Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(010)-4346/2025 17.12.2025 BAKI ŞƏHƏRİ SURAXANI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Miriyeva Səlimə Miri qızının sədrliyi, X1 iclas katibliyi, Ərizəçi iştirakı ilə Ərizəçi (Bakı şəhəri Suraxanı rayon İcra Hakimiyyəti maraqlı şəxs qismində cəlb edilməklə) “şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi”nə dair ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Ərizəçinin xahişi.
1. Ərizəçi (Bakı şəhəri Suraxanı rayon İcra Hakimiyyəti maraqlı şəxs qismində cəlb edilməklə) “şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi”nə dair ərizə ilə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, məhkəmədən xx.xx.2006-cı il təvəllüdlü Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlunun fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
Ərizənin əsaslandırıldığı hallar.
2. Ərizəçi ərizəni onunla əsaslandırmışdır ki, xx.xx.2006-cı il təvəllüdlü Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlu onun oğludur. O, oğlu ilə birlikdə ünvan 1 ünvanında yaşayır. Oğlu uzun müddətdir ki, uşaq autizmi xəstəliyindən əziyyət çəkir. Oğlunun kənar şəxsin qulluğuna və idarəsinə ehtiyacı vardır. Oğlu hal-hazırda İİ qrup əlildir və buna görə də pensiya alır. Müəyyən hüquqi sənədləşmə işləri aparmaq üçün, yəni pensiya kartını almaq və gələcəkdə lazım olacaq digər sənədləşmə işləri aparmaq məqsədi ilə ona oğlunun qəyyumu təyin edilməsi vacibdir. O, hər dəfə sənəd işləri və ya pensiya kartını almaq üçün çox çətinliklə oğlunu lazım olan qurumlara aparır. Odur ki, oğluna qəyyum təyin edilib sənəd işləri ilə özü məşğul olmaq istəyir. Oğlu psixi vəziyyətinə görə öz hərəkətlərinin mənasını başa düşmədiyi və öz hərəkətlərinə rəhbərlik edə bilmədiyindən oğlu üzərində qəyyum təyin olunması məqsədilə Bakı şəhəri Suraxanı rayon İcra Hakimiyyəti başçısı yanında Qəyyumluq və Himayəçilik Komissiyasına müraciət etmişdir. Lakin, komissiya tərəfindən ona oğlunun fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsinin zəruri olması bildirilmişdir. Odur ki, oğlu xx.xx.2006-cı il təvəllüdlü Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlunun fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsi məhkəmə tərəfindən müəyyən edilməsi və onun oğlu üzərində qəyyum təyin edilməsi zərurəti yaranmışdır.
Tərəflərin izahatları.
3. Məhkəmə iclasında Ərizəçi ərizənin məzmununa uyğun izahat verərək, məhkəmədən ərizənin təmin edilməsini xahiş etdi.
4. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımı qaydada xəbərdar edilmiş maraqlı şəxs məhkəmə iclasında nümayəndəsinin iştirakını təmin etməmiş, bunun üzrlü səbəbləri barədə məhkəməyə heç bir məlumat verməmişdir. Belə olan halda, məhkəmə işə maraqlı şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etdi.
İş materialları.
5. xx.xx.2006-cı il tarixli, AZ-İ seriyalı, 715304 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlu (atası X2, anası Ərizəçi) xx.xx.2006-cı il tarixdə Sumqayıt şəhərində doğulmuşdur.
6. Bakı şəhəri Suraxanı rayon İcra Hakimiyyəti yanında Qəyyumluq və Himayəçilik Komissiyası tərəfindən Ərizəçi ünvanlanmış xx.xx.2025-ci il tarixli cavab məktubundan görünür ki, ərizəçiyə qanunvericiliyin tələbləri izah edilmiş və şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsinə dair ərizə ilə aidiyyəti üzrə məhkəməyə müraciət etmək hüququnun olması izah edilmişdir.
7. Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sistemindən xx.xx.2025-ci il tarixli elektron çıxarışdan (Tibbi-Sosial Ekspert Komissiyasında sonuncu müayinəyə dair məlumatın verilməsi barədə) görünür ki, xx.xx.2006-cı il təvəllüdlü Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlunun sağlamlıq vəziyyəti xx.xx.2023-cü il tarixdə müayinə edilmiş, sonuncuya “Uşaq autizmi, kanner sindromu, yüngül kəmağıllıq, qulluq və müalicə tələb edən ciddi davranış pozuntuları, nitq artikulyasiyasının spesifik pozuntusu (İQ 59), nitq artikulyasiyasının spesifik pozuntusu (İQ 59)” diaqnozu ilə müddətsiz ikinci dərəcə əlillik təyin edilmişdir.
8. Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi “Məhkəmə Psixiatrik Ekspertiza Mərkəzi” X5 tərəfindən verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli, 4724 nömrəli ambulator məhkəməpsixiatrik ekspertizasına dair ekspert rəyindən görünür ki, Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlunda Uşaq autizmi nəticəsində yaranan orta dərəcəli əqli gerilik davranış pozuntuları ilə (F71.1) aşkar olunur. Bunu anamnestik məlumatlar, həmçinin hazırkı müayinə zamanı aşkar olunan əlamətlər (doğuş travması ilə doğulması, qıcolma tutmalarının müşahidə edilməsi, psixofiziki inkişafının həmyaşıdlarından xeyli geri qalması, əqli geriliklə əlaqədar formal olaraq təhsil alması, Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Tibbi-Sosial Ekspert Komissiyasında “uşaq autizmi kanner sindromu, yüngül kəmağıllıq, qulluq və müalicə tələb edən ciddi davranış pozuntuları, nitq artikulyasiyasının spesifik pozuntusu (İQ 59), nitq artikulyasiyasının spesifik pozuntusu (İQ 59)” diaqnozu ilə ikinci dərəcəli əlil hesab olunması, zaman görə bələdliyinin pozulması, davranışının qeyriadekvatlığı, emosional dayanıqsızlığı, yaddaş və intellekt funksiyalarının zəif inkişaf etməsi, maraq dairəsinin məhdudluğu, öz vəziyyətinə qarşı tənqidinin olmaması və s.) sübut edir. Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlu öz psixi vəziyyətinə görə hərəkətlərinin mənasını dərk etmək və onları şüurlu idarə etmək iqtidarına malik deyil. Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlunun öz psixi vəziyyətinə görə fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsi üçün əsaslar vardır. Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlunun psixi vəziyyətinə görə onun məhkəmə iclasında iştirakı mümkün deyil.
İşin faktiki halları.
9. xx.xx.2006-cı il təvəllüdlü Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlu Ərizəçi oğludur. Belə ki, ərizəçi oğlu xx.xx.2006-cı il təvəllüdlü Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlunun fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsi ilə bağlı əvvəlcə ərazi üzrə yerli icra hakimiyyəti orqanına müraciət etmiş, lakin müraciəti müsbət nəticələnmədiyi üçün hazırkı ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmişdir.
10. Şəxsin tam fəaliyyət qabiliyyətli olmayan şəxs hesab edilib-edilməməsi məsələsinin həlli baxımından psixi vəziyyətinin müəyyən edilməsi üçün məhkəməpsixiatriya ekspertizası təyin edilmiş və müvafiq rəy məhkəməyə daxil olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi “Məhkəmə Psixiatrik Ekspertiza Mərkəzi” X5 tərəfindən verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli, 3485 nömrəli ekspert rəyindən görünür ki, Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlunda Uşaq autizmi nəticəsində yaranan orta dərəcəli əqli gerilik davranış pozuntuları ilə (F71.1) müəyyən edilir.
11. Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlu öz hərəkətlərinin mənasını anlamaq və öz hərəkətlərini idarə etmək iqtidarında deyildir. Buna görə də Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlu tam fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs kimi hesab edilməlidir. Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlunda müəyyən edilmiş Uşaq autizmi nəticəsində yaranan orta dərəcəli əqli gerilik davranış pozuntuları ilə (F71.1) ilə əlaqədar səhhəti mülki işə məhkəmə baxışında iştirakına yol vermir.
