Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(005)-276/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(005)-276/2021 09.08.2021 BAKI ŞƏHƏRİ NƏRİMANOV RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əsədova Gültəkin Akif qızının sədrliyi, İsmayılova Zəhraxanım Şahin qızının katibliyi, İddiaçılar X3, X6 və X2 nümayəndəsi X1, Cavabdeh nümayəndəsi və vəkili X4 iştirakları ilə, İddiaçılar X3, X6 və X2 Cavabdehnə qarşı “müqavilə üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilməsi” tələbinə dair ilk iddiası, Qarşılıqlı iddiaçı Cavabdehlər X7, X10 və X5 qarşı pul ödənilməsi tələbinə dair qarşılıqlı iddiası üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İddiaçı X12, X16 və X11 Cavabdehnə qarşı “müqavilə üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilməsi” tələbinə dair ilk iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Bakı şəhəri 21 nömrəli notariat kontorunda X12 ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 30 sentyabr 2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq, Cavabdeh tərəfindən Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Qarabağ küçəsi, ev 34, mənzil 36 ünvanında yerləşən X3 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.metr olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzilin iddiaçı X7 təhvil verilməsi və Cavabdehndən 2019-cu ilin dekabr ayından 2020ci ilin avqust ayına kimi hər ay üçün ödənilməli olan 500 (beş yüz) manat məbləğində pul vəsaiti və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun 10 (on) manat hissəsi olmaqla, cəmi 4.510 (dörd min beş yüz on) manat məbləğində pul vəsaitinin tutulub iddiaçı X7 verilməsi; Bakı şəhəri 21 nömrəli notariat kontorunda X11 ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 30 sentyabr 2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Cavabdeh tərəfindən ünvan 1 ünvanında yerləşən X2 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.metr olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzilin iddiaçı X5 təhvil verilməsi və Cavabdehndən 2019-cu ilin dekabr ayından 2020-ci ilin avqust ayına kimi hər ay üçün ödənilməli olan 500 (beş yüz) manat məbləğində pul vəsaiti və ödənilmiş 30 (otuz) manat məbləğində dövlət rüsumunun 10 (on) manat hissəsi olmaqla, cəmi 4.510 (dörd min beş yüz on) manat məbləğində pul vəsaiti tutulub iddiaçı X5 verilməsi; Bakı şəhəri 21 nömrəli notariat kontorunda X16 ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 03 oktyabr 2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Cavabdeh Məhdud Məsuliyyəli Cəmiyyəti tərəfindən ünvan 2 ünvanında yerləşən X6 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.metr olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzilin iddiaçı X10 təhvil verilməsi və Cavabdehndən 2019-cu ilin dekabr ayından 2020-ci ilin avqust ayına kimi hər ay üçün ödənilməli olan 500 (beş yüz) manat məbləğində pul vəsaiti və ödənilmiş 30 (otuz) manat məbləğində dövlət rüsumunun 10 (on) manat hissəsi olmaqla, cəmi 4.510 (dörd min beş yüz on) manat məbləğində pul vəsaiti tutulub iddiaçı X10 verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdilər. İddiaçılar iddiasını onunla əsaslandırmışdır ki, Pilot layihəyə əsasən cavabdeh "Poleks” MMC ilə iddiaçılar X12 və X11 arasında 30 sentyabr 2017-ci il tarixində, Cavabdeh MMC ilə X16 arasında isə 03 oktyabr 2017-ci il tarixində qarşılıqlı razılaşma yolu ilə Bakı şəhəri 21 saylı notariat kontorunda müqavilələr imzalanıb. Müqavilə şərtlərinə əsasən cavabdeh "xxxx" MMC ünvan 3 ünvanında yerləşən iddiaçıların mülkiyyətində olan mənzilləri söküb, yerində tikilən hundürmərtəbəli binada iddiaçıların hər birinə tam təmirli sahələri 83 kv m olan 02 (iki) otaqlı mənzilləri iddiaçılara təhvil verənədək, iddiaçıların yaşayışlarını təmin etmək məqsədi ilə əmlak mülkıyyətçilərinə kompensasiya şəklində iddiaçıların hər birinə aylıq 500 (beş yüz) manat kirayə haqlarını əvvəlcədən ödəniş gününə istinad edilməklə uç ayda 01 (bir) dəfə 1500 (bir min beş yüz) manat ödəməlidir. Ödənişlər 2017-ci ilin oktyabr ayının əvvəlindən fasilələrlə ödənilsə də (cəmi 26 ay) 2019-cu ilin dekabr ayından “Poleks" MMC müqavilədə qeyd olunan sahəsi 83 kv.m. olan 02 (iki) otaqlı mənzilləri də vermir, yaşayış üçün razılaşdırılan kirayə haqlarını da 09 (doqquz) aydır kı, ödəmir (hər ay üçün 500 (beş yüz) manat) Bu isə bu günkü günə “Poleks' MMC tərəfindən hər bır iddiaçıya 4500 (dörd min beş yüz) manat borcun yaranmasına səbəb olub. Bundan əlavə, binanın komendantı bildirmişdir ki, Cavabdeh MMC-nin rəhbəri Şahin Qasımov sahəsi 83 kvadrat metrlik bütün mənzilləri 90 kvadrat metr adı ilə müştərilərə satıb" və guya “hazırda bizə verilməli olan sahəli mənzillərdən boş qalanı yoxdur". Beləliklə, aydın görünür ki, Cavabdeh MMC müqavilələr üzrə iddiaçıların qarşısında götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirmir. Dəfələrlə şifahi və yazılı şəkildə Cavabdeh MMC-nin rəhbəri müqavilələrdə qeyd olunan 02 (iki) otaqlı 83 kv.m mənzillərinin onlara təhvil verilməsi və eyn zamanda kirayə haqlarının ödənilməsi xahişi ilə müraciət etsələr də o, bunu etməmiş və müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməyəcəyini bildirmişdir. Yuxarıda qeyd edilənlərdən məlum olur ki, Cavabdeh MMC müqavilə uzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirmək istəmir, bilə-bilə qarşı tərəfin etimadından istifadə edərək onları aldadır, artıq gəlir əldə etməyə çalışır. Yuxarıda qeyd etdiyi hüquq pozuntusu barədə iradı “Poleks" MMCnın rəhbəri Şahın Qasımova bildirmişlər və mübahisənin könüllü həllinin tərəfdarı olmuşlar. Lakin “Poleks" MMC-nin direktoru onlar həmin müraciətlərinə cavab verməmiş və dolayısı ilə mübahisənin könüllü həllinin tərəfdarı olmadığını göstərmişdir. Bu çətin günlərdə müqavilə üzrə sahəsi 83 kv.m olan 02 (iki) otaqlı mənzilləri verməməklə yanaşı, yaşayışımızı təmin etmək uçun kirayə haqlarını da ödəməyərək Şahin Qasımov bizi çox acınacaqlı duruma salıb. Artıq dözülməz vəziyyətdədirlər. İddiaçılar X12, X16 və X11 20.10.2020-ci il tarixdə iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Bakı şəhəri 21 nömrəli notariat kontorunda X12 ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 30 sentyabr 2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq, Cavabdeh