Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(010)-6266/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(010)-6266/2021 21.12.2021 BAKI ŞƏHƏRİ SURAXANI RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Suraxanı rayon məhkəməsinin hakimi Qafarova Rübabə Nurulla qızının sədrliyi, Rəhimov Bəhlul Qılman oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı "xxxx" MMC-nin nümayəndəsi X3 iştirakı ilə, İddiaçı MMC-nin Cavabdeh qarşı “lizinq müqaviləsinin ləğv edilməsi, dəymiş zərər və borcun ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddia tələbi İddiaçı MMC ilə bağlanmış 14.01.2021 -ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsinin ləğv edilməsi, Cavabdeh 14.01.2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsinə əsasən lizinq obyektindən müvəqqəti sahiblik və istifadə edilməsinə görə 20.08.2021-ci il tarixə 1025.98 manat gecikdirilmiş əsas, 617.96 manat gecikdirilmiş mükafat və həmin günə hesablanmış 619.21 manat dəbbə pulu, 2425 manat dəymiş zərər, ümumilikdə 4688.15 manat borc və ödənilmiş 67.29 manat dövlət rüsumu İddiaçı MMC-nin xeyrinə tutulması. İddia tələbinin dəlilləri İddiaçı MMC ilə X4 arasında bağlanmış 14.01.2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq müqaviləsi”nə əsasən X1 ilə 2020-ci il buraxılışlı, “Khazar LX” minik markalı, **-PU-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, NVABA1HHFMF800157 ban nömrəli, ağ rəngli avtomobil 13900 manat məbləğinə İddiaçı MMC-nin mülkiyyətinə alınmış və sifarişçinin müvəqqəti sahiblik və istifadəsinə verilmişdir. “Daxili lizinq müqaviləsi”nin ayrılmaz tərkib hissəsi olan lizinq ödənişləri cədvəlinə (Əlavə №3) əsasən X4 illik 19 % hesablanmaqla 36 aylıq müddətə hər ay sabit məbləğ olmaqla 395.89 manat, ümumilikdə isə 17352 manat məbləğində pulu İddiaçı MMC-nin hesabına ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Ödənilməli olan ümumilikdə 17352 manatın 13900 manatı əsas məbləğ təşkil edir. 19.02.2021 -ci il tarixdə X4, X6 və İddiaçı MMC arasında MAS-3158 saylı “Öhdəliklərin ötürürülməsi” müqaviləsi bağlanmış və 14 yanvar 2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsi üzrə X6 bütün öhdəlikləri öz üzərinə götürmüşdür. 22.02.2021-ci il tarixdə X6, Cavabdeh və ‘Azərmaş” MMC arasında MAS-3158 saylı “Öhdəliklərin ötürürülməsi” müqaviləsi bağlanmış və 14.01.2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsi üzrə Cavabdeh bütün öhdəlikləri öz üzərinə götürmüşdür. Cavabdeh müvəqqəti istifadəsinə verilmiş İddiaçı MMC-nin mülkiyyətində olan “Khazar LX” minik markalı, **-PU-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil 20.08.2021-ci il tarixdə şirkətin müvəqqəti duracağına yerləşdirilmişdir və servis mərkəzi tərəfindən tərtib olunmuş qüsur aktına əsasən avtomobilə 2425 manat məbləğində ziyan dəymişdir. Cavabdeh tərəfindən lizinq şirkətinə sonuncu ödəniş 29.04.2021-ci il tarixdə 345 manat məbləğində olmuşdur. Eyni zamanda Cavabdeh 14.01.2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsi üzrə lizinq obyektinə müvəqqəti sahiblik və istifadə edilməsinə görə 20 avqust 2021-ci il tarixə 1025.98 manat gecikdirilmiş əsas, 617.96 manat gecikdirilmiş mükafat və həmin günə hesablanmış 619.21 manat dəbbə pulu, ümumilikdə 2263.15 manat gecikmə borcu yaranmışdır. Tərəflərin izahatları Məhkəmə iclasında dindirilən iddiaçı "xxxx" MMC-nin nümayəndəsi X5 iddia tələbini müdafiə edərək izahatında iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, üzürlü səbəb göstərmədən məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Məhkəmə xatırladır ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinə görə, məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəmə gəlməmənin səbəblərini üzrsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Bu halda məhkəmə işə həmin cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İş materiallarına əlavə edilmiş: İddiaçı MMC ilə X4 arasında bağlanmış 14 yanvar 2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq müqaviləsi”nə əsasən X1 ilə 2020-ci il buraxılışlı, “Khazar LX” minik markalı, **-PU-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, NVABA1HHFMF800157 ban nömrəli, ağ rəngli avtomobil 13900 manat məbləğinə İddiaçı MMC-nin mülkiyyətinə alınmış və sifarişçinin müvəqqəti sahiblik və istifadəsinə verilmişdir. “Daxili lizinq müqaviləsi”nin ayrılmaz tərkib hissəsi olan lizinq ödənişləri cədvəlinə (Əlavə №3) əsasən X4 illik 19 % hesablanmaqla 36 aylıq müddətə hər ay sabit məbləğ olmaqla 395.89 manat, ümumilikdə isə 17352 manat məbləğində pulu İddiaçı MMC- nin hesabına ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. 19 fevral 2021 -ci il tarixdə X4, X6 və İddiaçı MMC arasında MAS-3158 saylı “Öhdəliklərin ötürürülməsi” müqaviləsi bağlanmış və 14 yanvar 2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsi üzrə X6 bütün öhdəlikləri öz üzərinə götürmüşdür. 22 fevral 2021-ci il tarixdə X6, Cavabdeh və ‘Azərmaş” MMC arasında MAS-3158 saylı “Öhdəliklərin ötürürülməsi” müqaviləsi bağlanmış və 14 yanvar 2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsi üzrə Cavabdeh bütün öhdəlikləri öz üzərinə götürmüşdür. 06.12.2021-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, borclu Cavabdeh 14.01.2021 ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsi üzrə 20.08.2021-ci il tarixə gecikdirilmiş borcu 1025,98 manat əsas, 617,96 manat mükafat borcu, 619,21 manat cərimə olmaqla cəmi 2263,15 manat məbləğində təşkil edir. Qüsur aktından müəyyən olunur ki, “Khazar LX” minik markalı, **-PU-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 1750,00 manat xidmət haqqı, 675,00 manat ehtiyat hissələrinin dəyəri olmaqla ümumilikdə 2425,00 manat məbləğində ziyan dəymişdir. Tətbiq edilə hüquq Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. 747.1-ci maddəsinə əsasən, lizinq müqaviləsinə görə lizinq verən müəyyən əşyanı müqavilə ilə şərtləşdirilmiş müəyyən haqla, müəyyən müddətə və digər şərtlərlə (lizinq alana əmlakı satın almaq hüququnun verilməsi də daxil olmaqla) lizinq alanın istifadəsinə verməyə borcludur. Lizinq alan müəyyənləşdirilmiş dövriliklə muzd ödəməyə borcludur. 748-1.7. Lizinq alan, lizinq müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, lizinq obyektinə texniki xidməti, onun orta və cari təmirini öz hesabına həyata keçirir. Lizinq obyekti olan əmlakın əsaslı təmiri, əgər lizinq müqaviləsi ilə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, lizinq verən tərəfindən aparılır. 748-1.12-ci maddəsinə əsasən, Lizinq alan lizinq obyektindən istifadə üçün haqqı müqavilə ilə nəzərdə tutulan ödəniş müddətləri üzrə ardıcıl olaraq iki dəfədən artıq ödəmirsə Lizinq verənin pul məbləğlərini və lizinq obyektini mübahisəsiz geri almaq və bununla da lizinq müqaviləsini vaxtından əvvəl ləğv etmək hüququ vardır. 748-2.1-ci maddəsinə əsasən, Lizinq alana müvəqqəti sahibliyə və ya istifadəyə verilmiş lizinq obyekti lizinq verənin mülkiyyətidir. 748-2.3-cü maddəsinə əsasən, Lizinq verən bu Məcəllənin 748-1.11-ci maddəsində və lizinq müqaviləsində nəzərdə tutulmuş hallarda lizinq obyektini lizinq alanın sahibliyindən və istifadəsindən geri almaq hüququna malikdir. Məhkəmənin mövqeyi İddiaçı MMC ilə X4 arasında bağlanmış 14 yanvar 2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq müqaviləsi”nə əsasən X1 ilə 2020-ci il buraxılışlı, “Khazar LX” minik markalı, **-PU-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, NVABA1HHFMF800157 ban nömrəli, ağ rəngli avtomobil 13900 manat məbləğinə İddiaçı MMC-nin mülkiyyətinə alınmış və sifarişçinin müvəqqəti sahiblik və istifadəsinə verilmişdir. “Daxili lizinq müqaviləsi”nin ayrılmaz tərkib hissəsi olan lizinq ödənişləri cədvəlinə (Əlavə №3) əsasən X4 illik 19 % hesablanmaqla 36 aylıq müddətə hər ay sabit məbləğ olmaqla 395.89 manat, ümumilikdə isə 17352 manat məbləğində pulu İddiaçı MMC- nin hesabına ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. 19 fevral 2021 -ci il tarixdə X4, X6 və İddiaçı MMC arasında MAS-3158 saylı “Öhdəliklərin ötürürülməsi” müqaviləsi bağlanmış və 14 yanvar 2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsi üzrə X6 bütün öhdəlikləri öz üzərinə götürmüşdür. 