Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(006)-7151/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(006)-7151/2021 03.12.2021 BAKI ŞƏHƏRİ NƏSİMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin hakimi Cəfərov İlham Məmməd oğlu, iddiaçı «****» MMC-nin cavabdeh A.S.A. oğluna qarşı «pul tələbi»nə dair iddia ərizəsi ilə bağlı mülki işə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı «****» MMC cavabdeh A.S.A. oğluna qarşı «pul tələbi»nə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, A.S.A. oğlu «****» MMC ilə 03.11.2018-ci il, 22.07.2019-cu il və 02.11.2019-cu il tarixli müqavilələrinə əsasən, Philips markalı üz qırxan, İMEİ kodu **********56790 olan Xiaomi 8 Lite markalı telefon, İMEİ kodu **********18569 olan X1 8 markalı telefon almış və nəticədə 447 (dörd yüz qırx yeddi) manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilələrin şərtlərini pozmuş və nəticədə 03.11.2018-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 270 (iki yüz yetmiş) manat (18 ay x 15 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan Philips markalı üz qırxan üçün ümumilikdə 49 (qırx doqquz) manat olmaqla ondan, 45 (qırx beş) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 4 (dörd) manat cərimə hesablanmış, 22.07.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 652 (altı yüz əlli iki) manat (12 ay x 46 manat + 100 manat ilkin ödəniş) olan İMEİ kodu **********56790 olan Xiaomi 8 Lite markalı telefon üçün ümumilikdə 101 (yüz bir) manat olmaqla ondan, 92 (doxsan iki) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 9 (doqquz) manat cərimə hesablanmış, 02.11.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 649 (altı yüz dırx doqquz) manat (12 ay x 54 manat + 1 manat ilkin ödəniş) olan İMEİ kodu **********18569 olan X1 8 markalı telefon üçün ümumilikdə 297 (yüz iki doxsan yeddi) manat olmaqla ondan, 270 (iki yüz yetmiş) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 27 (iyirmi yeddi manat) manat cərimə hesablanmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 1164 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, cavabdeh müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Göstərilənlərə əsasən, 03.11.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə Philips markalı üz qırxan üçün 45 (qırx beş) manat ödənilməmiş hissə, 4 (dörd) manat cərimə, 22.07.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə İMEİ kodu **********56790 olan Xiaomi 8 Lite markalı telefon üçün 92 (doxsan iki) manat ödənilməmiş hissə, 9 (doqquz) manat cərimə, 02.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə İMEİ kodu **********18569 olan X1 8 markalı telefon üçün 270 (iki yüz yetmiş) manat ödənilməmiş hissə, 27 (iyirmi yeddi) manat cərimə olmaqla, cəmi 447 (dörd yüz qırx yeddi) manat borcun və 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun cavabdeh A.S.A. oğlundan alınaraq «****» Məhdud Məhsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılması məhkəmədən xahiş edilmişdir. Məhkəmə iddia ərizəsinə dair mülki işə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – Mülki Prosessual Məcəllə) 284-1-ci maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə tərəfindən Mülki prosessual qanunvericiliyə əsasən cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilsə də, cavabdeh iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını məhkəməyə göndərməmişdir. Mülki Prosessual Məcəllənin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Mülki Prosessual Məcəllənin 284-5.2-ci maddəsinin tələblərinə görə cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb, toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan «****» MMC ilə A.S.A. oğlu arasında bağlanmış 03.11.2018-ci il, 22.07.2019-cu il və 02.11.2019-cu il tarixli əşyanın nisyə alqı-satqısına dair müqavilələrindən görünür ki, «****» MMC Philips markalı üz qırxanı, İMEİ kodu **********56790 olan Xiaomi 8 Lite markalı telefonu, İMEİ kodu **********18569 olan X1 8 markalı telefonu cavabdeh A.S.A. oğluna satmış, cavabdeh A.S.A. oğlu alınmış əşyaların əvəzində bu müqavilələr ilə müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. 03.11.2018-ci il, 22.07.2019-cu il və 02.11.2019-cu il tarixli təhvil-təslim aktlarından görünür ki, Philips markalı üz qırxan, İMEİ kodu **********56790 olan Xiaomi 8 Lite markalı telefon, İMEİ kodu **********18569 olan X1 8 markalı telefon A.S.A. oğlu tərəfindən tam qüsursuz halda təhvil alınmışdır. «****» MMC tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş 15.10.2021-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, cavabdeh A.S.A. oğlunun «****» MMC-yə 03.11.2018-ci il, 22.07.2019-cu il və 02.11.2019-cu il tarixli müqavilələr üzrə 407 manat ödənilməmiş əsas borc, 40 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 447 manat vardır. «****» MMC tərəfindən A.S.A. oğluna ünvanlanmış 18.02.2021-ci il tarixli bildirişdən görünür ki, cavabdehə müqavilələr üzrə yaranmış borcun ödənilməsi ilə bağlı xəbərdarlıq edilmişdir. Beləliklə, məhkəmə tərəfindən müəyyən olundu ki, «****» MMC ilə A.S.A. oğlu arasında bağlanmış 03.11.2018-ci il, 22.07.2019-cu il və 02.11.2019-cu il tarixli əşyanın nisyə alqı-satqısına dair müqavilələrə əsasən «****» MMC Philips markalı üz qırxanı, İMEİ kodu **********56790 olan Xiaomi 8 Lite markalı telefonu, İMEİ kodu **********18569 olan X1 8 markalı telefonu cavabdeh A.S.A. oğluna satmış, cavabdeh A.S.A. oğlu alınmış əşyaların əvəzində bu müqavilələr ilə müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürmüş, lakin cavabdeh tərəfindən müqavilələr üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliklər tam icra edilməmiş və nəticədə onun «****» MMC-yə 03.11.