tərəfindən Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Qarabağ küçəsi, ev 34, mənzil 36 ünvanında yerləşən X3 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.metr olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzilin iddiaçı X7 təhvil verilməsi və Cavabdehndən 2019-cu ilin dekabr ayından adı çəkilən mənzil iddiaçı X7 təhvil verilənədək hər ay üçün ödənilməli olan 500 (beş yüz) manat məbləğində pul vəsaiti və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun 10 (on) manat hissəsi, cəmi 5.510 manatın tutulub iddiaçı X7 verilməsi; Bakı şəhəri 21 nömrəli notariat kontorunda X11 ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 30 sentyabr 2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Cavabdeh tərəfindən ünvan 1 ünvanında yerləşən X2 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.metr olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzilin iddiaçı X5 təhvil verilməsi və Cavabdehndən 2019-cu ilin dekabr ayından adı çəkilən mənzil iddiaçı X5 təhvil verilənədək hər ay üçün ödənilməli olan 500 (beş yüz) manat məbləğində pul vəsaiti və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun 10 (on) manat hissəsi, cəmi 5.510 manatın tutulub iddiaçı X5 verilməsi; Bakı şəhəri 21 nömrəli notariat kontorunda X16 ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 03 oktyabr 2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Cavabdeh Məhdud Məsuliyyəli Cəmiyyəti tərəfindən ünvan 2 ünvanında yerləşən X6 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.metr olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzilin iddiaçı X10 təhvil verilməsi və Cavabdehndən 2019-cu ilin dekabr ayından adı çəkilən mənzil iddiaçı X10 təhvil verilənədək hər ay üçün ödənilməli olan 500 (beş yüz) manat məbləğində pul vəsaiti və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun 10 (on) manat hissəsi, cəmi 5.510 manatın tutulub iddiaçı X5 verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdilər. İddiaçılar X12, X16 və X11 25 yanvar 2021-ci il tarixdə iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Bakı şəhəri 21 nömrəli notariat kontorunda X12 ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 30 sentyabr 2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq, Cavabdeh tərəfindən Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Qarabağ küçəsi, ev 34, mənzil 36 ünvanında yerləşən X3 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.metr olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzilin iddiaçı X7 təhvil verilməsi və Cavabdehndən 2019-cu ilin dekabr ayından adı çəkilən mənzil iddiaçı X7 təhvil verilənədək hər ay üçün ödənilməli olan 500 (beş yüz) manat məbləğində pul vəsaiti və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun 10 (on) manat hissəsi tutulub iddiaçı X7 verilməsi; Bakı şəhəri 21 nömrəli notariat kontorunda X11 ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 30 sentyabr 2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Cavabdeh tərəfindən ünvan 1 ünvanında yerləşən X2 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.metr olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzilin iddiaçı X5 təhvil verilməsi və Cavabdehndən 2019-cu ilin dekabr ayından adı çəkilən mənzil iddiaçı X5 təhvil verilənədək hər ay üçün ödənilməli olan 500 (beş yüz) manat məbləğində pul vəsaiti və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun 10 (on) manat hissəsi tutulub iddiaçı X5 verilməsi; Bakı şəhəri 21 nömrəli notariat kontorunda X16 ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 03 oktyabr 2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Cavabdeh Məhdud Məsuliyyəli Cəmiyyəti tərəfindən ünvan 2 ünvanında yerləşən X6 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.metr olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzilin iddiaçı X10 təhvil verilməsi və Cavabdehndən 2019-cu ilin dekabr ayından adı çəkilən mənzil iddiaçı X10 təhvil verilənədək hər ay üçün ödənilməli olan 500 (beş yüz) manat məbləğində pul vəsaiti və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun 10 (on) manat hissəsi tutulub iddiaçı X5 verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdilər. İddiaçılar X12, X16 və X11 05.08.2021-ci il tarixdə iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Bakı şəhəri 21 saylı notariat kontorunda X12 ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış 30.09.2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Cavabdeh MMC tərəfindən Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Qarabağ küçəsi, ev 34, mənzil 36 ünvanında yerləşən X3 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.m. (83 m2) olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzilin iddiaçı X7 təhvil verilməsi və Cavabdeh MMC-dən dekabr ayı 2019-cu il tarixdən adı çəkilən mənzil iddiaçı X7 təhvil verilənədək hər ay üçün ödənilməli olan 500 (beş yüz) manat pul (kirayə haqqı) və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun 10 (on) manatı tutulub iddiaçı X7 verilməsi (bu məbləğ hal-hazırda - yəni avqust ayı 2021-ci il tarixinə 21 ay üçün 10.500 (on min beş yüz) manat və dövlət rüsumu ilə birlikdə) cəmi 10.510 (on min beş yüz on) manat təşkil edir; Bakı şəhəri 21 saylı notariat kontorunda X11 ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış 30.09.2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Cavabdeh MMC tərəfindən ünvan 1 ünvanında yerləşən X2 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.m. (83 m2) olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzilin iddiaçı X5 təhvil verilməsi və Cavabdeh MMC-dən dekabr ayı 2019-cu il tarixdən adı çəkilən mənzil iddiaçı X13ma təhvil verilənədək hər ay üçün ödənilməli olan 500 (beş yüz) manat pul (kirayə haqqı) və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun 10 (on) manatı tutulub iddiaçı X5 verilməsi (bu məbləğ hal-hazırda - yəni avqust ayı 2021-ci il tarixinə 21 ay üçün 10.500 (on min beş yüz) manat və dövlət rüsumu ilə birlikdə) cəmi 10.510 (on min beş yüz on) manat təşkil edir; Bakı şəhəri 21 saylı notariat kcntorunda X16 ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış 03.10.2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Cavabdeh MMC tərəfindən ünvan 2 ünvanında yerləşən X6 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.m. (83 