi Vergilər İdarəsində dövlət reyestrində ********** VÖEN ilə AZ3817, ünvan 1i ünvanında qediyyatdan keçmişdir. Bu iddia tələbinin əsası olan 10 yanvar 2017ci il tarixli K-002/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərin icrasının təmin edilməsi müddətinə möhlət olaraq bu kredit müqaviləsinə 19 dekabr 2017-ci il tarixli, 1 nömrəli Əlavə ilə kreditdən istifadə müddəti 3 ay uzadılaraq ümumi 15 ay, 10 aprel 2018-ci il kredit müqaviləsinin bitmə tarixi müyyən edilmişdir. Kredit müqaviləsinin uzadılan 3 ay müddətinin 1 ay müddəti əsas borc məbləğinin ödənişinə güzəşt edilərək 10 aprel 2018-ci il tarixə kimi kredit borcu üzrə öhdəliklərin icrası tam təmin edilməli idi. Lakin “X8 İstehsalat Müəssisəsi”xxxxolan 10 yanvar 2017-ci il tarixlik-002/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərin icrasının təssərrüfat fəaliyyətlərinə spessifikasına müvafiq uyğunlaşdırılmaqla tərəflər təkrar borcalanın 30 aprel 2018-ci il tarixinə olan icrası təmin edilməmiş əsas kredit borcunun məbləği 67415.35 manat, faiz borcu məbləği 157.32 manat, dəbbə (cərimə) məbləği 9115.10 manat məbləğlərdə ödəliklərinin icrasına möhlət müddəti olaraq 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-002/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə 30 aprel 2018-ci il tarixli, 2 nömrəli Əlavə imzalayaraq kreditdən istifadə müddətinin son tarixi 01 sentyabr 2019-cu il, əsas borcun ödənişinə 01 aprel 2019-cu il tarixinə kimi güzəşt müddəti müəyyən edilir. Bu iddia tələbi əsasən 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-002/2017 saylı kredit müqaviləsinə 30 aprel 2018-ci il tarixli, 2 nömrəli Əlavə üzrə Kreditdən istifadə dövrünü əhatə edir. Belə ki, borclunun 16.08.2018-ci il tarixdə 10000 manat ödəniş edərkən əsas kredit borcu 67415.35 manat, faiz borcu 1520.76 manat, dəbbə (cərimə) 5131,40 manat olmuşdur. Bu ödəniş məbləğindən: əsas borc qalığından - 3347,84 manat; faiz borc qalığı -1520,76 manat; dəbbə pulu - 5131,40 manatı silinmişdir. Növbəti sonuncu 17.09.2018-ci il tarixdə edilmiş 10000 manat ödənişdən: əsas borc qalığı - 9638,01 manat, faiz borc qalığı borcu 361,99 manat silinmişdir. “X8 İstehsalat Müəssisəsi” MMC-nin son 17.09.2018-ci il tarixdə edilən ödənişdən sonra heç bir ödəniş edilməmişdir. Kreditdən istifadə müddəti 01 sentyabar 2019-cu il tarixdə bitmişdir. Bu iddia tələbi verilən 01.03.2020-ci il tarixinə borcalanın ödənilməmiş əsas borcu 54429.50 manat, faiz borcu 5715.18 manat, 30 aprel 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin şərtlərinə müvafiq olaraq 30 aprel 2018-ci il tarixdən etibarən hər gecikdirilmiş gün üçün əsas borcun gecikdirilmiş ümumi məbləğinin 0,2%-i məbləğində, lakin kredit üzrə öhdəliyin ümumi məbləğinin 20%-dən çox olmamaq şərti ilə “Borcverənə” dəbbə pulu ödənilməsi qaydasında hesablanmış dəbbə pulu borcu 16601.54 manat; “X8 İstehsalat Müəssisəsi” MMC-nin 01.03.2020-ci il tarixinə ümumilikdə ödənilməmiş 76746.22 manat ödənişi gecikdirilmiş borc öhdəliyi vardır. İddiaçı ilə “X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında 10 yanvar 2017-ci il tarixli K-003/2017 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 190000 manat məbləğində illik 7% ödənişlə Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Kənd Təsərrüfatı Kreditləri üzrə Dövlət Agentliyinin (hal-hazırda bu dövlət qurumunun hüquqi varisi Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyi adlanır) vəsaiti hesabına güzəştli kredit verilmişdir. Borcalan “X9 İstehsalat Müəssisəsi”xxxxAzərbaycan Respublikasi Vergilər Nazirliyinin 14 saylı Ərazi Vergilər İdarəsində dövlət reyestrində ********** VÖEN ilə AZ6012, ünvan 2i ünvanında qediyyatdan keçmişdir. Bu kredit müqaviləsi üzrə də öhdəliklərin icrasının təmin edilməsi müddətinə möhlət olaraq 10 yanvar 2017-ci il tarixli K003/2017 saylı kredit müqaviləsinə 19 dekabr 2017-ci il tarixli, 1 nömrəli Əlavə ilə kreditdən istifadə müddəti 6 ay uzadılaraq ümumi 18 ay, 01 sentyabr 2018-ci il kredit müqaviləsinin bitmə tarixi müyyən edilmişdir. Kredit müqaviləsinin uzadılan 6 ay müddətinin 5 ay müddəti əsas borc məbləğinin ödənişinə güzəşt edilərək 01 sentyabr 2018-ci il tarixə kimi kredit borcu üzrə öhdəliklərin icrası tam təmin edilməli idi. Lakin “X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında olan 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-003/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərin icrasının təsərrüfat fəaliyyətlərinin spessifikasına müvafiq uyğunlaşdırılmaqla tərəflər təkrar borcalanın 30 iyul 2018-ci il tarixinə olan icrası təmin edilməmiş əsas kredit borcunun mələği 84453,38 manat, faiz borcu məbləği 3324,81 manat, dəbbə (cərimə) məbləği 3378,20 manat məbləğlərdə ödəliklərinin icrasına möhlət müddəti olaraq 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-003/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə 30 iyul 2018-ci il tarixli, 2 nömrəli Əlavə imzalayaraq kreditdən istifadə müddətinin son tarixi 01 sentyabr 2019-cu il, əsas borcun ödənişinə 01 aprel 2019-cu il tarixinə kimi güzəşt müddəti müəyyən edilir. 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-003/2017 saylı kredit müqaviləsinə 30 aprel 2018-ci il tarixli, 2 nömrəli Əlavə üzrə Kreditdən istifadə dövrünü əhatə edir. Belə ki, borlunun 16.08.2018-ci il tarixdə 12 000 manat ödəniş edərkən əsas kredit borcu 84453,38 manat, faiz borcu məbləği 4006.59 manat, dəbbə (cərimə) məbləği güzəşt edildikdən sonra 30.07.2018-il tarixə 3378,20 manat olmuşdur. Bu ödəniş məbləğindən əsas borc qalığından - 5065,99 manat; faiz borc qalığı 3555,81 manat; dəbbə pulu 3378,20 manatı silinmişdir. Növbəti sonuncu ödəniş 17.09.2018-ci il tarixinə ümumi borc öhdəliyi 80238.17 manat olmuşdur. Sonuncu 17.09.2018-ci il tarixdə edilmiş 8000 manat ödənişdən əsas borc qalığı 7549.22 manat; faiz borc qalığı borcu 450.78 manat silinmişdir. “X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC-nin son 17.09.2018-ci il tarixdə edilən ödənişdən sonra heç bir ödəniş edilməmişdir. Kreditdən istifadə