Abşeron Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(012)-6133/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xırdalan şəhəri İş № 2(012)-6133/2021 09.12.2021 ABŞERON RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əhmədov Habil Yunis oğlunun sədrliyi, Məsləhətçi (məhkəmə iclas katibi) Kiçibəyov Fərid Faiq oğlunun katibliyi, İddiaçı X3 nümayəndəsi və vəkili Vəkil iştirakı ilə, İddiaçı X3 Cavabdeh qarşı dəymiş maddi zərərin əvəzinin ödənilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı X4 Cavabdeh qarşı dəymiş maddi zərərin əvəzinin ödənilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi ilə Abşeron Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, Cavabdeh tərəfindən İddiaçı İB-yə vurulmuş 4240,60 manat zərərin, iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun və hüquqi xidmət göstərilməsi üçün hüquq şirkətinə ödənilmiş 300 manat xidmət haqqının, ümumilikdə isə 4570,60 manat pulun cavabdehdən məcburi qaydada tutularaq İddiaçı İB-nin Azərbaycan Beynəlxalq Bankı Azəriqaz şöbəsi üzrə (Kod 805153, VÖEN **********, M/H AZ03NABZ********************, SWİFT İBAZAZ2X, Azəriqaz İB, VÖEN**********, İBAN: AZ50İBAZ********************) bank hesabına ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iddiaçı X3 nümayəndəsi və vəkili Vəkil iddia ərizəsini müdafiə edərək izahatında göstərmişdir ki, İddiaçı ilə abonent Cavabdeh arasında 13.02.2017-ci il tarixdə 14/7385 nömrəli «Qaz paylayıcısı ilə məişət qaz qurğusu istifadəçisi arasında qazın alqı-satqısı barədə müqavilə» imzalanmış və tərəflər arasında imzalanmış həmin müqavilə əsasında İddiaçı İB abonent Cavabdeh məxsus fərdi yaşayış evini təbii qazla təchiz etmişdir. Qeyd olunan ünvana İddiaçı İB-nin Bakı Regional Qazın Satışı Departamenti tərəfindən **********29610 nömrəli abonent kodu verilmişdir. Sözügedən ünvanda fərdi yaşayış evini təbii qazla təchiz edən qaz xəttinin üzərində 15.04.2020-ci il tarixdə Elster markalı, G-4 Diafraqma tipli, 12532920 zavod nömrəli qaz sayğacı quraşdırılmışdır. Cavabdeh yuxarıda bəhs edilən müqavilənin 2.3.2-ci yarımbəndinin (Müqavilənin və “X7”nın tələblərinə əməl etmək) və “X7”nın 6.5-ci bəndinin qazpaylayıcı şəbəkəyə qanunsuz qoşulma) tələblərini pozaraq, istifadəsinə verilmiş qaz sayğacından kənar qanunsuz olaraq qaz xəttinə qoşulmaqla təbii qazı talamışdır. İddiaçı İB-nin əməkdaşları tərəfindən Birliyin balans və istismarında olan küçə qaz xətlərinə, habelə cavabdehin fərdi yaşayış evinə çəkilmiş təbii qaz xətti üzərində quraşdırılmış qaz sayğacına müxtəlif tarixlərdə baxış keçirilərkən cavabdeh tərəfindən qaz xəttinə özbaşına qoşulmaqla onun təbii qazdan qanunsuz olaraq istifadə etməsi, yəni, qeyri-qanuni şəkildə təbii qazı talaması faktları aşkar olunmuş, aşkar olunmuş faktlar yerindəcə aktlaşdırılmaqla rəsmiləşdirilmişdir. Cavabdehin təqsirli hərəkətləri nəticəsindən irəli gələn hallar və faktlar Birliyin əməkdaşları tərəfindən foto çəkilişlərlə lentə alınmış və qeyd olunan həmin faktlarla bağlı Birliyin əməkdaşları tərəfindən “Təbii X7nın pozulması haqqında” müvafiq aktlar tərtib edilmişdir. Cavabdehin sayğacdan kənar X8 etməsi ilə bağlı təqsirli hərəkətləri nəticəsində Birliyin səlahiyyətli əməkdaşları tərəfindən tərtib olunmuş aşağıdakı aktlar əsasında, 26.02.2016-cı il tarixli 080803 saylı akt əsasında 270 manat, 23.11.2017-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 184 manat, 30.01.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 658,80 manat, 16.02.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 194,40 manat, 30.03.