m2) olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzilin iddiaçı X17ma təhvil verilməsi və Cavabdeh MMC-dən dekabr ayı 2019-cu il tarixdən adı çəkilən mənzil iddiaçı X10 təhvil verilənədək hər ay üçün ödənilməli olan 500 (beş yüz) manat pul (kirayə haqqı) və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun 10 (on) manatı tutulub iddiaçı X10 verilməsi (bu məbləğ hal-hazırda - yəni avqust ayı 2021-ci il tarixinə 21 ay üçün 10.500 (on min beş yüz) manat və dövlət rüsumu ilə birlikdə) cəmi 10.510 (on min beş yüz on) manat təşkil edir) barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişlər. Qarşılıqlı iddiaçı Cavabdehlər X7, X10 və X5 qarşı pul ödənilməsi tələbinə dair qarşılıqlı iddia ərizəsilə məhkəməyə müraciət edərək ilk iddianın rədd olunması, tərəflər arasında bağlanmış müqavilə üzrə 83 kv.m sahə ilə faktiki təşkil edən 79 kv.m sahə arasənda olan 4 kv.m fərq hər kv.m 1.200 manatdan hesablanması və ilk iddia üzrə Cavabdeh MTK-dan alınaraq iddiaçılar X7, X10 və X5 ödənilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişlər. Qarşılıqlı iddiaçı Cavabdeh iddiasını onunla əsaslandırmışdır ki, iş materiallarında olan 27 09.2017-ci il, 30.09.2017-ci il, Daşınmaz əmlakın təsvirinə, dövlət qeydiyyatına alınmış hüquqlara və onların məhdudluşdırılmasına (yüklülüyünə) dair dövlət reyestrindən arayışa və Azərbaycan Respublikası əmlak X15 Yanında daşınmaz əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmsiş 11.08.2017 -ci il tarixli Seriya RX № 1123090, Seriya RX № 1123089, Seriya RX № ******* saylı «Cıxarış»ın surətlərindən görünür ki, ilkin iddia üzrə iddiaçılar, hazırkı iddia üzrə cavabdehlər, (hər üçü) ünvan 4 ünvan olmaqla, yaşayış sahəsi 64.4 kv.m , köməkçi sahəsi 36 kv.m , ümumi sahəsi 100.4 (64.4 yaşyış + 36 köməkçi) olan, 3 otaqdan ibarət BİR MƏNZİLDƏ 1/3 hissə üzrə paylara malik olmuşlar. Yəni başqa sözlə desələr ümumi sahəsi 100.4 kv.m olan, 3 otaqdan ibarət, bir mənzildə, onların hər birinin 33.4 kv.m sahəsi olmuşdur. Lakin, tərəflərin yazdıqları iddia ərizəsindən görünür ki, ilkin iddia üzrə cavabdeh, Cavabdeh MTK iddiaçıların mülkiyyət hüquqlarını pozaraq, onların etimadından istifadə edərək, xüsusi rifahı naminə artıq gəlir əldə etmək məqsədi ilə onları aldadaraq» hər birinə, ümumi sahəsi 83 kv.m olan iki otaqdan ibarət, 3 AYRİ-AYRİ MƏNZİL TƏKLİF ETMİŞDİR, («son dərəcə haqsız, ədalətsiz, cılız bir təklif») «Aldatmanın» başlıca səbəbləri kimi bildirmək istəyir ki, «Azərbaycan Respublikasinin Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin təsdiq edilməsi, qüvvəyə minməsi və bununla bağlı hüquqi tənzimləmə haqqında «Azerbaycan Respublikasinin 2012-ci il 29 iyun tarixli 392-1VQ nömrəli Qanununun tətbiqi barədə Azerbaycan Respublikasinin Prezidentinin 2012-ci il 4 sentyabr tarixli 695 nömrəli Fermaninin 1.8-ci bəndinə əsasən Baki şəhərin Suraxani, Nəsimi, Xətai, Nərimanov, Nizami, Yasamal, Səbail, Pirallahi və Xəzər rayonlarinin ərazisinin abadlıq quruculuq işlərinin davam etdirilməsi, qəzali vəziyyətdə olan binalarin sökülərək, yerində müasir tələblərə uyğun yenilərinin tikilməsi və qəzali vəziyyətdə olan binalarda yaşayan sakinlərin mənzil-məişət şəraitinin yaxşilaşdirilmasi məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasi Nazirlər Kabineti 25 fevral 2016- ci il tarixli, 86 nömrəli «Baki şəhərinin Suraxani, Nəsimi, Xətai, Nərimanov, Nizami, Yasamal, Səbail, Pirallahi və Xəzər rayonlarinin sosial-iqtisadi inkişafinin sürətləndirilməsinə dair əlavə tədbirlər barədə» Qərarı qəbul edilmişdir. Sözügedən Qərarin 1-ci bəndinə əsasən: 5 il müddətində mülki, mənzil, şəhərsalma və tikinti qanunvericiliyinin tələblərinə əməl etməklə qəzali vəziyyətində olan və mövcud şəhərsalma normalarina cavab verməyən yaşayiş və geyri-yaşayiş binələrinin sökülməsi mənzil-məişət şəraitinin yaxşilaşdirilmasi məqsədilə hündürmərtəbəli çoxmənzilli yaşayış binalarının tikintisi üçün sökülməsi nəzərdə tutulan qeyri-yaşayış və yaşayış evlərinin ərazilərindən istifadə edilməsi və dövlət mülkiyyətində olan torpaqların daimi istifadəyə və icarəyə verilməsi Bakı şəhəri Nərimanov Rayon İcra Hakimiyyətinə (RİH) tapşırılmışdır. Həmin Qərarın 1.1-ci bəndinə əsasən, habelə bu rayonların ərazisində yaşayış üçün yararsız olan digər binaların, sosial və digər təyinatlı qeyri-yaşayış obyektlərinin sökülməsini və yenidən qurulmasını, ərazi hissələrinin yenidən qurulması üçün tələb olunan ərazi planlaşdırma sənədlərinin hazırlanmasını (tikinti layihələrinin işlenmesinden əvvəl) və Azərbaycan Respublikasının Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi ilə razılaşdırmaqla təsdiqini, habelə yeni tikiləcək yaşayış binalarının və qeyri-yaşayış obyektlərinin layihələrinə razılığın, tikintyə və tikinti obyektinin istismarına icazənin verilməsini, həmçinin bu məqsədlə dövlət mülkiyyətində olan torpaqların dairrıi istifadəyə və icarəyə verilməsinin təmin edilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Həmin gərarın 1.3-cü bəndinə əsasən qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq qəzalı vəziyyətdə olan binaları sökərək, orların yerində yeni yaşayış binası tikilənədək bu binalardan köçürülən sakinlərin müvəqqəti olaraq kirayə edilmiş mənzillərdə yerləşdirilməsi üçün lazımi maliyyə vəsaitinin ödənilməsini və həmin sakinlərə sökülmüş tikililərin yerinde yeni tikiləcək yaşayış binasında müvafiq mənzillərin ayrılması nəzərdə tutulmuşdur. Bakı şəhərinin təsdiq edilmiş Baş planina uyğun Dövlət Proqramının yerinə yetirilməsi və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarının icrasını təmin etmək və Bakı şəhəri Nərimanov rayonunun Tələt Şıxəliyev, Qarabağ və Xətai prospektinin küçələrinin kəsişməsində yeni hündürmərtəbəli çoxmənzilli yaşayış binaların tikintisinin təmin etmək məqsədilə, Azərbaycan Respublikası Bakı şəhəri Nərimanov Rayon İcra Hakimiyyəti başçısı 24 oktyabr 2016-cı il tarixli 84 nömrəli sərəncam vermişdir. Sərəncama əsasən Bakı şəhəri Nərimanov rayonunun Tələt Şıxəliyev, Qarabağ və Xətai prospektinin küçələrinin kəsişməsində 2,99 ha torpaq sahəsi Cavabdeh daimi istifadəsinə verilmişdir. Sərəncama əsasən Cavabdehnnə Bakı şəhəri Nərimanov rayonunun Tələt Şıxəliyev, Qarabağ və Xətai prospect və küçələrinin kəsişməsində qəzalı vəziyyətdə olan və mövcüd