Şəki Kommersiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2-2(117)-1068/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şəki şəhəri İş № e-2-2(117)-1068/2022 18.08.2022 ŞƏKİ KOMMERSİYA MƏHKƏMƏSİ Giriş hissə: Hakim Məcidov Rüfət Azadəli oğlu, İddiaçı ASC-nin Cavabdeh qarşı “1 ədəd New Holland TC-5050 markalı taxılyığan kombayn və Palazoğlu markalı qoşqunun tam bərpası üçün hesablanmış 5470 manat dəymiş maddi ziyan və 100 manat mediasiya xərcinin cavabdehdən tutuaraq ödənilməsi” tələbi üzrə mübahisəyə baxaraq aşağıdakı qətnaməni qəbul etdi. Təsviri hissə: İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli 02/00842 nömrəli kənd təsərrüfatı texnikasının operativ lizinqə (istifadəyə) verilməsi barədə müqaviləyə əsasən cəmiyyət tərəfindən TC-5050 taxılyığan kombayn mülkiyyət hüququ istifadəçiyə keçməmək şərtilə Cavabdeh istifadəsinə verilmiş, xx.xx.2021-ci il tarixli aktla kombayn saz vəziyyətdə cavabdehə təhvil verilmiş və sonuncu xx.xx.2021-ci il tarixli iltizamla müqavilə müddəti bitdikdən sonra texnikanı saz və dəst halda təhvil verməyi öhdəsinə götürmüşdür. xx.xx.2021-ci il tarixli aktla texnika geri alınmış və texnikanın nasaz olması müəyyən edilmişdir. Arayış tərtib edilərək texnikanın işlək vəziyyətə gətirilməsinə sərf olunacaq xərcin 4945 manat (ötürmələr qutusunda nasazlıq 1800 manat, işəsalıcı açar 45 manat, şin 2 ədəd 3100 manat) olması müəyyən edilmişdir. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli 02/01468 nömrəli kənd təsərrüfatı texnikasının operativ lizinqə (istifadəyə) verilməsi barədə müqaviləyə əsasən cəmiyyət tərəfindən qoşqu Palazoğlu mülkiyyət hüququ istifadəçiyə keçməmək şərtilə Cavabdeh istifadəsinə verilmiş, xx.xx.2021-ci il tarixli aktla qoşqu saz vəziyyətdə cavabdehə təhvil verilmiş və sonuncu xx.xx.2021-ci il tarixli iltizamla müqavilə müddəti bitdikdən sonra texnikanı saz və dəst halda təhvil verməyi öhdəsinə götürmüşdür. xx.xx.2021-ci il tarixli aktla texnika geri alınmış və texnikanın nasaz olması müəyyən edilmişdir. Arayış tərtib edilərək texnikanın işlək vəziyyətə gətirilməsinə sərf olunacaq xərcin 525 manat (arxa panel bərpa 490 manat və hidravlinq şlanq 35 manat) olması müəyyən edilmişdir. İddiaçı dəyən ziyanın ödənilməsi ilə bağlı cavabdehə müraciət etmiş və ödənilməyəcəyi təqdirdə hazırkı iddia ilə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə ona xəbərdarlıq etmişdir. Lakin tərəflər arasında mübahisə həllini tapmadığından iddiaçı hazırkı tələblə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 2021-ci il 23 aprel tarixli 02/00842 nömrəli, 2021-ci il 19 iyun tarixli 02/01468 nömrəli operativ lizinq müqavilələrinə (bundan sonra-müqavilə) əsasən 1 ədəd New Holland TC-5050 markalı taxılyığan kombayn və 1 ədəd Palazoğlu markalı qoşqu ona istifadəyə verilmişdir. Lizinq alanın həmin müqavilələr üzrə texnikanı saz və dəst halda geri qaytarmaq öhdəliyi olmasına baxmayaraq texnikalar nasaz vəziyyətdə saxlanca verilmişdir. Müqavilələr əsasında cavabdehin istifadəsinə verilmiş New Holland TC-5050 markalı taxılyığan kombayna və Palazoğlu markalı qoşquya baxış keçirilmiş və nəticədə New Holland TC-5050 markalı taxılyığan kombayna 4945 manat, Palazoğlu markalı qoşquya 525 manat məbləğində zərərin dəydiyi müəyyən edilmişdir. Həmin kombaynın və qoşqunun işlək vəziyyətə gətirilməsinə sərf olunacaq ehtimal xərclər haqqında arayış tərtib olunmuşdur. Tərtib olunmuş arayışa əsasən texnikaların tam bərpa edilməsi üçün onlara tələb olunan ehtiyat hissələrinin ehtimal olunan dəyəri mövcud bazar qiymətlərinə uyğun olaraq müəyyən edilmişdir. Belə ki, New Holland TC-5050 markalı taxılyığan kombaynın və Palazoğlu markalı qoşqunun tam bərpası üçün cəmi 5470 manat dəymiş maddi ziyan hesablanmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilmiş, sonuncu xx.xx.2022-ci il tarixdə bildirişi qəbul etməsinə baxmayaraq, iddia tələbinə qarşı əsaslandırılmış etirazını müəyyən olunmuş 10 (on) iş günü müddətində məhkəməyə təqdim etməmişdir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxmışdır. İddiaçı tərəfindən elektron qaydada icraat materialları məhkəməyə təqdim olunmuşdur. Həmin materiallara: Müqavilələr, Aktlar, Arayışlar, İltizamlar və digər sənədlər daxildir. Bu materialların məzmununa istinad edilir. Onlar məhkəmə araşdırmasının predmetini təşkil etmişlər. Əsaslandırma hissəsi: Məhkəmə iş üzrə təqdim olunmuş sənədləri hərtərəfli araşdıraraq, sübutların məcmusuna hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 427.3-cü maddəsinə əsasən əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 747.1-ci maddəsinə əsasən lizinq müqaviləsinə görə, lizinq verən müəyyən əşyanı müqavilə ilə şərtləşdirilmiş müəyyən haqla, müəyyən müddətə və digər şərtlərlə (lizinq alana əmlakı satın almaq hüququnun verilməsi də daxil olmaqla) lizinq alanın istifadəsinə verməyə borcludur. Lizinq alan müəyyənləşdirilmiş dövriliklə muzd ödəməyə borcludur. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən olunduğu kimi, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli 02/00842 nömrəli kənd təsərrüfatı texnikasının operativ lizinqə (istifadəyə) verilməsi barədə müqaviləyə əsasən cəmiyyət tərəfindən TC- 5050 taxılyığan kombayn mülkiyyət hüququ istifadəçiyə keçməmək şərtilə Cavabdeh istifadəsinə verilmiş, xx.xx.2021-ci il tarixli aktla kombayn saz vəziyyətdə cavabdehə təhvil verilmiş və sonuncu xx.xx.2021-ci il tarixli iltizamla müqavilə müddəti bitdikdən sonra texnikanı saz və dəst halda təhvil verməyi öhdəsinə götürmüşdür. xx.xx.2021-ci il tarixli aktla texnika geri alınmış və texnikanın nasaz olması müəyyən edilmişdir. Arayış tərtib edilərək texnikanın işlək vəziyyətə gətirilməsinə sərf olunacaq xərcin 4945 manat (ötürmələr qutusunda nasazlıq 1800 manat, işəsalıcı açar 45 manat, şin 2 ədəd 3100 manat) olması müəyyən edilmişdir. Eyni zamanda İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli 02/01468 nömrəli kənd təsərrüfatı texnikasının operativ lizinqə (istifadəyə) verilməsi barədə müqaviləyə əsasən cəmiyyət tərəfindən qoşqu Palazoğlu mülkiyyət hüququ istifadəçiyə keçməmək şərtilə Cavabdeh istifadəsinə verilmiş, xx.xx.2021-ci il tarixli aktla qoşqu saz vəziyyətdə cavabdehə təhvil verilmiş və sonuncu xx.xx.2021-ci il tarixli iltizamla müqavilə müddəti bitdikdən sonra texnikanı saz və dəst halda təhvil verməyi öhdəsinə götürmüşdür. xx.xx.2021-ci il tarixli aktla texnika geri alınmış və texnikanın nasaz olması müəyyən edilmişdir. Arayış tərtib edilərək texnikanın işlək vəziyyətə gətirilməsinə sərf olunacaq xərcin 525 manat (arxa panel bərpa 490 manat və hidravlinq şlanq 35 manat) olması müəyyən edilmişdir. Göründüyü kimi, cavabdeh qoşqu Palazoğlu və TC-5050 taxılyığan kombaynı lizinq müqaviləsinə əsasən istifadə üçün saz vəziyyətdə təhvil almış, saz vəziyyətdə təhvil verəcəyini öhdəsinə götürsə də, texnikaları nasaz vəziyyətdə saxlanca təhvil vermiş və bununla bağlı tərtib edilmiş aktlara imza etmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh üzərinə götürdüyü öhdəliyini yerinə yetirmədiyindən və iddiaçı Aqroservis ASC tərəfindən hər iki texnikanın saz vəziyyətə gətirilməsi üçün tələb olunan xərc ümumilikdə 5470 manat müəyyən edildiyindən həmin vəsait cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21.2-ci maddəsinə əsasən, zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür. İddiaçı əmlakının zədələnməsi ilə bağlı çəkdiyi və ya çəkməli olduğu real zərəri cavabdehdən tələb edir ki, məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən olunduğu kimi iddiaçının tələbi qanuni və əsaslıdır. İş üzrə icraata dair prosessual xərclər məsələsi MPM-in 119-cu maddəsinə əsasən həll edilir. İddia tələbi təmin edildiyindən ödənilməmiş 74,70 manat dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə, 100 manat mediasiya xərci isə cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Nəticəvi hissə: Yuxarıda göstərilənlərə əsasən, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia təmin edilsin. Cavabdeh 1 ədəd TC-5050 markalı taxılyığan kombayn və Palazoğlu markalı qoşqunun tam bərpası üçün hesablanmış ümumilikdə 5470 manat dəymiş maddi ziyan və 100 manat mediasiya xərci tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilsin. Cavabdeh 74,70 manat dövlət rüsumu dövlət gəlirinə tutulsun. Qətnamədən, rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Şəki Kommersiya Məhkəməsi vasitəsi ilə (Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılmış Elektron Kabinetdən istifadə edilməklə) Şəki Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Rüfət Məcidov