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 234 manat, 11.05.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 250,60 manat, 26.07.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 230,40 manat, 28.08.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 115,20 manat, 25.09.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 115,20 manat, 31.10.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 57,60 manat, 30.11.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 57,60 manat, 28.12.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 64,80 manat, 31.01.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 109,80 manat, 28.02.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 100,80 manat, 29.03.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 133,20 manat, 30.04.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 133,20 manat, 30.05.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 14,40 manat, 30.08.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 97,20 manat, 30.09.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 32,40 manat, 29.11.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 142,20 manat, 30.12.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 194,40 manat, 30.01.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 187,20 manat, 28.02.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 187,20 manat, 30.03.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 187,20 manat, 14.04.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 87,40 manat olmaqla, İddiaçı İB-yə 3585,20 manat maddi zərərin dəymiş olduğu müəyyən olunmuşdur. Beləliklə, cavabdehin yuxarıda qeyd olunan hərəkətləri nəticəsində bu günki gün üçün İddiaçı İB-yə, X8yə görə cari borcu və Gasrepdən Agis bazasına qaytarılan borc (601,60 manat) da nəzərə alınmaqla, ümumilikdə 4240,60 manat qalıq borcu qalmaqdadır. İddiaçı İB-nin nümayəndələri tərəfindən cavabdehə 4240,60 manat pul məbləğinin könüllü qaydada ödənilməsi barədə məlumat verilmiş, əks təqdirdə, qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq müvafiq qaydada məhkəməyə müraciət ediləcəyi və Birliyə vurmuş olduğu maddi zərərdən əlavə məhkəmə xərclərinin də ondan tələb ediləcəyi izah edilmişdir. Müqavilə öhdəliklərinin istehlakçı tərəfindən kobud şəkildə pozulması, habelə təqsirli hərəkətləri nəticəsində İddiaçı İB-yə vurulmuş maddi zərərlə bağlı cavabdeh tərəfindən heç bir ödəniş həyata keçirilmədiyi üçün məhkəməyə müraciət etmək zərurəti yaranmışdır. Ona görə də göstərilənlərə əsasən iddia ərizəsinin təmin olunması barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbi barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Belə olan halda məhkəmə, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra Mülki Prosessual Məcəllə) 185.5. maddəsinə əsasən işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə, iddiaçının nümayəndəsi və vəkilinin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdırıb və məhkəmə iclasında tədqiq olunan sübutlara hüquqi qiymət verərək belə hesab edir ki, iddia ərizəsi aşağıdakı əsaslara görə qismən təmin edilməlidir. Belə ki, mülki iş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq olunmuş: -Azəriqaz İB ilə istehlakçı Cavabdeh arasında bağlanmış Qaz paylayıcısı ilə məişət qaz qurğusu istifadəçisi arasında qazın alqı-satqısı barədə 13.02.2017-ci il tarixli, 14/7385 saylı müqavilədən görünür ki, paylayıcı bu müqavilə ilə müəyyən edilmiş şərtlərə uyğun olaraq