müddəti 01 sentyabar 2019-cu il tarixdə bitmişdir. Bu iddia tələbi verilən 01.03.2020-ci il tarixinə borcalanın ödənilməmiş əsas borcu 72238.17 manat; faiz borcu 7585.02 manat, 30 aprel 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin şərtinə müvafiq olaraq 30 aprel 2018-ci il tarixdən etibarən hər gecikdirilmiş gün üçün əsas borcun gecikdirilmiş ümumi məbləğinin 0,2%-i məbləğində, lakin kredit üzrə öhdəliyin ümumi məbləğinin 20%-dən çox olmamaq şərti ilə “Borcverənə” dəbbə pulu ödənilməsi qaydasında hesablanmış dəbbə pulu borcu 22295.57 manatdan ibarətdir. “X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC-nin 01.03.2020-ci il tarixinə ümumilikdə ödənilməmiş 103203.74 manat borc öhdəliyi vardır. Hər iki kredit müqavilələri üzrə kreditdən istifadə müddətinin uzadılması əsasən kredit vəsaitinin məsrəf edilmiş əkinçilik sahələrindən məhsul toplanmasına möhlət verilməsi və kredit borcunun “işlək” (ödənişli) vəziyyətinin yaradılması məqsədi ilə edilmişdir və fəaliyyətləri tabeliyində olduqları Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin nəzarətində olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 17 aprel 2015-ci il tarixli 111 nömrəli qərarına dəyişiklik edilərək Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində olan istehsalat müəssisələri, o cümlədən “X8 İstehsalat Müəssisəsi”xxxx“X9 İstehsalat Müəssisəsi” məhdud məsuliyyətli cəmiyyəti, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 25 sentyabr 2018-cu il tarixli, 414 nömrəli qərarı ilə Azərbaycan Respublikasi Vergilər Nazirliyinin Bakı şəhər Lokal Gəlirlər Baş idarəsində dövlət reyestrində ********** VÖEN ilə AZ1016, Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, 8-ci mikrorayon, 3123-cü məhəllə ünvanında qediyyatdan keçmiş Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfat Nazirliyinin tabeliyində yaradılmış Cavabdehnə birləşdirilmişdir və hal-hazırda bu adlarla struktur vahidi olaraq fəaliyyət göstərmirlər. Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfat Nazirliyinin “Təhvil-təslim komissiyasının yaradılması haqqında”xxxx“X8 İstehsalat Müəssisəsi”xxxx“X9 İstehsalat Müəssisəsi” MMC-nin təhvil-təslim işləri aparılmış Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində yaradılmış Cavabdehnə birləşdirilməklə fəaliyyətlərinə xitam verilmişdir. Cavabdeh “X7 İstehsalat Müəssisəsi”xxxx“X6 İstehsalat Müəssisəsi” məhdud məsuliyyətli cəmiyyətinin hüquqi varisidir. Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində yaradılmış Cavabdeh hüquqi varis olmaqla onun tərkibinə birləşdirilmiş borcalan “X8 İstehsalat Müəssisəsi”xxxx“X9 İstehsalat Müəssisəsi” MMC-nin bütün digər hüquq və vəzifələri ilə yanaşı bütün borclar və kreditorlar qarşısında mühasibat balansında əksini tapmış əsas vəsaitləri, azqiymətlilər, dövriyyədə olan pul vəsaitləri və digər əmlak və qeyri əmlak öhdəliklərinin təminatını öz üzərinə götürmüşdür və mülki hüquq və vəzifələrin təmin edilməsi üzrə hüquqi məsuliyyətlərin subyektidir. İddiaçı borc tələbi üzrə “X7 İstehsalat Müəssisəsi”xxxx“X6 İstehsalat Müəssisəsi”xxxxonların məsul şəxslərinə ünvanladığı pretenziyalar (bildirişlər) nəticəsində Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində yaradılmış Cavabdeh onların hüquqi varisi olduğunu müəyyən etmişdir. Kredit borcu ödənişi tələbi ilə iddiaçının məsul şəxsləri ilə bir neçə rəsmi görüşdən sonra Cavabdeh MMC-nin 19 sentyabr 2019-cu il tarixli 19H-207 saylı müraciətində məlum edilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 25 sentyabr 2018-cu il tarixli, 414 nömrəli qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində olan istehsalat müəssisələri, o cümlədən “X7 İstehsalat Müəssisəsi”xxxx“X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC birləşdirilərək Cavabdeh MMC yaradılmışdır. Eyni zamanda, bu məktubda bildirilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin 18 fevral 2019-cu il tarixli, 30 nömrəli Əmrinə əsasən Cavabdehxxxxmüəssisələrdə təhvil-təslim işləri aparılmış və müəyyən edilmişdir ki, Cavabdehxxxx“X8 İstehsalat Müəssisəsi”xxxx“X9 İstehsalat Müəssisəsi”xxxxiddiaçı arasında 10 yanvar 2017-ci il tarixli müvafiq olaraq k-002 və k-003 saylı kredit müqaviləsi bağlanmışdır. Qeyd olunan borc öhdəlikləri bu müəssisələrin təhvil-təslimində Cavabdeh MMC-nin tərtib etdiyi və iddiaçıya təqdim etdiyi hesabatda da öz əksini tapmışdır. Bununla yanaşı, kredit borcu ilə əlaqədar bu məktubla edilən sorğu əsasında kredit borcları üzrə kredit dosyelərinin təsdiq olunmuş surətlərini təqdim etməklə iddiaçı 03 oktyabr 2019-cu il tarixli 109/19 saylı “Borc öhdəliyinin icrasına dair pretenziya” (xəbərdarlıq) göndərilmişdir. Lakin bu günə kimi kredit üzrə heç bir ödəniş edilməmişdir və hüquqi varis olaraq cavabdeh bu pretenziyaya (xəbərdarlığa) münasibət bildirməmişdir. Borc öhdəliyinin icrasının gecikdirilməsi kredit müqaviləsinin şərtinə müvafiq olaraq faiz və dəbbə pulu hesabına borc tələbinin məbləğinin artmasına səbəb olur. Kredit riskinin idarə olunmasının normativ tələblərinə müvafiq olaraq bu iddia üzrə kredit borcunun “işlək” (ödənişli) vəziyyətinin yaradılması üzrə borcalanla müxtəlif tədbirlər keçirməklə ödənişin gecikdirilməsinin səbəbləri, onun maliyyə mənbələri, likvid əmlak imkanları araşdırılır və ödənişin təmin edlməsi prespektivi müəyyənləşdirilir. İddiaçı bu tədbirin icrasını təmin etmişdir. Bu tədbirlərin icra proseduru kifayyət qədər vaxt aparır. Borclular “X7 İstehsalat Müəssisəsi”xxxx“X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC-nin direktorları ilə görüşlərdə və telefon əlaqələrində daimə bildirirmişlər ki, əkin sahələrindən borc ödəmək üçün kifayət qədər məhsul toplanmışdır (kartof, arpa, buğda və s.) və yuxarı təşkilatlar satışı apardıqdan sonra kredit borcu ödəniləcəkdir. Kredit müqavilələrinin müddətinin uzadılması da kredit vəsaitinin məsrəf edilmiş əkinçilik sahələrindən məhsul toplanmsına möhlət verilməsi məqsədi ilə edilmişdir. Bu müəssisələrin rəhbərləri Cavabdeh MMC-yə birləşdirildikdən sonra onlara kreditin ödənişi