şəhərsalma normalarına cavab verməyən yaşayış və qeyri-yaşayış binalarının sökülməsi, sakinlərin mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədilə hündürmərtəbəli çoxmənzilli yaşayış binalarının tikintisi üçün sökülməsi nəzərdə tutulan qeyri-yaşayış və yaşayış evlərinin ərazilərindən istifadə edilməsi və dövlət mülkiyyətində olan torpaqlarının daimi istifadəyə və icarəyə verilməsi tapşırılmışdır. Qeyd olunan sərəncamla Cavabdehnə yuxarıda göstərilən torpaq sahəsinin qəbulu və onun sanitar vəziyyətinə nəzarət, ayrılmış torpaq sahəsinə qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada istifadə, ərazinin və obyektin memarlıq- planlaşdırma həllini layihələndirmə ərəfəsində Rayon İcra Hakimiyyəti ilə razılaşdırma, tikinti işlərinə başlamazdan oncə Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi ilə razılaşdırmaqla, Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Təsisatdankənar Dövlət Baş Ekspertiza İdarəsindən xüsusi rəy alınması, Ərazidə layihə-axtarış işləri aparılarkən mühəndis kommunikasiya xətləri aşkar edildikdə. Baş Plana işlənilməzdən əvvəl həmin kommunikasiya xətlərinin köçürülməsi Rayon İcra Hakimiyyəti və əlaqədar təşkilatlarla razılaşdırmaqla öz vəsaiti hesabına həyata keçirilməsi, Bakı şəhəri Nərimanov rayonunun Tələt Şıxəliyev, Qarabağ və Xətai prospekti küçələrinin kəsişməsində yerləşən yaşayış binalarının sakinləri qarşılıqlı razılaşma əsasında, yeni mənzillərlə təmin edilənədək hər ay kirayə haqqi ödənilməklə müvəqqəti olaraq başqa mənzillərə köçürülməsi həvalə edilmişdir. Bu məsələlərlə əlaqədar, Bakı şəhəri Nərimanov Rayon İcra Hakimiyyəti ilə "xxxx" Məhdud Məsuliyyəti Cəmiyyət arasında 30 oktyabr 2016-cı il tarixli müqavilə imzalanmışdır. Müqavilə öhdəliyinə əsasən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 25 fevral 2016-ci il tarixli 86 nömrəli qərarının tələblərinə uyğun sözügedən ərazidə istismar müddətini çoxdan başa vurmuş, şəhərsalma prinsiplərinə cavab verməyən yaşayış evlərində yaşayan sakinlərin köçürülməsi, köçürülmə ilə əlaqədar həmin sakinlərə ist fadələrində (mülkiyyətlərində) olan sahədən 20% artıq olmaqla həmin ərazidə yeni inşa ediləcək çoxmərtəbəli /aşayış binasında digər tam təmirli abad yaşayış sahələrinin (mənz Hərin) verilməsi, digər xidmətlərin göstərilməsi Cavabdehnə həvalə edilmişdir. Həmçinin, Azərbaycan Respublkası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Tikintidə X9 Agentliyi təfərindən qəbul edilən 18 fevral 2017-ci il tarixli akta əsasən evlər uzun müddət təmirsiz istismar olunduğundan, fiziki aşınmalara məruz qalması göstərilm şdir (binalalarm divarlarında suvaq qatının tökülməsi, aşınması, mövcuddur. Evlərin dam örtüyünün yararsız olması, atmosfer sularini istiqamətləndirən suötürücü xətləri oımaması, olanlarının isə yararsız vəziyyətdə olması hallan müşahidə olundu. Həyətdə sakinlər tərəfindən, müxtəlif illərdə yaşayış sahələrini artırmaq məqsədi ilə əlave tikililer inşa edilmişdir. Bu da həyətin ümumi istifadə olunan sahəsinin azalmasına səbəb olmuşdur. Evlərdə istismar olunan kommunikasiya xətləri (elektrik, su, kanalizasiya) nizamsız şəkildə, inşaat norma və təhlükəsizlik qaydalarına əməl olunmadan çəkilmişdir. Evler fiziki ve mənəvi cəhətdən köhnəlmiş, istismar müddəti başa çatmış, tarixi abidə baxımından heç bir əhəmiyyət kəsb etmir və şəhərin görünüşünə uyğun deyil. Həyətdəki evlərin texniki vəziyyəti məhdud işləkdir). Nəticədə muyyən olunur ki, Cavabdeh MTK Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Tikintidə X9 Agentliyi təfərindən qəbul edilən 18 fevral 2017-ci il tarixli akta əsasən uzun müddət təmirsiz istismar olunmuş, fiziki aşınmalara məruz qalmış mülkiyyətçilərə məxsus evləri sökərək qanunlu onlara düşən bir mənzildən ibərət 121.2 kv.m (100.4 kv.m + 20.8 (20%) = 121.2) sahənin əvəzinə onlara 83 kv.m , 2 otaqdan ibərət 3 ayrı - ayrı mənzil (ümumi sahəsi 249 kv.m) təklif etmişdir. Lakin bununla belə iş materiallarında olan ekspertizanın nəticələrindən görünür ki, təklif olunan mənzı lər faktiki olaraq 83 kv.m deyil 79 kv.m təşkil etmişdir. Bu hal binanın ümumi ilkin layihəsi üzrə bağlanmış müqavilələr ilə tkiintidən sonra divar arakəsmələri və digər texniki sahələr səbəbindən yaranmış itkilərlə əlaqədar baş vermişdir. Hesab edir ki, bu halın aradan qaldırılması kompensasiya ödənilməklə həyata keçirilməsi zərurətini yaradır və heç bir halda iddiaçı tərəfindən müqavilə öhdəliklərinin pozulması anlamını ortaya çıxartmır. Nəzərə almaq lazımdır ki, iddiaçılara Nazirlər Kabinetinin müvafiq Qərarına əsasən qanunla müəyyən edilmiş 1 mənzildən barət ümumi sahəsi 120 kv.m sahə əvəzinə 2 otaqdan ibarət, hər mənzilin sahəsi 79 kv.m olmaqla üç ayrı ayrı mənzil (ümumi 237 kv.m) təqdim edilmişdir. Hesab edir ki, bu hal, mütənasiblik prinsiplərinə əsasən mülkiyyətin dəyərinə ağlabatan dərəcədə uyğundur. Məhkəmə iclasında iddiaçı X3, X6 və X2 nümayəndəsi X8 iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək, ilk iddia tələbinin təmin, qarşılıqlı iddianın rədd edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında Cavabdeh nümayəndəsi və vəkili X14 ilk iddia tələbini qəbul etməyərək rədd edilməsini, qarşılıqlı idda tələbini müdafiə edərək təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə işdə iştirak edən şəxslərin izahatlarını iş üzrə təqdim olunmuş digər sübutlarla yanaşı yoxlayaraq, iddia tələbinin dəlillərini, işdə olan sübutları işin bütün faktiki hallarının tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmasına əsaslanmaqla qiymətləndirərək belə hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən ilk iddia tələbi təmin, qarşılıqlı iddia tələbi rədd edilməlidir. İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq olunmuş sübutlarla müəyyən olunmuşdur ki: Birinci tərəf Cavabdeh ilə iknci tərəf X12, X16 və X11 arasında Bakı şəhəri 21 nömrəli notariat kontorunda ayrı-yarılıqda 30 sentyabr 2017-ci il,03.10.2017-ci il tarixli müqavilələr bağlanmış və müqavilələrin şərtləri aşagıdakılardır; "Tərəflər” Azərbaycan Respublikası Nəzirlər Kabinetinin 25 fevral 2016-cı il tarixli, 86 saylı Qərarının 1.3. maddəsinin tələblərinin və bu Müqavilənin icrası ilə əlaqədar olaraq aşağıda göstərilən məzmunda üzərilərinə öhdəliklər götürürlər: “Əmlak mülkiyyətçisi" bu Müqaviləyə əsasən 