Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(010)-1262/2024 14.06.2024 BAKI ŞƏHƏRİ SURAXANI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Talıbova Leyla Oruc qızının sədrliyi, Mahmudov Ruslan Elxan oğlunun katibliyi, İddiaçı və onun vəkili Vəkil2, Cavabdeh etibarnamə üzrə nümayəndəsi (vəkili) X6, tərcüməçi X7 iştirakları ilə, İddiaçı Cavabdeh Viktovnaya və üçüncü şəxs Bakı şəhəri 24 saylı Notariat Ofisinə qarşı “bağışlama müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi və mənzildən çıxarılma” tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddia tələbi.
1. İddiaçı Cavabdeh Viktovnaya və üçüncü şəxs Bakı şəhəri 24 saylı Notariat Ofisinə qarşı “bağışlama müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi və mənzildən çıxarılma” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, ünvan 1 ünvanında yerləşən onunla X2 arasında və 24 saylı Bakı Şəhər Dövlət Notariat Kontorunda qeydiyyata alınmış bağışlama müqaviləsi və həmin bağışlama müqaviləsi əsasında verilmiş qeydiyyat vəsiqəsinin etibarsız hesab edilməsi, həmin bağışlama müqaviləsi əsasında verilmiş qeydiyyat vəsiqəsinin ləğv edilməsi və onun adına yeni qeydiyyat vəsiqəsinin verilməsi, cavabdeh X1 Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Qaraçuxur qəsəbəsi, məhəllə 4042/60, 2 saylı evin, 106 saylı mənzilindən çıxarılması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
2. Daha sonra İddiaçı iddia ərizəsinə dəqiqləşdirilmə tədqim edərək Bakı şəhəri dövlət notariat kontorunda həmin mənzilə dair onunla Cavabdeh Viktovna arasında bağlanmış bağışlama müqaviləsinin etibarsız hesab olunması və cavabdehin adına verilmiş Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Qaraçuxur qəsəbəsi, məhəllə 4042/60, 2 saylı evin, 106 saylı mənzilinə dair verilmiş qeydiyyat vəsiqəsinin ləğv edilməsini xahiş etmişdir.
İddia tələbinin əsaslandırıldığı hallar.
3. İddiaçı iddia ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, o, (İddiaçı Byanıukhamedovna) xx xxxxxx 1943-cü ildə anadan olmuş, qeydiyyat şəhadətnaməsinə əsasən əvvəllər ona məxsus olan 3 otaqlı mənzildə yaşayır və qeydiyyatdadır. Göstərilən yaşayış yerində yaşamış və tək qeydiyyatda olmuşdur. Belə ki, əvvəllər 2004-cü ildə subay qadın kimi Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu ünvanında yerləşən 3 otaqlı mənzilini vermişdir. Həmin şəxslər, Qaraçuxur, məhəllə 4042/60, bina 2, mənzil 106, qardaşı qızı: X3, 1957-ci il təvəllüdlü, Cavabdeh, 1982-ci il təvəllüdlü. Mənzilin mülkiyyət hüququnu Cavabdeh keçirərkən əmin olmuşdur ki, əvvəllər razılaşdırılmış münasibətlər müqaviləsi ciddi şəkildə yerinə yetiriləcəkdir. Buna görə də, əvvəlcə o, Cavabdeh təmizlik, yemək bişirmək, müalicə etmək, dərman almaq, otaq xidmətlərini ödəmək, yəni ümumiyyətlə ömürlük annuitet (yəni ilə müqavilə) şərtlərində nəzərdə tutulan hər şeylə bağlı heç bir tələb irəli sürməmişdir. Ona görə də qardaşı qızı onun mənzilinə 2004-cü ildə deyil, yalnız 2019-cu ildə köçmüşdür. Lakin hədiyyə müqaviləsini qeydiyyata