Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2-2(113)-233/2024 12.02.2024 BAKİ KOMMERSİYA MƏHKƏMƏSİ İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin cavabdehlər Cavabdeh1nə və Cavabdeh2 qarşı “kredit müqaviləsi üzrə borcun tutulması” tələbinə dair kommersiya mübahisəsi (açar sözlər: kredit müqaviləsi, əsas borc, faiz borcu, cərimə borcu, mediasiya xərci) Hakim Namazova Günay Rüstəm qızının sədrliyi, Kərimov İlkin Camal oğlunun katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi X2 iştirakı ilə, Cavabdehlərin iştirakı olmadan İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin cavabdehlər Cavabdeh1nə və Cavabdeh2 qarşı “kredit müqaviləsi üzrə borcun tutulması” tələbinə dair kommersiya mübahisəsi üzrə işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: I. Kommersiya mübahisəsinin mahiyyəti
1. İddiaçı ASC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlər Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 birgə qaydada: - DC00250811-04 saylı maliyyələşdirmə üzrə ərizəyə əsasən 6010,87 manat əsas borc, 729,49 manat faiz borcu, 216,38 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 6.956,74 manat; - DC00250811-05 saylı maliyyələşdirmə üzrə ərizəyə əsasən 5259,38 manat əsas borc, 153,09 manat faiz borcu, 54,96 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 5467,43 manat; - DC00250811-07 saylı maliyyələşdirmə üzrə ərizəyə əsasən 40976,25 manat əsas borc, 5243,83 manat faiz borcu, 1233,41 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 47453,49 manat məbləğində borcun, mediasiya prosesi üzrə ödənilmiş 400 manat məbləğində xidmət haqqının cavabdehlərdən birgə qaydada tutularaq İddiaçı ASCnin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
2. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh1 MMC arasındaxx.xx.2020-ci il tarixdə Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair X4nun xx.xx.2020-ci il tarixli 1.0.2 nömrəli versiyasının şərtlərini qəbul etməsi barədə OnGTC-02309LE/2019 saylı X4 imzalanmışdır. Sonradan tərəflər arasında X4 çərçivəsində: -xx.xx.2021-ci il tarixli DC00250811-04 saylı Maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və Bank tərəfindən Borcalana xx.xx.2023-cü il tarixədək illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə faizi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 32% olmaqla, 12000 manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir; xx.xx.2021-ci il tarixli DC00250811-05 saylı Maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və Bank tərəfindən Borcalana xx.xx.2023-cü il tarixədək illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə faizi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 32% olmaqla, 12000 manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir; xx.xx.2022-ci il tarixli DC00250811-07 saylı Maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və Bank tərəfindən Borcalana xx.xx.2024-cü il tarixədək illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə faizi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 32% olmaqla, 65800 manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir. Bank ilə Borcalan Cavabdeh1 MMC-nin Bank qarşısında öhdəliklərinin icrasını təmin etmək məqsədi ilə Bank ilə Cavabdeh2 arasında DC00250811-04 saylı maliyyələşdirmə üzrə ərizənin təminatı olaraq xx.xx.2021-ci il tarixli DG**********451 saylı zaminlik müqaviləsi,DC00250811-05 saylı maliyyələşdirmə üzrə ərizənin təminatı olaraq xx.xx.2021-ci il tarixli DG**********683 saylı zaminlik müqaviləsi, DC00250811-07 saylı maliyyələşdirmə üzrə ərizənin təminatı olaraq xx.xx.2022ci il tarixli DG**********300 saylı zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. Hazırda Borcalanın xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC qarşısında öhdəlikləri: DC00250811-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 6010,87 manat