tələbi edilərkən təkidlə bildirirmişlər ki, artıq kifayyət qədər məhsul toplayıb (kartof, arpa, buğda və s.) yeni yaradılmış Cavabdeh MMC-nin sərəncamına vermişlər, bununla yanaşı dövlətdən və icarədarlardan nağd şəkildə hər biri 30-45 min vəsait almışlar, məhsulun minumum satışı ilə ümumilikdə 200 mindən artıq nağd pul vəsaiti əldə olunması əminliklə gözlənilir. Bu vəsaitlə kredit borcunun ödənilməsini Cavabdeh MMC-nin rəhbərliyi əmin etdiklərini bildirmişlər. Müəssisələrin pul vəsaitləri və məhsul toplanılması barədə məlumatları rəsmi də bildirmişlər. Hazırkı vəziyyətdə borcun ödənişinə heç bir məbləğın yönəldilməməsi onu deməyə əsas verir ki, Cavabdeh MMC-nin sərəncamına təhvil verilmiş nağd pul vəsaiti və toplanmış məhsulun satışından əldə edilən vəsait təyinatı üzrə kredit bocunun ödənişinə yönəldilməməsi, daxil olmaları müəssisənin uçot-hesabatında əks etdirilməmiş kənarlaşma anlamını meydana çıxarır. Cavabdehin nümayəndələri ilə görüşlərdə borc tələbinin təmin edilməsindən əsassız mülahizələrlə, fərziyə və ehtimallarla yayınma məqsədli olmaları bəyanatı verilir. Uzun müddətdir iddiaçının təqdim etdiyi 03 oktyabr 2019-cu il tarixli 109/19 saylı “Borc öhdəliyinin icrasına dair pretenziya”sına (xəbərdarlığına) münasibət bildirməməsi faktının mövcudluğu bu məqamın sübutu kimi qiymətləndirilir. Şərh olunan sübutlar, dəlillər və maddi və prosessual hüquq normalarının tələbləri Cavabdeh MMC-nin bu iddia tələbi üzrə borc öhdəliyinin icrasını təmin edilməsində hüquqi məsuliyyətliliyi, yəni cavabdeh olması tam sübutludur və onun varisliklə qəbul etdiyi borc öhdəliyinin icrasından imtina etməsinə heç bir əsası yoxdur. Cavabdehin belə mövqeyi prosessual və maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərinə zidd olmaqla və iddiaçının həm əmlak mənafelərinin, həm də bütün əsaslı hüquq və mənafelərinin pozulmasına yönəldiyi sübutludur. Müəssisələrin fəaliyyət spesifikalarını nəzərə alaraq və kredit borcunun “işlək” (ödənişli) vəziyytənin təmin edilməsi məqsədi ilə 10 yanvar 2017-ci il tarixli müvafiq olaraq k-002 və k-003 saylı kredit müqavilələrinin və onlara edilmiş 1 və 2 nömrəli əlavələrin şərtində əsas borcun ödənişinə möhlətlər verilmişdir və bu möhlətlərə müvafiq ödəniş qrafikləri tərtib edilmişdir. Cavabdeh MMC “Borcalan” müəssisələrin öhdəliyi üzrə hüquqi varislik əsasında cavabdeh olaraq kreditdən istifadənin demək olar ki, bütün dövründə həm faiz məbləğinin, həm də əsas borcun ödənişində öhdəliklərin icrası üçün müəyyən edilmiş ödəniş qrafikini pozmuşdurlar. Ona görə də borc öhdəliyinin məbləği tələbi gecikmələrə müvafiq yaranmışdır. Bu fakt ödəniş üzrə tərtib edilmiş maliyyə hesabatında (arayışında) tam dəqiqliyi ilə göstərilmişdir. Hüquqi varislik əsasında cavabdeh 10 yanvar 2017-ci il tarixli müvafiq olaraq k-002 və k-003 saylı kredit müqavilələrinin və onlara edilmiş 1 və 2 nömrəli əlavələrin şərtində müvafiq tərtib edilmiş ödəniş qrafiklərinə əsasən hər iki müqavilə üzrə borc öhdəliklərinin icrasını 01 sentyabr 2019-cu il tarixinə kimi təmin etməli idi. İddiaçı ilə cavabdehlər arasında mütəmadi borc tələbi üzrə yazışmalar və danışıqlar aparmışdır. Kredit borcu məbləği üzrə yaranmış borc öhdəliyinin icrasına kreditdən istifadə dövründə uzun müddət ödəniş edilməmişdir. Cavabdeh borc öhdəliyinin maddi və mənəvi məsuliyyətini özünün maraq və mənafeyinə uyğun olub-olmaması hallarını kredit müqaviləsini və əlavələri imzaladıqları andan, hüquqi varisliklə borc öhdəliyi üzrə məsuliyyəti üzərinə götürdüyü andan bilirdi. Kredit müqaviləsinin şərtləri üzrə borc öhdəliyinin artması barədə iddiaçının dəfələrlə etdiyi xəbərdarlığa məhəl qoymadan, borcun məzmunu, o cümlədən dəbbə pulu məsuliyyəti barədə bilə-bilə borc öhdəliyinin icrasından cavabdeh açıq-aşkar yayınmaqla müqavilə öhdəliklərini qərəzli pozaraq iddiaçının əmlakını qanunsuz özündə saxlamaqla əsassız faydalanma imkanı əldə etmişdir. Göründüyü kimi bu iddia tələbi üzrə borc öhdəliyinin əsası olan 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-002 saylı kredit müqaviləsinin və ona edilmiş 30 aprel 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin şərtləri və 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-003 saylı kredit müqaviləsinin və ona edilmiş 30 iyul 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin şərtləri üzrə verilmiş borc tələbi əsaslıdır, cavabdehin kreditor qarşısında məsuliyyəti tam sübutludur, maddi və prosessul normaların tələblərinə uyğundur. Bu iddia tələbi üzrə məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququnu həyata keçirmək üçün iddiaçı cavabdehə 03 oktyabr 2019-cu il tarixli 109/19 saylı “Borc öhdəliyinin icrasına dair pretenziya”sını (xəbərdarlığına), təkrar 03.03.2020-ci il tarixli 012/19 saylı “Borc öhdəliyinin icrasına dair pretenziya”sı, bu iddia ərizəsinin bir nüsxəsini və borc tələbi üzrə maliyyə arayışı rəsmi 03.03.2020-ci il tarixdə təqdim edilmişdir. Qeyd olunanlara yekun olaraq iddiaçı ilə “X7 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-002/2017 saylı kredit müqaviləsi və “X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli k- 003/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə borc öhdəliklərinin hüquqi varisi olmaqla bu “Borcun ödənilməsi tələbi haqqında” iddia tələbi üzrə Cavabdehdir və kredit borcunun ödənişi ondan tələb edilir. Qeyd olunduğu kimi bu iddia tələbi verilən 01 mart 2020-ci il tarixinə borc öhdəliklərinin vəziyyəti "X4 İstehsalat Müəssisəsi" MMC-nin kreditdən istifadə müddəti 01 sentyabr 2019-cu il tarixdə bitmişdir və 1-ci mərhələ üzrə 343 gün gecikdirilmis borc öhdəliyinin təmin olunmamış əsas borcu 54429.50 manat, faiz borcu 3810.12 manat (illik 7% x 343 gün), dəbbə pulu borcu 13780.98 manatdan ibarətdir. Bunla da 1-ci mərhələdə 30 aprel 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavə üzrə Kreditdən istifadə müddətinin başa çatma 01 sentyabr 2019-cu il tarixinə ümumilikdə ödənilməmiş 72020.50 manat borc öhdəliyi vardır. 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-002/2017 saylı kredit müqaviləsinə edilmiş 30 aprel 2018-ci il tarixli. 2 nömrəli Əlavə üzrə Kreditdən istifadə müddəti 01 sentvabar 2019cu il tarixdə basa çatmışdır və iddia tələbi üzrə 01 sentyabr 2019-cu il tarixindən sonrakı 01 yanvar 2021-ci il tarixinədək olan dövrdə cavabdeh kredit vəsaitindən qanunsuz istifadə etməklə faydalandığı 480 günə görə 31.12.2020-ci il tarixə Mərkəzi Bankın 8,25 % uçot dərəcəsindən də az həddə illik 7% hesabı ilə hesablanmış faiz borcu və bu dövrdə də cavabdehin öhdəliyin icrasından qərəzli yayınmaqla vurduğu zərərin əvəzi olaraq 30 aprel 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin şərtinə müvafiq olaraq 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən etibarən əsas borcun hər gecikdirilmis gün üçün əsas borcun gecikdirilmis ümumi məbləğinin 0.2%-i məbləğində, lakin kredit üzrə öhdəliyin ümumi məbləğinin 20%-dən cox olmamaq şərti ilə hesablanmış borc öhdəliyinin vəziyyəti 2-ci mərhələnin 01 yanvar 2021ci il tarixinədək olan dövr üçün ödənilməmiş 54429.50 manat əsas borc qalığından 480 gün istifadəsinə görə faiz borcu 5080.08 manat (illik 7% x 480 gün), dəbbə pulu borcu 22352.38 manat təşkil edir. Beləliklə, cavabdehin 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-002/2017 saylı kredit müqaviləsinə edilmiş 30 aprel 2018-ci il tarixli, 2 nömrəli Əlavə üzrə kreditdən istifadənin hər iki mərhələsinin (dövrünün) borc öhdəliyinin cəmi 99453.06 manat məbləğindən (72020.50+27432.46) ibarətdir. "X5 İstehsalat Müəssisəsi" MMC-nin kreditdən istifadə müddəti 01 sentvabor 2019-cu il tarixdə bitmişdir və 1-ci mərhələ üzrə 404 gün gecikdirilmis borc öhdəliyinin təmin olunmamış əsas borcu 72238.17 manat, faiz borcu 5674.56 manat (72238.17 illik 7% x 404), dəbbə pulu borcu 13002.84 manatdan ibarətdir. 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-003/2017 saylı kredit müqaviləsi və ona edilmiş 30 iyul 2018-ci il tarixli, 2 nömrəli Əlavə üzrə kreditdən istifadə müddətinin başa çatdığı 01 sentyabr 2019-cu il tarixindən sonrakı dövrə 01 yanvar 2021-ci il tarixinədək olan dövrdə cavabdeh kredit vəsaitindən qanunsuz istifadə etməklə faydalandığı 480 günə görə 31.12.2020-ci il tarixə Mərkəzi Bankın 8.25 % uçot dərəcəsindən də az həddə, illik 7% hesabı ilə hesablanmış faiz borcu və bu dövrdə də cavabdehin öhdəliyin icrasından qərəzli yayınmaqla vurduğu zərərin əvəzi olaraq 30 iyul 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin şərtinə müvafiq olaraq 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən etibarən əsas borcun hər gecikdirilmis gün üçün əsas borcun gecikdirilmis ümumi məbləğinin 0,2%-i məbləğində, lakin kredit üzrə öhdəliyin ümumi məbləğinin 20%-dən çox olmamaq şərti ilə dəbbə pulu ödənilməsi qaydasında hesablanmış borc öhdəliyinin vəzivvəti 2-ci mərhələnin 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 01 yanvar 2021-ci il tarixinədək olan dövr üçün ödənilməmiş 72238.17 manat əsas borc qalığından 480 gün istifadəsinə görə hesablanmış faiz borcu 6742.22 manat, dəbbə pulu borcu 29665.80 manat məbləğlərdən ibarət olmuşdur. Kreditlərdən istifadənin 2-ci mərhələsi olan 01 sentyabr 2019-cu il tarixindən sonrakı 01 yanvar 2021-ci il tarixinədək olan dövründə 72238.17 manat əsas borc kredit vəsaitindən qanunsuz istifadə etməklə faydalandığı 480 günə görə 72238.17 manat əsas borcu nəzərə alınmadan ümumi borc öhdəliyi 36408.62 manat olmuşdur. Beləliklə, cavabdehin 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-003/2017 saylı kredit müqaviləsi və ona edilmiş 30 iyul 2018-ci il tarixli. 2№-li Əlavə üzrə üzrə kreditdən istifadənin hər iki mərhələsinin (dövrünün) borc öhdəliyinin cəmi: 127324.19 manat məbləğindən ibarətdir. İddia tələbinin əsası olan hər iki müqavilə və onlara edilmiş 2 nömrəli Əlavələr üzrə cavabdehin 01 yanvar 2021-ci il tarixinə borc öhdəliyinin ümumi məbləği 226777.29 manatdan ibarətdir. İddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə məhkəmə iclasında iddianı müdafiə edərək, iddia ərizəsinə uyğun izahat verdi və iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Əvvəl keçirilmiş məhkəmə iclasında cavabdehin nümayəndəsi X3 iddia ərizəsinə etiraz edərək, izahatında bildirdi ki, Cavabdeh Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə 26 müəssisənin birləşdirilməsi nəticəsində yaranmışdır. Müəssisələrin kredit müqavilələri üzrə borcları 2019-cu ilin yay aylarında cavabdehə məlum olmuşdur. İddiaçı ilə yazışmalar olmuş, lakin nəticəsi olmamışdır. Kredit xətləri "X4 İstehsalat Müəssisəsi"xxxx"X5 İstehsalat Müəssisəsi" MMC üçün ayrılmış, lakin həmin müəssisələr heç bir iş görməmişlər. Əsas borcu qəbul edir, lakin faiz və dəbbə pulu hissəsində qəbul etmirlər. Sonda cavabdehin nümayəndəsi iddianın rədd olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. ƏSASLANDİRİCİ HİSSƏ İş materiallarına aşağıda qeyd olunan sənədlər əlavə edilmişdir: İddiaçı ilə “X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-003/2017 saylı kredit müqaviləsindən görünür ki, iddiaçı, “X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC-yə 190000 manat məbləğində illik 7% ödənilməsi şərtilə kredit verməyi, “X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC isə krediti və kredit üzrə hesablanacaq faizləri qaytarmağı öhdələrinə götürmüşlər. İddiaçı ilə “X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-003/2017 saylı kredit müqaviləsinə 30 iyul 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin surətindən görünür ki, kreditdən istifadə müddətinin son vaxtı 01 sentyabr 2019-cu il tarix müəyyən edilmişdir. İddiaçı ilə “X7 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-002/2017 saylı kredit müqaviləsindən görünür ki, iddiaçı, “X7 İstehsalat Müəssisəsi” MMC-yə 175400 manat məbləğində illik 7% ödənilməsi şərtilə kredit verməyi, “X7 İstehsalat Müəssisəsi” MMC isə krediti və kredit üzrə hesablanacaq faizləri qaytarmağı öhdələrinə götürmüşlər. İddiaçı ilə “X7 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-002/2017 saylı kredit müqaviləsinə 30 aprel 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin surətindən görünür ki, kreditdən istifadə müddətinin son vaxtı 01 sentyabr 2019-cu il tarix müəyyən edilmişdir. Borc öhdəliyinin mərhələli vəziyyətindən görünür ki, iddiaçı ilə “X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-003/2017 saylı kredit müqaviləsinə əsasən kredit öhdəliyi üzrə əsas borc 72238,17 manat, faiz borcu 5674,56 manat, cərimə 42668,64 manat, gecikdirilmiş vaxt üçün hesablanan bank uçot dərəcəsi ilə faiz məbləği 6742,22 manat, müqavilənin tələbləri əsasında yaranan ümumi borc 127324,19 manat, iddiaçı ilə “X7 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-002/2017 saylı kredit müqaviləsinə əsasən kredit öhdəliyi üzrə əsas borc 54429,5 manat, faiz borcu 3810,12 manat, cərimə 36133,36 manat, gecikdirilmiş vaxt üçün hesablanan bank uçot dərəcəsi ilə faiz məbləği 5080,08 manat, müqavilənin tələbləri əsasında yaranan ümumi borc 99453,06 manat təşkil edir. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 05 oktyabr 2020-ci il tarixli e-2-2(113)-1202/2020 saylı qərardadı ilə məhkəmə-mühasibatlıq ekspertizası təyin olunmuş, ekspertiza qarşısında Bank olmayan kredit təşkilatı İddiaçı ilə “X4 İstehsalat Müəssisəsi”xxxxarasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-002 saylı kredit müqaviləsinin bitmə tarixinə bütün ödənişlər nəzərə alınmaqla “X4 İstehsalat Müəssisəsi” məhdud məsuliyyətli cəmiyyətinin əsas və faiz borcları üzrə borc qalığının, Bank olmayan kredit təşkilatı İddiaçı ilə “X6 İstehsalat Müəssisəsi” məhdud məsuliyyətli cəmiyyəti arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-003 saylı kredit müqaviləsinin bitmə tarixinə bütün ödənişlər nəzərə alınmaqla “X6 İstehsalat Müəssisəsi” məhdud məsuliyyətli cəmiyyətinin əsas və faiz borcları üzrə borc qalığının nə qədər təşkil etməsi barədə suallar qoyularaq, ekspertizanın aparılması Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinə tapşırılmışdır. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 12 aprel 2021-ci il tarixli 9/5223 saylı rəyi ilə, rəyin tədqiqat hissəsində göstərilənlərə əsasən, “X4 İstehsalat Müəssisəsi” MMC-nin krediti üzrə banka ödənilmiş pul vəsaitlərinə dair mədaxil orderləri, ödəniş tapşırıqları, hesabdan çıxarış məlumatları, 10.01.2017-ci il tarixli K-002/2017 saylı kredit müqaviləsinin, 19.12.2017-ci il tarixli 1 saylı əlavə və 30.04.2018-ci il tarixli 2 saylı əlavənin şərtləri nəzərə alınmaqla “X4 İstehsalat Müəssisəsi” MMC-nin 01.09.2019-cu il tarixə (kredit müqaviləsinin son müddəti) BOKT “xxxx” MMC-yə olan əsas və faiz borcu 52.590,06 manat, o cümlədən əsas borc üzrə 49.292,91 manat, faiz borcu üzrə 3.297,15 manat məbləğində müəyyən edilir, BOKT “xxxx”xxxx“X4 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında bağlanmış 10.01.2017-ci il tarixli K-002/2017 saylı kredit müqaviləsi, 19.12.2017-ci il tarixli 1 saylı əlavə və 30.04.2018-ci il tarixli 2 saylı əlavə üzrə təqdim edilmiş sənədlərə əsasən kredit ödənişlərinin gecikdirilməsinə görə BOKT tərəfindən cərimə hesablanmamış və ödənişlərdən cəriməyə silinmə aparılmamışdır. “X5 İstehsalat Müəssisəsi” MMC-nin krediti üzrə banka ödənilmiş pul vəsaitlərinə dair mədaxil orderləri, ödəniş tapşırıqları, hesabdan çıxarış məlumatları, 10.01.2017-ci il tarixli K- 003/2017 saylı kredit müqaviləsinin, 19.12.2017-ci il tarixli 1 saylı əlavə və 30.07.2018-ci il tarixli 2 saylı əlavənin şərtləri nəzərə alınmaqla “X5 İstehsalat Müəssisəsi’ MMC-nin 01.09.2019-cu il tarixə (kredit müqaviləsinin son müddəti) BOKT “xxxx” MMC- yə olan əsas və faiz borcu 73.438,27 manat, o cümlədən əsas borc üzrə 68.834,04 manat, faiz borcu üzrə 4.604,23 manat məbləğində müəyyən edilir. BOKT “xxxx”xxxx“X5 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında bağlanmış 10.01.2017-ci il tarixli K-003/2017 saylı kredit müqaviləsi, 19.12.2017-ci il tarixli 1 saylı əlavə və 30.07.2018-ci il tarixli 2 saylı əlavə üzrə təqdim edilmiş sənədlərə əsasən kredit ödənişlərinin gecikdirilməsinə görə BOKT tərəfindən cərimə hesablanmamış və ödənişlərdən cəriməyə silinmə aparılmamışdır. Ekspertiza tədqiqatlarının dəyəri 200 manat təşkil etmişdir. Məhkəmə iş materiallarını tədqiq edib, iddiaçının nümayəndəsinin izahatını dinləyərək, məhkəmə tədqiqatı zamanı toplanmış sübutların məcmusuna qiymət verib, hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia qismən təmin olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər Mülki Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pulu və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 739.2-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Məhkəmə tədqiqatı zamanı müəyyən olundu ki, iddiaçı ilə “X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-003/2017 saylı kredit müqaviləsi bağlanmış və müqaviləyə əsasən iddiaçı, “X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC-yə 190000 manat məbləğində illik 7% ödənilməsi şərtilə kredit verməyi, “X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC isə krediti və kredit üzrə hesablanacaq faizləri qaytarmağı öhdələrinə götürmüşlər. İddiaçı ilə “X7 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-002/2017 saylı kredit müqaviləsi bağlanmış və müqaviləyə əsasən iddiaçı, “X7 İstehsalat Müəssisəsi” MMC-yə 175400 manat məbləğində illik 7% ödənilməsi şərtilə kredit verməyi, “X7 İstehsalat Müəssisəsi” MMC isə krediti və kredit üzrə hesablanacaq faizləri qaytarmağı öhdələrinə götürmüşlər. Hər iki müqavilə üzrə 30 iyul 2018-ci il tarixli və 30 aprel 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavələlərlə kreditlərdən istifadə müddətlərinin son vaxtı 01 sentyabr 2019-cu il tarix müəyyən edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin “Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində olan və fəaliyyəti məqsədəuyğun hesab edilməyən təsərrüfathesablı dövlət müəssisə və təşkilatlarının ləğvi, özəlləşdirilməsi və yenidən təşkili ilə bağlı tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2015-ci il 17 aprel tarixli 111 nömrəli qərarında dəyişikliklər