22 fevral 2021-ci il tarixdə X6, Cavabdeh və ‘Azərmaş” MMC arasında MAS-3158 saylı “Öhdəliklərin ötürürülməsi” müqaviləsi bağlanmış və 14 yanvar 2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsi üzrə Cavabdeh bütün öhdəlikləri öz üzərinə götürmüşdür. Hazırda cavabdeh iddiaçı təşkilatla bağladıqları müqavilə öhdəliklərini lazımi qaydada yerinə yetirmədiyinə görə, iddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı iddia tələbi irəli sürərək cavabdehin cəmiyyətə olan 1025,98 manat gecikdirilmiş əsas, 617,96 manat gecikdirilmiş mükafat və həmin günə hesablanmış 619.21 manat dəbbə pulunun tutulmasını tələb edir. Məhkəmə müəyyən edir ki, 20.08.2021-ci il tarixində “Khazar LX” minik markalı, **- PU-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin təhvil-təslimi aparılaraq həmin avtomobil iddiaçıya geri qaytarılmışdır. Təhvil-təslim aktından görünür ki, avtomobilin qabaq hissəsi, kapot, qabaq podpres, qabaq panel, buferin oblisovkası əzikdir. Məhkəmə iş materiallarında olan qüsur aktına əsasən müəyyən edir ki, “Khazar LX” minik markalı, **-PU-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 1750,00 manat xidmət haqqı, 675,00 manat ehtiyat hissələrinin dəyəri olmaqla ümumilikdə 2425,00 manat məbləğində ziyan dəymişdir. 14.01.2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı daxili lizinq müqaviləsinin 4.4.2-ci bəndinə əsasən lizinq alan lizinq obyektini saz vəziyyətdə saxlamalı, lizinq obyektinin təmiri ilə bağlı bütün xərcləri ödəməlidir. Həmin müqavilənin 5.1-ci bəndinə görə təhvil-təslim aktı imzalandığı andan müqavilənin bütün müddəti ərzində lizinq obyektinin zərərin bütün növlərindən qorunması, həmçinin onun təsadüfən məhv edilməsi və zədələnməsi riski lizinq alana keçir. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh lizinq müqaviləsi üzrə öz üzərinə düşən öhdəlikləri lazımi qaydada icra etmədiyindən iddiaçı hazırki iddia tələbini irəli sürməkdə haqlıdır. İddia tələbinin “müqavilənin ləğv edilməsi” hissəsinə münasibətdə məhkəmə müəyyən edir ki, 14.01.2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı daxili lizinq müqaviləsi 14.01.2024cü il tarixinədək bağlanılmış və tərəflər arasında müqavilənin ləğvinə dair razılaşma olmamışdır. Sözügedən müqavilə hazırda qüvvədə olduğundan həmin müqavilə ləğv edilməlidir. (MM 748-1.12) Məhkəmə həmçinin xatırladır ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. İddiaçı hazırki iddia tələbi üzrə 456.05 manat məbləğində cərimə ödənilməsi tələbi irəli sürsə də məhkəmə sözü gedən normanı rəhbər tutaraq cərimə borcunun 50 (əlli) manat miqdarında müəyyən edilməsini ağlabatan hesab edir. Beləliklə məhkəmə iş materiallarında olan sübutlara məcmu halda qiymət verərək belə bir nəticəyə gəlir ki, iddia qismən təmin edilməli, İddiaçı MMC ilə bağlanmış 14.01.2021 -ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsi ləğv edilməli, Cavabdeh 14.01.2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsi üzrə əsas borca görə 1025.98 manat, mükafat borcuna görə 617.96 manat və cərimə borcuna görə 50 manat, lizinq obyektinə dəymiş zərərə görə 2425 manat, ümumilikdə 4118,94 (dörd min bir yüz on səkkiz manat doxsan dörd qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq İddiaçı MMC-nin xeyrinə tutulmalıdır. İddia qalan hissədə təmin edilməməlidir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinın 14.2 və 77.1-ci maddələrini nəzərə almışdır ki, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə xərcləri “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu: 8.1.2 İddia qiyməti 500 manatadək olduqda 20 manat, 500 manatdan artıq olduqda 30 manat dövlət rüsumu ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi: 119.1 Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Qanunvericiliyin yuxarıda sözügedən normalarını rəhbər tutaraq məhkəmə hesab edir ki, dövlət rüsumuna görə 67,29 (altmış yeddi manat iyirmi doqquz qəpik) manat məbləğdə vəsait də cavabdehdən alınaraq iddiaçının xeyrinə ödənilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və AR MPM-in 216-220, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. İddiaçı MMC ilə bağlanmış 14.01.2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsi ləğv edilsin. Cavabdeh 14.01.2021-ci il tarixli MAS-3158 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsi üzrə əsas borca görə 1025.98 (bir min iyirmi beş manat, doxsan səkkiz qəpik) manat, mükafat borcuna görə 617.96 (altı yüz on yeddi manat doxsan altı qəpik) manat və cərimə borcuna görə 50 (əlli) manat, lizinq obyektinə dəymiş zərərə görə 2425 (iki min dörd yüz iyirmi beş) manat, ödənilmiş dövlət rüsumuna görə 67,29 (altmış yeddi manat iyirmi doqquz qəpik) manat olmaqla ümumilikdə 4186,23, (dörd min bir yüz səksən altı manat iyirmi üç qəpik) manat məbləğində vəsait alınaraq İddiaçı MMC-nin xeyrinə tutulsun. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən məhkəmə qətnaməsi rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən Rübabə Qafarova