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə Philips markalı üz qırxan üçün 45 (qırx beş) manat ödənilməmiş hissə, 4 (dörd) manat cərimə, 22.07.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə İMEİ kodu **********56790 olan Xiaomi 8 Lite markalı telefon üçün 92 (doxsan iki) manat ödənilməmiş hissə, 9 (doqquz) manat cərimə, 02.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə İMEİ kodu **********18569 olan X1 8 markalı telefon üçün 270 (iki yüz yetmiş) manat ödənilməmiş hissə, 27 (iyirmi yeddi) manat cərimə olmaqla, cəmi 447 (dörd yüz qırx yeddi) manat borcu yaranmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra - Mülki Məcəllə) 601.1ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Mülki Məcəllənin 601.2-ci maddəsində göstərilmişdir ki, hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə həmin Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir. Belə ki, Mülki Məcəllənin 600.2-ci maddəsinə əsasən əşyaların nisyə satışı satış günü qüvvədə olmuş qiymətlər üzrə həyata keçirilir. Nisyə satılmış əşyaların qiymətinin sonradan dəyişməsi, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, yenidən hesablaşmaya səbəb olmur. Mülki Məcəllənin 600.5-ci maddəsinə əsasən alıcı verilmiş əşyanı müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə və bu Məcəllədə və ya alqısatqı müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmadıqda gecikdirilmiş məbləğdən malın müqaviləyə görə ödənilməli olduğu gündən ödənildiyi günədək bu Məcəllənin 449-cu maddəsinə uyğun faizlər ödənilməlidir. Müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər. Mülki Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə həmin Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Mülki Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alqısatqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Mülki Məcəllənin 462.1-ci, 462.3-cü və 467-ci maddələrinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Müqavilənin tərəfləri dəbbə pulunun miqdarını sərbəst müəyyənləşdirə bilərlər və bu, mümkün zərərdən çox ola bilər. Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə həmçinin hesab edir ki, iddiaçı dəbbə pulunun ödənilməsini tələb etməkdə haqlıdır və əsas borc və cərimə borcunun nisbəti nəzərə alınmaqla, 03.11.2018ci il tarixli müqavilə üzrə 4 (dörd) manat cərimə, 22.07.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 9 (doqquz) manat cərimə, 02.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 27 (iyirmi yeddi) manat cərimə olmaqla, cəmi 40 (qırx) manat məbləğində cərimə borcunun tutulması ağlabatan və ədalətlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 217.3-cü maddəsinə əsasən qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməli, cavabdeh A.S.A. oğlundan 03.11.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə Philips markalı üz qırxan üçün 45 (qırx beş) manat ödənilməmiş hissə, 4 (dörd) manat cərimə, 22.07.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə İMEİ kodu **********56790 olan Xiaomi 8 Lite markalı telefon üçün 92 (doxsan iki) manat ödənilməmiş hissə, 9 (doqquz) manat cərimə, 02.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə İMEİ kodu **********18569 olan X1 8 markalı telefon üçün 270 (iki yüz yetmiş) manat ödənilməmiş hissə, 27 (iyirmi yeddi) manat cərimə olmaqla, cəmi 447 (dörd yüz qırx yeddi) manat borc və 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olmaqla, ümumilikdə 477 (dörd yüz yetmiş yeddi) manat məbləğində pul alınaraq «****» MMC-yə verilməlidir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1, 216-220, 227, 233, 284-5.3 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi təmin edilsin. Cavabdeh A.S.A. oğlundan 03.11.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə Philips markalı üz qırxan üçün 45 (qırx beş) manat ödənilməmiş hissə, 4 (dörd) manat cərimə, 22.07.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə İMEİ kodu **********56790 olan Xiaomi 8 Lite markalı telefon üçün 92 (doxsan iki) manat ödənilməmiş hissə, 9 (doqquz) manat cərimə, 02.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə İMEİ kodu **********18569 olan X1 8 markalı telefon üçün 270 (iki yüz yetmiş) manat ödənilməmiş hissə, 27 (iyirmi yeddi) manat cərimə olmaqla, cəmi 447 (dörd yüz qırx yeddi) manat borc və 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olmaqla, ümumilikdə 477 (dörd yüz yetmiş yeddi) manat məbləğində pul alınaraq «****» MMC-yə verilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim İlham Cəfərov