Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(011)-5164/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(011)-5164/2021 13.07.2021 BAKI ŞƏHƏRİ XƏTAİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Abbasova Əminə Rauf qızının sədrliyi Səfərzadə Kənan Muxtar oğlunun katibliyi İddiaçı "xxxx" MMC-nin nümayəndəsi X1, Cavabdeh iştirakı ilə İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı pul tələbi barədə iddiasına dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi : İddiaçı "xxxx" MMC Cavabdeh qarşı 27.08.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 1567 manat ödənilməmiş hissə, 470 manat dəbbə pulu, 18.11.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 69 manat ödənilməmiş hissə, 21 manat dəbbə pulu, 18.11.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 1824 manat ödənilməmiş hissə, 498 manat dəbbə pulu, 21.08.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 1875,6 manat ödənilməmiş hissə, 249,4 manat dəbbə pulu, ümumilikdə 6574 manat borc və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh alınaraq "xxxx" MMC-yə ödənilməsi barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Tələb onunla əsaslandırılmışdır ki, cavabdeh "xxxx" MMC ilə 27.08.2019-cu il, 18.11.2019-cu il, 18.11.2019-ci il və 21.08.2020-ci il tarixli müqavilələrə əsasən mallar almış və nəticədə 6574 manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə 27.08.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən Huawei P30 markalı telefon üçün 1567 manat ödənilməmiş hissə, 470 manat dəbbə pulu, 20.10.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən Huawei qulaqlıq üçün 69 manat ödənilməmiş hissə, 21 manat dəbbə pulu, 18.11.2019-ci il tarixli müqaviləyə əsasən İphone 11pro markalı telefon üçün 2322 manat ödənilməmiş hissə, 1824 manat dəbbə pulu, 21.08.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən İphone 11 markalı telefon üçün 1875,6 manat ödənilməmiş hissə, 249,4 manat dəbbə pulu borcu yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 3665 manat təşkil edir. İddiaçı "xxxx" MMC-nin nümayəndəsi məhkəmə iclasında iddia tələbini müdafiə edərək iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasında iddianı qismən qəbul etdiyini bildirərək iddianın qismən təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə tərəflərin izahatını dinləyib, işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən əsaslıdır. Buna görə də iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarından müəyyən olunmuşdur ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 27.08.2019-cu il tarixli, 00871914 saylı müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC “Huawei P30” modelli telefon satmış və cavabdeh həmin əşyaya görə ödəniş cədvəli üzrə 20 ay müddətində hər ay 112 manat məbləğində olmaqla, ilkin 99 manat ödəniş etməklə cəmi 2339 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Həmin müqaviləyə əsasən məhsul qüsursuz olaraq cavabdehə təhvil verilmişdir. "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 20.10.2019-cu il tarixli, 00994706 saylı müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC “Huawei freebuds lite” modelli qulaqlıq satmış və cavabdeh həmin əşyaya görə ödəniş cədvəli üzrə 12 ay müddətində hər ay 24 manat məbləğində olmaqla, ilkin 0 manat ödəniş etməklə cəmi 288 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Həmin müqaviləyə əsasən məhsul qüsursuz olaraq cavabdehə təhvil verilmişdir. "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 18.11.2019-cu il tarixli, 01059814 saylı müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC İphone 11pro markalı telefon satmış və cavabdeh həmin əşyaya görə ödəniş cədvəli üzrə 18 ay müddətində hər ay 166 manat məbləğində olmaqla, ilkin 1000 manat ödəniş etməklə cəmi 3988 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Həmin müqaviləyə əsasən məhsul qüsursuz olaraq cavabdehə təhvil verilmişdir. "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 21.08.2020-ci il tarixli, 21098341 saylı müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC İphone 11 markalı telefon satmış və cavabdeh həmin əşyaya görə ödəniş cədvəli üzrə 18 ay müddətində hər ay 104,2 manat məbləğində olmaqla, ilkin 510 manat ödəniş etməklə cəmi 2385,6 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Həmin müqaviləyə əsasən məhsul qüsursuz olaraq cavabdehə təhvil verilmişdir. İşin materiallarında olan 20.05.2020-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, cavabdehin 27.08.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 1567 manat ödənilməmiş hissə, 470 manat dəbbə pulu, 18.11.