11.08.2017 ci il tarixində, ********** qeydiyyat nömrəsi ilə AR ƏMDK yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş Seriya RX № ******* saylı Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən Çıxarış ilə öz paylı mülkiyyətində olan ünvan 5 ünvanında yerləşən 33.4 kv.m ibarət yaşayış sahəsini sökülmək üçün "Poleks” MMC-yə təhvil verməyi, bu Müqavilə ilə şərtləndirilmiş müddətdə və qaydada "Tikinti şirkəti" tərəfindən həmin ərazidə yeni inşa ediləcək çoxmənzilli hündürmərtəbəli yaşayış evində onun üçün nəzərədə tutulmuş mənzili qəbul etməyi öhdəsinə götürür. Tikinti şirkəti" ''Poleks” MMC Eakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Qarabağ küçəsi, ev 34, mənzil 36 ünvanında yerləşən "Əmlak müıkiyyətçisi”-nin mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülməsini və həmin ərazidə yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasının tikintisini həyala keçirərək, inşa etdiyi binada 83.00 kv.m, 2(iki) otaqlı təmirli mənzili "Əmlak mülkiyyətçisi"- nin mülkiyyətinə verməyi öhdəsinə götürür. “Tikinti şirkəti" inşa edəcəyi çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasının tikintisi başa çatdırana və “Əmlak mülkiyyətçisi’-ni təmirli mənzil ilə təmin edən günədək onun müvəqqəti yaşayışını təmin etmək məqsədi ilə “Əmlak mülkiyyətçisi"-nə kompensasiya şəklində aylıq 500 ( beş yüz ) manat məbləğində kirayə haqqını əvvəlcədən ilk ödəniş gününə istinad edilməklə üç ayda 1 (bir) dəfə (1500AZN(bir min beş yüz) manat ödəyır. "Əmlak mülkiyyətçisi"-nin kommunal borcları olduğu halda “Tikinti şirkəti” həmin məbləğləri ona veriləsi kirayə haqlarından tutaraq ödənişlərini təmin edəcəkdir. İşdə olan Bank Respublika ASC tərəfindən X12, X16 və X2 adına verilmiş hesabdan çıxarışdan görünür ki, kirayə haqqı üzrə sonuncu ödəniş noyabr 2019-cu il olmuşdur. İşdə olan Bakı şəhəri Nəromanov Rayon Məhkəməsinin qanuni qüvvəsini almış 26 avqust 2019-cu il tarixli, 2(005)-3214/2019 saylı qətnasməsindən görünür ki, iddiaçı Cavabdehlər X7, X10 və X5 qarşı “müqavilənin ləgv edilməsi” tələbinə dair iddiası təmin edilməmişdir. Azərbaycan Respublikası Bakı şəhəri Nərimanov Rayon İcra Hakimiyyəti başçısı 24 oktyabr 2016-cı il tarixli 350 nömrəli sərəncamına əsasən Bakı şəhəri Nərimanov rayonunun Tələt Şıxəliyev, Qarabağ və Xətai prospektinin küçələrinin kəsişməsində 2,99 ha torpaq sahəsi Cavabdeh daimi istifadəsinə verilmişdir. Cavabdehnnə Bakı şəhəri Nərimanov rayonunun Tələt Şıxəliyev, Qarabağ və Xətai prospect və küçələrinin kəsişməsində qəzalı vəziyyətdə olan və mövcüd şəhərsalma normalarına cavab verməyən yaşayış və qeyri-yaşayış binalarının sökülməsi, sakinlərin mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədilə hündürmərtəbəli çoxmənzilli yaşayış binalarının tikintisi üçün sökülməsi nəzərdə tutulan qeyri-yaşayış və yaşayış evlərinin ərazilərindən istifadə edilməsi və dövlət mülkiyyətində olan torpaqlarının daimi istifadəyə və icarəyə verilməsi tapşırılmışdır. İstifadəyə verilən ayrıc aktından görünür ki, Nərimanov rayonunun Tələt Şıxəliyev, Qarabağ və Xətai prospekti yaşayış binaslnln tikintisinin layihələşdirilməsi üçün 1.706 ha torpaq sahəsi Cavabdeh daimi istifadəsinə verilmişdir. Azərbaycan Respublkası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Tikintidə X9 Agentliyi təfərindən qəbul edilən 18 fevral 2017-ci il tarixli akta əsasən evlər uzun müddət təmirsiz istismar olunduğundan, fiziki aşınmalara məruz qalmışdır. Evlərin dam örtüyünün yararsız olması, atmosfer sularini istiqamətləndirən suötürücü xətləri olmaması, olanlarının isə yararsız vəziyyətdə olması hallan müşahidə olundu. Həyətdə sakinlər tərəfindən, müxtəlif illərdə yaşayış sahələrini artırmaq məqsədi ilə əlave tikililər inşa edilmişdir. Bu da həyətin ümumi istifadə olunan sahəsinin azalmasına səbəb olmuşdur. Evlərde istismar olunan kommunikasiya xətləri (elektrik, su, kanalizasiya) nizamsız şəkildə, inşaat norma və təhlükəsizlik qaydalarına əməl olunmadan çəkilmişdir. Evlr fiziki və mənəvi cəhətdən köhnəlmiş, istismar müddəti başa çatmış, tarixi abidə baxımından heç bir əhəmiyyət kəsb etmir və şəhərin görünüşünə uyğun deyil. Həyətdəki evlərin texniki vəziyyəti məhdud işləkdir. İşdə olan 13.12.2019-cu il tarixli mənzilin təhvil-təslim aktından görünür ki, Cavabdeh ilə X12, X16 və X11 baglanmış 30 sentyabr 2017-ci il tarixli müqavilələr üzrə mənzilin təhvil verilməsi üçün çagırılmışlar, lakin mənzili təhvil almaq üçün gəlməmişlər. Məhkəmənin sorğusu əsasında Azərbaycan Respublkası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Tikintidə X9 Agentliyi təfərəfindən 08.12.2020-ci il tarixli məktubla "xxxx" MMC tərəfindən inşa edilən ünvan 6 ünvanında yerləşən mənzillərə dair 21 oktyabr 2020-ci il tarixli 2(005)-3005/2020 nömrəli sorğu məktubunuza cavab olaraq 30.10.2017-ci il tarixli 24392/24124 nömrəli ekspertiza rəyi ilə razılaşdırılmış «Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, T.Şıxəliyev, Qarabağ, Ə.Ağaoğlu və Xətai prospektinin kəsişməsində yaşayış binaları» üzrə eskiz layihənin surətini təqdim edilmişdir. Qeyd olunan layihədən görünür ki, Cavabdeh tərəfindən inşa olunan bunada sahəsi 83 kv.m olan 2 otaqlı mənzillər mövcuddur. Məhkəmə ekspertiza Mərkəzinin 10/3209 saylı, 24.12.2020-ci il tarixli rəyindən görünür ki, ünvan 7 ünvanda “Poleks" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti tərəfindən inşa edilmiş hündürmərtəbəli binada X7 verilmiş mənzilin ümumi sahəsi 79.0 m2 təşkil edir. ünvan 7 ünvanda Cavabdeh tərəfindən inşa edilmiş hündürmərtəbəli binada X5 verilmiş mənzilin ümumi sahəsi 78.81 m2 təşkil edir. ünvan 7 ünvanda Cavabdeh tərəfindən inşa edilmiş hündürmərtəbəli binada X10 verilmiş mənzilin ümumi sahəsi 78,96 kv.m təşkil edir. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışın surətindən görünür ki, Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Qarabag küçəsi, ümumi sahəsi 100.4 kv.m olan ev 34, mənzil 36 iddiaçılar X3 adına 1/3 hissədə, X6 adına 1/3 hissədə və X2 adına 1/3 hissədə 11.08.2017-ci il tarixdə xüsusi mülkiyyət kimi qeydiyyatdan keçirilmişdir. Məhkəmə ekspertiza Mərkəzinin 10/2750 saylı, 12.07.2021-ci il tarixli rəyindən görünür ki, Faktiki vəziyyətdə götürülmüş ölçülər arasında aparılmış hesablamalarla müəyyən olunur ki, baxış zamanı təqdim olunmuş 2-ci blok 14-cü mərtəbədə yerləşən iki otaqlı mənzilin ümumi sahəsi Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin Kollegiyasının “04” dekabr 2012-ci il nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Tikinti obyektinin sahəsinin və həcminin hesablanması qaydaları”-na əsasən 83,65 kv.m təşkil edir. Həmin mənzilin quruluşu və yerləşmə yeri iş materiallarında olan (iş.m. 1-ci cild, səh 167-190) 30.10.2017-ci il tarixli, 24392/24124 nömrəli ekspertiza rəyi ilə razılaşdırılmış “Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, T.