Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(010)-2215/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(010)-2215/2022 09.08.2022 BAKI ŞƏHƏRİ SURAXANI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Mahmudova Təranə Nəriman qızının sədrliyi, məhkəmə iclas katibi X2 qızının katibliyi ilə, iddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, iddiaçı "xxxx" Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyətinin Cavabdeh1 və qeyrisinə qarşı “kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi və kredit üzrə borcun tutulması” tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddia tələbi: İddiaçı "xxxx" Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyəti (bundan sonrakı mətndə "xxxx" BOKT MMC) cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı “kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi və kredit üzrə borcun tutulması” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh1 ilə bağlanmış 21 avqust 2020-ci il tarixli BAKU2-27548- 18567 saylı kredit müqaviləsi, onun tərkib hissəsi olan 21 avqust 2020-ci il tarixli BAKU2- 27548-18567/1 və 21 avqust 2020-ci il tarixli BAKU2-27548-18567/2 saylı Razılaşmaların ləğv edilməsi; cavabdehlər Mirzəzadə Orxan Mehman oğlu və Cavabdeh2 müştərək qaydada iddiaçının xeyrinə ümumlikdə 22976,91 manat əsas borc, 1865,97 manat cari faiz borcu və 1700,30 manat cari dəbbə borcu olmaqla, cəmi 26543,18 manat kredit borcunun və 170 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzinin tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Tərəflərin izahatları: Cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasında iştirak etməmiş və bu barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsini rəhbər tutaraq işə cavabdehlərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün saymışdır. Məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək və iddia tələbini müdafiə edərək bildirdi ki, iddiaçı ilə Cavabdeh1 arasında illik 22 faizlə 36 ay müddətinə 25000 manat verilməsini nəzərdə tutan xx.xx.2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi bağlanılmış və ödəniş qrafikinə əsasən aylıq 955 manat ödəniş edilməsi nəzərdə tutulub. Həmçinin cavabdehlər ilə iddiaçı arasında xx.xx.2020-ci il tarixdə zaminlik müqaviləsi bağlanılmışdır. Kredit üzrə öhdəliklər yerinə yetirilmədiyi üçün məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışlar. Əvvəlki məhkəmə prosesində tərəflər arasında razılaşma əldə olunması və barışıq sazişinin imzalanması üçün məhkəmə iclası təxirə salınmışdır. Lakin tərəflər barışıq sazişini imzalamaqdan imtina etdikləri üçün razılıq əldə etmək mümkün olmamışdır. Buna görə də qeyd olunanların nəzərə alınması və iddianın təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Əvvəlki məhkəmə izahatlarında Cavabdeh1 iddia tələbini qəbul edərək bildirmişdir ki, o, xx.xx.2020-ci ildə bankdan 36 ay müddətinə 25000 manat kredit götürmüş və ödənişlər etmişdir. Digər cavabdeh isə ona zamin olmuşdur. Hazırda müqavilə müddəti hələ bitməyib. Ayda 700 manat ödəməklə 2 il ərzində borcunu bağlaya bilər. Buna görə də qeyd olunanların nəzərə alınmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İş materiallarına əlavə edilmiş: "TBC KREDİT” Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyəti ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 21 avqust 2020-ci il tarixli BAKU2-27548-18567 saylı Kredit müqaviləsi, onun tərkib hissəsi olan 21 avqust 2020-ci il tarixli BAKU2-27548-18567/1 və 21 avqust 2020-ci il tarixli BAKU2-27548-18567/2 saylı Razılaşmalara əsasən Cavabdeh1 illik 22% faizlə 36 ay müddətinə 25000 manat kredit verilmişdir. 21 avqust 2020-ci il tarixli ödəniş tapşırıqlarından görünür ki, “TBC Kredit" BOKT MMC tərəfindən Cavabdeh1nın hesabına 25.000 manat məbləğində pul köçürülmüşdür. Kredit müqaviləsindən irəli gələn öhdəliklərin lazımi qaydada icrasını təmin etmək məqsədi ilə "xxxx" BOKT MMC, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 arasında 21 avqust 2020-ci il tarixdə BAKU2-27548-18567+BAKU2-27066 saylı Zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli xəbərdarlıqdan müəyyən olunur ki, cavabdehlərə banka olan borcun 5 gün müddətində tam ödənilməsi, əks təqdirdə borcun qaytarılması ilə əlaqədar iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət edəcəyi barədə lazımi qaydada xəbərdarlıq edilmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh1 ilə "xxxx" BOKT MMC arasında bağlanmış müqaviləyə əsasən onun "xxxx" BOKT MMC-yə 22.976,91 manat əsas borc, 1865,97 manat cari faiz borcu və 1700,30 manat dəbbə borcu olmaqla, cəmi 26.543,18 manat borcu vardır. xx.xx.2022-ci il tarixli mədaxil qəbzindən görünür ki, "xxxx" BOKT MMC tərəfindən məhkəməyə iddia ərizəsi verilərkən ümumilikdə 170 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Tətbiq olunan hüquq: Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 743-cü maddəsinə əsasən əgər borc alanın əmlak vəziyyəti əhəmiyyətli