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 69 manat ödənilməmiş hissə, 21 manat dəbbə pulu, 18.11.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 1824 manat ödənilməmiş hissə, 498 manat dəbbə pulu, 21.08.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 1875,6 manat ödənilməmiş hissə, 249,4 manat dəbbə pulu, ümumilikdə 6574 manat məbləğində borcu vardır. İşin materiallarından müəyyən olunur ki, iddiaçı cavabdehə borcunu ödəməsinə, borcun ödənilmədiyi təqdirdə məhkəməyə müraciət edərək iddia qaldırılacağına dair məktub göndərmişdir. İddia ərizəsinə əlavə edilmiş ödəniş qəbzindən görünür ki, iddiaçı tərəfindən məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün 30 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Sadalanan xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh tərəflər arasında bağlanmış müqavilə əsasında iddiaçıdan nisyə mal(lar) almaq hüququna malik olduğu kimi, eyni zamanda həmin mal(lar)ın qiymətini ödəməli olmasına dair vəzifələrin daşıyıcısı olmuşdur. Cavabdeh isə göstərilən müqavilə əsasında nisyə mal almasına dair hüququndan istifadə etmiş, lakin həmin mal(lar)ın dəyərini ödəməli olmasına dair vəzifəsini yerinə yetirməmişdir. Buna görə də iddiaçı göstərilən müqavilənin şərtlərinin icrasını tələb etməkdə haqlıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 567-ci maddəsinə əsasən alqısatqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Qeyd edilən Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Göstərilən qanunvericilik aktı normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı ödənilməmiş məbləğlərin qaytarılmasını tələb etməkdə haqlıdır. Buna görə də iddianın həmin hissəsi əsaslıdır. Odur ki, iddianın qeyd edilən hissəsi təmin edilməlidir. Məhkəmə iddiaya tərəflər arasında bağlanılmış nisyə alqı-satqı müqavilələri üzrə hesablanmış cərimələrin cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməsi hissəsində qiymət verərək, belə qənaətə gəlir ki, iddia qeyd edilən hissədə qismən əsaslıdır Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 462-ci maddəsinə əsasən, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. Müqavilənin tərəfləri dəbbə pulunun miqdarını sərbəst müəyyənləşdirə bilərlər və bu, mümkün zərərdən çox ola bilər. Həmin Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə işin faktiki halları və əsas borcun məbləği nəzərə alaraq hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən tələb edilən cərimə məbləği əsas borc məbləğinə mütənasib olmadığıdan 27.08.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə dəbbə pulunun 470 manat məbləğində deyil, 100 manat, 18.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə dəbbə pulunun 498 manat deyil, 100 manat, 21.08.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə dəbbə pulunun məbləği 249,4 manat deyil 100 manat məbləğində müəyyən edilməsini məqsədəmüvafiq sayır. Məhkəmə həmçinin iddianın 30 manat məbləğində dövlət rüsumunun cavabdehdən alınmasına dair hissəsini də araşdıraraq hesab edir ki, iddianın bu hissəsi əsaslıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 443.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Digər tərəfdən, Azərbaycan Respublikası Mülki Proessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Göstərilən qanunvericilik aktı normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, məhkəmə xərcləri iddianın təmin edilmiş hissələrinə müvafiq olaraq tərəflərə aid edilməli olduğundan, məhkəmə xərcinə daxil olan dövlət rüsumu cavabdehə aid edilməli və buna görə də iddiaçı tərəfindən ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. Məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia qismən əsaslıdır. Buna görə də iddia qismən təmin edilməlidir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanılmış 27.08.2019-cu il tarixli 00871914 nömrəli müqavilə üzrə əsas borca görə 1567 (bir min beş yüz altmış yeddi) manat, cərimə borcuna görə 100 (yüz) manat, 20.10.2019- cu il tarixli 00994706 nömrəli müqavilə üzrə əsas borca görə 69 (altmış doqquz) manat, cərimə borcuna görə 21 (iyirmi bir manat), 18.11.2019-cu il tarixli 01059814 nömrəli müqavilə üzrə əsas borca görə 1824 (bir min səkkiz yüz iyirmi dörd) manat, cərimə borcuna görə 100 (yüz manat), 21.08.2020-ci il tarixli 21098341 nömrəli müqavilə üzrə əsas borca görə 1875,6 (bir min səkkiz yüz yetmiş beş manat, altmış qəpik) manat, cərimə borcuna görə 100 (yüz) manat, ümumilikdə 5656,6 (beş min altı yüz alli altı manat altmış qəpik) manat, ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 30 (otuz) manat məbləğində pul vəsaiti Cavabdeh tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən: Əminə Abbasova