Şıxəliyev, Qarabağ, Ə.Ağaoğlu və Xətai prospektinin kəsişməsində yaşayış binaları” üzrə eskiz layihədə 2-ci blok, 3-14 cü mərtəbələrin planında göstərilmiş 83,4 kv.m sahəli, 2 otaqlı mənzilə uyğundur. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Qarabag küçəsi, ümumi sahəsi 100.4 kv.m olan ev 34, mənzil 36 iddiaçılar X3 adına 1/3 hissədə, X6 adına 1/3 hissədə və X2 adına 1/3 hissədə 11.08.2017-ci il tarixdə xüsusi mülkiyyət kimi qeydiyyatdan keçirilmişdir. Pilot layihəyə əsasən cavabdeh "Poleks” MMC ilə iddiaçılar X12 və X11 arasında 30 sentyabr 2017-ci il tarixində Cavabdeh MMC ilə X16 arasında isə 03 oktyabr 2017-ci il tarixində qarşılıqlı razılaşma yolu ilə Bakı şəhəri 21 saylı notariat kontorunda müqavilələr imzalanıb. Müqavilə şərtlərinə əsasən cavabdeh "xxxx" MMC ünvan 3 ünvanında yerləşən iddiaçıların mülkiyyətində olan mənzilləri söküb, yerində tikilən hundürmərtəbəli binada iddiaçıların hər birinə tam təmirli sahələri 83 kv.m olan 02 (iki) otaqlı mənzilləri iddiaçılara təhvil verənədək, iddiaçıların yaşayışlarını təmin etmək məqsədi ilə əmlak mülkıyyətçilərinə kompensasiya şəklində iddiaçıların hər birinə aylıq 500 (beş yüz) manat kirayə haqlarını əvvəlcədən ödəniş gününə istinad edilməklə üç ayda 01 (bir) dəfə 1500 (bir min beş yüz) manat ödəməlidir. İddiaçılar ilk iddia tələbi ilə bağlı məhkəməyə müraciət edib “Poleks" MMC-nin müqavilədə qeyd olunan sahəsi 83 kv.m. olan 02 (iki) otaqlı mənzilləri verməməsini, yaşayış üçün razılaşdırılan kirayə haqlarını dekabr 2019-cu ildən ödəməməsi və öhdəliklərin pozulmasını qey etmişlər. Məhkəmə ilk növbədə iddia tələbinə mülki və mülki prosessual qanunvericiliyin tələblərinə uyğun hüquqi qiymət verilməsini zəruri hesab edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 5-ci maddəsinə əsasən istər sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan, istərsə də məşğul olmayan hər hansı fiziki və ya hüquqi şəxslər mülki hüquq münasibətlərinin subyektləri ola bilərlər. Dövlət hakimiyyəti orqanlarının və yerli özünüidarə orqanlarının digər şəxslərlə mülki hüquq münasibətləri, qanunda ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, mülki qanunvericiliklə tənzimlənir. Mülki hüquq münasibətlərinin subyektləri öz hüquq və vəzifələrini vicdanla həyata keçirməyə borcludurlar; 6.2-ci maddəsinə əsasən, fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqları öz mənafelərini gerçəkləşdirmək üçün iradələrinə uyğun olaraq əldə edir və həyata keçirirlər. Onlar müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirməkdə və qanunvericiliyə zidd olmayan hər hansı müqavilə şərtləri qoymaqda sərbəstdirlər; 14.2.1-ci maddəsinə əsasən qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müqavilələr və başqa əqdlər, habelə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmasa da, ona zidd olmayan müqavilələr və başqa əqdlərin bağlanması mülki hüquqların və vəzifələrin əmələ gəlməsinin əsasıdır; 152.1-ci maddəsinin tələbinə görə mülkiyyət hüququ subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüquqdur; 152.5-ci maddəsinə əsasən, mülkiyyətçi qanunvericiliklə və ya başqa şəkildə, o cümlədən müqavilə məhdudiyyətləri ilə müəyyənləşdirilmiş hədlərdə əmlaka (əşyaya) sərbəst surətdə sahib ola bilər, ondan istifadə edə bilər və ona dair sərəncam verə bilər, həmin əmlaka başqa şəxslərin sahibliyinə yol verməyə bilər, ona mənsub əmlak barəsində öz mülahizəsi ilə istənilən hərəkətləri edə bilər, bir şərtlə ki, həmin hərəkətlər qonşuların və ya üçüncü şəxslərin hüquqlarını pozmasın, yaxud hüquqdan sui-istifadə olmasın; 157.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçinin mülkiyyət hüququnun tanınmasını tələb etmək ixtiyarı vardır. 405.1-ci maddəsinə əsasən tərəflər müqavilənin bütün mühüm şərtləri barəsində tələb olunan formada razılığa gəldikdə müqavilə bağlanmış sayılır. Müqavilənin predmetinə dair şərtlər, bu Məcəllədə həmin növ müqavilələr üçün mühüm və ya zəruri adlandırılmış şərtlər, habelə tərəflərdən birinin müraciəti ilə barəsində razılaşma əldə edilməli olan bütün şərtlər mühüm sayılır; 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır; 386.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır; 390.1-ci maddəsinə əsasən, fiziki və hüquq şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər; 390.5-ci maddəsinə əsasən, müqavilə şərtləri tərəflərin istəyi ilə müəyyənləşdirilir; 405.1-ci maddəsinə əsasən tərəflər müqavilənin bütün mühüm şərtləri barəsində tələb olunan formada razılığa gəldikdə müqavilə bağlanmış sayılır. Müqavilənin predmetinə dair şərtlər, bu Məcəllədə həmin növ müqavilələr üçün mühüm və ya zəruri adlandırılmış şərtlər, habelə tərəflərdən birinin müraciəti ilə barəsində razılaşma əldə edilməli olan bütün şərtlər mühüm sayılır; 421.2-ci maddəsinə əsasən, tərəflərdən birinin tələbi ilə müqavilə yalnız digər tərəf müqaviləni əhəmiyyətli dərəcədə pozduqda və ya bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər hallarda dəyişdirilə bilər. Tərəflərdən birinin müqaviləni pozması o zaman əhəmiyyətli pozuntu sayılır ki, bunun digər tərəfə vurduğu zərər nəticəsində o, müqavilə bağlanarkən ümid etməyə haqqı çatanlardan xeyli dərəcədə məhrum olur; 422.1-ci maddəsinə əsasən tərəflərin müqavilə bağlayarkən əsas götürdükləri şəraitin əhəmiyyətli dərəcədə dəyişməsi, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa və ya onun mahiyyətindən ayrı qayda irəli gəlmirsə, onun dəyişdirilməsinə əsas verir. Şəraitin dəyişməsi o halda əhəmiyyətli sayılır ki, əgər tərəflər bu dəyişməni ağlabatan şəkildə əvvəlcədən görə bilsəydilər, müqaviləni əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənən şərtlərlə bağlayar və ya ümumiyyətlə, bağlamazdılar, şərtlərin müqavilənin əsasında durmuş