Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(002)-3298/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(002)-3298/2025 01.12.2025 BAKI ŞƏHƏRİ QARADAĞ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əbilov Qamət Mehman oğlunun sədrliyi, Babayeva Nərmin Sahib qızının katibliyi, Ərizəçinin vəkili və nümayəndəsi Vəkil iştirakı ilə, Ərizəçi maraqlı şəxs “Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri” X8 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı “hüquq müəyyənedici sənədlərin həmin şəxsə məxsus olması faktının müəyyən edilməsi” barədə ərizəsi üzrə mülki işə Qaradağ Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Ərizəçi maraqlı şəxs “Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri” X8 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı “hüquq müəyyənedici sənədlərin həmin şəxsə məxsus olması faktının müəyyən edilməsi” barədə ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Bakı şəhəri Qaradağ rayonu Ələt Qəsəbəsində 600.0 kv. metr torpaq sahəsinin fərdi yaşayış evinin tikintisi üçün mərhum X1 mülkiyyətinə ayrılmasını nəzərdə tutan Azərbaycan Respublikası Milli Arxiv İdarəsi Dövlət Arxivinin Bakı filialı tərəfindən keçmiş Duvanlı rayon ZDS İK-in arxiv fondu üzrə xx.xx.1956-cı il tarixli 16 saylı protokolundan çıxarışın və Bakı şəhəri Qaradağ rayonu İcra Hakimiyyətinin Rayon təsərrüfatı şöbəsi tərəfindən torpaq sahəsinin yerləşmə cizgisinin mərhum X2 məxsus olması faktının müəyyən edilməsi barədə qətnamə qəbul olunmasını xahiş etmişdir. Ərizəçi ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, hüquqlarını təmsil etdiyi Ərizəçi atası X4 xx.xx.2015-ci il tarixində vəfat etmişdir. Onun adına Bakı şəhəri 45 saylı Notariat ofisində vərəsəlik işi açılmışdır. Keçmiş Duvanlı rayon ZDS İK-ın arxiv fondu üzrə xx.xx.1956-cı il tarixli 16 saylı protokoluna əsasən mərhum X1 mülkiyyətinə fərdi yaşayış evinin tikintisi üçün nəzərdə tutulmuş (indiki Bakı şəhəri Qaradağ rayonu Ələt qəsəbəsində) 600.0 kv. metr torpaq sahəsi verilmişdir. Bu barədə Azərbaycan Respublikası Milli Arxiv İdarəsi Dövlət Arxivinin Bakı Filialı tərəfindən keçmiş Duvanlı rayon ZDS İK-in arxiv fondu üzrə xx.xx.1956-cı il tarixli 16 saylı protokolundan çıxarış və Bakı şəhəri Qaradağ rayonu İcra Hakimiyyətinin Rayon təsərrüfatı şöbəsi tərəfindən torpaq sahəsinin yerləşmə cizgisi verilmişdir. Lakin həmin sənədlərdə ərizəçinin atasının soyadı, adı və atasının adı X4 əvəzinə X4 yazılmışdır. Hazırda ərizəçi Qaradağ rayonu, Ələt qəsəbəsində yerləşən həmin 600 kv.metr torpaq sahəsi üzərində hüquqları daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınması barədə ərizə ilə Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə müraciət etsə də, İdarə həmin şəxsin adına sənədləşmə işlərinin aparılmasından hər dəfə bir bəhanə ilə imtina etməkdə davam edir. Həmin səhvin mövcudluğu onun vərəsəlik və mülkiyyət hüququnu pozduğundan məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətindədir. Həmin hüquqmüəyyənedici sənədlərlə- Azərbaycan Respublikası Milli Arxiv İdarəsi Dövlət Arxivinin Bakı filialı tərəfindən keçmiş Duvanlı rayon ZDS İK-in arxiv fondu üzrə xx.xx.1956-cı il tarixli 16 saylı protokolundan çıxarış və Bakı şəhəri Qaradağ rayonu İcra Hakimiyyətinin Rayon təsərrüfatı