alarkən gözlədiyi kimi, ona baxmaq vaxtı gəldikdə, Cavabdeh əvvəlcədən razılaşdırılmış qohumluq müqaviləsindən imtina etmişdir. Müqavilənin qeydə alındığına və mənzilin sahibi olduğuna əmin olan Cavabdeh ona qayğı göstərməkdən və ona kömək göstərməkdən qəti şəkildə imtina etmişdir. Evin ətrafında heç nə etməmişdir. Cavabdeh uzun müddət kommunal xərclərini ödəməmiş, onlardan istifadə etdiyi üçün tələb etdikdən sonra pul ödəməyə başlamışdır. Cavabdeh paltaryuyan maşından istifadə etməyi ona qadağan etmişdir. Belə ki, Cavabdeh özü atasının yanında Nərimanov rayonunda, anası isə mərhum ananın mənzilində qeydiyyatdadır. Son vaxtlar mütəmadi olaraq nalayiq təhqirlərə, bəzən hətta döyülməyə məruz qalmışdır. Onun daimi sözləri: "Nə vaxt öləcəksən" deyə onu təhqir etmişdir. Cavabdeh ilə aralarında bağlanmış və 24 saylı Bakı Şəhər Dövlət Notariat Kontorunda qeydiyyatda olan ianə müqaviləsinə əsasən mənzili ona bağışlamışdır. Bu mənzildən başqa onun heç nəyi yoxdur. O, annuitet müqaviləsi bağlaya bilərmiş və dövlət tərəfindən saxtakarlıqdan qorunacaqdır. Belə olan halda o, ona etibar edərək ömürlük saxlama (annuitet) şərti ilə hədiyyə müqaviləsinin rəsmiləşdirilməsi üçün müvafiq sənədlərin hazırlanmasını qardaşı qızına yükləməmək üçün hədiyyə müqaviləsi bağlamışdır. Çünki ölümündən sonra mənzilin onun mülkü olması onun üçün vacib idi. Ona görə də məlum olmuşdur ki, əslində bir əməliyyatın arxasında hədiyyə müqaviləsi, başqa bir əməliyyat, ömürlük annuitet gizlənir. Bundan əlavə, mənzilini bacısı qızına köçürməyə təcili ehtiyac olmamışdır. Cavabdehin özü və xüsusən də anası onun ölümündə qanuni varisdir. Hədiyyə müqaviləsinin bağlanması onunla əlaqədar idi ki, hədiyyə müqaviləsinin qeydiyyatı zamanı onun artıq 60 yaşı var idi və buna görə də qocaldığını və kənardan köməyə ehtiyacının olacağını anlayaraq, hədiyyə müqaviləsi bağlamışdır. Qeyd olunanlara əsasən iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir.
Tərəflərin izahatları.
4. İddiaçı məhkəmə iclasında iddia ərizəsində qeyd etdiklərinə uyğun izahat verərək bildirmişdir ki, Cavabdeh onun bacısının nəvəsidir. Mübahisəli evi 2004-cü il tarixdə bağışlama müqavilə əsasında onun adına rəsmiləşdirmiş və onun bacıları evin bağışlanmasına etiraz etməmişlər. Lakin onun məqsədi ondan ibarət olmuşdur ki, Cavabdeh ahıl vaxtlarında onun qulluğunda durmalı və ona yardım göstərməli idi. Cavabdeh 2004-cü ildən 2016-cı ilə kimi Moskvada yaşamış və 2016-cı ildə o Moskvadan qayıdaraq anası ilə birlikdə yaşamışdır. 2016-cı ildə Cavabdeh Bakı şəhərinə qayıtsa da, ona heç bir köməklik etməmiş, onun qayğısına qalmamış və mənzilin təmizlənməsində ona heç bir yardım göstərməmişdir. İddiaçıya yalnız onun qonşuları ona yardım göstərmişdir. Belə ki, cavabdeh beş il ərzində mənzilin pərdələrini yumamış, ondan yardım etməsini xahiş etsə də, cavabdeh onu ələ salmış, hətta onu vurmuşdur. Lakin bununla bağlı polis orqanına heç bir müraciət etməmişdir. Bu səbəbdən də məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır.