istehlakçını keyfiyyətli qazla təmin etməyi, istehlakçı isə aldığı qazın dəyərini qaz sayğacının göstəricisinə uyğun olaraq paylayıcı tərəfindən təqdim edilən hesaba əsasən ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. -23.11.2017-ci il tarixli ******* saylı aktdan görünür ki, abonent tərəfindən sayğacdan kənar təbii qazdan qeyri-qanuni istifadə edilməsi aşkar edildiyindən itirilmiş qazın bərpası üçün dəymiş ziyanın hesablanması və ödənilməsi qərara alınmışdır. -Azəriqaz İB-nin 14.12.2017-ci il tarixli tələbnaməsindən görünür ki, Qaz işlədicilərindən PQ4-ün maksimal saatlıq qaz sərfi 1.2 m3/saat, orta günlük iş rejimi qış ayları üçün 6 saat və hesabat müddəti 23 gün, yay ayları üçün 4 saat 157 gün qəbul edilməklə itirilmiş qazın bərpası üçün hesabat aparılması və hesablanmış məbləğin cəmi 920 m3 ödənilməsi qərara alınmışdır. Əsas olaraq 23.11.2017-ci il tarixli ******* saylı akt olmuşdur. -Abonent kodu **********29610 olan, Cavabdeh adına olan abonent saldosundan görünür ki, ünvan 2 ünvanında 15.04.2020-ci il tarixdə Elster G4 Diafraqma tipli 12532920 nömrəli sayğac quraşdırılmış, cihazlar: 4 gözlü qaz plitələri (PQ-4)(1/1) Aktlara əsasən hesablanmış abonentin 2017-ci ilə aid olan borcu 184 manat, 2018-ci ilə aid olan borcu 1978.6 manat, 2019-cu ilə aid olan borcu 957.6 manat, 2020-ci ilə aid olan borcu 649 manat göstərilmişdir. -Abonent kodu **********29610 olan, Cavabdeh adına olan abonent saldosundan həmçinin görünür ki, Gasripdən Agis bazasına keçirilməsi üçün 601.60 manat borc hesablanmışdır. -Azəriqaz İB tərəfindən məhkəməyə təqdim olunmuş 26.02.2016-cı il tarixli 080803 saylı, 23.11.2017-ci il tarixli ******* saylı, 30.01.2018-ci il tarixli ******* saylı, 16.02.2018-ci il tarixli ******* saylı, 30.03.2018-ci il tarixli ******* saylı, 11.05.2018-ci il tarixli ******* saylı, 26.07.2018-ci il tarixli ******* saylı, 28.08.2018-ci il tarixli ******* saylı, 25.09.2018-ci il tarixli ******* saylı, 31.10.2018-ci il tarixli ******* saylı, 30.11.2018-ci il tarixli ******* saylı, 28.12.2018-ci il tarixli ******* saylı, 31.01.2019-cu il tarixli ******* saylı, 28.02.2019-cu il tarixli ******* saylı, 29.03.2019-cu il tarixli ******* saylı, 30.04.2019-cu il tarixli ******* saylı, 30.05.2019-cu il tarixli ******* saylı, 30.08.2019-cu il tarixli ******* saylı, 30.09.2019-cu il tarixli ******* saylı, 29.11.2019-cu il tarixli ******* saylı, 30.12.2019-cu il tarixli ******* saylı, 30.01.2020-ci il tarixli ******* saylı, 28.02.2020-ci il tarixli ******* saylı, 30.03.2020-ci il tarixli ******* saylı, 14.04.2020-ci il tarixli ******* saylı aktlardan görünür ki, təbii qazdan sayğacdan kənar qeyri-qanuni istifadə edildiyi aşkar edildiyindən dəymiş ziyanın hesablanması qərara alınmışdır. -Mədaxil qəbzindən görünür ki, Azəriqaz İB tərəfindən iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmək üçün 30 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. -Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi BPQMİ-nin Maps şöbəsi tərəfindən verilmiş 06.11.2020-ci il tarixli arayışdan görünür ki, Cavabdeh Abşeron rayonu Məmmədli kəndində qeydiyyatdadır. Məhkəmə hesab edir ki, tərəflər arasında abunə müqaviləsi bağlanmaqla Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra Mülki Məcəllə) 386-cı maddəsinə əsasən həmin müqavilədən irəli gələn öhdəlik yaranmışdır. Məhkəmə iclasında müəyyən edilmişdir ki, cavabdeh Babayeva X5 İB-nin Bakı Regional Qazın Satışı Departamentində qeydiyyatda olmaqla müqavilə əsasında fasiləsiz X8 etmişdir. Həmin