əsas borc, 729,49 manat faiz borcu, 216,38 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 6956,74 manat təşkil edir, gecikmə günlərinin sayı: 228 gün; DC00250811-05 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 5259,38 manat əsas borc, 153,09 manat faiz borcu, 54,96 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 5467,43 manat təşkil edir, gecikmə günlərinin sayı: 147 gün; - DC00250811-07 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 40976,25 manat əsas borc, 5243,83 manat faiz borcu, 1233,41 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 47453,49 manat təşkil edir, gecikmə günlərinin sayı: 243 gün. Buna görə də Bank tərəfindən məhkəməyə qədər pretenziya qaydasına əməl edilərək cavabdehlərə xəbərdarlıq məktubu göndərilmiş və Bank qarşısında olan öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi xahiş olunmuş, əks halda qanunvericiliklə müəyyən olunmuş və müqavilə şərtində nəzərdə tutulmuş tədbirlərin görüləcəyi bildirilmişdir. Bundan başqa mübahisənin məhkəmədən kənar qaydada həll edilməsi istiqamətində tədbirlər görülməsi məqsədi ilə mediasiya institutunun tətbiqi qaydasında mediasiya təşkilatına müraciət edilmiş, lakin tərəflər arasında məhkəmədən kənar qaydada razılıq əldə edilməmişdir. İddiaçı ASC mediasiya prosesi üzrə 400 manat məbləğində xidmət haqqı ödəmişdir. X3 4-cü bölümünün 3.11-ci bəndinə əsasən Kreditin əsas məbləği və ona hesablanmış faizlər ödəniş qrafikində və “Maliyyələşdirmə üçün ərizə” formasında göstərilən qaydada ödənilmədikdə gecikdirilmiş əsas məbləğə “Maliyyələşdirmə üçün ərizə” forması ilə müəyyən olunan qaydada və həcmdə cərimə faizi hesablanır. Cərimə faizi 2 qaydada müəyyən olunur: 1) kreditin müddəti bitənədək və 2) kreditin müddəti bitdikdən sonra. Kreditin müddəti bitənədək cərimə tətbiq olunduğu zaman kredit faizləri də öz növbəsində hesablanmağa davam edir. Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair X4nun 4-cü bölümünün 5.2.1-ci bəndinə əsasən Kreditin və faizlərin ödənilməsi Müştəri tərəfindən 3 aydan artıq müddətə gecikdirildikdə Bank Müştəriyə verilən Krediti vaxtından əvvəl ləğv edə və ya Kredit məbləğini vaxtından əvvəl Müştəridən tələb edə bilər. Eyni zamanda X3 əsasən Müştəri tərəfindən Müqavilə öhdəlikləri yerinə yetirilmədikdə, Azərbaycan RespublikasıQanunlarına əsasən məhkəmələrə və digər səlahiyyətli orqanlara müraciət etmək Bankın hüququdur.
3. Daha sonra iddiaçının nümayəndəsi iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə verərək cavabdehlər Cavabdeh1 MMC və Cavabdeh2 birgə qaydada DC00250811-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 6010,87 manat əsas borc, 791,93 manat faiz borcu, 257,95 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 7060,75 manat məbləğində borcun, DC00250811-05 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 5259,38 manat əsas borc, 207,74 manat faiz borcu, 82,14 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 5549,26 manat məbləğində borcun, DC00250811-07 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 40976,25 manat əsas borc, 5669,53 manat faiz borcu, 1466,25 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 48.112,03 manat məbləğində borcun, Mediasiya prosesi üzrə ödənilmiş 400 manat məbləğində xidmət haqqının cavabdehlərdən birgə qaydada tutularaq İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
II. Tərəflərin mövqeləri:
4. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək iddianın tam təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi.
5. Cavabdehlərə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə məlumat verilməsinə baxmayaraq, nümayəndələri məhkəmə iclasına gəlməyiblər və gəlməməklərinin səbəbləri barədə məlumat verilməmişdir.
6. Məhkəmə AR MPM-in 185-ci maddəsinə əsasən cavabdehlərin nümayəndələrinin iştirakı olmadan məhkəmə iclasının keçirilməsini mümkün hesab etmişdir.