5. Məhkəmənin iclasında dindirilən Cavabdeh etibarnamə üzrə nümayəndəsi (vəkili) X8 izahatında iddia tələbini qəbul etməyərək bildirmişdir ki, hazırda mübahisələndirilən müqavilə 2004-cü ildə bağlanmışdır. İddiaçı həmin müqaviləni bağlayan zaman fəaliyyət qabiliyyətli olmuş və azərbaycan dilində bağlanmasını bildirsə də, onun digər bacıları da notariat orqanına rus dilində ərizə verərək mənzilin cavabdehə bağışlanmasına heç bir etirazlarının olmamasını bildirmişlər. İddiaçı müqavilənin notariat orqan tərəfindən ona verilmədiyini bildirsə də, dövlət rüsumunun ödənilməsi barədə ceki götürdüyünü qeyd etmişdir. Bundan əlavə cavabdehin iddiaçını söyməsi və təhqir etməsi iş materiallarından sübut olunmur. Qeyd olunanlara əsasən iddia müddəti ötürüldüyündən və iddiaçı tərəfindən qaldırılan iddia tələbi əsassız olduğundan rədd olunmasını xahiş etmişdir.
6. Maraqlı şəxs Bakı şəhəri 24 saylı Notariat Ofisinə məhkəmə iclasının yeri və vaxtı haqqında lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, nümayəndəsinin məhkəmə iclasında iştirakını təmin etməmişdir. Məhkəmə işə Bakı şəhəri 24 saylı Notariat Ofisinin nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir.
İş materialları.
7. Azərbaycan Respublikası Bakı şəhəri İcra Hakimiyyəti Texniki İnventarlaşdırma və Mülkiyyət Hüquqlarının Qeydiyyat İdarəsi tərəfindən verilmiş ÖM seriyalı 148142 N-li Qeydiyyat Vəsiqəsinin surətindən görünür ki, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Qaraçuxur qəsəbəsi, 4042/60-cı məhəllə, ev 2, saylı mənzili İddiaçı adına xüsusi mülkiyyət kimi hüququ qeydiyyatdan keçirilmiş və bu barədə 174 saylı reyestr kitabında xx.xx.2003-cü il tarixində qeydiyyat aparılmışdır.
8. xx.xx.2004-cü il tarixli Daşınmaz Əmlakın bağışlanması müqaviləsinin təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, İddiaçı Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Qaraçuxur qəsəbəsi, 4042/60-cı məhəllə, 2 saylı evin, 106 saylı mənzilini Cavabdeh bağışlamışdır.
9. Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyi MKİS tərəfindən verilmiş arayışdan görünür ki, İddiaçı Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Qaraçuxur qəsəbəsi, 4042/60-cı məhəllə, 2 saylı evin, 106 saylı mənzildə yaşayır. Həmin mənzil İddiaçı məxsusdur. Mənzildə İddiaçı, X4, X5 qeydiyyatdadır.
10. Suraxanı RPİ tərəfindən verilmiş şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, İddiaçı ünvan 2 ünvanında pasport qeydiyyatındadır.
11. Şəxsiyyət vəsiqəsinin məlumatlarından görünür ki, Cavabdeh ünvan 3 ünvanında pasport qeydiyyatındadır.
İşin faktiki halları.
12. İşin mübahisəsiz hallarından müəyyən olunur ki, İddiaçı Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Qaraçuxur qəsəbəsi, 4042/60-cı məhəllə, 2 saylı evin, 106 saylı mənzilinin mülkiyyətçisi olmuş və həmin evi xx.xx.2004-cü il tarixli müqaviləyə əsasən Cavabdeh bağışlamışdır. İddiaçının özünün verdiyi izahatına görə cavabdeh iddiaçının bacısının nəvəsidir. İddiaçı və onun bacıları 2004-cü ildə notariat orqana gedərək ərizə yazmışlar və həmin evin Cavabdeh bağışlanmasına etiraz etməmişlər. Lakin iddiaçının verdiyi izahata görə iddiaçı mənzili Cavabdeh o məqsədlə bağışlamışdır ki, cavabdeh ahıl vaxtlarında onun qulluğunda dursun, ona köməklik etsin və yardım göstərsin. Onlar arasında müqavilə bağlanan zaman Cavabdeh Moskvada yaşamış və 2016-cı ildə o Moskvadan qayıdaraq anası ilə birlikdə yaşamışdır. 2016-cı ildən artıq ona məlum olmuşdur ki, Cavabdeh onun qulluğunda durmamış və ona hər hansı bir yardım göstərməmişdir.
Tətbiq edilən hüquq.
13. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası.
Maddə 13. Mülkiyyət. İ. Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur. Maddə 29. Mülkiyyət hüququ. İ. Hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. İİ. Mülkiyyətin heç bir növünə üstünlük verilmir. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. İİİ. Hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir.
14. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi Maddə 324. Əqd anlayışı və onun növləri 324.1. Əqd mülki hüquq münasibətinin əmələ gəlməsinə, dəyişdirilməsinə və ya xitamına yönəldilmiş birtərəfli, ikitərəfli və ya çoxtərəfli iradə ifadəsidir. 324.2. Əqdlər birtərəfli və müqavilə şəklində (ikitərəfli və ya çoxtərəfli) ola bilər. Maddə 337. Əqdlərin etibarsızlığı anlayışı və onun nəticələri. Mübahisə edilən və əhəmiyyətsiz əqdlər 337.1. Bu Məcəllədə müəyyənləşdirilmiş şərtləri pozmaqla bağlanmış əqd etibarsızdır. Etibarsız əqdlər mübahisə edilən əqdlər və ya əhəmiyyətsiz əqdlər ola bilər. 337.2. Əqd barəsində mübahisə edildikdə əqd bağlandığı andan etibarsızdır. Müqavilənin mübahisə edilməsi müqavilənin digər tərəfinə iradə ifadəsinin bildirilməsi yolu ilə həyata keçirilir. Digər tərəfə münasibətdə həyata keçirilmiş birtərəfli əqd həmin şəxsə qarşı mübahisə edilir. Maddə 390. Müqavilə azadlığı 390.1. Fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Onlar bu Məcəllədə nəzərdə tutulmayan, lakin ona zidd olmayan müqavilələr də bağlaya bilərlər. 390.3. Müqavilə bağlamaq vəzifəsinin bu Məcəllədə və ya könüllü götürülmüş öhdəlikdə nəzərdə tutulduğu hallar istisna olmaqla, müqavilə bağlamağa məcburetməyə yol verilmir. Maddə 421. Müqavilənin dəyişdirilməsi və ləğv edilməsi əsasları 421.1. Müqavilənin dəyişdirilməsi və ləğv edilməsi, əgər bu Məcəllədə və ya müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, tərəflərin razılaşması ilə mümkündür. Maddə 666. Bağışlama müqaviləsi 666.1. Bağışlama müqaviləsi sağ ikən bağlanan elə müqavilədir ki, onun əsasında hədiyyə verən öz əmlakının bir hissəsini bağışlamaqla hədiyyə alanı zənginləşdirir, həm də bu cür bağışlama hədiyyə alan tərəfindən heç bir cavab xidməti ilə şərtləndirilmir. Bağışlama müqaviləsi hədiyyə alanın hədiyyəni qəbul etməsi ilə bağlanmış sayılır. Əgər bağışlama öhdəliklə şərtləndirilməyibsə, hədiyyənin qəbul edildiyi ehtimal olunur. Maddə 673. Bağışlamaqdan imtina 673.1. Hədiyyə verən aşağıdakı hallarda bağışlamaqdan imtina edə bilər: 673.1.1. hədiyyə alan hədiyyə verənin və ya onun yaxın qohumunun barəsində ağır cinayət törətdikdə; 673.1.2. hədiyyə alan ailə hüquq münasibətlərinə uyğun olaraq onun üzərinə qoyulmuş vəzifələri hədiyyə verənin və ya onun yaxın qohumlarının biri barəsində kobudcasına pozduqda; 673.1.3. o, bağışlama ilə bağlı öhdəlikləri əsassız olaraq icra etmədikdə. 673.2. Hədiyyə verən bağışlamaq barəsində verdiyi vədi aşağıdakı hallarda ləğv edə və onun icrasından imtina edə bilər: 673.2.1. bu Məcəllənin 673.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan hallarda; 673.2.2. vəd verildikdən sonra hədiyyə verənin əmlak münasibətləri bağışlamanı onun üçün son dərəcə ağır yükə çevirə biləcəyi dərəcədə dəyişdikdə; 673.2.3. vəd verildikdən sonra hədiyyə verənin ailə hüquq münasibətləri üzrə əvvəllər olmamış, yaxud çox cüzi həcmdə olmuş öhdəlikləri yarandıqda. 673.3. İmtina yalnız onun əsasının hədiyyə verənə məlum olduğu gündən bir il ərzində imtina haqqında bildirişin hədiyyə alana çatdığı halda qüvvədədir. Hədiyyə verənin həmin ilin sonunadək öldüyü halda imtina hüququ qalan müddət üçün onun vərəsələrinə keçir. Əgər hədiyyə alan hədiyyə verəni qəsdən öldürmüşsə və ya bağışlamanı ləğv etməkdə ona mane olmuşsa, hədiyyə verənin vərəsələri bağışlamaqdan imtina edə bilərlər. 673.4. Bağışlamaqdan imtina edildikdə hədiyyə alan, əgər bağışlanmış predmet onun mülkiyyətindədirsə, hədiyyəni qaytarmağa borcludur.
15. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 337, 339.6, 346.1 və 354-cü maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2021-ci il tarixli Qərarı Mülki Məcəllənin 354.2-ci maddəsinə əsasən isə bu Məcəllənin 347.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hal istisna olmaqla, maraqlı şəxs əqdin bağlanmasına təsir etmiş zorakılığa və ya hədəyə son qoyulduğu gündən və ya əqdin etibarsız sayılmasına əsas verən halları bildiyi və ya bilməli olduğu gündən bir il ərzində əqdi mübahisə edə bilər. Vacib əhəmiyyətli yanılmanın təsiri altında bağlanmış əqd mübahisəyə əsasın məlum olduğu andan bir ay ərzində mübahisə edilə bilər. Göründüyü kimi, normada şəxsə qarşı tələb hüququnun deyil, əqdi mübahisələndirmək hüququnun realizəsi ilə bağlı müddət nəzərdə tutulmuşdur. Başqa sözlə, əqdin bağlanması zamanı iradə ifadəsi zədələnmiş şəxsin məhz maddədə göstərilən müddətlər ərzində həmin əqdi mübahisələndirmək hüququ tanınmışdır. İradə ifadəsi zədələnmiş şəxsin əqdi mübahisələndirməsinə qədər həmin əqd etibarlı əqd kimi qəbul edilir və müvafiq hüquqi nəticələrə səbəb olur. Əqd barəsində mübahisə edildikdə əqd bağlandığı andan etibarsız hesab edilir. Beləliklə, mübahisə edilən əqdlər bir tərəfdən mübahisələndirilənədək etibarlı əqdlər kimi hüquqi nəticələri yaradır, digər tərəfdən isə mübahisələndirildikləri təqdirdə geriyə şamil olunaraq bağlandığı andan əqdin etibarsız sayılmasına səbəb olur. Məhz bu ikili xüsusiyyəti olduğuna görə hüquqi müəyyənlik nöqteyi-nəzərindən mübahisləndirmənin yalnız konkret və kəsici müddətlər daxilində həyata keçirilməsi zərurəti vardır. Bu baxımdan qanunvericilikdə mübahisə edilən əqdlərlə bağlı xüsusi olaraq fərqli müddət nəzərdə tutulmadığı təqdirdə, Mülki Məcəllənin 354.2-ci maddəsində göstərilmiş kəsici müddətlər ərzində mübahisələndirmənin mümkün olduğu müəyyən edilmişdir. Oxşar hüquqi mövqe Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun B.Mürsəlovun şikayəti üzrə 2020-ci il 12 mart tarixli Qərarında da ifadə edilmişdir. Qərarda göstərilmişdir ki, maraqlı şəxs əqdin etibarsız sayılmasına əsas verən halları bildiyi gündən bir il ərzində həmin əqdin etibarsızlığına dair mübahisə açmaq hüququna malikdir. Həmin müddət keçdikdən sonra isə maraqlı şəxs bu hüququnu itirir. Qanunun mənasına görə, qeyd olunan müddət, hüququn itirilməsi ilə bağlı olmaqla iddia müddətinə deyil, kəsici müddətlərə aiddir. Belə ki, kəsici müddət – şəxsin müəyyən zaman ərzində öz hüququndan istifadə etməməsi nəticəsində həmin hüquqa xitam verilməsini nəzərdə tutan müddətdir. Belə hallarda hüquqa xitam verilməsi yalnız zamanın keçməsindən deyil, müəyyənləşdirilmiş müddət ərzində hüquq sahibinin hərəkətsiz qalmasından irəli gəlir. Kəsici müddət subyektiv hüququn həyata keçirilməməsi və ya lazımi qaydada həyata keçirilməməsi halında bu hüququn vaxtından əvvəl xitamına səbəb olur. Beləliklə, Mülki Məcəllənin 354.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müddət kəsici müddət olmaqla əqdin mübahisələndirilməsi hüququna aiddir və bu müddətin keçməsi hüququn xitamına səbəb olur.
16. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 17-ci maddəsinin İ hissəsi baxımından Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 673.1.2 və 673.3-cü maddələrinin şərh edilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 26 aprel 2024-cü il tarixli Qərarı Göstərilənlər baxımından nəzərə alınmalıdır ki, ailə üzvlərindən biri digərinə hədiyyə, xüsusən dəyərli hədiyyələr edərkən heç bir maddi qarşılıq gözləmədən, sırf mənəvi motivdən çıxış edir. Bu halda o, mənəvi dəyər verdiyi, yaxın bildiyi, qarşılığında da eyni əxlaqi münasibəti gözlədiyi ailə üzvünü əvəzsiz qaydada hədiyyə verməklə zənginləşdirir. Bunun isə sağlam və etibarlı ailə münasibətlərinin formalaşmasında, ailə üzvləri arasında mənəvi bağların güclənməsində əhəmiyyəti və rolu danılmazdır. Lakin buna rəğmən hədiyyə alanın hədiyyə verənin özünə və ya yaxın qohumuna qarşı sağlam ailə münasibətlərini kökündən sarsıdan hərəkətlərə yol verməsi ailə qanunvericiliyinin məqsədinin realizəsini və vəzifələrinin icrasını mümkünsüz edir. Beləliklə, hədiyyə alan tərəfindən hədiyyə verənin özü və ya onun yaxın qohumları barəsində ailə hüquq münasibətlərindən irəli gələn vəzifələrin kobudcasına pozulması bağışlamanın motivini aradan qaldırdığından, bu hal hədiyyədən imtina üçün əsas kimi təsbit edilmişdir. O da göstərilməlidir ki, Ailə Məcəlləsinin 12.0.1-ci maddəsinə əsasən, valideynlər və uşaqlar, baba-nənə və nəvələr, doğma və ögey (ümumi ata və anası olan) qardaş və bacılar yaxın qohum sayılırlar. Göstərilənləri nəzərə alaraq Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu hesab edir ki, Mülki Məcəllənin 673.3-cü maddəsinin dispozisiyasında qanunvericinin müəyyən etdiyi bir illik müddətin ötürülməsi ilə bağışlamaqdan imtina hüququnun xitamına səbəb olan müddət kəsici müddət kimi qiymətləndirilməlidir. Həmçinin bağışlama müqaviləsinin nə zaman bağlanılmasından asılı olmayaraq, hədiyyə verən məhz imtinaya əsas verən hallar ona məlum olduğu gündən yalnız bir il ərzində imtina haqqında bildirişi hədiyyə alana göndərə bilər. Bu müddətin bitməsi isə hədiyyə verənin hədiyyə predmetini geri tələb edə bilməməsi ilə nəticələnir.
17. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi.
Maddə 14. İş üzrə məhkəmə baxışının prinsipləri. 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Maddə 77. Sübut etmə vəzifəsi. 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Maddə 88. Sübutların qiymətləndirilməsi. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Maddə 107. Məhkəmə xərclərinin tərkibi. Məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Maddə 119. Məhkəmə xərclərinin tərəflər arasında bölüşdürülməsi. 119.1. Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Maddə 217. Qətnamənin qanuniliyi və əsaslılığı. 217.3. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. 217.4. Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır.
Məhkəmənin mövqeyi.
18. İşin mübahisəsiz hallarından müəyyən olunur ki, İddiaçı Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Qaraçuxur qəsəbəsi, 4042/60-cı məhəllə, 2 saylı evin, 106 saylı mənzilinin mülkiyyətçisi olmuş və həmin evi xx.xx.2004-cü il tarixli müqaviləyə əsasən Cavabdeh bağışlamışdır. İddiaçının izahatına görə cavabdeh iddiaçının bacısının nəvəsidir. İddiaçı və onun bacıları 2004-cü ildə notarial qaydada ərizə təqdim edərək mübahisəli mənzilin Cavabdeh bağışlanmasına etiraz etməmişlər. Lakin iddiaçının verdiyi izahata görə o mənzili ahıl vaxtlarında onun qulluğunda durması, ona köməklik etməsi və yardım göstərməsi məqsədilə Cavabdeh bağışlamışdır. Onlar arasında müqavilə bağlanan zaman Cavabdeh Moskvada yaşamış və 2016-cı ildə o Moskvadan qayıdaraq anası ilə birlikdə yaşamışdır. 2016-cı ildən artıq ona məlum olmuşdur ki, Cavabdeh onun qulluğunda durmaq və ona yardım göstərmək istəmir.
19. Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı öz mülkiyyətində olan mənzili cavabdehə bağışlamasında olan niyyəti ahıl vaxtlarında ona yardım göstərməsi ilə əlaqələndirsə də, müqavilədə bununla bağlı heç bir qeyd aparılmamışdır. Bundan əlavə iş materiallarından tərəflərin (valideynlər və uşaqlar, baba-nənə və nəvələr, doğma və ögey (ümumi ata və anası olan) qardaş və bacılar) yaxın qohumluğu müəyyən olunmur.
20. Məhkəmə tərəfindən müəyyən olunmuşdur ki, cavabdeh 2004-cü ildən 2016-cı ilə kimi Moskva şəhərində yaşamış, 2016-cı ildə Bakı şəhərinə qayıtmışdır. İddiaçı özü izahatında qeyd etmişdir ki, 2016-cı ildə artıq ona məlum olmuşdur ki, cavabdehin ahıl vaxtlarında onun qulluğunda durması, ona köməklik etməsi və yardım göstərməsi niyyəti olmamışdır. Belə ki, iddiaçı qonşuların ona yardım etdiyini, beş il ərzində mənzildə olan pərdələrinin yuyulmadığını, cavabdehdən mənzilin təmizləməsini tələb etdiyini və cavabdehin onu döyməsini, ələ salmasını qeyd etsə də, bununla bağlı polis orqanlarına heç bir müraciəti qeydə alınmamışdır.
21. Beləliklə məhkəmə hesab edir ki, tərəflər arasında mövcud olan bağışlama müqaviləsinin bağlanmasından artıq 19 il ötmüş, bu illər ərzində iddiaçı öz hüququndan istifadə etməmiş və həmin müqaviləni mübahisələndirməmişdir. Bundan əlavə iddiaçı müqavilədən imtinaya əsas verən halların artıq ona 2016-cı ildə məlum olduğunu qeyd etmiş və həmin halın ona məlum olduğu gündən yalnız bir il ərzində imtina haqqında bildirişi hədiyyə alana göndərə bilmək hüququna malik olmuş, bu hüquqdan istifadə etməmiş və həmin müddəti ötürmüşdür.
22. Məhkəmə hesab edir ki, həmin müqavilənin etibarsız hesab olunması ilə bağlı bir illik iddia müddəti tətbiq olunmalıdır və iddiaçı tərəfindən həmin müddət ötürülmüşdür.
Məhkəmə xərcləri.
23. İş materiallarından göründüyü kimi iddiaçı hazırkı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərəkən 100 manat məbləğində dövlət rüsumu ödəmişdir. Bu məbləğ “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 8.2-ci maddəsi ilə qiymətləndirilməyən iddia ərizələrinin verilməsi üçün ödənilməli olan dövlət rüsumu məbləğinə uyğun olmuşdur.
Məhkəmənin gəldiyi nəticə.
24. Beləliklə, yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə hesаb edir ki, İddiaçı Cavabdeh Viktovnaya və üçüncü şəxs Bakı şəhəri 24 saylı Notariat Ofisinə qarşı “bağışlama müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi və mənzildən çıxarılma” tələbinə dair iddiası təmin edilməməlidir.
25. Məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi təmin olunmadığından ödənilmiş dövlət rüsumu iddiaçıya aid olunmalıdır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
QƏT ETDİ:
İddiaçı Cavabdeh Viktovnaya və üçüncü şəxs Bakı şəhəri 24 saylı Notariat Ofisinə qarşı “bağışlama müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi və mənzildən çıxarılma” tələbinə dair iddiası təmin edilməsin. Ödənilmiş dövlət rüsumu iddiaçıya aid edilsin. Qətnamədən, məhkəmə qətnaməsi işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetlə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər.
Sədrlik edən Leyla Talıbova