şöbəsi tərəfindən torpaq sahəsinin yerləşmə cizgisində hüquqlarını təmsil etdiyi Ərizəçi mərhum atası X1 ata adının düzgün yazılması ümumiyyətlə həm bir sənəd kimi, həm də vərəsəliklə bağlı hüquqi hərəkələrin edilməsi üçün zəruridir. Ərizəçinin vəkili və nümayəndəsi Vəkil məhkəmə iclasında ərizənin məzmununa uyğun izahat verərək, ərizəsinin təmin edilməsini xahiş etdi. Əlavə olaraq qeyd etdi ki, Nüsrət ərizəçinin atasıdır. Divanlıda olan 600 kv.metr ərazinin sənədində Fərman Forman kimi qeyd edilib. Nüsrət 2015-ci ildə vəfat etmişdir. 3 uşağın hamısı etiraz etməmələri barədə ərizə vermişdirlər. Maraqlı şəxs Qaradağ Rayon İcra Hakimiyyətinə iclasının vaxtı və yeri barədə qanunla müəyyən olunmuş qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, maraqlı şəxsin nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş, məhkəmənin ünvanına ərizə göndərərək işə onların iştirakı olmadan baxılmasını xahiş etməmişdir. Məhkəmə işə maraqlı şəxslərin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, ərizə təmin olunmalıdır. İş materiallarına əlavə olunmuş Milli Arxiv İdarəsinin sorğuya cavab olaraq göndərdikləri Duvanlı rayon ZDS İK-ın arxiv fondu üzrə xx.xx.1956-cı il tarixli 16 saylı protokolun sürətindən görünür ki, X3 600 kv.metr torpaq sahəsi yaşayış evinin tikilməsi üçün ayrılmışdır. Azərbaycan 3 saylı Bakı “ASAN xidmət” mərkəzi qeydiyyat şöbəsinin xx.xx.2015-ci il tarixli A-İ 781233 №-li ölüm haqqında şəhadətnaməyə əsasən, X4 xx.xx.2015-ci il tarixdə vəfat etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Bakı şəhəri 45 saylı Notariat Ofisinin xx.xx.2024-cü il tarixli məktubuna əsasən, Ərizəçi müraciəti, miras qoyana qohumluq əlaqəsini təsdiq edən, mirasın açıldığı yer və vaxt barədə təqdim edilmiş sənədlər əsasında xx.xx.2015-ci ildə vəfat etmiş, 1932-ci il təvəllüdlü X1 adına vərəsəlik işi açılmışdır. Qaradağ Rayon Qeydiyyat Şöbəsi tərəfindən verilmiş 3-16-5/7-A-70-1331/2023 nömrəli xx.xx.2023-cü il tarixli arayışa əsasən, X4 ilə Ağamirzəyeva X7 arasında nikah xx.xx.1959-cu il tarixdə 60 №-li akt qeydi ilə tərtib olunmuşdur. Azərbaycan Bakı şəhəri Qaradağ rayon qeydiyyat şöbəsinin xx.xx.2023-ci il tarixli A- İİ 366503 №-li ölüm haqqında şəhadətnaməyə əsasən, Ağamirzəyeva X7 xx.xx.2000-ci il tarixdə vəfat etmişdir. Məhkəmə araşdırması zamanı tədqiq olunmuş sübutlarla müəyyən olundu ki, Duvanlı rayon ZDS İK-ın arxiv fondu üzrə xx.xx.1956-cı il tarixli 16 saylı protokolunda ərizəçinin atasasının ata adı Forman kimi qeyd edilmişdir. Ərizəçi qeyd olunan yanlışılığın aradan qaldırılması üçün Qaradağ Rayon İcra Hakimiyyətinə müraciət etmiş, lakin müraciətlərinə cavab olaraq sənədin həmin müvafiq şəxsə məxsus olması faktının müəyyən edilməsi üçün məhkəməyə müraciət edilməsi məsləhət görülmüşdür.Hazırki faktın müəyyən edilməsi ərizəçiyə mülkiyyət hüquqlarının qeydiyyata alınması üçün lazımdır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 307.2.