edilməsi barədə 25 sentyabr 2018-ci il tarixli 414 nömrəli qərarına əsasən Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində olan istehsalat müəssisələri, o cümlədən “X8 İstehsalat Müəssisəsi”xxxx“X9 İstehsalat Müəssisəsi”xxxxbirləşdirilərək, Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində Cavabdeh yaradılmışdır. İddiaçı tərəfindən kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilməsinə baxmayaraq cavabdeh keçən müddət ərzində öz üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirməmiş, kredit borcunu və kreditdən istifadəyə görə hesablanmış faiz borcunun qaytarılmasını təmin etməmişdir. Bu barədə dəfələrlə xəbərdarlıqlar edilməsinə baxmayaraq borcun ödənilməsindən yayınmışdır. Cavabdehin kredit müqavilələri üzrə iddiaçıya borcu, iddiaçı ilə “X6 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-003/2017 saylı kredit müqaviləsinə əsasən kredit öhdəliyi üzrə əsas borc 72238,17 manat, faiz borcu 5674,56 manat, cərimə 42668,64 manat, gecikdirilmiş vaxt üçün hesablanan bank uçot dərəcəsi ilə faiz məbləği 6742,22 manat, müqavilənin tələbləri əsasında yaranan ümumi borc 127324,19 manat, iddiaçı ilə “X7 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli k-002/2017 saylı kredit müqaviləsinə əsasən kredit öhdəliyi üzrə əsas borc 54429,5 manat, faiz borcu 3810,12 manat, cərimə 36133,36 manat, gecikdirilmiş vaxt üçün hesablanan bank uçot dərəcəsi ilə faiz məbləği 5080,08 manat, müqavilənin tələbləri əsasında yaranan ümumi borc 99453,06 manat təşkil edir. Məhkəmə qeyd edir ki, mülki hüquq məsuliyyətin yaranma əsaslarından biri müqavilələrdir. Belə müqavilələrindən biri də borc (kredit) müqaviləsi olmaqla bir tərəf digər tərəfə iradə ifadələri ilə razılaşdırdıqları pul məbləğini digər tərəfə verməyə, digər tərəf isə götürülmüş həmin pul məbləğinə görə borc verən qarşısında pulu qaytarmaq öhdəliyi daşıyır. İddiaçı cavabdehə borc pul verdiyini aralarında mülki hüquq münasibətlərinin yaranmasına əsas olan borc müqaviləsinə istinad edir. Cavabdeh isə bunun əksini təsdiq edən hər hansı bir sübutu məhkəməyə təqdim etməmişdir. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçı cavabdehdən k-002 saylı kredit müqaviləsinə əsasən əsas borc üzrə 54429.50 manat, k-003 saylı kredit müqaviləsinə əsasən isə əsas borc üzrə 72238.17 manat tələb etsə də, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 12 aprel 2021-ci il tarixli 9/5223 saylı rəyi ilə cavabdehin iddiaçıya ödəməli olduğu əsas borc K-002/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə 49.292,91 manat, K- 003/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə isə 68.834,04 manat məbləğində müəyyən olunmuşdur. Məhkəmə, Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin ekspert rəyi ilə razılaşaraq qeyd edir ki, ekspert rəyinin məzmunundan və ekspertiza tədqiqatının aparıldığı sənədlərdən görünür ki, ekspertin gəldiyi nəticə, ona ekspertiza tədqiqatının aparılması üçün təqdim olunmuş sənədlər tədqiq olunmaqla əldə olunmuş və iş materiallarına əlavə olunmuş sübutlara (sənədlərə) və işin həqiqi hallarına uyğundur və kifayət qədər əsaslandırılmışdır. Qeyd edilənləri nəzərə alan məhkəmə hesab edir ki, yuxarıda tədqiq edilən məhkəmə ekspertiza mərkəzinin ekspert rəyi ilə müəyyən edilən hallar və gəlinən nəticə, inandırıcı sübut kimi qəbul edilməli və düzgün nəticə kimi qiymətləndirilməlidir. Məhkəmə iclasında tədqiq olunan ekspert rəyinə və işin materiallarında olan sənədlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh tərəfindən iddiaçıya ödəməli olduğu K-002/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə 49.292,91 manat, K-003/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə isə 68.834,04 manat məbləğ cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər Mülki Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. İş materiallarında olan kredit müqavilələrinə əsasən “X6 İstehsalat Müəssisəsi”xxxx“X7 İstehsalat Müəssisəsi” MMC kredit məbləğlərinə hesablanmış faizləri ödəməyi öhdələrinə götürmüşlər. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçı cavabdehdən k-002 saylı kredit müqaviləsinə əsasən faiz borcu üzrə 3810.12 manat, k-003 saylı kredit müqaviləsinə əsasən isə faiz borcu üzrə 5674.56 manat tələb etsə də, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 12 aprel 2021-ci il tarixli 9/5223 saylı rəyi ilə cavabdehin iddiaçıya ödəməli olduğu faiz borcu K-002/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə 3.297,15 manat, K-003/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə isə 4604,23 manat məbləğində müəyyən olunmuşdur. Yuxarıda qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, ekspert rəyi ilə müəyyən olunmuş K-002/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə 3.297,15 manat, K-003/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə isə 4604,23 manat faiz borcları cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Məhkəmə iddia tələbinin cərimənin tutulması hissəsinə münasibətdə qeyd edir ki, həmin tələb iddiaçı ilə “X6 İstehsalat Müəssisəsi”xxxx“X7 İstehsalat Müəssisəsi” MMC arasında bağlanmış müqavilələrdən irəli gəlir. Belə ki, borcalanlar kredit müqavilələrinin 10.2-ci bəndinə əsasən borcverənə dəbbə pulu ödəməyi öhdələrinə götürmüşlər. Lakin məhkəmə hesab edir ki, tələb olunan dəbbə pulu məbləğləri yaranmış borc məbləğlərinə görə tənasübsüz surətdə yüksək məbləğlər olduğundan, onlarınn məbləğlərini azaldaraq K-002/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə 4000 manat, K-003/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə isə 6000 manat həddində müəyyən edilməklə cavabdehdən tutulması ədalətlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 449.1-ci və 449.2-ci maddələrinə əsasən özgəsinin pul vəsaitini qanunsuz saxlamaqla, onu qaytarmaqdan boyun qaçırmaqla, onun ödənilməsini digər şəkildə gecikdirməklə və ya başqa şəxsin hesabına pul vəsaitini əsassız əldə etməklə və ya toplamaqla ondan faydalanmağa görə həmin vəsaitin məbləğindən faizlər ödənilməlidir. Faizlərin miqdarı pul