Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(011)-1794/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(011)-1794/2022 01.11.2022 BAKI ŞƏHƏRİ XƏTAİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Rəhimli Lalə Elxan qızının sədrliyi, Nəsirova Samirə Şəmsəddin qızının katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi X1, Cavabdehin nümayəndəsi X3 iştirakı ilə İddiaçı Cavabdehnə qarşı “pozulmuş istehlakçı hüquqlarının müdafiəsi və borcun silinməsi” barəsində iddiasına dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq müəyyənetdi: İddiaçı Cavabdehnə qarşı – istifadəsində olan Abşeron rayonu Hökməli qəsəbəsində yerləşən fərdi yaşayış evinə əsassız olaraq “Azəriqaz“ İstehsalat Birliyi tərəfindən cərimə kimi yazılmış 2489,40 manat cərimə borcunun silinməsi barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Abşeron rayonu Hökməli qəsəbəsində yerləşən fərdi yaşayış evi İddiaçı məxsusdur. Həmin yaşayış evində tikinti getdiyi üçün yaşayış olmadığı halda, hasarın çöl tərəfindəki qaz xəttinə rezin boru ilə naməlum istiqamətdə iddiaçının xəbəri olmadan qeyri-qanuni birləşəmə edildiyi qaz nəzarətçisi tərəfindən müəyyən edilərək həmin yaşayış evinin işıq sayğacına uyğun hesab açaraq əsassız borc tətbiq edilmişdir. 2019-cu ilin mart ayından başlayaraq 2020-ci ilin aprel ayına qədər eyni üsul ilə istifadə edərək rezin borunun kimin həyətinə getdiyinin araşdırmadan cərimələri açdıqları hesaba tətbiq edərək, 2489,40 manat əsassız borc yaratmışlar. 2019-cu ilin aprel ayının 27-də həmin yaşayış evində işləyən usta iddiaçıya zəng edərək bildirmişdir ki, Cavabdeh İB-dən gəlib sayğac quraşdıracaqlar və buna görə 100 manat ödəniş etmək lazım olduğunu bildirmişdir. İddiaçı həmin ünvana gələnə kimi zavod nömrəsi 40011659 nömrəli sayğac quraşdırılmışdır. Bir neçə gün sonra Cavabdeh İB-dən əməkdaşlar gəlib iddiaçıya quraşdırma aktı və müqavilə təqdim etmişlər. İddiaçı isə öz növbəsində 100 manat miqdarında sayğaca görə ödəniş etmişdir. 2019-cu ilin iyun ayında həmin yaşayış evinə 2 gözlü qaz piltəsi və “Pitiminutka” adlanan qaz cihazı quraşdıraraq yaşamağa başlamışdır. 2019-cu ilin yanvar ayında iddiaçı ödəniş edən zaman 2489,40 manat debitor borc olduğunun şahidi olmuşdur. Bununla bağlı iddiaçı Abşeron rayon Qaz Satışı idarəsinə müraciət etmişdir. İdarədən iddiaçıya qaz nəzarətçisinin kobud səhv etməsi və iddiaçının məhkəməyə müraciət etməsi bildirilmişdir. İddiaçı qaz xəttinə müdaxilə etməmişdir. İddiaçı hesab edir ki, Abşeron rayon X5 işçiləri tərəfindən tərtib edilən cərimə borcları əsassızdır. İddiaçının nümayəndəsi X2 məhkəmə iclasında iddianı müdafiə edərək, məhkəmədən iddianın təmin edilməsini xahiş etdi. Cavabdeh İB-nin nümayəndəsi X6 məhkəmə iclasında iddiaya etiraz edərək, iddianın rədd edilməsini xahiş etdi. Beləliklə, məhkəmə iclasında işin həqiqi halları ilə müəyyən edilmişdir ki, iddiaçının yaşadığı ünvanda qaz sayğacı dəyişdirilərək, dövlət yoxlanmasından keçirilməsi üçün göndərilmişdir. Lakin dövlət yoxlamasından keçirildikdən sonra, itirilmiş qazın bərpası üçün hesabat aparılmış və hesablanmış 2489,40 manat məbləğində borc iddiaçıdan tələb edilmişdir. Belə ki, işin materialları ilə müəyyən edilir ki, İddiaçı ilə Cavabdeh İB arasında xx.xx.2020-ci il tarixdə qazın alqı-satqısı barədə müqavilə bağlansa da, lakin müqavilə bağlanmadan əvvəl xx.xx.2020-ci il tarixdə göstərilən ünvanda iddiaçıya qeydiyyatsız qazdan istifadə ilə bağlı cərimə yazılmışdır. xx.xx.2022ci il tarixli Cavabdeh İB tərəfindən tərtib edilmiş istehlakçının qaz təsərrüfatının inventar aktında isə qeyd edilmişdir ki, ünvana baxış keçirildikdən sonra sayğacdan kənar qoşulma aşkar edilməmişdir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 80 saylı xx.xx.2011-ci il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qazdan istifadə Qaydaları”nın 4.2-ci bəndinə əsasən, məişət qaz qurğularının istifadəsi üçün qaz sayğacı qaz paylayıcısının vəsaiti hesabına, sənaye qaz qurğularının istifadəsi üçün isə qaz sayğacı istehlakçının vəsaiti hesabına təchiz edilir, quraşdırılır və dəyişdirilir. Həmin Qaydaların 4.6-cı bəndinə əsasən, qaz sayğaclarının üzərində SMPDK-nın və qaz paylayıcısının sayğacın işlək vəziyyətdə olduğunu təsdiq edən plombu olmalıdır. Qeyd edilən Qaydaların 4.7-ci bəndinə əsasən, sayğacların üzərində olan plomblar kənar müdaxilələrdən qorunmaq üçün müvafiq örtüklə örtülməli (fiziki şəxs olan istehlakçıların sayğacları qaz paylayıcısı tərəfindən) və sayğac göstəricisinə