Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(011)-8272/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(011)-8272/2021 22.12.2021 BAKI ŞƏHƏRİ XƏTAİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Abbasova Əminə Rauf qızının sədrliyi Nəsirova Samirə Şəmsəddin qızının katibliyi İddiaçı "xxxx" MMC-nin nümayəndəsi X2 iştirakı ilə, İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı pul tələbi barədə iddiasına dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi : İddiaçı "xxxx" MMC Cavabdeh qarşı 28.12.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 128 manat ödənilməmiş hissə, 39 manat dəbbə pulu, 29.11.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 60,8 manat ödənilməmiş hissə, 18,2 manat dəbbə pulu, 30.12.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 27 manat ödənilməmiş hissə, 7 manat dəbbə pulu, 11.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 2320,0 manat ödənilməmiş hissə, 693,00 manat dəbbə pulu, 13.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 2246,00 ödənilməmiş hissə, 672,00 dəbbə pulu, ümumilikdə 6211,00 manat borc və 82,11 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun cavabdeh X1 alınaraq "xxxx" MMC-yə ödənilməsi barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Tələb onunla əsaslandırılmışdır ki, cavabdeh "xxxx" MMC ilə 28.12.2019-cu il, 29.12.2019-cu il, 30.12.2019-ci il, 13.02.2020-ci il və 11.02.2020-ci il tarixli müqavilələrə əsasən mallar almış və nəticədə 6211 manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilələrin şərtlərini pozmuş və nəticədə 28.12.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə alqı-satqı qiyməti 314,4 manat olan “Xiomi Redmi” markalı qulaqlı, “Philips” markalı fen ütü üçün 128 manat ödənilməmiş hissə, 39 manat dəbbə pulu, 29.12.2019-cu il tarixli müqaviləyə üzrə alqısatqı qiyməti 148,8 manat olan 2 ədəd “Xiomi Redmi” markalı qulaqlıq üçün 60,8 manat ödənilməmiş hissə, 18,2 manat dəbbə pulu, 30.12.2019-ci il tarixli müqaviləyə üzrə alqısatqı qiyməti 74,40 manat olan “Xiomi Redmi” markalı qulaqlıq üçün 27 manat ödənilməmiş hissə, 7 manat dəbbə pulu, 11.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə üzrə alqı-satqı qiyməti 3241 manat olan “İphone 11 Pro Max” markalı telefon üçün 2320,0 manat ödənilməmiş hissə, 693,0 manat dəbbə pulu, 13.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə üzrə alqısatqı qiyməti 3501,6 manat olan “İphone 11 Pro Max” markalı telefon, “Xiomi Mİ band 4” üçün 2246,0 manat ödənilməmiş hissə, 672,0 manat dəbbə pulu borcu yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 3665 manat təşkil edir. İddiaçı "xxxx" MMC-nin nümayəndəsi məhkəmə iclasında iddia tələbini müdafiə edərək iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barəsində lazımı qaydada xəbərdar edilməklə məhkəmə iclasına çağırılmış, lakin məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbləri barəsində məhkəməyə məlumat verməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən, Məhkəmə işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə tərəflərin izahatını dinləyib, işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən əsaslıdır. Buna görə də iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarından müəyyən olunmuşdur ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 13.02.2020-ci il tarixli, 20099150 saylı müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC “İphone 11 Pro Max” markalı telefon, “Xiomi Mİ band 4” satmış və cavabdeh həmin əşyaya görə 353 ilkin ödəniş etməklə, ödəniş cədvəli üzrə 14 ay müddətində hər ay 224,9 manat məbləğində olmaqla, cəmi 3501,6 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Həmin müqaviləyə əsasən məhsul qüsursuz olaraq cavabdehə təhvil verilmişdir. "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 11.02.2020-ci il tarixli, 20093462 saylı müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC “İphone 11 Pro Max” markalı telefon satmış və cavabdeh həmin əşyaya görə ödəniş cədvəli üzrə 14 ay müddətində hər ay 231,5 manat məbləğində olmaqla, cəmi 3241,0 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Həmin müqaviləyə əsasən məhsul qüsursuz olaraq cavabdehə təhvil verilmişdir. "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 30.12.2019-cu il tarixli, 01178037 saylı müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC “Xiomi Redmi” markalı qulaqlıq satmış və cavabdeh həmin əşyaya görə ödəniş cədvəli üzrə 12 ay müddətində hər ay 6,2 manat məbləğində olmaqla, cəmi 74,4 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Həmin müqaviləyə əsasən məhsul qüsursuz olaraq cavabdehə təhvil verilmişdir. "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 29.12.2019-cu il tarixli, 01173478 saylı müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC 2 ədəd “Xiomi Redmi” markalı qulaqlıq satmış və cavabdeh həmin əşyaya görə ödəniş cədvəli üzrə 12 ay müddətində hər ay 12,4 manat məbləğində olmaqla, cəmi 148,8 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Həmin müqaviləyə əsasən məhsul qüsursuz olaraq cavabdehə təhvil verilmişdir. "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 28.12.2019-cu il tarixli, 01166415 saylı müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC “Xiomi Redmi” markalı qulaqlı, “Philips” markalı fen ütü satmış və cavabdeh həmin əşyaya görə ödəniş cədvəli üzrə 12 ay müddətində hər ay 26,2 manat məbləğində olmaqla, cəmi 314,4 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Həmin müqaviləyə əsasən məhsul qüsursuz olaraq cavabdehə təhvil verilmişdir. İşin materiallarında olan 07.10.2021-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, cavabdehin 28.12.