Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2-2(119)-1152/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № e-2-2(119)-1152/2024 01.08.2024 Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsi Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin hakimi Həmidli Fərman Fəzail oğlu, İddiaçı “AccessBank" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən Cavabdeh qarşı verilmiş “kredit müqaviləsi üzrə borcun və digər ödənişlərin tutulması” tələbi barədə iddia ərizəsinə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN E T D İ: İddiaçı “AccessBank" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında Cavabdeh qarşı “kredit müqaviləsi üzrə borcun və digər ödənişlərin tutulması” tələbi barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdehlə aralarında bağlanmış 23 may 2023-cü il tarixli 21R********** nömrəli kredit sazişi-biznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşma üzrə 3274,91 (üç min iki yüz yetmiş dörd manat, doxsan bir qəpik) manat məbləğində əsas borc, 280,63 (iki yüz səksən manat, altmış üç qəpik) manat məbləğində faiz bоrcu və 113,29 (yüz on üç manat, iyirmi doqquz qəpik) manat məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 3668,83 (üç min altı yüz altmış səkkiz manat, səksən üç qəpik) manat məbləğində borcun, 21 iyul 2023-cü il tarixli 021R********** nömrəli kredit sazişi-biznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşma üzrə 1719,45 (min yeddi yüz on doqquz manat, qırx beş qəpik) manat məbləğində əsas borc, 190,31 (yüz doxsan manat, otuz bir qəpik) manat məbləğində faiz bоrcu və 54,34 (əlli dörd manat, otuz dörd qəpik) manat məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 1964,1 (min doqquz yüz altmış dörd manat, on qəpik) manat borcun, ümumilikdə 5632,93 (beş min altı yüz otuz iki manat, doxsan üç qəpik) manat məbləğində pul vəsaitinin və 76,33 (yetmiş altı manat, otuz üç qəpik) manat məbləğində dövlət rüsumunun əvəzinin cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, aralarında bağlanmış 23 may 2023cü il tarixli uzunmüddətli kredit və təminat müqaviləsi, 23 may 2023-cü il tarixli kredit sazişi-biznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşma və 21 iyul 2023-cü il tarixli kredit sazişi-biznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşma üzrə Cavabdeh müqavilə öhdəliklərini lazımınca yerinə yetirməmişdir. Bununla əlaqədar cavabdehlə mübahisənin pretenziya qaydasında nizama salınmasına cəhd edilməsi hər hansı nəticə vermədiyindən məhkəməyə müraciət etmək zərurəti yaranmışdır. Məhkəmə iddiaçının cavabdehlərə qarşı iddia ərizəsinə dair kommersiya işinə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmiş, bununla əlaqədar Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin tələblərinə uyğun olaraq “bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri məhkəməyə göndərmək” hüququnun izah olunması barədə bildirişlər müvafiq qaydada cavabdehlərə göndərilmişdir. Məhkəmə kiçik iddialara dair işlər üzrə ərizəni və işin faktiki hallarını araşdırıb, işdə olan sənədləri tədqiq etməklə sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 23 may 2023-cü il tarixli 021L**********73 nömrəli uzunmüddətli kredit və təminat müqaviləsinin 2.2-ci bəndi ilə müəyyən edilir ki, həmin cavabdehə sahibkarlıq fəaliyyətinin maliyyələşdirilməsi məqsədilə 120 ay müddətinə 100000 manat məbləğində kredit xətti açılmışdır. Həmin müqavilənin 2.7-ci bəndinə əsasən, kredit alan hər bir kredit üzrə kredit borcunu, kredit faizini, xərcləri və başqa məsrəfləri bu müqavilənin tələbləri nəzərə alınmaqla müvafiq kredit sazişində müəyyən olunmuş qaydada, habelə olduğu halda ödəniş planına və ya ödəniş haqları cədvəlinə uyğun olaraq banka qaytarmağı öz öhdəsinə götürür. Həmin müqavilənin 4.9-cu bəndinə əsasən, bank kredit alan krediti və kredit faizini vaxtında və lazımi qaydada qaytarmadıqda hər gecikdirilən gün üçün kredit qalığının 0,02 %-i məbləğində cərimə borcu hesablamaq hüququna malikdir. Bank hesablanmış cərimə borcunu öz mülahizəsinə uyğun olaraq kredit alanın bankda olan hesab(lar)ından birtərəfli qaydada akseptsiz şəkildə silir və ya həmin cərimə borcunun ödənilməsini kredit alandan tələb edir. İş materiallarında olan İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 23 may 2023cü il tarixli 21R********** nömrəli kredit sazişi-biznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşmaya əsasən, bank məbləği 5400 manat olan krediti