III. Məhkəmə baxışının hədləri:
7. Mülki Prosessual Məcəllənin: - 14.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Bunun üçün məhkəmə: işdə iştirak edən şəxslərə onların prosessual hüquq və vəzifələrini izah edir, görüləcək, yaxud görülməyəcək hərəkətlərin nəticələri barədə onları xəbərdar edir, onların prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək göstərir. - 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. - 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. - 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər.
IV. Sübutların tədqiqi və məhkəmənin mövqeyi:
8. Cavabdeh1 tərəfindən xx.xx.2020-ci il tarixdə Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair X4nun xx.xx.2020-ci il tarixli 1.0.2 nömrəli versiyasının şərtlərini qəbul etməsi barədə OnGTC-02309LE/2019 saylı X4 qəbul etməsi barədə razılaşmaya əsasən Cavabdeh1 razılaşmanı imzalamaqla, Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair X4nun Bankın rəsmi internet səhifəsində https://www.pashabank.az/gsa_addendum/lang,az/link üzrə yerləşdirilən xx.xx.2020-ci il tarixli 1.0.2 №-li veriyasının şərtlərini diqqətlə oxudğunu, onun bütün müddəalarını başa düşdüyünü, müqavilə üzrə müəyyən edlən xidmətlərin istifadəsinə dair öz öhdəliyinə düşən şərtlərə riayət olunmasına görə məsuliyyət daşıdığını və əks halda yaranan hər hansı maddi zərər və ya məsuliyyəti birbaşa olaraq öz hesabına daşıdğını qəbul etmişdir.
9. xx.xx.2021-ci il tarixli DC00250811-04 saylı Maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və Bank tərəfindən Borcalana xx.xx.2023-cü il tarixədək illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə faizi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 32% olmaqla, 12.000 manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir;
10. xx.xx.2021-ci il tarixli DC00250811-05 saylı Maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və Bank tərəfindən Borcalana xx.xx.2023-cü il tarixədək illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə faizi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 32% olmaqla, 12000 manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir;
11. xx.xx.2022-ci il tarixli DC00250811-07 saylı Maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və Bank tərəfindən Borcalana xx.xx.2024-cü il tarixədək illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə faizi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 32% olmaqla, 65800 manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir.
12. xx.xx.2021-ci il tarixli DG**********451 saylı Zaminlik Müqaviləsindən görünür ki, kreditor- İddiaçı ASC ilə zamin – Cavabdeh2 arasında DC00250811-04 saylı kredit müqaviləsinin təminatı üzrə, DC00250811-05 saylı kredit müqaviləsinin təminatı üzrə xx.xx.2021-ci il tarixli DG**********683 saylı və DC00250811-05 kredit müqaviləsinin təminatı üzrə xx.xx.2022-ci il tarixli DG**********300 saylı zaminlik müqavilələri bağlanmışdır.
13. İddiaçı ASC-nin xx.xx.2023-cü il tarixli, PB-OUT-05051-2023/19 saylı bildiriş və ona qoşma cədvəldən göründüyü kimi Cavabdeh1 xx.xx.2020-ci il tarixli, OnGTC- 02309LE/2019 nömrəli bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair X4 çərçivəsində xx.xx.2021-ci il tarixli, DC00250811-05 saylı maliyyələşdirmə ərizəsi üzrə, xx.xx.2021-ci il tarixli, DC00250811-04 saylı maliyyələşdirmə ərizəsi üzrə, xx.xx.2022-ci il tarixli, DC00250811-07 saylı maliyyələşdirmə ərizəsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədiyi və xx.xx.2023-ci il tarixinə xx.xx.2021-ci il tarixli, DC00250811-05 saylı maliyyələşdirmə ərizəsi üzrə 140 gün, xx.xx.2021-ci il tarixli, DC00250811-04 saylı maliyyələşdirmə ərizəsi üzrə 221 gün, xx.xx.2022-ci il tarixli, DC00250811-07 saylı maliyyələşdirmə ərizəsi üzrə 236 gün gecikmə yarandığı qeyd olunmuşdur və qoşma cədvəllərdə əsas, faiz və gecikdirilmiş məbləğlər göstərilmişdir.