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə şəxsin sənəddə göstərilən adı, atasının adı və ya soyadı onun şəxsiyyətini təsdiq edən sənəddə göstərilən adı, atasının adı və ya soyadı ilə düz gəlmədiyi halda hüquq müəyyənedici sənədlərin (həmkarlar ittifaqı və digər ictimai birliklərin, siyasi partiyaların bileti, hərbi sənədlər, pasport və müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən verilən şəhadətnamələrdən başqa) həmin şəxsə məxsus olması faktının müəyyən edilməsi barədə işlərə baxır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 308-ci maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə hüquqi əhəmiyyəti olan faktları o zaman müəyyən edə bilər ki, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin, yaxud itirilmiş sənədlərin bərpası mümkün olmasın. Həmin Məcəllənin 311-ci maddəsinə əsasən məhkəmənin qətnaməsi faktı təsdiq edən sənədi, qeydə alınmalı faktlar üzrə isə qeydiyyatı həyata keçirən orqanların verdiyi sənədləri əvəz etməməklə, belə qeydəalınma üçün əsasdır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsinin bəzi məsələləri haqqında” 12 aprel 2019-cu il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 307.2.5-ci maddəsində nəzərdə tutulan faktın- yəni şəxsin sənəddə göstərilən adı, atasının adı və ya soyadı onun şəxsiyyətini təsdiq edən sənəddəki adı, atasının adı və ya soyadı ilə düzgün gəlmədiyi halda hüquqmüəyyənedici sənədlərin həmin şəxsə məxsus olması faktının məhkəmə tərəfindən xüsusi icraat qaydasında baxılaraq müəyyən edilməsi üçün aşağıdakı şərtlərin olması zəruridir: birincisi- şəxsin sənəddə göstərilən adı, atasının adı və ya soyadı onun şəxsiyyətini təsdiq edən sənəddəki adı, atasının adı və ya soyadı ilə düz gəlməməlidir (üst-üstə düşməməlidir); ikincisi- həmin sənədlər hüquqmüəyyənedici sənədlər olmalıdır; üçüncüsü- məhkəməyə müraciət edən ərizəçiyə hüquqmüəyyənedici sənədləri verən təşkilat tərəfindən sənəddə olan səhvlərin aradan qaldırılaraq (düzəldilərək) yeni sənədin verilməsindən imtina edilməlidir, yaxud həmin sənəddəki səhvlərin düzəldilməsinin mümkün olmaması bildirilməlidir. Həmin qərarın 6.1-ci bəndində qeyd edilmişdir ki, qanunverici şəxsiyyəti təsdiq edən sənədlərin (pasportun, həmkarlar ittifaqı və digər ictimai birliklərin, siyasi partiyaların bileti, hərbi bilet, xidməti vəsiqə və sair) deyil, məhz hüquqmüəyyənedici sənədlərin, yəni müəyyən hüquqları reallaşdırmaq üçün qanunvericiliklə zəruri vasitə rolunu oynayan sənədlərin konkret şəxsə məxsus olması faktının müəyyən edilməsini nəzərdə tutur. Hüqüqmüəyyənedici sənədlərə isə vəsiyyətnamə, vəsiyyət sərəncamı, ali və orta ixtisas təhsili haqqında diplom və sair aid edilə bilər. Həmin qərarın 6.2-ci maddəsinə əsasən eyni bir şəxsin adının, atasının adının və ya soyadının bir neçə sənəddə müxtəlif cür yazılması hallarında hüquqmüəyyənedici sənədin həmin şəxsə məxsus olması faktının müəyyən edilməsi əvəzinə, müxtəlif sənədlərdə göstərilmiş şəxsin həmin şəxs olmasının məhkəmə tərəfindən müəyyən edilməsi yolverilməzdir, çünki belə bir faktın müəyyən edilməsi hüquqi nəticə doğurmur.Həmim Qərarın 6.3-ü bəndində qeyd edilmişdir ki, Hüquqmüəyyənedici sənədlərin şəxsə məxsus olması faktının müəyyən edilməsinə dair məhkəmə qətnaməsinin nəticə hissəsində məhkəmə, sənədlərin əlamətlərini (sənədin adını, kimin tərəfindən kimin adına verilməsini, verilmə tarixini və sair), eləcə də pasporta, şəxsiyyət vəsiqəsinə və ya doğum haqqında şəhadətnaməyə əsaslanaraq sənədin məxsus olduğu şəxsin adını, atasının adını, soyadını göstərməlidir. Bu cür qətnamələrin icraya yönəldilərək sənəddə olan adın