Şəki Kommersiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2-2(117)-1116/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şəki şəhəri İş № e-2-2(117)-1116/2024 05.09.2024 ŞƏKİ KOMMERSİYA MƏHKƏMƏSİ Giriş hissə: Hakim Məcidov Rüfət Azadəli oğlu, İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı “cavabdehlərdən müştərək qaydada 4061.14 manat əsas bоrc, 318.04 manat faiz bоrcu və 102.35 manat cərimə bоrcu və ödənilmiş 64.82 manat məbləğində dövlət rüsumunun tutulması” tələbinə dair işə baxaraq qətnamə qəbul etdi. Təsviri hissə: xx.xx.2022-ci il tarixdə İddiaçı QSC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 026A********** nömrəli kredit müqaviləsinə əsasən sonuncuya bank tərəfindən 30 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 2,1667 % olmaqla müəyyən olunmuş ödəniş planı üzrə qaytarmaq şərtilə 7000 manat məbləğində kredit verilmişdir. Həmin müqavilənin 4.1.5-ci bəndinə əsasən kredit alan krediti və ona hesablanmış faizi ödəniş planı üzrə vaxtında və lazımi qaydada qaytarmadıqda hər gecikdirilən gün üçün kredit qalığının 0,02 %-i məbləğində cərimə ödəməyə borcludur. Eyni zamanda xx.xx.2023-cü il tarixdə İddiaçı QSC ilə Cavabdeh2 arasında borcalanın 026A********** nömrəli kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərini icra etmədikdə həmin müqavilədən irəli gələn öhdəliklərin tam yerinə yetirilməsi barədə 026G**********01 nömrəli zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. Cavabdeh üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməmiş və onun 4061.14 manat əsas borcu qalmış, iddiaçı həmin borca 026A********** nömrəli kredit müqaviləsinin 1.1-ci və 2.4-cü bəndinə uyğun 318.04 manat məbləğində faiz borcu və həmin müqavilənin 4.1.5-ci bəndi üzrə 102.35 manat cərimə borcu hesablamışdır. Bu hal iddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli arayışla və hesabdan çıxarışla təsdiq olunur. xx.xx.2024-cü il tarixli pretenziya ilə cavabdehlərdən borcun ödənilməsi tələb edilmiş, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə onlara xəbərdarlıq edilmiş, borc ödənilmədiyindən tərəflər arasında hazırkı mübahisə yaranmış və iddiaçı hazırki iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Cavabdeh1 xx.xx.2024-cü il tarixdə iddia tələbinə etiraz ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək bildirmişdir ki, o, İddiaçı QSC-dən 7000 manat kredit götürmüş və həmin vaxt heç bir yerdə işləməmiş və hazırda da heç bir yerdə işləmir. Heç bir şəxsi təsərrüfatı yoxdur, mal-heyvan saxlamamış və əkinçiliklə məşğul olmamışdır. O, Accessbank” QSCyə 3500 manat pul götürmək üçün müraciət edən zaman bankın Göyçay filialının kredit üzrə Surxay adlı tanıdığı mütəxəssisi ona pul düşmədiyini, lakin düzüb-qoşub ona pul verilə biləcəyini bildirmişdir. Surxay adlı şəxs veriləcək 7000 pulun 3500 manatını özü götürəcəyini, aylıq ödənişlər zamanı özünə düşən hissəsini ödəyəcəyini bildirmişdir. Həmin vaxt ona pul lazım olduğundan onunla razılaşaraq 7000 manatı götürdükdən sonra 3500 manatını ona vermişdir. 15 ay hər ay həmin pulun Surxaya düşən hissəsini o ödəsə də, sonradan ödəniş etməmiş və bu səbəbdən o da ödənişini dayandırmışdır. Surxay adlı şəxsin cavabdeh şəxs qismində cəlb edilməsini və qeyd edilənlərin nəzərə alınmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən rəsmi qaydada məhkəmə bildirişi və sənədləri xx.xx.2024-cü il tarixdə Cavabdeh2 münasibətdə ünvanı üzrə (oğlu Cavabdeh1) təqdim edilmiş, xx.xx.2024-cü il tarixdə Cavabdeh1 çatdırılmışdır. Cavabdeh1 iddia tələbinə qarşı əsaslandırılmış etirazını məhkəməyə təqdim etmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxmışdır. İddiaçı tərəfindən elektron qaydada icraat materialları məhkəməyə təqdim olunmuşdur. Həmin materiallara: Kredit müqaviləsi, Zaminlik müqaviləsi, Arayış, Hesabdan çıxarış, Pretenziya və digər sənədlər daxildir. Bu materialların məzmununa istinad edilir. Onlar məhkəmə araşdırmasının predmetini təşkil etmişlər. Əsaslandırma hissəsi: Məhkəmə iş üzrə təqdim olunmuş sənədləri hərtərəfli araşdıraraq, sübutların məcmusuna hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Belə