ünvana Azəriqaz İB tərəfindən **********29610 nömrəli abonent kodu verilmişdir. Qeyd olunan ünvanda fərdi yaşayış evini təbii qazla təchiz edən qaz xəttinin üzərində Elster G4 Diafraqma tipli, 12532920 zavod nömrəli qaz sayğacı quraşdırılmışdır. Cavabdeh qaz xəttinə qeyri-qanuni qoşulduğuna görə ona akt tərtib olunaraq dəymiş ziyan hesablanmışdır. Ziyan hesablanarkən Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin 14 mart 2011-ci il tarixli 11 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş İstehlakçılar tərəfindən təbii X7nın pozulması hallarında qanunsuz istifadə olunmuş qazın dəyərinin bərpasının hesablanması Qaydaları əsas götürülmüşdür. Cavabdeh onunla bağlanmış Qaz paylayıcısı ilə məişət qaz qurğusu istifadəçisi arasında qazın alqı-satqısı barədə müqavilənin müvafiq bəndlərini pozmaqla üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməmiş və onun X8yə görə 4240.60 manat borcu qalmaqdadır. X3 Bakı Regional Qazın Satışı Departamentinin təbii X7nın pozulması haqqında 26.02.2016-cı il tarixli 080803 saylı, 23.11.2017-ci il tarixli ******* saylı, 30.01.2018-ci il tarixli ******* saylı, 16.02.2018-ci il tarixli ******* saylı, 30.03.2018-ci il tarixli ******* saylı, 11.05.2018-ci il tarixli ******* saylı, 26.07.2018-ci il tarixli ******* saylı, 28.08.2018-ci il tarixli ******* saylı, 25.09.2018-ci il tarixli ******* saylı, 31.10.2018-ci il tarixli ******* saylı, 30.11.2018-ci il tarixli ******* saylı, 28.12.2018-ci il tarixli ******* saylı, 31.01.2019-cu il tarixli ******* saylı, 28.02.2019-cu il tarixli ******* saylı, 29.03.2019-cu il tarixli ******* saylı, 30.04.2019-cu il tarixli ******* saylı, 30.05.2019-cu il tarixli ******* saylı, 30.08.2019-cu il tarixli ******* saylı, 30.09.2019-cu il tarixli ******* saylı, 29.11.2019-cu il tarixli ******* saylı, 30.12.2019-cu il tarixli ******* saylı, 30.01.2020-ci il tarixli ******* saylı, 28.02.2020-ci il tarixli ******* saylı, 30.03.2020-ci il tarixli ******* saylı, 14.04.2020-ci il tarixli ******* saylı aktlarından görünür ki, istehlakçıya məxsus yaşayış sahəsində göstərilən tarixlərdə təbii qazın uçotu və təbii X7na riayət olunması yoxlanılmış və abonentin sayğacdan kənar qeyri-qanuni olaraq X8 etməsi müəyyən edilmişdir. Məhkəmə iddia tələbi ilə bağlı aşağıdakıları qeyd edir. Borclu Cavabdeh onunla bağlanmış Qaz paylayıcısı ilə məişət qaz qurğusu istifadəçisi arasında qazın alqı-satqısı barədə müqavilənin müvafiq bəndlərini pozmaqla üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməmişdir. Belə ki, müqavilənin 2.3.2-ci bəndinə əsasən istehlakçının bu müqavilənin və X7nın tələblərinə əməl etməsi onun vəzifəsidir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Əhalinin X8 üzrə yaranmış borclarının silinməsi tədbirləri barədə 29 dekabr 2009-cu il tarixli 207 saylı Fərmanın 3-cü bəndində göstərilir ki, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti təbii qazın dəyərinin tam həcmdə və vaxtında istehlakçılardan yığılması üçün zəruri tədbirlər görməlidir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 29 iyun 2000-ci il tarixli 356 saylı Əhalinin və iqtisadiyyatın enerji daşıyıcıları ilə təminatının yaxşılaşdırılması haqqında Fərmanın: 3.10-cu bəndinə əsasən qaz paylayıcısının səlahiyyətli şəxsinin bu qanunun tələblərinin pozulmasının qarşısını almağa istehlakçı tərəfindən mane olma qanunla müəyyən edilmiş məsuliyyətə səbəb olur. 9-cu bəndinə əsasən, X4 təbii qaz üzrə ödənişlərin tam yerinə yetirilməsi üçün şəhər (rayon) icra hakimiyyəti orqanları ilə