illik faiz dərəcəsi 25 % olmaqla 12 ay müddətinə kredit alana verir. Həmin kredit sazişində bu sazişin tərəflər arasında bağlanmış 23 may 2023-cü il tarixli 021L**********73 nömrəli uzunmüddətli kredit və təminat müqaviləsi üzrə bağlandığı qeyd edilmişdir. İş materiallarında olan 23 may 2023-cü il tarixli 21R********** nömrəli kredit sazişibiznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşma üzrə ödəniş cədvəlinə əsasən Cavabdeh banka olan borcu üçün son ödəniş tarixi 06 may 2024-cü il olmaqla müvafiq aylar üzrə müəyyən olunmuş vaxtlarda və məbləğlərdə ödənilməsi tərəflər arasında razılaşdırılmışdır. İş materiallarında olan 29 aprel 2024-cü il tarixli OUT-2024/04/29-80 nömrəli maliyyə arayışından görünür ki, borcalan Cavabdeh 23 may 2023-cü il tarixli, 21R********** nömrəli kredit razılaşması üzrə 29 aprel 2024-cü il tarixinə iddiaçıya 3274,91 manat məbləğində bоrc, 280,63 manat məbləğində faiz borcu və 113,29 manat məbləğində cərimə оlmaqla, cəmi 3668,83 manat məbləğində borcu vardır. İş materiallarında olan İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 21 iyul 2023cü il tarixli, 021R********** nömrəli kredit sazişi-biznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşmaya əsasən, bank məbləği 2000 manat olan krediti illik faiz dərəcəsi 25 % olmaqla 18 ay müddətinə kredit alana verir. Həmin kredit sazişində bu sazişin tərəflər arasında bağlanmış 23 may 2023-cü il tarixli 021L**********73 nömrəli uzunmüddətli kredit və təminat müqaviləsi üzrə bağlandığı qeyd edilmişdir. İş materiallarında olan 21 iyul 2023-cü il tarixli 021R********** nömrəli kredit sazişibiznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşma üzrə ödəniş cədvəlinə əsasən Cavabdeh banka olan borcu üçün son ödəniş tarixi 01 yanvar 2025-ci il olmaqla müvafiq aylar üzrə müəyyən olunmuş vaxtlarda və məbləğlərdə ödənilməsi tərəflər arasında razılaşdırılmışdır. İş materiallarında olan 29 aprel 2024-cü il tarixli OUT-2024/04/29-11 nömrəli maliyyə arayışından görünür ki, borcalan Cavabdeh 21 iyul 2023-cü il tarixli 021R********** nömrəli kredit razılaşması üzrə 29 aprel 2024-cü il tarixinə iddiaçıya 1719,45 manat məbləğində bоrc, 190,31 manat məbləğində faiz borcu və 54,34 manat məbləğində cərimə оlmaqla, cəmi 1964,1 manat məbləğində borcu vardır. Mülki Prosessual Məcəllənin 284-1-ci maddəsinə əsasən, mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən, işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 425.1-ci maddəsinə əsasən, öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və Mülki Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məcəllənin 425.2-ci maddəsinə əsasən, öhdəlikləri icra edərkən tərəflər müqavilənin yerinə yetirilməsinə zəmin yaratmaq üçün birgə hərəkət etməli və müqavilənin məqsədinə çatmağa maneçilik törədə biləcək və ya öhdəliklərin icrasını təhlükəyə məruz qoya biləcək hər cür hərəkətlərdən çəkinməlidirlər. Həmin Məcəllənin 427.3-cü maddəsinə əsasən, əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirilməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə əsasən, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 448-ci maddəsinin tələblərinə görə, əgər Mülki Məcəllə və ya müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir (maddə 448.1) və borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Borclunu təqsirə görə, yəni qərəzə və ya kobud ehtiyatsızlığa görə məsuliyyətdən qabaqcadan azad etmək olmaz (maddə 448.2). Mülki Məcəllənin 739.1-ci və 739.2-ci maddələrinin “Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” 24 fevral 2023-cü il tarixli Azərbaycan Respublikasının Qanunu qüvvəyə minənədək qüvvədə olmuş redaksiyasına əsasən, borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Beləliklə, yuxarıda təsvir olunanlarla müəyyən edilir ki, Cavabdeh iddiaçı ilə bağladığı 23 may 2023-cü il tarixli 21R********** nömrəli və 21 iyul 2023-cü il tarixli 021R********** nömrəli kredit sazişi-biznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşma üzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri lazımınca icra etməyərək iddiaçıya ödənilməli olan borcu müvafiq qaydada ödəməmiş və bununla da iddiaçıdan aldığı krediti sazişdə müəyyən edilmiş müddət ərzində qaytarmamaqla, öhdəliklərini müvafiq qaydada yerinə yetirməmişdir. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, 23 may 2023-cü il tarixli 21R********** nömrəli kredit sazişi-biznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşma üzrə 3274,91 manat məbləğində əsas borc, 280,63 manat məbləğində faiz bоrcu və 21 iyul 2023-cü il tarixli 021R********** nömrəli kredit sazişi-biznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşma üzrə 1719,45 manat məbləğində əsas borc, 190,31 manat məbləğində faiz bоrcunun iddiaçıdan tutulması barədə iddia tələbi əsaslıdır və təmin edilməlidir. İddia tələbinin cavabdehlərdən 23 may 2023-cü il tarixli 21R********** nömrəli kredit sazişi-biznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşma üzrə 113,29 manat məbləğində cərimənin və 21 iyul 2023-cü il tarixli, 021R********** nömrəli kredit sazişi-biznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşma üzrə 54,34 manat məbləğində cərimənin tutulmasına aid hissəsi ilə bağlı məhkəmə qeyd edir ki, Cavabdeh kredit razılaşmaları üzrə ödənişlərini gecikdirməsi işin yuxarıda göstərilən halları ilə təsdiq edildiyindən və tərəflərin bağladıqları 23 may 2023-cü il tarixli 021L**********73 uzunmüddətli kredit və təminat müqaviləsində öhdəliklərin icra edilməsinin gecikdirilməsinə görə cərimə ödənilməsi də nəzərdə tutulduğundan iddiaçı cavabdehdən cərimənin ödənilməsini də tələb etməkdə haqlıdır və iddia tələbi bu hissədə də təmin edilməlidir. Bundan əlavə, iddia tələbinin 76,33 manat məbləğində dövlət rüsumunun əvəzinin cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması barədə hissəsinə gəldikdə, iş materiallarında olan 04 iyun 2024-cü il tarixli ********** nömrəli ödəniş qəbzinə əsasən müəyyən edilir ki, məhkəməyə hazırkı iddia ərizəsinin verilməsinə görə iddiaçı tərəfindən 76,33 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 8.1.2-ci maddəsinə əsasən, iddia qiyməti iddia qiyməti 1.000 manatdan 10.000 manatadək olduqda dövlət rüsumunun məbləği 30 manat + 1.000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 1 faizi təşkil edir. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Hazırkı iddia təmin edildiyindən istinad olunan qanunvericilik normalarının tələblərinə əsasən məhkəməyə iddia ərizəsinin verilməsinə görə iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 76,33 manat məbləğində dövlət rüsumunun əvəzi də cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Beləliklə, məhkəmə yuxarıda göstərilənləri ümumiləşdirərək istinad edilən qanunvericilik normalarını işin faktiki hallarına tətbiq edərək hesab edir ki, iddia təmin edilməli, cavabdehdən 23 may 2023-cü il tarixli və 21 iyul 2023-cü il tarixli kredit sazişibiznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşmalar üzrə 5632,93 manat məbləğində borc və 76,33 manat məbləğində dövlət rüsumunun əvəzi, cəmi 5709,26 manat məbləğində pul vəsaiti iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Həmin Məcəllənin 106.1-ci maddəsinə əsasən, işdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Mülki Prosessual Məcəllənin 216-220, 222, 227, 233, 284-1–284-6, 358, 360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT E T D İ: İddia təmin edilsin. Cavabdeh 23 may 2023-cü il tarixli 21R********** nömrəli kredit sazişi-biznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşma üzrə 3274,91 (üç min iki yüz yetmiş dörd manat, doxsan bir qəpik) manat məbləğində əsas borc, 280,63 (iki yüz səksən manat, altmış üç qəpik) manat məbləğində faiz bоrcu və 113,29 (yüz on üç manat, iyirmi doqquz qəpik) manat məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 3668,83 (üç min altı yüz altmış səkkiz manat, səksən üç qəpik) manat məbləğində borc, 21 iyul 2023-cü il tarixli 021R********** nömrəli kredit sazişibiznes krediti və girov barədə qarışıq razılaşma üzrə isə 1719,45 (min yeddi yüz on doqquz manat, qırx beş qəpik) manat məbləğində əsas borc, 190,31 (yüz doxsan manat, otuz bir qəpik) manat məbləğində faiz bоrcu və 54,34 (əlli dörd manat, otuz dörd qəpik) manat məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 1964,1 (min doqquz yüz altmış dörd manat, on qəpik) manat borc olmaqla, hər iki müqavilə üzrə cəmi 5632,93 (beş min altı yüz otuz iki manat, doxsan üç qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti və 76,33 (yetmiş altı manat, otuz üç qəpik) manat məbləğində dövlət rüsumunun əvəzi olmaqla, ümumilikdə 5709,26 (beş min yeddi yüz doqquz manat, iyirmi altı qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə tutulsun. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsi vasitəsilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Fərman Həmidli