sərbəst şəkildə baxılmasına imkan olmalıdır. Göstərilən Qaydaların 4.8-ci bəndinə əsasən, fiziki şəxs olan istehlakçıların qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi qaz paylayıcısı, hüquqi şəxslərin qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi isə özləri daşıyırlar. Yenə həmin Qaydaların 4.9-cu bəndinə əsasən, istehlakçının təqsiri olmadan zədələnmiş qaz sayğacının təmir olunması, texniki baxışdan keçirilməsi, dəyişdirilməsi (yenisi ilə əvəz edilməsi) və quraşdırılması bu Qaydaların 4.2-ci bəndinə uyğun olaraq, zədələnmə istehlakçının təqsiri üzündən baş verdikdə isə istehlakçının vəsaiti hesabına qaz paylayıcısı tərəfindən həyata keçirilir. Qaz paylayıcısı tərəfindən qaz sayğacının dəyişdirilməsi, təmir olunması və ya texniki baxışdan keçirilməsi istehlakçıdan tələb edildikdə, bu halda qaz paylayıcısı tərəfindən həmin tələbin hüquqi əsası göstərilməlidir. Qaz sayğaclarının növbəti texniki baxışının keçirilməsi onların texniki pasportlarında göstərilmiş müddətdə həyata keçirilir. Qaz sayğaclarının növbəti texniki baxışdan keçirilməsinə görə istehlakçılardan vəsait tələb etmək qadağandır. İstehlakçının arzusu ilə qaz sayğacının texniki baxışdan keçirilməsinə görə istehlakçı vəsait ödəməlidir. Sayğacın göstəricilərinə əsasən iddiaçı tərəfindən qazın istehlakına görə hər ay az məbləğdə qaz sərf edildiyi, o cümlədən, qaz sayğacı düzgün işləmədiyi halda, ödəniləcək məbləğin 2489,40 manat məbləğində hesablanmasını məhkəmə ağlabatan hesab etmir. Bundan başqa, məhkəmə araşdırması zamanı ünvanda sayğacdan kənar istifadə olunma faktı öz təsdiqini tapmamışdır. Belə ki, “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 13-cü maddəsinin 8-ci hissəsinə və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 87 saylı xx.xx.1999-cu il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qaz paylayıcıları tərəfindən qaz təchizatının ümumi şərtlərini təyin edən” Qaydaların 5.1-ci bəndinə əsasən, qaz paylayıcısı istehlakçıya verdiyi qazın dəyərini yalnız sayğacın göstəricilərinə əsasən tam hesablamalıdır və hər ay istehlakçıya məlumat (hesab) təqdim etməlidir (göndərməlidir). İstehlakçı tərəfindən qazın hesabı tam ödənildikdən sonra, qaz paylayıcısı tərəfindən yol verilmiş səhvə görə düzgün hesablanmamış qazın dəyərini qaz paylayıcısı istehlakçı tərəfindən ödənilməsini tələb edə bilməz. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh tərəfindən iddiaçının borcu düzgün hesablanmadığından, cavabdeh yol verilmiş səhvə görə düzgün hesablanmamış qazın dəyərinin iddiaçı tərəfindən ödənilməsini tələb edə bilməz. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 448.2-ci maddəsinə əsasən, borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu üçün məsuliyyət daşıyır. Göstərilən qanunvericiliyinin müddəalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının evində quraşdırılmış qaz sayğacının göstəricilərinə əsasən qazın dəyəri düzgün hesablanmadığından, qazın hesabı tam ödənildikdən sonra, cavabdeh tərəfindən yol verilmiş səhvə görə iddiaçı məsuliyyət daşımadığından, iddiaçı qeyd edilən ünvanda istehlak olunmuş təbii qaza görə cavabdeh qarşısında məsuliyyət daşımır. Odur ki, cavabdehin iddiaçıdan təbii qazın pulunun ödənilməsini tələb etməsi qanunsuz və əsassızdır. Buna görə də iddia təmin edilərək, əsassız olaraq qaz sərfinə görə iddiaçıya hesablanmış 2489,40 manat məbləğində borc silinməlidir. Məhkəmə həmçinin hesab edir ki, məhkəmə xərcinə daxil olan dövlət rüsumu da cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.2-ci maddəsinə əsasən, iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır. Göstərilən qanunvericilik aktı normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi istehlakçıların hüquqlarının pozulması ilə bağlı olduğundan, iddiaçı isə müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən qanunla azad edildiyindən, 44,90 manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia əsaslıdır. Buna görə də iddia təmin edilməlidir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə q ə t e t d i: İddia təmin edilsin. Abşeron rayonu, Hökməli qəsəbəsi (Abonent kodu: **********04654) ünvanı üzrə hesablanmış 2489,40 (iki min dörd yüz səksən doqquz manat qırx qəpik) manat məbləğində borc silinsin. 44,90 (qırx dörd manat doxsan qəpik) manat məbləğində dövlət rüsumu Cavabdehndən alınaraq dövlət büdcəsinə ödənilsin. Qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən 01 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Lalə Rəhimli