öhdəliyinin və ya onun müvafiq hissəsinin icra edildiyi gün üçün bank uçot dərəcəsi ilə müəyyənləşdirilir. Borc məhkəmə qaydasında tutulduqda məhkəmə kreditorun tələbini qərarın çıxarıldığı gün üçün bank uçot dərəcəsini əsas götürməklə ödəyə bilər. Bank faizinin uçot dərəcəsini Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı müəyyənləşdirir. “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 449-cu maddəsinin bəzi müddəalarının şərh olunmasına dair” 09 iyul 2009-cu il tarixli Qərarında Konstitusiya Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, “...həmin normanın mənasına görə, borclu şəxs yalnız aşağıdakı dörd hərəkəti etməklə özgənin pul vəsaitindən faydalanır: qanunsuz saxlama; qaytarmaqdan boyun qaçırma; ödənilməsini digər şəkildə gecikdirmə; başqa şəxsin hesabına pul vəsaitini əsassız əldə etmə və ya toplama. Faydalanmanın anlayışı mülki qanunvericilikdə verilməsə də, faydalanmanın hərfi mənasının öz tələbatı üçün istifadə olduğunu nəzərə alaraq, MM-in bu terminlə ayrılmaz əlaqədə olan «istifadə hüququna» həsr olunmuş 152.3-cü maddəsi buna müəyyən aydınlıq gətirir. Həmin maddəyə əsasən istifadə hüququ - əmlakdan (əşyadan) onun faydalı təbii xassələrini hasil etməyin, habelə ondan fayda götürməyin hüquqi cəhətdən təmin edilmiş imkanıdır. İstifadədən fayda gəlir, artım, bəhər, törəmə və başqa formalarda ola bilər. Bu baxımdan, MMin «öhdəliklərin icra edilməməsinə görə məsuliyyəti» nəzərdə tutan 449-cu maddəsindəki xüsusi normada «faydalanma» və «(qanunsuz) istifadə» sözləri eyni məzmun daşımaqla, bu dörd hərəkət (hərəkətsizlik) nəticəsində müəyyən gəlir, artım, bəhər və s. əldə edilməsi mənasını nəzərdə tutur. MM-in 449.1-ci maddəsində göstərilmiş faizlərin hesablanması qaydasına, yəni məhkəmə qərarının çıxarılmasından sonra bu faizlərin tutulmalı olub-olmamasına gəldikdə isə, Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu qeyd edir ki, mülki qanunvericiliyin sözügedən müddəası, mahiyyət etibarı ilə, maliyyə sanksiyasını nəzərdə tutmaqla, bankın və ya borclunun mülkiyyətinə müdaxiləni ifadə etdiyi üçün, məsələnin təhlili «İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında» Konvensiyanın 1 saylı Protokolun 1-ci maddəsinin və İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin təcrübəsinin nəzərə alınmasını tələb edir...Bu baxımdan, MM-in 449.1-ci maddəsinə əsasən faydalanmağa görə faizlərin tutulması pul öhdəliyinin icra edilməməsi üçün tətbiq olunan sanksiya olmaqla mülki-hüquqi məsuliyyət tədbiridir. Məsuliyyət isə tərəflərin münasibətləri çərçivəsində bir tərəfin öz öhdəliklərinə əməl etməməsi və müəyyən olunmuş razılaşmanı pozması, yəni təqsirli hərəkətə (hərəkətsizliyə) yol verməsi nəticəsində əmələ gələ bilər”. Bundan başqa, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Qərarında qeyd edilmişdir ki, ... qanunverici MM-in 448.2-ci maddəsində borclunun öz öhdəlikləri üzrə məsuliyyət daşımasını təqsirlə (hərəkət və ya hərəkətsizlik) əlaqələndirməklə, 448.4-cü maddəsində borclunun öhdəliyin pozulmasına görə bu şərtlə məsuliyyət daşımamasını müəyyən etmişdir ki, o, pozuntunun onun cavabdeh olmadığı haldan irəli gəldiyini və müqavilə bağlanarkən onun həmin halı nəzərə ala biləcəyini, yaxud bu halı və ya onun nəticələrini istisna edə və ya aradan qaldıra biləcəyini gözləməyin mümkün olmadığını sübuta yetirsin. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 13.7-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının və qanunlarının şərhi məhkəmə üçün o halda məcburidir ki, bu şərh Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin qərarında verilmiş olsun. Məhkəmə qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, kredit müqavilələri üzrə borc öhdəliyinin icra edilməməsi nəticəsində iddiaçının hüquqları pozulmuş və bu pozuntu nəticəsində iddiaçı maddi itkilərə məruz qalmışdır. Belə ki, həmin maddi itkilər cavabdehin iddiaçıya məxsus olan pul vəsaitinin ödənilməsini gecikdirməsindən yaranan maddi itkilərdir. Məhkəmə qeyd edir ki, mülki prosesdə qəbul edilmiş və sübut hüququnun tələbləri baxımından mühüm əhəmiyyətə malik olan formal həqiqət prinsipinə görə sübutların toplanması və təqdim edilməsi yükü bütünlüklə tərəflərin üzərinə düşür. Mülki prosesdə sübutlar dedikdə, tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını təsdiq edən məlumatlar başa düşülür (MPMnin 76.1-ci maddəsi). Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir (MPM-nin 76.2-ci maddəsi). Cavabdeh isə kredit müqavilələri üzrə öhdəliyin icrası ilə bağlı pozuntunun, yəni həmin müqavilələr üzrə verilmiş pul vəsaitinin iddiaçıya qaytarılmamasının onun cavabdeh olmadığı haldan irəli gəldiyini, yaxud bu halı və ya onun nəticələrini istisna edə və ya aradan qaldıra biləcəyini gözləməyin mümkün olmadığını sübuta yetirə bilməmiş və bu halı təsdiq edən hər hansı bir sübutu məhkəməyə təqdim edə bilməmişdir. Belə olan halda cavabdehin müqavilələr üzrə öhdəliklərini könüllü yerinə yetirməməsi və onların icrasından qərəzli olaraq boyun qaçırması birmənalı olaraq sübut edir ki, verilmiş pul vəsaitini iddiaçıya qaytarmamaqla və ya onun qaytarılmasını hər hansı formada gecikdirməklə cavabdeh həmin məbləğdən istifadə etmiş və ondan gəlir əldə etmişdir. Bundan başqa məhkəmə qeyd edir ki, kredit müqavilələri üzrə kreditlərdən istifadə müddətinin son vaxtı 01 sentyabr 2019-cu il tarix müəyyən edilmişdir, yəni cavabdeh həmin tarixədək krediti iddiaçıya tam qaytarmalı idi. Eyni zamanda iddiaçı ödənilməli olan pul məbləğlərinin gecikdirilməsinə görə faizləri 01.01.2021-ci il tarixədək olan dövr üzrə tələb edir ki, bu halda həmin faizlərin hesablanmasının son tarixi 01.01.2021-ci il tarix götürülməlidir. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, ödənilməli olan pul məbləğlərinin gecikdirilməsinə görə faizlər 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 01 yanvar 2021ci il tarixədək hesablanmalıdır. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, K-002/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə 49.292,91 manat, K-003/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə isə 68.834,04 manat məbləğində pul vəsaitlərinin ödənilməsinin gecikdirilməsinə görə faizlər, hazırki iş üzrə məhkəmə qətnaməsinin çıxarıldığı gün üçün bank faiz uçot dərəcəsi əsas götürülməklə cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının rəsmi internet saytından əldə olunan məlumata əsasən hazırda bank uçot dərəcəsi 6,25 faiz təşkil edir. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının tələbetmə hüququnun yarandığı tarixdən sonrakı dövrdə cavabdehin ona ödəməli olduğu pul vəsaitinin ödənilməsini gecikdirdiyinə görə cavabdehdən K-002/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə 4051,47 manat, K-003/2017 saylı kredit müqaviləsi üzrə isə 4761,80 manat məbləğində pul vəsaiti (cavabdehin ödənilməsini gecikdirdiyi məbləğ x 4.75 % Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsi / 365 gün x 480 gün (gecikdirilən günlərin sayı) alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 121.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə nümayəndənin və ya vəkilin göstərdiyi yardıma görə xərclərin, konkret hallar və çıxış üçün təqdim olunmuş hesab nəzərə alınmaqla, digər tərəfdən ağlabatan məbləğdə alınıb xeyrinə qətnamə çıxarılan tərəfə verilməsini qərara alır. Məhkəmə iddianın təmin edilmiş hissəsini nəzərə alaraq, hüquqi xidmətə görə ödənilmiş 210 manat məbləğin 134 manat məbləğinin cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmasını ağılabatan məbləğ hesab edir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 80-cı maddəsinə əsasən məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.3-cü maddəsinə əsasən qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Həmin məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Qeyd olunan xüsusatlara və istinad olunan hüquq normalarına əsaslanan məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Bank olmayan kredit təşkilatı İddiaçı ilə "X4 İstehsalat Müəssisəsi" MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-002 saylı kredit müqaviləsinin və ona edilmiş 30 aprel 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin şərtlərinə əsasən 49292,91 manat əsas borc, 3297,15 manat faiz borcu, 4000 manat dəbbə pulu borcu, kreditdən istifadə müddətinin başa çatma 01 sentyabr 2019-cu il tarixindən 01 yanvar 2021-ci il tarixinə kimi əsas borca hesablanmış 4051,47 manat faiz borcu, Bank olmayan kredit təşkilatı İddiaçı ilə "X5 İstehsalat Müəssisəsi" MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-003 saylı kredit müqaviləsinin və ona edilmiş 30 iyul 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin şərtlərinə əsasən 68834,04 manat əsas borc, 4604,23 manat faiz borcu, 6000 manat dəbbə pulu borcu, kreditdən istifadə müddətinin başa çatma 01 sentyabr 2019-cu il tarixindən 01 yanvar 2021-ci il tarixinə kimi əsas borca hesablanmış 4761,80 manat faiz borcu, vəkilin göstərdiyi yardıma görə 134 manat cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməli və iddia qalan hissədə rədd edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə hesab edir ki, hazırkı iş üzrə məhkəmə xərcləri qeyd olunan normanın tələblərinə uyğun bölüşdürülməlidir. İddianın təmin edilmiş hissəsi iddia tələbinin 63,87 faizini təşkil etdiyini nəzərə alaraq iş üzrə ödənilmiş 30 manat məbləğində dövlət rüsumunun 19,16 manat məbləği cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməli, qalan 10,84 manat məbləği isə iddiaçıya aid edilməlidir. Eyni zamanda iş üzrə təyin edilmiş ekspertiza tədqiqatlarının dəyəri 200 manat məbləğində ekspertiza xərclərinin 127,74 manat məbləği cavabdehdən, qalan 72,26 manat məbləği isə iddiaçıdan tutulmalıdır. NƏTİCƏ HİSSƏSİ Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216, 220, 227, 358-360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Bank olmayan kredit təşkilatı İddiaçı ilə "X4 İstehsalat Müəssisəsi" MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-002 saylı kredit müqaviləsinin və ona edilmiş 30 aprel 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin şərtlərinə əsasən 49292,91 manat əsas borc, 3297,15 manat faiz borcu, 4000 manat dəbbə pulu borcu, kreditdən istifadə müddətinin başa çatma 01 sentyabr 2019-cu il tarixindən 01 yanvar 2021-ci il tarixinə kimi əsas borca hesablanmış 4051,47 manat faiz borcu, Bank olmayan kredit təşkilatı İddiaçı ilə "X5 İstehsalat Müəssisəsi" MMC arasında bağlanmış 10 yanvar 2017-ci il tarixli, k-003 saylı kredit müqaviləsinin və ona edilmiş 30 iyul 2018-ci il tarixli 2 nömrəli Əlavənin şərtlərinə əsasən 68834,04 manat əsas borc, 4604,23 manat faiz borcu, 6000 manat dəbbə pulu borcu, kreditdən istifadə müddətinin başa çatma 01 sentyabr 2019-cu il tarixindən 01 yanvar 2021-ci il tarixinə kimi əsas borca hesablanmış 4761,80 manat faiz borcu, vəkilin göstərdiyi yardıma görə 134 manat Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində Cavabdehndən tutularaq Bank olmayan kredit təşkilatı İddiaçınə ödənilsin. İddia qalan hissədə rədd edilsin. Ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun 19,16 manat məbləği Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində Cavabdehndən tutularaq Bank olmayan kredit təşkilatı İddiaçınə ödənilsin, qalan 10,84 manat məbləği isə Bank olmayan kredit təşkilatı İddiaçınə aid edilsin. İş üzrə təyin edilmiş ekspertiza tədqiqatlarının dəyəri 200 manat məbləğində ekspertiza xərclərinin 127,74 manat məbləği Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində Cavabdehndən, qalan 72,26 manat məbləği isə Bank olmayan kredit təşkilatı İddiaçındən tutularaq Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin Az.MEM VÖEN **********, X1, Kod 210005 VÖEN ********** Müxbir hesab AZ41NABZ******************** SWİFT BİK CTREAZ 22.AZ34CTRE******************** saylı hesabına köçürülsün. Qətnamə tərəflərə rəsmi qaydada təqdim olunan (alınan) gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Kommersiya Məhkəməsi vasitəsi ilə ondan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Zaur Pirverdiyev