təsəvvürlərinin yanlış çıxması şəraitin dəyişməsinə bərabər tutulur; 422.2-ci maddəsinə əsasən 422.4-cü maddədə nəzərdə tutulan əsaslar olduqda müqavilə dəyişdirilə bilər; 422.4-cü maddəsinə əsasən şəraitin əhəmiyyətli dərəcədə dəyişməsi ilə əlaqədar müqavilənin dəyişdirilməsinə müqavilənin ləğvinin ictimai mənafelərə zidd olduğu və tərəflərə müqavilənin məhkəmə tərəfindən dəyişdirilmiş şərtlərlə icrası üçün zəruri məsrəflərdən xeyli çox oİan zərər vuracağı müstəsna hallarda məhkəmənin qərarı ilə yol verilir; 424.1-ci maddəsinə əsasən müqavilə dəyişdirilərkən tərəflərin öhdəlikləri dəyişdirilmiş şəkildə saxlanılır; 424.3-cü maddəsinə əsasən müqavilə dəyişdirilərkən, əgər tərəflərin razılaşmasından və müqavilənin dəyişdirilməsi xarakterindən ayrı qayda irəli gəlmirsə, müqavilənin dəyişdirilməsi haqqında tərəflərin razılaşmasının bağlandığı andan, müqavilə məhkəmə qaydasında dəyişdirildikdə isə müqavilənin dəyişdirilməsi haqqında məhkəmə qərarının qanuni qüvvəyə mindiyi andan öhdəliklər dəyişdirilmiş sayılır; 425.1-ci maddəsinə əsasən öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir; 427.3-cü maddəsinin tələblərinə görə, əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir; 442-ci maddəsinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür; 445.2. və 445.2.1-ci maddələrinə əsasən, öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır; 448.1-ci maddəsinə görə, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir; 448.4-ci maddəsinə əsasən borclu öhdəliyin pozulmasına görə bu şərtlə məsuliyyət daşımır ki, pozuntunun onun cavabdeh olmadığı haldan irəli gəldiyini və müqavilə bağlanarkən onun həmin halı nəzərə ala biləcəyini, yaxud bu halı və ya onun nəticələrini istisna edə və ya aradan qaldıra biləcəyini gözləməyin mümkün olmadığını sübuta yetirsin. Borclu maneədən xəbərdardırsa və ya xəbərdar olmalıdırsa, həmin maneə və icra qabiliyyətinə onun təsiri barədə kreditora dərhal məlumat verməlidir. Əgər kreditor məlumatı dərhal almazsa, borclu məlumatın vaxtında alınmaması ilə əlaqədar kreditorun düşdüyü zərər üçün məsuliyyət daşıyır; İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyasının 1 nömrəli Protokulunun 1-ci maddəsinin tələblərini pozuntusu: Həmin maddəyə əsasən, hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən maneəsiz istifadə hüququna malikdir. Heç kəs cəmiyyətin maraqları naminə, qanunla və beynəlxalq hüququn ümumi prinsipləri nəzərdə tutulmuş sərtlər istisna olmaqla, öz mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Loizidu Türkiyəyə qarşı işdə, eləcə də Sporronq və Lonnrot İsveçə qarşı (A 52, 1982) işdə Avropa Məhkəməsi bu nəticəyə gəlmişdir ki, mülkiyyətdən maneəsiz istifadə hüququnun həyata keçirilməsinə həm hüquqi (de yure), həm də faktiki (de faktö) maneələr Konvensiyanın pozuntusunu təşkil edir. Konkret məsələyə münasibətdə 1 saylı Protokolun 1-ci maddəsinin 2- ci norması, yəni mülkiyyətdən faktiki məhrum edilmə baş verib. Dövlət təkcə dövlət orqanı tərəfindən mülkiyyət hüququnun pozulmasının qarşısını almaq yox mülkiyyət hüququnun həyata keçirilməsinə maneə yaradan bütün halları aradan qaldırmaq vəzifəsi daşıyır (bax: Akimova Azərbaycan qarşı 27 oktyabr 2007-ci il tarixli qərar). Qanunvericiliyin yuxarıda qeyd edilən normalarının tələblərindən də göründüyü kimi, tərəflər (fiziki və hüquq şəxslər) azad surətdə müqavilələr bağlaya və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Eyni zamanda, müqavilə şərtləri tərəflərin istəyi ilə müəyyənləşdirilir və tərəflər müqavilənin bütün mühüm şərtləri barəsində tələb olunan formada razılığa gəldikdə müqavilə bağlanmış sayılır. Qeyd edilməlidir ki, müqavilə azadlığı tərəflərin öz iradə ifadələrini əks etdirməklə bağlanılır və heç kimi hər hansı bir öhdəlik vəzifəsi kimi müqavilə bağlanılmasına məcbur edilə bilməz. Hazırki işdə tərəflər şərtlərlə razılaşdıqdan sonra öz iradə ifadələrini bildirməklə müqavilə imzalamışlar. Cavabdeh MMC müqavilə şərtlərinə əsasən iddiaçılara sökülmüş mülkiyyətlərinin əvəzinə hər birinə 2 otaqlı, təmirli 83 kv.m mənzil verməyi öhdəsinə götürüb. Cavabdehin nümayəndəsi məhkəmə iclasında bildirmişdir ki, iddiaçılara 100.4 kv.metrin əzəvinə artıq sahələrə müqavilə bağlanmışdır. Bunanla bağlı məhkəmə mühahisəsi olmuş, Bakı şəhəri Nəromanov Rayon Məhkəməsinin qanuni qüvvəsini almış 26 avqust 2019-cu il tarixli, 2(005)-3214/2019 saylı qətnaməsindən görünür ki, iddiaçı Cavabdehlər X7, X10 və X5 qarşı “müqavilənin ləgv edilməsi” tələbinə dair iddiası təmin edilməmişdir. Həmçinin müqavilə şərtlərindən biri də “Əmlak mülkiyyətçisi"-nə kompensasiya şəklində aylıq 500 ( beş yüz ) manat məbləğində kirayə haqqını əvvəlcədən ilk ödəniş gününə istinad edilməklə üç ayda 1 (bir) dəfə (1500AZN(bir min beş yüz) manat ödənilməsidir ki, həmin məbləg dekabr 2019-cu ildən ödənilmir. Cavabdeh tərəf bildirir ki, kirayə haqlarının verilməməsinə səbəb o olmuşdur ki, dekabr 2019cu il tarixdə iddiaçılara mənzillləri təhvil almaq təklif olunsada, onlar imtina etmişlər. İddiaçılar isə mənzillərin sahəsinin məhz müqavilə şətrinə uyğun 83 kv.m deyil 79 -78 olması səbəbinən təhvil almaqdan imtina etmişlər. Məhkəmə tərəfindən iş üzrə ekspertizalar təyin olunmuş, rəylərə əsasən müəyyən olunmuşdur ki, ünvan 7 ünvanda “Poleks" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti tərəfindən inşa edilmiş hündürmərtəbəli binada X7 verilmiş mənzilin ümumi sahəsi 79.0 m2, X5 verilmiş mənzilin ümumi sahəsi 78.81 m2, X10 verilmiş mənzilin ümumi sahəsi 78,96 kv.m təşkil edir. Həmçinin müəyyən olunmuşdur ki, baxış zamanı təqdim olunmuş 2-ci blok 14-cü mərtəbədə yerləşən iki otaqlı mənzilin ümumi sahəsi Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin Kollegiyasının “04” dekabr 2012-ci il nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Tikinti obyektinin sahəsinin və həcminin hesablanması qaydaları”-na əsasən 83,65 kv.m təşkil edir. Həmin mənzilin quruluşu və yerləşmə yeri iş materiallarında olan (iş.m. 1-ci cild, səh 167-190) 30.10.2017ci il tarixli, 24392/24124 nömrəli ekspertiza rəyi ilə razılaşdırılmış “Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, T.