birlikdə təxirəsalınmaz tədbirlər həyata keçirsinlər. Müqavilənin 3.4-cü bəndinə əsasən hesab istehlakçıya paylayıcı tərəfindən təqdim edildikdən sonra bir ay müddətində istehlakçı tərəfindən bank və ya poçt şöbələri vasitəsilə tam ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsinin: 135.1 maddəsinə əsasən fiziki və hüquqi şəxslər, həmçinin belə xidmətlərdən istifadə edən dövlət orqanları, bələdiyyələr və digər təşkilatlar yaşayış sahəsinə və kommunal xidmətlərə görə haqqı vaxtında və tam məbləğdə ödəməyə borcludur. 136.4-cü maddəsinə əsasən kommunal xidmətlərə görə haqqa soyuq və isti su təminatı, kanalizasiya, elektrik təminatı, qaz təminatı və istilik təchizatına görə ödənilən haqlar daxildir. 139.1-ci maddəsinə əsasən kommunal xidmətlərə görə haqqın miqdarı qanunvericiliyə əsasən müəyyənləşdirilmiş tariflər əsasında müvafiq fəaliyyət növünü həyata keçirən şəxslərlə bağlanan müqavilələrdə müəyyən edilir. Mülki Məcəllə: 425.1 və 425.2-ci maddələrinə əsasən, öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. 430.1-ci maddəsinə əsasən, əgər bu Məcəllədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, öhdəliyin icrasından birtərəfli imtinaya və onun şərtlərini birtərəfli dəyişdirməyə yol verilmir. 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Öhdəlikləri icra edərkən tərəflər müqavilənin yerinə yetirilməsinə zəmin yaratmaq üçün birgə hərəkət etməli və müqavilənin məqsədinə çatmağa maneçilik törədə biləcək və ya öhdəliklərin icrasını təhlükəyə məruz qoya biləcək hər cür hərəkətlərdən çəkinməlidirlər. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin “X7”nın təsdiq edilməsi haqqında 12 may 2011-ci il tarixli № 80 nömrəli Qərarının: 2.12. bəndinə əsasən istehlakçılar qaz qurğularının “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa müvafiq olaraq istismarına və işçi vəziyyətdə saxlanılmasına görə məsuliyyət daşıyırlar. 3.2. bəndinə əsasən qazdan istifadə edən istehlakçılar aşağıdakı vəzifələri yerinə yetirməlidirlər: 3.2.1. qazdan istifadə və texniki təhlükəsizlik üzrə qanunvericiliyin tələblərinə və bu Qaydaların 1.6-cı bəndində göstərilən dövlət nəzarətini həyata keçirən orqanların normativ hüquqi akta (normativ hüquqi aktın adı, maddəsi, bəndi və s. göstərilməklə) istinad edilmiş müvafiq yazılı göstərişlərinə əməl etməli, 3.2.2. qaz qurğularını onların texniki pasportlarında göstərilmiş tələblərə uyğun təhlükəsiz istismar etməli, 3.2.5. azyaşlı uşaqların, öz hərəkətlərinə nəzarət edə bilməyən və qaz qurğularından istifadə qaydaları ilə tanış olmayan şəxslərin qaz avadanlığından istifadə etmələrinə yol verməməli, 3.2.6. qazdan istifadə etdikdən sonra qaz avadanlığındakı bağlayıcını və xətdəki nəzarət ventilini bağlamalı, 3.4. bəndinə əsasən istehlakçılara aşağıdakılar qadağandır: 3.4.1. özbaşına qaz qurğularının quraşdırılmasını, qaz qurğularının və qapadıcı ventillərin yerdəyişməsini, dəyişdirilməsini və təmirini həyata keçirmək, habelə bina daxilində qeyri-metal borular vasitəsilə qurğulara qaz xəttinin çəkilişini aparmaq, 3.4.2. qaz qurğusunun quraşdırıldığı yerin quruluşunu (planını) müvafiq razılaşma olmadan dəyişdirmək, 3.4.4. qaz qurğularında avtomatlaşdırılmış təhlükəsizlik və tənzimləmə vasitələrini ləğv etmək, nasaz qaz avadanlıqlarından, xüsusilə onlarda qaz sızması aşkar edildikdə qazdan istifadə etmək, 3.4.10. qaz sızmasının aşkarlanmasında açıq oddan istifadə etmək, 3.4.11. qanunvericiliyə uyğun sertifikatlaşdırılmamış qaz qurğularından istifadə etmək. İşin faktiki hallarına qiymət verib