ki, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan öz vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya Mülki Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi və icra müddəti çatanadək kreditorun etdiyi xəbərdarlıqdan sonra da öhdəliyin icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Azərbaycan Respublikası Müki Məcəlləsi ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Özgəsinin pul vəsaitini qanunsuz saxlamaqla, onu qaytarmaqdan boyun qaçırmaqla, onun ödənilməsini digər şəkildə gecikdirməklə və ya başqa şəxsin hesabına pul vəsaitini əsassız əldə etməklə və ya toplamaqla ondan faydalanmağa görə həmin vəsaitin məbləğindən faizlər ödənilməlidir. Zaminlik müqaviləsi üzrə zamin başqa şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsin öz öhdəliyini tamamilə və ya hissə-hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Müstəqil peşə fəaliyyəti şəklində pul borc verməklə məşğul olan şəxslər əlavə olaraq peşəkarlıq qaydasında kreditlər verilməsi haqqında müddəaları gözləməlidirlər (Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi maddə - 385.1, 386.1, 442, 445.2, 448-ci maddəsinin 1-ci və 2-ci bəndləri, 449.1, 470.1, 472.1, 739.2). Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, xx.xx.2022-ci il tarixdə İddiaçı QSC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 026A********** nömrəli kredit müqaviləsinə əsasən sonuncuya bank tərəfindən 30 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 2,1667 % olmaqla müəyyən olunmuş ödəniş planı üzrə qaytarmaq şərtilə 7000 manat məbləğində kredit verilmişdir. İddiaçı öhdəliklərini yerinə yetirərək cavabdehə 7000 manat kredit məbləğini versə də, sonuncu üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməmiş və onun 4061.14 manat əsas borcu qalmış, iddiaçı həmin borca 026A********** nömrəli kredit müqaviləsinin 1.1-ci və 2.4-cü bəndinə uyğun 318.04 manat məbləğində faiz borcu və həmin müqavilənin 4.1.5-ci bəndi üzrə 102.35 manat cərimə borcu hesablamışdır. Bu hal iddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli arayışla və hesabdan çıxarışla təsdiq olunur. Şərh olunanlara əsasən məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıdığından, zaminlik müqaviləsi qüvvədə olduğundan, Cavabdeh1 kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərini lazımınca yerinə yetirmədiyindən ödənilməmiş borcu qalmışdır ki, bu səbəbdən 4061.14 manat əsas bоrc, 318.04 manat faiz bоrcu və 102.35 manat cərimə bоrcu cavabdehlərdən müştərək qaydada tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Cavabdeh1 iddia tələbinə etiraz dəlillərionə münasibətdə məhkəmə qeyd edir ki, etirazın dəlillərinə dair sübut mövcud deyildir. Hazırki vəziyyətdə kredit müqaviləsinin tərəfi Cavabdeh1 olduğundan iddia tələbi düzgün olaraq ona və zamininə qaşı yönəlmişdir. İş üzrə icraata dair prosessual xərclər məsələsi Azərbaycan Respublikası Müki Məcəlləsinin 119-cu maddəsinə əsasən həll edilir. 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. 112.1.10-cu maddəsinə əsasən bir neçə müstəqil tələbdən ibarət olan iddialarda iddianın qiyməti bütün tələblərin ümumi məbləği ilə müəyyən edilir. xx.xx.2021-ci il tarixdən qüvvədə olan “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.1.2-ci və 8.2-ci maddələrinə əsasən hazırki iş üzrə iddianın qiymətinə əsasən ödənilməli dövlət rüsumu 64.82 manat təşkil edir. İddiaçı tərəfindən 64.82 manat dövlət rüsumu ödənildiyindən və həmin məbləği cavabdehlərdən tələb etdiyindən 64.82 manat dövlət rüsumu cavabdehlərdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Nəticəvi hissə: Yuxarıda göstərilənlərə əsasən Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qət etdi: İddia təmin edilsin. Cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada 4061.14 manat əsas bоrc, 318.04 manat faiz bоrcu, 102.35 manat cərimə bоrcu və 64.82 manat dövlət rüsumu tutularaq İddiaçı QSC-nin xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Şəki Kommersiya Məhkəməsi vasitəsi ilə (Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılmış Elektron Kabinetdən istifadə edilməklə) Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Rüfət Məcidov