Şıxəliyev, Qarabağ, Ə.Ağaoğlu və Xətai prospektinin kəsişməsində yaşayış binaları” üzrə eskiz layihədə 2-ci blok, 3-14 cü mərtəbələrin planında göstərilmiş 83,4 kv.m sahəli, 2 otaqlı mənzilə uyğundur. Beləliklə müəyyən olunmuşdur ki, tərəflər arasında imzalanmış müqavilə şərtləri məhz Cavabdeh tərəfindən pozulmuş, inşa olunmuş binana 83 kv.m mənzillər olduğu halda iddiaçılara daha az kv. olan 78-79 kv.metlik mənzillər təklif olunmuşdur. Bu da iddiaçılarn haqlı narazılığına səbəb olmaqla, hazırki iddia ilə bağlı məhkəməyə müraciət etmələrinə haqlı səbəb olmuşdur. Mənzillər vaxtında iddiaçılara təhvil verilmədiyindən onlar kirayələrdə yaşamağa məcbur olmuşlar, bunanla bağlı kirayə haqları dekabr 2019-cu ildən kəsilmişdir. Göründüyü kimi Cavabdeh müqavilə şərtlərini pozmuşdur. Buna görə də o, onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliyin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdeh olduğundan, öz öhdəliyinin hər bir təqsirli pozuntusuna görə məsuliyyət daşımalıdır. Məhkəmə hesab edir ki, ilk iddia təmin olunmalı, Bakı şəhəri 21 saylı notariat kontorunda X12 ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış 30.09.2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Cavabdeh MMC tərəfindən Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Qarabağ küçəsi, ev 34, mənzil 36 ünvanında yerləşən X3 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.m. olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzil iddiaçı X7 təhvil verilməli və Cavabdeh MMC-dən dekabr ayı 2019-cu il tarixdən adı çəkilən mənzil iddiaçı X7 təhvil verilənədək hər ay üçün ödənilməli olan 500 (beş yüz) manat pul (kirayə haqqı) və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun 10 (on) manatı tutulub iddiaçı X7 verilməli (bu məbləğ hal-hazırda - yəni avqust ayı 2021-ci il tarixinə 21 ay üçün 10.500 (on min beş yüz) manat və dövlət rüsumu ilə birlikdə) cəmi 10.510 (on min beş yüz on) manat; Bakı şəhəri 21 saylı notariat kontorunda X11 ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış 30.09.2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Cavabdeh MMC tərəfindən ünvan 1 ünvanında yerləşən X2 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.m. olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzilin iddiaçı X5 təhvil verilməli və Cavabdeh MMC-dən dekabr ayı 2019-cu il tarixdən adı çəkilən mənzil iddiaçı X13ma təhvil verilənədək hər ay üçün ödənilməli olan 500 (beş yüz) manat pul (kirayə haqqı) və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun 10 (on) manatı tutulub iddiaçı X5 verilməsi (bu məbləğ hal-hazırda - yəni avqust ayı 2021-ci il tarixinə 21 ay üçün 10.500 (on min beş yüz) manat və dövlət rüsumu ilə birlikdə) cəmi 10.510 (on min beş yüz on) manat; Bakı şəhəri 21 saylı notariat kcntorunda X16 ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış 03.10.2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Cavabdeh MMC tərəfindən ünvan 2 ünvanında yerləşən X6 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.m. (83 m2) olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzilin iddiaçı X17ma təhvil verilməli və Cavabdeh MMC-dən dekabr ayı 2019-cu il tarixdən adı çəkilən mənzil iddiaçı X10 təhvil verilənədək hər ay üçün ödənilməli olan 500 (beş yüz) manat pul (kirayə haqqı) və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun 10 (on) manatı tutulub iddiaçı X10 verilməlii (bu məbləğ hal-hazırda - yəni avqust ayı 2021-ci il tarixinə 21 ay üçün 10.500 (on min beş yüz) manat və dövlət rüsumu ilə birlikdə) cəmi 10.510 (on min beş yüz on) manat təşkil edir) tutulub ödənilməli, iddiaçı Cavabdehlər X7, X10 və X5 qarşı pul ödənilməsi tələbinə dair qarşılıqlı iddiası rədd edilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 216-220ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İlk iddia təmin edilsin. Bakı şəhəri 21 saylı notariat kontorunda X12 ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış 30.09.2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Cavabdeh MMC tərəfindən Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Qarabağ küçəsi, ev 34, mənzil 36 ünvanında yerləşən X3 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.m. olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzil iddiaçı X7 təhvil verilsin və mənzil iddiaçıya təhvil verilənədək hər ay üçün ödənilməli olan (dekabr 2019-dan avqust ayı 2021-ci il tarixinə 21 ay) 10.500 (on min beş yüz) manat kirayə haqqı Cavabdeh MMC-dən tutulub X7 ödənilsin. Bakı şəhəri 21 saylı notariat kontorunda X11 ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış 30.09.2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Cavabdeh MMC tərəfindən Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Qarabağ küçəsi, ev 34, mənzil 36 ünvanında yerləşən X2 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.m. olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzil iddiaçı X5 təhvil verilsin və mənzil iddiaçıya təhvil verilənədək hər ay üçün ödənilməli olan (dekabr 2019-dan avqust ayı 2021-ci il tarixinə 21 ay) 10.500 (on min beş yüz) manat kirayə haqqı Cavabdeh MMC-dən tutulub X5 ödənilsin. Bakı şəhəri 21 saylı notariat kontorunda X16 ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış 03.10.2017-ci il tarixli müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq Cavabdeh MMC tərəfindən Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Qarabağ küçəsi, ev 34, mənzil 36 ünvanında yerləşən X6 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinin sökülərək həmin ərazidə inşa edilmiş yeni çoxmənzilli, hündürmərtəbəli yaşayış binasında sahəsi 83 kv.m. olan 02 (iki) otaqlı tam təmirli mənzil iddiaçı X10 təhvil verilsin və mənzil iddiaçıya təhvil verilənədək hər ay üçün ödənilməli olan (dekabr 2019-dan avqust ayı 2021-ci il tarixinə 21 ay) 10.500 (on min beş yüz) manat kirayə haqqı Cavabdeh MMC-dən tutulub X10 ödənilsin. İş üzrə ödənilmiş dövlət rüsumu 30 (otuz ) manatın 10 manatı Cavabdeh MMC-dən tutulub X10, 10 manatı X7 və 10 manatı X5 ödənilsin. İddiaçı Cavabdehlər X7, X10 və X5 qarşı pul ödənilməsi tələbinə dair qarşılıqlı iddiası rədd edilsin. Ödənilmiş dövlət rüsumu qarşılıqlı iddiaçıya aid edilsin. İş üzrə keçirilmiş ekspertiza tədqiqatlarının dəyəri 150 (yüz əlli) manat Cavabdeh MMC-dən tutulub dövlət büdcəsinə ödənilsin. Qətnamədən, onun alındığı və ya təqdim olunduğu gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Gültəkin Əsədova