və qeyd olunan maddi hüquq normalarına əsaslanaraq məhkəmə hesab edir ki, X3 Bakı Regional Qazın Satışı Departamentinin təbii X7nın pozulması haqqında aktlarına əsasən istehlakçıya məxsus qeyri-yaşayış (yaşayış) sahəsində təbii qazın uçotu və Təbii X7na riayət olunması yoxlanılmış və sayğacdan kənar təbii qazdan qeyri-qanuni istifadə etməsi müəyyən edilmiş, Cavabdeh onunla bağlanmış Qaz paylayıcısı ilə fiziki şəxs olan istehlakçı arasında qazın alqı-satqısı barədə müqavilənin müvafiq bəndlərini pozmaqla üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməmiş və onun X8yə görə 4240.60 manat borcu yaranmışdır. Həmin borc hesablanarkən vurulmuş ziyan Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin 14 mart 2011-ci il tarixli 11 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş İstehlakçılar tərəfindən təbii X7nın pozulması hallarında qanunsuz istifadə olunmuş qazın dəyərinin bərpasının hesablanması Qaydaları əsas götürülmüşdür ki, məhkəmə bunu qismən əsaslı hesab edir. Mülki Prosessual Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələb və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Göstərilən normanın tələbinə görə sübut edilməli hallar dedikdə həmin hallara mübahisəli hüquq münasibətinin mövcudluğu ilə əlaqədar olan faktlar və cavabdeh tərəfindən iddiaçının hüququnun pozulmasını və mübahisələndirilməsini təsdiqləyən faktlar başa düşülür. Məhkəmə qeyd edir ki, mülki prosessual qanunvericiliyinə əsasən iddia üzrə iddiaçının tələbləri bilavasitə sübutetmə yükü ilə bağlıdır, işin faktiki hallarının müəyyən edilməsinin məhkəmə qərarının qanuniliyinin və əsaslığının əsas göstəricisi olduğu nəzərə alınsa, bu institut xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İddia tələblərinin təsdiqlənməsi üçün tərəfin sübut etmədiyi halları məhkəmə mövcud olmayan kimi rədd edə bilər. Bu mənada, mülki hüquq münasibətləri iştirakçılarının vicdanlılığı prezumpsiyasına əsaslanan iddianın əsasında duran faktların mövcud olmadığına dair ehtimal ortaya çıxır. Məhkəmə araşdırması zamanı eyni zamanda, müəyyən olunmuşdur ki, qaz paylayıcısı Azəriqaz İB ilə istehlakçı Cavabdeh arasında hüquq münasibətləri tərəflər arasında bağlanmış 13.02.2017-ci il tarixli 14/7385 saylı müqaviləyə əsasən 13.02.2017-ci il tarixdə yaranmışdır. Lakin tədqiq olunmuş sənədlərdən göründüyü kimi, iddiaçı tərəfindən tərtib olunmuş təbii X7nın pozulması haqqında 26.02.2016-cı il tarixli 080803 saylı akt tərəflər arasında bağlanmış müqavilədən əvvəl tərtib edilmişdir. Bu isə tərəflər arasında müqavilə münasibətlərinin yarandığı tarixdən əvvəlki dövrə düşdüyündən məhkəmə hesab edir ki, həmin akt nəzərə alınmamalıdır. Azərbaycan Respublikası Tarif Şurasının 28.11.2016-cı il tarixli Qərarına əsasən “Təbii qazın pərakəndə satış tarifi əhali üzrə illik istehlak həcmi 1500 kubmetrədək olan istehlakçılar üçün dəyişdirilməyərək bir kubmetr üçün mövcud 10 qəpik səviyyəsində saxlanılmış, illik istehlak həcminin 1500 kubmetrdən çox olan hissəsi üçün isə 20 qəpik müəyyənləşdirilmişdir. Təbii qazın əhali istehlakçı qrupu üzrə tarifləri 2017-ci ilin yanvar ayının 1-dən, qeyri-əhali qrupu üçün isə 2016-cı ilin 1 dekabr tarixindən tətbiq olunacaqdır. Şuranın bu qərarı 2016-cı ilin 29 noyabr tarixindən qüvvəyə minir.” Azərbaycan Respublikası Tarif (qiymət) Şurasının 2016-cı il 28 noyabr tarixində keçirilmiş növbəti iclasında təbii qaz, elektrik enerjisi, soba mazutu, reaktiv mühərrik yanacağının satışı tariflərinə baxılmış, təbii qazın istehlakına limit tədbiq edilərək qiymətlər müəyyən edilmişdir. Belə ki, təbii qazın pərakəndə satış tarifi əhali üzrə illik istehlak həcmi 1500 kubmetrədək olan istehlakçılar üçün dəyişdirilməyərək bir kubmetr üçün mövcud 10 qəpik səviyyəsində saxlanılmış, illik istehlak həcminin 1500 kubmetrdən çox olan hissəsi üçün isə 20 qəpik müəyyənləşdirilmişdir. 