ərizəçinin adına dəyişdirilməsi qanunla müəyyən olunmamışdır. Buna görə də sənədin ərizəçiyə məxsus olmasını müəyyən edən qətnamədə, səhvə yol verilmiş sənəddə düzəliş aparılması barədə müvafiq orqana göstəriş verilməsi qanunaziddir. Yuxarıda sadalanan normalardan göründüyü kimi belə faktın müəyyən edilməsi imkanı prosessual qanunvericilikdə təsbit olunmuşdur, lakin bu faktın müəyyən edilməsi üçün müəyyən şərtlərin olması zəruridir. Hansı ki hazırki mübahisədə həmin şərtlərin hamısı mövcuddur. Əvvəla Duvanlı rayon ZDS İK-ın arxiv fondu üzrə xx.xx.1956-cı il tarixli 16 saylı protokolunda X1 ata adı (Forman) həmin şəxsin digər sənədlərdəki (şəxsiyyət vəsiqəsində) ata adı ilə düz gəlmir. İkincisi həmin sənədlər hüquqmüəyyənedici sənədlərdir. Belə ki, “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 8.0.5-ci maddəsinə əsasən 2006-cı il iyulun 6- dək müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən verilmiş daşınmaz əmlak üzərində hüquqları təsdiq edən aktlar, şəhadətnamələr və qeydiyyat vəsiqələri Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün əsasdır. Üçüncüsü sənədləri verən təşkilatın hüququ varisi tərəfindən sənəddəki səhv aradan qaldırılmamışdır. Bu səbəbdən həmin hüquqi əhəmiyyətli faktın müəyyən edilməsi barədə ərizəyə baxılması mümkündür və həmin faktın müəyyən edilməsi məhz sübutetmə ilə bağlı olan məsələdir. Beləliklə, iş materiallarında olan bütün sənədlərdə hüquqmüəyyənedici sənədlərin verildiyi şəxsin ata adı “Fərman” kimi qeyd edildiyi halda mübahisəli olan hüquqmüəyyənedici sənədlərdə isə səhvən ata adı “Forman” kimi göstərilmişdir. Bu səbəbdən yuxarıda sadalanan qanunvericilik normalarını və qeyd olunan halları nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, ərizə təmin edilməli, Duvanlı rayon ZDS İK-ın arxiv fondu üzrə xx.xx.1956-cı il tarixli 16 saylı protokolun və Bakı şəhəri Qaradağ rayonu İcra Hakimiyyətinin Rayon təsərrüfatı şöbəsi tərəfindən torpaq sahəsinin yerləşmə cizgisinin X2 məxsus olması barədə hüquqi əhəmiyyətli fakt müəyyən edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəllənin: 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. 77.1-ci maddəsinin tələbinə görə, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır.. Məhkəmə toplanmış və tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək, hazırki iş üzrə tədqiq edilmiş bütün sübutları və sənədləri nəzərə alaraq hesab edir ki, ərizə təmin edilməli, Duvanlı rayon ZDS İK-ın arxiv fondu üzrə xx.xx.1956-cı il tarixli 16 saylı protokolun X2 məxsus olması müəyyən edilməlidir. Ödənilmiş dövlət rüsumu ərizəçiyə aid olunmalıdır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 307, 307.2, 307.2.3, 311, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: Ərizə təmin edilsin. Duvanlı rayon ZDS İK-ın arxiv fondu üzrə xx.xx.1956-cı il tarixli 16 saylı protokolun və Bakı şəhəri Qaradağ rayonu İcra Hakimiyyətinin Rayon təsərrüfatı şöbəsi tərəfindən torpaq sahəsinin yerləşmə cizgisinin X2 məxsus olması müəyyən edilsin. Ödənilmiş dövlət rüsumu ərizəçinin özünə aid edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 01 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə elektron kabinet vasitəsi ilə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Qamət Əbilov