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 128 manat ödənilməmiş hissə, 39 manat dəbbə pulu, 29.11.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 60,8 manat ödənilməmiş hissə, 18,2 manat dəbbə pulu, 30.12.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 27 manat ödənilməmiş hissə, 7 manat dəbbə pulu, 11.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 2320,0 manat ödənilməmiş hissə, 693,0 manat dəbbə pulu, 13.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 2246,0 manat ödənilməmiş hissə, 672,0 manat dəbbə pulu ümumilikdə 6211,0 manat məbləğində borcu vardır. İşin materiallarından müəyyən olunur ki, iddiaçı cavabdehə borcunu ödəməsinə, borcun ödənilmədiyi təqdirdə məhkəməyə müraciət edərək iddia qaldırılacağına dair məktub göndərmişdir. İddia ərizəsinə əlavə edilmiş ödəniş qəbzindən görünür ki, iddiaçı tərəfindən məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün 82,11 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Sadalanan xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh tərəflər arasında bağlanmış müqavilə əsasında iddiaçıdan nisyə mal(lar) almaq hüququna malik olduğu kimi, eyni zamanda həmin mal(lar)ın qiymətini ödəməli olmasına dair vəzifələrin daşıyıcısı olmuşdur. Cavabdeh isə göstərilən müqavilə əsasında nisyə mal almasına dair hüququndan istifadə etmiş, lakin həmin mal(lar)ın dəyərini ödəməli olmasına dair vəzifəsini yerinə yetirməmişdir. Buna görə də iddiaçı göstərilən müqavilənin şərtlərinin icrasını tələb etməkdə haqlıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 567-ci maddəsinə əsasən alqısatqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Qeyd edilən Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Göstərilən qanunvericilik aktı normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı ödənilməmiş məbləğlərin qaytarılmasını tələb etməkdə haqlıdır. Buna görə də iddianın həmin hissəsi əsaslıdır. Odur ki, iddianın qeyd edilən hissəsi təmin edilməlidir. Məhkəmə iddiaya tərəflər arasında bağlanılmış nisyə alqı-satqı müqavilələri üzrə hesablanmış cərimələrin cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməsi hissəsində qiymət verərək, belə qənaətə gəlir ki, iddia qeyd edilən hissədə qismən əsaslıdır Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 462-ci maddəsinə əsasən, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. Müqavilənin tərəfləri dəbbə pulunun miqdarını sərbəst müəyyənləşdirə bilərlər və bu, mümkün zərərdən çox ola bilər. Həmin Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə işin faktiki halları və əsas borcun məbləği nəzərə alaraq hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən tələb edilən cərimə məbləği əsas borc məbləğinə mütənasib olmadığıdan 11.02.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə dəbbə pulunun 693 manat məbləğində deyil, 100 manat, 13.02.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə dəbbə pulunun 672 manat deyil, 100 manat məbləğində müəyyən edilməsini məqsədəmüvafiq sayır. Məhkəmə həmçinin iddianın 82,11 manat məbləğində dövlət rüsumunun cavabdehdən alınmasına dair hissəsini də araşdıraraq hesab edir ki, iddianın bu hissəsi əsaslıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 443.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Digər tərəfdən, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Göstərilən qanunvericilik aktı normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, məhkəmə xərcləri iddianın təmin edilmiş hissələrinə müvafiq olaraq tərəflərə aid edilməli olduğundan, məhkəmə xərcinə daxil olan dövlət rüsumu cavabdehə aid edilməli və buna görə də iddiaçı tərəfindən ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. Məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia qismən əsaslıdır. Buna görə də iddia qismən təmin edilməlidir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Tərəflər arasında bağlanmış 28.12.2019-cu il tarixli 01166415 nömrəli müqavilə üzrə əsas borca görə 128 (yüz iyirmi səkkiz) manat, cərimə borcuna görə 39 (otuz doqquz) manat olmaqla, cəmi 167 (yüz altmış yeddi) manat məbləğində pul vəsaiti Cavabdeh tutularaq "xxxx" MMC-yə ödənilsin. Tərəflər arasında bağlanmış 29.12.2019-cu il tarixli 01173478 nömrəli müqavilə üzrə əsas borca görə 60,8 (altmış manat səksən qəpik) manat, cərimə borcuna görə 18,2 (on səkkiz manat iyirmi qəpik) manat olmaqla, cəmi 79 (yetmiş doqquz) manat məbləğində pul vəsaiti Cavabdeh tutularaq "xxxx" MMC-yə ödənilsin. Tərəflər arasında bağlanmış 30.12.2019-cu il tarixli 01178037 nömrəli müqavilə üzrə əsas borca görə 27 (iyirmi yeddi) manat, cərimə borcuna görə 7 (yeddi) manat olmaqla, cəmi 34 (otuz dörd) manat məbləğində pul vəsaiti Cavabdeh tutularaq "xxxx" MMC-yə ödənilsin. Tərəflər arasında bağlanmış 11.02.2020-ci il tarixli 20093462 nömrəli müqavilə üzrə əsas borca görə 2320 (iki min üç yüz iyirmi) manat, cərimə borcuna görə 100 (yüz) manat olmaqla, cəmi 2420 (iki min dörd yüz iyirmi) manat məbləğində pul vəsaiti Cavabdeh tutularaq "xxxx" MMC-yə ödənilsin. Tərəflər arasında bağlanmış 13.02.2020-ci il tarixli 20099150 nömrəli müqavilə üzrə əsas borca görə 2246 (iki min qırx altı) manat, cərimə borcuna görə 100 (yüz) manat olmaqla, cəmi 2346 (iki min üç yüz qırx altı) manat məbləğində pul vəsaiti Cavabdeh tutularaq "xxxx" MMC-yə ödənilsin. Ödənilmiş dövlət rüsumuna görə 82,11 (səksən iki manat on bir qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti Cavabdeh tutularaq "xxxx" MMC-yə ödənilsin. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən: Əminə Abbasova