Tətbiq edilən hüquq.
12. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi.
Maddə 28. Fiziki şəxsin mülki hüquq fəaliyyət qabiliyyəti. 28.8. Ağıl zəifliyi və ya ruhi xəstəlik nəticəsində öz hərəkətlərinin mənasını başa düşməyən və ya öz hərəkətlərinə rəhbərlik edə bilməyən şəxslər də məhkəmə tərəfindən fəaliyyət qabiliyyəti olmayan sayıla bilər. Onlar üzərində qəyyumluq müəyyənləşdirilir. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan sayılmış fiziki şəxsin adından əqdləri onun qəyyumu bağlayır. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan sayılmış şəxsin bağladığı əqd sonradan qəyyumun razılığı ilə etibarlı hesab edilə bilər.
13. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi.
Maddə 14. İş üzrə məhkəmə baxışının prinsipləri. 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Maddə 77. Sübut etmə vəzifəsi. 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Maddə 88. Sübutların qiymətləndirilməsi. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Maddə 217. Qətnamənin qanuniliyi və əsaslılığı. 217.3. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. 217.4. Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Maddə 305. Məhkəmənin xüsusi icraat qaydasında baxdığı işlər. 305.1. Məhkəmə xüsusi icraat qaydasında aşağıdakı işlərə baxır: 305.1.3. şəxsin məhdud fəaliyyət qabiliyyətli və ya fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi haqqında. Maddə 317. Ərizənin verilməsi. 317.2. Məhkəmədə psixi qüsurlarına görə şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi haqqında iş, ailə üzvlərinin birgə yaşamasından asılı olmayaraq, yaxın qohumların (valideynlərin, uşaqların, qardaş-bacıların), müvafiq icra hakimiyyəti orqanının, psixiatriya (psixonevroloji) müəssisəsinin ərizəsi üzrə qaldırılır. 317.3. Şəxsin məhdud fəaliyyət qabiliyyətli və ya fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi barədə ərizə həmin şəxsin yaşayış yeri üzrə məhkəməyə, əgər şəxs psixiatriya (psixonevroloji) müəssisəsində yerləşdirilmişsə, həmin müəssisənin olduğu yerin məhkəməsinə verilir. Maddə 321. Məhkəmənin ərizə üzrə qətnaməsi. 321.1. Şəxsin məhdud fəaliyyət qabiliyyətli hesab edilməsinə dair məhkəmə qətnaməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən fəaliyyət qabiliyyəti məhdudlaşdırılan şəxs üzərində himayəçi təyin etmək üçün əsasdır. 321.2. Şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsinə dair məhkəmə qətnaməsi fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilən şəxs üzərində qəyyum təyin etmək üçün əsasdır.
Məhkəmənin mövqeyi.
14. Psixi vəziyyətinə görə hərəkətlərinin mənasını başa düşmək və öz hərəkətlərini idarə etmək iqtidarında olmayan Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlunun fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi haqqında iş onun anasının ərizəsi üzrə qaldırılmış və fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməli olan şəxsin yaşayış yeri üzrə məhkəməyə verilmişdir. Şəxsin psixi vəziyyətini müəyyən etmək üçün keçirilmiş psixiatrik ekspertiza nəticəsində fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilə bilməsi üşün əsaslar olduğuna dair müvafiq rəy verilmişdir. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, ərizənin təmin edilməsi üçün kifayət qədər qanuni əsas vardır.
Məhkəmənin gəldiyi nəticə.
15. Beləliklə, məhkəmə yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən hesab edir ki, ərizə təmin edilməli, xx.xx.2006-cı il təvəllüdlü Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlu fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməlidir.
16. Şərh оlunаnlаrа əsаsən və MPM-in 216-220, 335-338, 227, 357 və 360-ci mаddələrini rəhbər tutаrаq, məhkəmə
QƏT ETDİ:
Ərizə təmin edilsin. xx.xx.2006-cı il təvəllüdlü Mehdizadə Mətin Cavanşir oğlu fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər.