Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2-2(113)-6620/2025 13.02.2026 BAKİ KOMMERSİYA MƏHKƏMƏSİ İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı borcun ödənilməsi tələbinə dair kommersiya mübahisəsi üzrə iş (açar sözlər: kredit müqaviləsi, zaminlik müqaviləsi, borcun ödənilməsi) Bakı Kommersiya Məhkəməsinin hakimi Axundova Zeynəb Əli qızının sədrliyi, Hacıyeva Nərmin Xaliq qızının katibliyi, Cavabdeh2 iştirakı ilə, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı borcun ödənilməsi tələbinə dair kommersiya mübahisəsi üzrə işə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxıldı. İşin halları:
1. İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlərdən müştərək qaydada İddiaçı ASC-nin xeyrinə xx.xx.2024-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 3065,82 manat əsas borc, 310,14 manat faiz borcu, 16,17 manat cərimə olmaqla, cəmi 3392,13 manat borcun, 53,92 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
2. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, xx.xx.2024-cü il tarixli kredit limitinin ayrılmasına dair razılaşmaya əsasən Cavabdeh3 İddiaçı ASC-dən 120 ay müddətinə 30000 manat məbləğində kredit limiti ayrılmışdır. xx.xx.2024-cü il tarixli kredit limitinin ayrılmasına dair müqavilənin təminatı olaraq xx.xx.2024-cü il tarixdə Cavabdeh1 Qədrəman oğlu və Cavabdeh2 ilə zaminlik müqavilələri bağlanmışdır. xx.xx.2024-cü il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən borcalan İddiaçı ASC-dən illik 25% olmaqla 12 ay müddətinə 5000 manat məbləğində kredit götürmüşdür. 2025-ci il fevralın 28-dək Cavabdeh3 banka xx.xx.2024-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 3065,82 manat əsas borc, 310,14 manat faiz borcu, 32,34 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 3408,30 manat borcu vardır. Cavabdeh3 xx.xx.2024-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə banka olan ümumi cərimə borcunun 32,34 manat təşkil etməsinə baxmayaraq, cərimə məbləği kredit müqaviləsində nəzərdə tutulmuş və təqdim olunan maliyyə arayışı üzrə ümumi cərimə məbləğinin 50%-i miqdarında olmaqla, yəni 16,17 manat məbləğində tələb olunur. Xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq, cavabdeh borcu ödəməkdən boyun qaçırır.
3. İddia tələbinin maddi hüquqi əsası kimi Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21, 442, 445.2.1, 448.1, 467, 472.1, 472.2, 501-ci maddələrinə istinad olunmuşdur.
4. Cavabdehlər tərəfindən iddiaya qarşı etiraz daxil olmamışdır.
5. İş üzrə iddiaçı və digər cavabdehlər məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilmələrinə baxmayaraq, məhkəməyə gəlməmişlər. İddiaçının nümayəndəsi məhkəməyə müraciət edərək, məhkəmə iclasının onların iştirakı olmadan baxılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.4 və 185.5-ci maddələrinə əsasən iddiaçı və digər cavabdehlərin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Tədqiq olunan sübutlar:
6. Cavabdeh2 məhkəmə iclasında izahat verərək bildirdi ki, iddia tələbini qəbul etmir. Cavabdeh3 onun iş yoldaşı olmuşdur, borcu da o götürüb, ona görə borcu da o ödəməlidir. Ona münasibətdə iddianın rədd olunmasını xahiş edir.
7. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 22-MCR-1- 282-24 nömrəli (kredit limitinin ayrılmasına dair) razılaşmadan görünür ki, Cavabdeh3 bankdan 120 (yüz iyirmi) ay müddətinə 30000 (otuz min) manat məbləğində kredit limiti ayrılmışdır.
8. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh3 arasında xx.xx.2024-cü il tarixdə bank xidmətlərinin göstərilməsi üzrə standart şərtlərə 1, 2 saylı əlavələr və imza möhür nümunəsi təqdim olunmuşdur.
9. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 22-MCR-1- 282-24/1 nömrəli (kredit verilməsinə dair) razılaşmadan görünür ki, Cavabdeh3 bankdan 12 ay müddətinə, illik 25% olmaqla 5000 manat məbləğində kredit verilməsi barədə razılıq əldə edilmişdir. Müqavilə tərəflərin imzası və İddiaçı ASC-nin möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
10. xx.xx.2024-cü il tarixli, 22-MCR-1-282-24/1 nömrəli kredit müqaviləsinə xx.xx.2024-cü il tarixli, 1 saylı ödəniş cədvəlinin məzmunundan müəyyən olunur ki, Cavabdeh3 tərəfindən İddiaçı ASC-yə 22-MCR-1-282-24/1 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə xx.xx.2025-ci il tarixinə qədər hissə-hissə ümumilikdə 5000 manat əsas, 645,26 manat faiz borcu ödənilməlidir. Ödəniş cədvəli tərəflərin imzası və İddiaçı ASC-nin möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
11. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, Z/06121/24 nömrəli zaminlik müqaviləsinin məzmunundan görünür ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 22-MCR-1-282-24 nömrəli kredit limitinin ayrılmasına dair müqavilə üzrə Cavabdeh3 öhdəliklərinin icrasını təmin etmək məqsədilə Cavabdeh1 bank qarşısında öz üzərinə birgə məsuliyyət götürmüşdür.
12. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, Z/06122/24 nömrəli zaminlik müqaviləsinin məzmunundan görünür ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 22-MCR-1-282-24 nömrəli kredit limitinin ayrılmasına dair müqavilə üzrə Cavabdeh3 öhdəliklərinin icrasını təmin etmək məqsədilə Cavabdeh2 bank qarşısında öz üzərinə birgə məsuliyyət götürmüşdür.
13. İddiaçı ASC tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh3 xx.xx.2025-ci il tarixə banka olan borcu 3065,82 manat əsas, 310,14 manat faiz, 32,34 manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 3408,30 manat təşkil edir.
14. İddiaçı ASC-nin cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 ünvanladığı xx.xx.2025-ci il tarixli, KBD-1360 nömrəli pretenziya məktubundan görünür ki, borcun 5 (beş) gün müddətində tam ödənilməsi tələb olunmuş, əks təqdirdə borcun tutulması üçün məhkəməyə müraciət ediləcəyi barədə xəbərdarlıq edilmişdir.
15. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 9/4874 saylı ekspert rəyindən görünür ki, iş materiallarında olan ödənişləri özündə əks etdirən çıxarış məlumatları, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 22-MCR-1-282-24 saylı kredit limitinin ayrılmasına dair müqaviləsi çərçivəsində xx.xx.2024-cü il tarixdə bağlanmış 22-MCR-1-282-24/1 saylı kredit müqaviləsinin şərtləri nəzərə alınmaqla sual üzrə xx.xx.2025-ci il tarixə (maliyyə arayışında göstərilən tarix və pretenziya məktubunun göndərilməsi ilə bağlı), xx.xx.2025-ci il tarixə (məhkəməyə müraciət olunan tarix) Cavabdeh3 İddiaçı ASC-yə olan borcu xx.xx.2025-ci il tarixə əsas borcu 3088,15, faiz borcu 267,39 manat; xx.xx.2025-ci il tarixə əsas borcu 3088,15, faiz borcu 627,68 manat təşkil edir. Tətbiq edilən hüquq
16. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkətləri etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 386.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya Mülki Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. 743.1-ci maddəsinə əsasən kredit müqaviləsinə görə borcverən pul vəsaitinə mülkiyyət hüququnu müqavilədə göstərilən məbləğdə və şərtlərlə borcalana verməyi, borcalan isə aldığı pul vəsaitini müqavilədə müəyyən edilmiş müddətə faizlərin və (və ya) müqavilədə göstərilən digər ödənişlərin ödənilməsi şərtilə borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Kredit müqaviləsi üzrə borcverən yalnız normativ hüquqi aktlara uyğun olaraq kreditlərin verilməsi fəaliyyətinin həyata keçirilməsi hüququna malik şəxs ola bilər. 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) qanun və ya müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. 465.2-ci maddəsinə əsasən əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. 470-ci maddəsinə əsasən zaminlik müqaviləsi üzrə zamin borclunun kreditoru qarşısında borclunun öz öhdəliyini tamamilə və ya hissə hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. 472-ci maddəsinə əsasən borclu zaminiliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin, borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır.
17. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 107-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. 115.0.1-ci maddəsinə əsasən şahidlərə, ekspertlərə, mütəxəssislərə, tərcüməçilərə verilməli olan məbləğlər işə baxılması ilə əlaqədar məsrəflərə daxildir. 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Məhkəmənin mövqeyi
18. Tədqiq olunan sübutlar əsasında məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edildi ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh3 arasında xx.xx.2024-cü il tarixli, 22-MCR-1-282-24 nömrəli (kredit limitinin ayrılmasına dair) razılaşma bağlanmış və Cavabdeh3 bankdan 120 (yüz iyirmi) ay müddətinə, 30000 (otuz min) manat məbləğində kredit limiti ayrılmışdır. Həmin razılaşma çərçivəsində bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 22-MCR-1-282-24/1 nömrəli (kredit verilməsinə dair) razılaşmaya əsasən Cavabdeh3 bankdan 12 ay müddətinə, illik 25% olmaqla 5000 manat məbləğində kredit verilmişdir. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, Z/06121/24 nömrəli, Cavabdeh2 arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, Z/06122/24 nömrəli zaminlik müqavilələrinin məzmunundan görünür ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 22-MCR-1-282-24 nömrəli kredit limitinin ayrılmasına dair müqavilə üzrə Cavabdeh3 öhdəliklərinin icrasını təmin etmək məqsədilə Cavabdeh1 və Cavabdeh2 bank qarşısında öz üzərinə borcalanla birgə məsuliyyət daşımaq barədə öhdəlik götürmüşlər. İddiaçı müqavilə öhdəliklərini yerinə yetirsə də, cavabdehlər (borc alan və zaminlər) müqavilə üzrə öhdəliklərini lazımınca icra etməmiş, ona görə də iddiaçı hazırkı tələblə məhkəməyə müraciət etmişdir.
19. İddia tələbinin bir hissəsini cavabdehlərdən müştərək qaydada İddiaçı ASC-nin xeyrinə xx.xx.2024-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 3065,82 manat əsas borc, 310,14 manat faiz borcunun tutulması təşkil edir.
20. Məhkəmə qanunvericilik normalarını, müqavilə şərtlərini, cavabdehlərin (əsas borclu və zaminlər) müqavilə öhdəliklərini lazımınca icra etmədiyini, cavabdehlərin alınan pul vəsaitini faizlərilə iddiaçıya qaytarmaq vəzifəsi daşımasını, belə olan halda isə iddiaçının göstərilən öhdəliyin icrasını tələb etmək hüququna malik olmasını, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 9/4874 saylı ekspert rəyini, MPM-in 218.3-cü maddəsinin tələblərini nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia tələbi əsas kredit borcu hissəsində tam və faiz borcunun tutulması hissəsində qismən təmin edilməli, cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada xx.xx.2024-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 3065,82 manat (üç min altmış beş manat səksən iki qəpik) əsas borc, 267,39 manat (iki yüz altmış yeddi manat otuz doqquz qəpik) faiz borcu iddiaçının xeyrinə tutulmalı, faiz borcunun tutulmasına dair iddia tələbi qalan hissədə təmin olunmamalıdır.
21. Məhkəmə qeyd edir ki, iddia tələbinin faiz borcunun tutulması hissəsinə münasibətdə yuxarıda qeyd edilən qənaətə gələrkən Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 9/4874 saylı ekspert rəyi əsas götürülmüşdür.
22. İddia tələbinin digər hissəsini cavabdehlərdən müştərək qaydada 16,17 manat cərimə borcunun tutulması təşkil edir.
23. Göstərilən tələbə münasibətdə məhkəmə hesab edir ki, cavabdehlər tərəfindən borc iddiaçıya müəyyən edilmiş müddət ərzində ödənilmədiyindən iddiaçı müqavilə şərtlərinə əsasən cərimə məbləğinin ödənilməsini tələb etməkdə haqlıdır.
24. Məhkəmə tələb olunan dəbbə pulunun əsas borc məbləğinə nisbətini, eləcə də tərəflərin əsaslı mənafelərini nəzərə alaraq hesab edir ki, cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada 16,17 manat (on altı manat on yeddi qəpik) məbləğində cərimə məbləği iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır.
25. Həmçinin qeyd olunur ki, Cavabdeh2 ona münasibətdə iddianı qəbul etməsə də, zaminlik müqaviləsinə əsasən o, bank qarşısında öz üzərinə borcalanla birgə məsuliyyət daşımaq barədə öhdəlik götürmüşdür. Ona görə də borc cavabdehlərdən müştərək qaydada tutulmalıdır.
26. Eləcə də, iddiaçı 53,92 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun cavabdehdən onun xeyrinə tutulmasını xahiş etmişdir.
27. Məhkəmə hesab edir ki, ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi kimi 53,24 manat (əlli üç manat iyirmi dörd qəpik) məbləğində pul vəsaiti cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməli, ödənilmiş dövlət rüsumunun qalan hissəsi iddiaçıya aid edilməlidir.
28. Həmçinin, iş üzrə keçirilmiş ekspertiza tədqiqatının dəyəri olan 100 manat pulun 98,70 hissəsi cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada, 1,30 manat hissəsi isə İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətindən tutularaq Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin hesabına (kod: 210005, VÖEN: **********, müxbir hesab: AZ41NABZ********************, SWİFT BİK: CTREAZ22, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi VÖEN: **********, hesab: AZ34CTRE********************) köçürülməlidir.
29. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada xx.xx.2024cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 3065,82 manat (üç min altmış beş manat səksən iki qəpik) əsas borc, 267,39 manat (iki yüz altmış yeddi manat otuz doqquz qəpik) faiz borcu, 16,17 manat (on altı manat on yeddi qəpik) cərimə, ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 53,24 manat (əlli üç manat iyirmi dörd qəpik) olmaqla, ümumilikdə 3402,62 manat (üç min dörd yüz iki manat altmış iki qəpik) məbləğində pul vəsaiti İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə tutulsun. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Ödənilmiş dövlət rüsumunun qalan hissəsi iddiaçıya aid edilsin. İş üzrə keçirilmiş ekspertiza tədqiqatının dəyəri olan 100 manat pulun 98,70 hissəsi cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada, 1,30 manat hissəsi isə İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətindən tutularaq Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin hesabına (kod: 210005, VÖEN: **********, müxbir hesab: AZ41NABZ********************, SWİFT BİK: CTREAZ22, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi VÖEN: **********, hesab: AZ34CTRE********************) köçürülsün. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Kommersiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Hakim Zeynəb Axundova