2019-cu ilin aprelin 30-da Tarif Şurası ölkədə əhali qrupu üzrə təbii qaza tətbiq edilən limitə yenidən baxaraq, mayın 1-dən əhali üzrə illik istehlak həcmi 2200 kubmetr həcmində müəyyən edilməsi barədə qərar vermişdir. Tarif (qiymət) Şurasının sonuncu tarif dəyişikliyi 2021-ci ilin iyul ayında aparılmış və tarif tənzimlənməsi zamanı istehlak limitinin aşağı həddi 1200 m3 müəyyən edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Tarif (Qiymət) Şurasının 16 oktyabr 2021-ci il tarixli Təbii qazın ölkədaxili tariflərinin tənzimlənməsi barədə 13 saylı qərarına əsasən 01.11.2021-ci il tarixinədək əhali tərəfindən istehlak olunmuş təbii qazın illik istehlak həcmi 1200 m3-dək (1200 m3 daxil) olan hissəsi üçün dəyəri bu qərardan əvvəl qüvvədə olmuş tarifə uyğun olaraq hesablanmalıdır. Məhkəmə Tarif Şurasının Qərarlarına istinad edib, hesab edir ki, cavabdeh barəsində tərtib olunmuş aktlar əsasında hesablanmış borc məbləğləri düzgün hesablanmadığından aşağıdakı kimi yenidən hesablanmalıdır. Belə ki, məhkəmə tərtib olunmuş aktlara əsasən hesablanmış borc məbləğlərini 1500 m3-dək 0.1 manat, 1500 m3-dən sonra isə 0.2 manatdan, 2019-cu ilin may ayı da daxil olmaqla həmin aydan sonra tərtib edilmiş aktlar üçün isə qazın limitini 2200 m3-dək 0.1 manat, 2200 m3-dən sonra isə 0.2 manatdan sadə riyazi üsulla hesablamaqla 23.11.2017ci il tarixli ******* saylı akta əsasən 920 m3 üçün 92 manat, (920 m3 x 0.1 manat = 92 manat), 30.01.2018-ci il tarixli ******* saylı akta əsasən 3294 m3 üçün 508.8 manat, (1500 m3 x 0.1 manat = 150 manat, 3294 m3-1500 m3=1794 m3, 1794 m3x 0.2 = 358.8 manat, 150 + 358.8 = 508.8 manat), 16.02.2018-ci il tarixli ******* saylı akta əsasən 972 m3 üçün 97.2 manat, (972 m3 x 0.1 manat = 97.2 manat), 30.03.2018-ci il tarixli ******* saylı akta əsasən 1170 m3 üçün 117 manat, (1170 m3 x 0.1 manat = 117 manat), 11.05.2018-ci il tarixli ******* saylı akta əsasən 1253 m3 üçün 125.3 manat, (1253 m3 x 0.1 manat = 125.3 manat), 26.07.2018-ci il tarixli ******* saylı akta əsasən 1152 m3 üçün 115.2 manat, (1152 m3 x 0.1 manat = 115.2 manat), 28.08.2018-ci il tarixli ******* saylı akta əsasən 576 m3 üçün 57.6 manat, (576 m3 x 0.1 manat = 57.6 manat), 25.09.2018-ci il tarixli ******* saylı akta əsasən 576 m3 üçün 57.6 manat, (576 m3 x 0.1 manat = 57.6 manat), 31.10.2018-ci il tarixli ******* saylı akta əsasən 576 m3 üçün 57.6 manat, (576 m3 x 0.1 manat = 57.6 manat), 30.11.2018-ci il tarixli ******* saylı akta əsasən 576 m3 üçün 57.6 manat, (576 m3 x 0.1 manat = 57.6 manat), 28.12.2018-ci il tarixli ******* saylı akta əsasən 648 m3 üçün 64.8 manat, (648 m3 x 0.1 manat = 64.8 manat), 31.01.2019-cu il tarixli ******* saylı akta əsasən 1098 m3 üçün 109.8 manat, (1098 m3 x 0.1 manat = 109.8 manat), 28.02.2019-cu il tarixli ******* saylı akta əsasən 1008 m3 üçün 108.8 manat, (1008 m3 x 0.1 manat = 100.8 manat), 29.03.2019-cu il tarixli ******* saylı akta əsasən 1332 m3 üçün 133.2 manat, (1332 m3 x 0.1 manat = 133.2 manat), 30.04.2019-cu il tarixli ******* saylı akta əsasən 1332 m3 üçün 133.2 manat, (1332 m3 x 0.1 manat = 133.2 manat), 30.05.2019-cu il tarixli ******* saylı akta əsasən 144 m3 üçün 14.4 manat, (144 m3 x 0.1 