14. İddiaçı ASC-nin xx.xx.2023-cü il tarixli PB/PBŞ-OUT-01071-2023 saylı maliyyə arayışına əsasən Cavabdeh1 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC qarşısında kredit üzrə öhdəlikləri DC00250811-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 6.010,87 manat əsas borc, 791,93 manat faiz borcu, 257,95 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 7060,75 manat təşkil edir, gecikmə günlərinin sayı: 251 gün; - DC00250811-05 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 5.259,38 manat əsas borc, 207,74 manat faiz borcu, 82,14 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 5549,26 manat təşkil edir, gecikmə günlərinin sayı: 170 gün; - DC00250811-07 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 40.976,25 manat əsas borc, 5669,53 manat faiz borcu, 1466,25 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 48112,03 manat təşkil edir, gecikmə günlərinin sayı: 266 gün olaraq qeyd edilmişdir.
15. Məhkəmə tərəflərin nümayəndələrinin izahatlarını dinləyib, materialları araşdıraraq və onlara zəruri hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin olunmalıdır.
16. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır.
17. Həmin Məcəllənin 399.1-ci maddəsinə görə, müqavilə bağlandığı andan qüvvəyə minir və tərəflər üçün məcburi olur.
18. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür.
19. Həmin Məcəllənin 739.1-cu maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür.
20. Həmin Məcəllənin 739.2-ci maddəsinə görə borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlanır. Müstəqil peşə fəaliyyəti şəklində pul borc verməklə məşğul olan şəxslər əlavə olaraq peşəkarlıq qaydasında kreditlər verilməsi haqqında müdəaları gözləməlidirlər.
21. Həmin Məcəllənin 741-ci maddəsinə görə əgər müqavilənin iştirakçıları borcun faizlər ilə verilməsini şərtləşdirirlərsə, faizlər müvafiq surətdə bir ilin sonunda ödənilməli, borc bir il başa çatanadək qaytarılmalıdırsa, borcun qaytarılması ilə bir vaxtda ödənilməlidir.
22. Həmin Məcəllənin 470.1-ci maddəsinə görə zaminlik müqaviləsi üzrə zamin başqa şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsin öz öhdəliyini tamamilə və ya hissə-hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür.
23. Həmin Məcəllənin 472.1-ci maddəsinə görə borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar.
24. Həmin Məcəllənin 472.2-ci maddəsinə əsasən əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin, borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır.
25. Bundan başqa məhkəmə əsas və cərimə borcunun nə qədər təşkil edilməsini hər tərəfli və obyektiv araşdırılması məqsədilə məhkəmə mühasibatlıq ekspertizası təyin etmiş və ekspertin xx.xx.2023-cü il tarixli, 9/8214 saylı rəyində xx.xx.2021-ci il tarixli DC00250811- 04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 18 avqust 2023-cü il tarixinə əsas borc 6011.54 manat, faiz borcu 709,70 manat, cərimə borcu 216,38 manat, 13 sentyabr 2023-cü il tarixinə əsas borc 6011,54 manat, faiz borcu 780,67 manat, cərimə borcu 257,95 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli DC00250811-05 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 18 avqust 2023-cü il tarixinə əsas borc 5212,03 manat, faiz borcu 140,32 manat, cərimə borcu 54,96 manat, 13 sentyabr 2023-cü il tarixinə əsas borc 5212,03 manat, faiz borcu 201,86 manat, cərimə borcu 82,14 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli DC00250811-07 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 18 avqust 2023-cü il tarixinə əsas borc 40976,25 manat, faiz borcu 5243,83 manat, cərimə borcu 1233,41 manat, 13 sentyabr 2023-cü il tarixinə əsas borc 40976,25 manat, faiz borcu 5669,53 manat, cərimə borcu 1466,25 manat müəyyən edilmişdir.