dərəcədə pisləşərsə, bu isə borcun qaytarılması tələbi üçün təhlükə yaradarsa, borc verən borcun dərhal qaytarılmasını tələb edə bilər. Bu hüquq həmçinin borc alanın əmlak vəziyyəti müqavilə bağlanmazdan əvvəl pisləşdikdə, borc verənə isə bu yalnız borc müqaviləsi bağlandıqdan sonra məlum olduqda da qüvvədədir. Həmin Məcəllənin 421.2-ci maddəsinə əsasən tərəflərdən birinin tələbi ilə müqavilə yalnız digər tərəf müqaviləni əhəmiyyətli dərəcədə pozduqda və ya bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər hallarda dəyişdirilə və ya ləğv edilə bilər. Tərəflərdən birinin müqaviləni pozması o zaman əhəmiyyətli pozuntu sayılır ki, bunun digər tərəfə vurduğu zərər nəticəsində o, müqavilə bağlanarkən ümid etməyə haqqı çatanlardan xeyli dərəcədə məhrum olur. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Qeyd olunan Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Həmin Məcəllənin 465.2-ci maddəsinə əsasən əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Həmin Məcəllənin 472.1-ci maddəsinə əsasən borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 472.2-ci maddəsində göstərilir ki, əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin, borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır. Məhkəmənin mövqeyi: Məhkəmə iş materiallarını və işin faktiki hallarını araşdıraraq, tərəfin izahatını dinləyərək, işdə olan sənədləri tədqiq edərək və sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, məhkəmə iclasında müəyyən edildi ki, tərəflər arasında qanunla müəyyən edilmiş qaydada kredit müqaviləsi bağlanılmış, həmin müqaviləyə əsasən tərəflər arasında öhdəliklər yaranmış, iddiaçı tərəfindən öhdəliklər yerinə yetirilmiş, cavabdehlər isə üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca yerinə yetirməmişdir. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının irəli sürdüyü, cavabdehlərdən kredit borcuna görə 22.976,91 manat məbləğində əsas borcun, 1865,97 manat məbləğində faiz borcun tutulması barədə tələb əsaslıdır, lakin dəbbə pulu yüksəkdir. Məhkəmə cavabdehin üzərində əsas borc olaraq icra ödənilməmiş pul öhdəliyinin olmasını, əlavə olaraq tətbiq edilən dəbbə pulunun isə onun vəziyyətini daha da ağırlaşdırdığını, habelə iddiaçının əmlak mənafelərini nəzərə alaraq hesab edir ki, müqavilə üzrə dəbbə pulu azaldılaraq 10 manat müəyyən edilməlidir. Buna görə də məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, Cavabdeh1 ilə "xxxx" Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyəti arasında bağlanmış 21 avqust 2020-ci il tarixli BAKU2-27548-18567 saylı Kredit müqaviləsi, onun tərkib hissəsi olan 21 avqust 2020-ci il tarixli BAKU2-27548-18567/1 və 21 avqust 2020-ci il tarixli BAKU2-27548- 18567/2 saylı Razılaşmalar ləğv edilməli, cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada kredit borcuna görə 22.976,91 manat məbləğində əsas borc, 1865,97 manat məbləğində faiz borcu və 10 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 24.852,88 manat məbləğində pul tutularaq iddiaçı "xxxx" Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyətinə ödənilməli, iddia qalan hissədə təmin edilməməlidir. Məhkəmə xərcləri: Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 107-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə görə, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İddia qismən təmin edildiyi üçün ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 159 manat məbləğində pul Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən cavabdehlərdən müştərək qaydada iddiaçının xeyrinə tutulmalı, ödənilmiş dövlət rüsumunun qalan 11 manat hissəsi iddiaçının özünə aid edilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh1 ilə "xxxx" Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyəti arasında bağlanmış 21 avqust 2020-ci il tarixli BAKU2-27548-18567 saylı Kredit müqaviləsi, onun tərkib hissəsi olan 21 avqust 2020-ci il tarixli BAKU2-27548-18567/1 və 21 avqust 2020-ci il tarixli BAKU2-27548-18567/2 saylı Razılaşmalar ləğv edilsin. Cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada kredit borcuna görə 22.976,91 manat məbləğində əsas borc, 1865,97 manat məbləğində faiz borcu və 10 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 24.852,88 (iyirmi dörd min səkkiz yüz əlli iki manat səksən səkkiz qəpik) manat məbləğində pul tutularaq iddiaçı "xxxx" Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyətinə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. İddia ərizəsinin verilməsinə görə ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 159 (bir yüz əlli doqquz) manat məbləğində pul cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada iddiaçı "xxxx" Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyətinin xeyrinə tutulsun. Ödənilmiş dövlət rüsumunun qalan 11 (on bir) manat hissəsi iddiaçı "xxxx" Bank Olmayan Kredit X1 Cəmiyyətinin özünə aid edilsin. Qətnamədən, məhkəmə qətnaməsi işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.