manat = 14.4 manat), 30.08.2019-cu il tarixli ******* saylı akta əsasən 972 m3 üçün 97.2 manat, (972 m3 x 0.1 manat = 97.2 manat), 30.09.2019-cu il tarixli ******* saylı akta əsasən 324 m3 üçün 32.4 manat, (324 m3 x 0.1 manat = 32.4 manat), 29.11.2019-cu il tarixli ******* saylı akta əsasən 1422 m3 üçün 142.2 manat, (1422 m3 x 0.1 manat = 142.2 manat), 30.12.2019-cu il tarixli ******* saylı akta əsasən 1944 m3 üçün 194.4 manat, (1944 m3 x 0.1 manat = 194.4 manat), 30.01.2020-ci il tarixli ******* saylı akta əsasən 1872 m3 üçün 187.2 manat, (1872 m3 x 0.1 manat = 187.2 manat), 28.02.2020-ci il tarixli ******* saylı akta əsasən 1872 m3 üçün 187.2 manat, (1872 m3 x 0.1 manat = 187.2 manat), 30.03.2020-ci il tarixli ******* saylı akta əsasən 1872 m3 üçün 187.2 manat, (1872 m3 x 0.1 manat = 187.2 manat), 14.04.2020-ci il tarixli ******* saylı akta əsasən 874 m3 üçün 87.4 manat, (874 m3 x 0.1 manat = 87.4 manat) olmaqla cəmi 2965.30 manat borcun tutulması qənaətinə gəlir. Eyni zamanda, mülki iş materiallarında olan çıxarışdan görünür ki, cavabdehə Gasripdən Agis bazasına keçirilməsinə görə 601.60 manat borc hesablanmışdır ki, həmin borc məbləği də cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Beləliklə, məhkəmə qanunvericiliyin tələblərini, Tarif Şurasının qərarlarını və təqdim olunmuş aktları qiymətləndirib, iddia ərizəsi qismən təmin edilməli, cavabdehdən iddiaçının xeyrinə yuxarıda qeyd olunan aktlara əsasən cəmi 2965.30 manat və Gasripdən Agis bazasına keçirilməsinə görə 601.60 manat borc tutulmalıdır. Bundan başqa iddia tələbindən görünür ki, iddiaçı iddia ərizəsinin verilməsi üçün 30 (otuz) manat məbləğində dövlət rüsumunun və hüquqi xidmət göstərilməsi üçün hüquq şirkətinə ödənilmiş 300 (üç yüz) manat məbləğində xidmət haqqının cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə qeyd edir ki, hazırkı iş üzrə çəkilmiş məhkəmə xərcləri Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada ödənilmiş iddia tələbinin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilməli, yəni hazırkı iddianın qaldırılması ilə əlaqədar iddiaçı tərəfindən dövlət büdcəsinə ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun əvəzi cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalı, hüquqi xidmət haqqı isə iddiaçı tərəfindən həmin haqqın ödənilməsi barədə məhkəməyə hər hansı bir sübut təqdim edilmədiyindən və sübut olunmadığından təmin edilməməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin: 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. 220.5-ci maddəsinə əsasən qətnamənin nəticə hissəsində iddianın tam və ya qismən təmin edilməsi və ya rədd edilməsi haqqında məhkəmənin hansı nəticəyə gəldiyi, məhkəmə xərclərinin bölüşdürülməsi, qətnamədən şikayət vermə müddəti və qaydası göstərilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Mülki Prosessual Məcəllənin 216-220, 360-cı maddələrini rəhbər tutub məhkəmə QƏT ETDİ: İddia ərizəsi qismən təmin edilsin. X1 istifadə qaydalarının pozulması haqqında aktlar üzrə 2965.30 (iki min doqquz yüz altmış beş manat otuz qəpik) manat, Gasripdən Agis bazasına keçirilməsinə görə 601.60 (altı yüz bir manat altmış qəpik) manat borc və 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla cəmi 3596.90 (üç min beş yüz doxsan altı manat doxsan qəpik) manat pul vəsaiti X3 xeyrinə tutulsun. İddia ərizəsi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada təqdim olunduğu və ya alındığı gündən 1 ay müddətində Abşeron Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Habil Əhmədov