26. Azərbaycan Respublikası Mülki Prpsessual Məcəlləsinin 88-ci maddəsinə görə məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.
27. Buna görə məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının maliyyə arayışlarında göstərilən tarixlərə yaranmış borc tutularkən xx.xx.2021-ci il tarixli, DC00250811-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizələr nəzərə alınmaqla Cavabdeh1 MMC-nin ekspert rəyində göstərilən əsas borc iddia tələbindən daha çox olduğundan - iddiada göstərilən məbləğdə, faiz məbləği isə tələbdən daha az olduğu üçün – rəydə göstərilən məbləğdə (cərimə məbləği isə tələbdə və ekspert rəyində eynilik təşkil edir); xx.xx.2021-ci il tarixli DC00250811-05 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizələr nəzərə alınmaqla Cavabdeh1 MMC-nin ekspert rəyində göstərilən əsas və faiz borcları iddia tələbindən daha az hesablandığı üçün – ekspert rəyində göstərilən məbləğlərdə (cərimə məbləği isə tələbdə və ekspert rəyində eynilik təşkil edir) müəyyən edilərək cavabdehlərdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. xx.xx.2022-ci il tarixli DC00250811-07 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə isə iddia tələbində və ekspert rəyində göstərilən məbləğlər eynilik təşkil edir.
28. Beləliklə, məhkəmə tərəfindən müəyyən edildi ki, cavabdehlərin iddiaçıya borcun qaytarılması ilə bağlı öhdəliyi tərəflər arasında bağlanmış kredit və zaminlik müqavilələrindən irəli gəlir. Cavabdehlərin öhdəliklərini lazımınca icra etməməsi iddiaçıya həmin müqavilələr və Mülki Məcəllənin yuxarıda sadalanan normalarından çıxış etməklə bu iddia tələbini irəli sürmək hüququ vermişdir.
29. Bununla yanaşı iş materiallarından görünür ki, iddiaçı maliyyələşdirmə üçün ərizələr üzrə əsas borcun ödəniş qrafikinə uyğun qaytarılmadığına görə xx.xx.2021-ci il tarixli, DC00250811-04 saylı, xx.xx.2021-ci il tarixli DC00250811-05 saylı və xx.xx.2022-ci il tarixli DC00250811-07 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizələrə əsasən cərimə pullarının cavabdehlərdən müştərək tutulması tələbini də irəli sürmüşdür.
30. Mülki Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə görə dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir.
31. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdehlərin müqavilə üzrə ödənişlərini gecikdirməsi işin yuxarıda göstərilən halları ilə müəyyən edildiyindən, cavabdehlər tərəfindən də təkzib edilmədiyindən və tərəflər arasında bağlanmış müqavilədə öhdəliklərin icra edilməsinin gecikdirilməsinə görə cərimə ödənilməsi nəzərdə tutulduğundan iddiaçı cavabdehlərdən cərimənin ödənilməsini tələb etməkdə haqlıdır.
32. Digər tərəfdən Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə görə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır.
33. Belə olan halda məhkəmə tələb olunan dəbbə pulunun əsas borc məbləğinə nisbətini, eləcə də həm kreditorun, həm də borclunun əsaslı mənafeyini nəzərə alaraq hesab edir ki, cavabdehdən tutulması tələb olunan cərimə pulları hər 3 ərizə üzrə ekspert rəyi ilə eynilik təşkil etdiyindən və tələb olunan məbləğlər tənasübsüz surətdə yüksək olmadığından, xx.xx.2021-ci il tarixli DC00250811-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 257,95 manat məbləğində, xx.xx.2021-ci il tarixli DC00250811-05 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə 82,14 manat məbləğində və xx.xx.2022-ci il tarixli DC00250811-07 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə isə 1466,25 məbləğində cərimə pulları cavabdehlərdən tutulmalıdır.
34. Beləliklə, məhkəmə işin sadalanan qanunvericilik normalarını, eləcə də cavabdehlərin maliyyələşdirmə üçün ərizələrə və zaminlik müqavilələrinə əsasən üzərinə götürdüyü öhdəlikləri vaxtında icra etmədiklərini, nəticədə kredit müqaviləsi üzrə iddiaçıya borclarının yarandığını, belə olan halda isə iddiaçının borcun ödənilməsini cavabdehlərdən tələb etmək hüququna malik olmasını nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh1nə və Cavabdeh2 müştərək qaydada DC00250811-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 6,010.87 manat əsas borc, 780,67 manat faiz borcu, 257.95 manat dəbbə pulu olmaqla, cəmi 7049,49 manat məbləğində borcun, DC00250811- 05 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 5212,03 manat əsas borc, 201,86 manat faiz borcu, 82.14 manat dəbbə pulu olmaqla, cəmi 5496,03 manat məbləğində borcun, DC00250811-07 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 40,976.25 manat əsas borc, 5,669.53 manat faiz borcu, 1,466.25 manat dəbbə pulu olmaqla, cəmi 48112,03 manat məbləğində pulu tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir.
35. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir.
36. Belə ki, “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 9.1-1ci maddəsinə əsasən “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq mediasiya prosesinin nəticəsinə dair barışıq sazişi bağlanmadıqda məhkəməyə müraciət edərkən mediasiya prosesi ilə bağlı xərclərin öz üzərinə düşən hissəsini ödəmiş tərəf və ya həmin Qanunun 36.2-ci maddəsinə uyğun olaraq mediasiya xərclərini ödəmiş tərəf dövlət rüsumunu ödəməkdən azad olunur.
37. Məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edildiyindən iş üzrə ödənilmiş 400 manat mediasiya xərci cavabdehlərə aid edilməlidir.
V. Nəticə:
38. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
Q Ə T E T D İ:
İddia qismən təmin edilsin. Cavabdеhlər Cavabdeh1nə və Cavabdeh2 müştərək qaydada DC00250811-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 6,010.87 manat əsas borc, 780,67 manat faiz borcu, 257.95 manat dəbbə pulu olmaqla, cəmi 7049,49 (yeddi min qırx doqquz manat, qırx doqquz qəpik) manat məbləğində borcun, DC00250811-05 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 5212,03 manat əsas borc, 201,86 manat faiz borcu, 82.14 manat dəbbə pulu olmaqla, cəmi 5496,03 (beş min dörd yüz doxsan altı manat, üç qəpik) manat məbləğində borcun, DC00250811-07 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 40,976.25 manat əsas borc, 5,669.53 manat faiz borcu, 1,466.25 manat dəbbə pulu olmaqla, cəmi 48112,03 (qırx səkkiz min yüz on iki manat, üç qəpik) manat məbləğində borcun, və mediasiya xərcinin əvəzi olaraq 400 (dörd yüz) manat tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilsin. İddia qalan hissədə rədd edilsin. Məhkəmə-mühasibatlıq ekspertizasının keçirilməsinə xərclənmiş 100 (yüz) manat məbləğində pul vəsaiti cavabdehlər Cavabdeh1nə və Cavabdeh2 müştərək qaydada tutularaq Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin (Büdcə təsnifatının kodu 142595, Büdcə səviyyəsinin kodu 3, X1, 210005, VÖEN **********, Müxbir Hesab AZ41NABZ********************, SWİFT BİK CTREAZ22, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi, VÖEN **********, hesab: AZ34CTRE********************) hesabına keçirilsin. Qətnamədən, rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Kommersiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər.
Hakim Günay Namazova